5.1 Jaarverantwoording 2022 - Gemeente Borsele

66

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? We gaan Welzijn Nieuwe Stijl in de volle breedte doorontwikkelen.

Jaarverantwoording 2022 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? We zien het Welzijn Nieuwe Stijl breder Vanuit ons VrijwilligersHuis hebben onze dan Informatie & Advies en verschuiven welzijnsmedewerkers sterk ingezet op sociale de werkzaamheden meer richting lichte samenhang, wijkopbouw en preventie. Zoals we in ons hulpverlening in het voorliggend veld. Dit Koersplan hebben opgenomen, zijn we gestart met een vraagt een andere inzet en vaardigheden nieuwe koers: ‘Welzijn nieuwe stijl’. We zetten nu vooral van de medewerkers. in op vraaggerichte ondersteuning. ‘Welzijn op recept’ is één van de methoden die we daarvoor inzetten. We hebben de huisbezoeken gericht ingezet en zien dat dit werkt. De welzijnswerker is de verbinder naar de juiste ondersteuning. Ook het ‘gebiedgericht werken’ krijgt goed vorm. Zowel inwoners, actieve vrijwilligersgroepen als onze zorgpartners weten de welzijnswerkers goed te vinden. Om hiervoor capaciteit te creëren, versterkten we per oktober 2022 de ondersteuning voor de welzijnswerkers. De welzijnswerkers werkten nauw samen met de toegangsmedewerkers Jeugd en Wmo. Regelmatig werden ze bij casussen betrokken door onze procescoördinatoren; bijvoorbeeld wanneer er sprake was van GGZ-problematiek of overlast voor de omgeving. Maar ook voor eenvoudige hulpvragen waar vrijwilligers voor ingezet werden.

67

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Een aanbod en aanpak waarmee we in een vroeg stadium in hulpvragen kunnen voorzien om inzet van dure zorg te voorkomen.

We geven bekendheid aan de algemene (preventieve) voorzieningen. We investeren in een breed netwerk met onze zorgpartners en vrijwilligers waardoor formele en informele zorg goed op elkaar aansluiten. Samen met onze zorgpartners ontwikkelen we een voorliggend aanbod dat goed aansluit bij de behoeften van onze inwoners. We zetten stevig in op communicatie over normalisering en eigen verantwoordelijkheid van inwoners om te anticiperen op het ouder worden. De inzet is er op gericht om de toegang tot zorg en ondersteuning lokaal in te richten. Hierbij richten we ons vooral op het ontschotten van de beleidsvelden. We werken toe naar een integrale werkwijze voor de diverse wetten. Hierbij passen we ook een striktere afbakening Jeugdwet/Wmo versus andere zorgwetten (Wlz en Zorgverzekeringswet) toe. We zorgen met deze lokale inrichting van onze toegang ook voor betere kennis van de sociale kaart voor mogelijke oplossingen in het voorliggend veld.

We werken met gebiedsgerichte teams waarbij integraliteit tussen de verschillende zorgdomeinen (Wmo, Jeugd en Participatie) vooropstaat. De overige zorgwetten willen we consequent als voorliggende voorziening hanteren.

68

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? De pilot ‘indicatieloze dagbesteding’ verliep goed. We maakten dan ook afspraken om het aantal inloopvoorzieningen uit te breiden om dit verder te ontwikkelen. In 2022 hebben we de samenwerking met de kinderopvang verder geïntensiveerd. We stemmen nu eerder af als er een hulpvraag is. Daarmee voorkomen we dat passende zorg en ondersteuning later dan gewenst wordt ingezet. We constateerden dat de jeugd- en gezinsondersteuners steeds vaker benaderd werden voor consultatie en advies.

Via het ‘gebiedsgericht werken’ verbinden we de toegang voor de Wmo en de jeugdhulp met lokale netwerken en voorliggende voorzieningen. In 2022 heeft dit geresulteerd in nauwere samenwerking en gezamenlijke scholing met de klantmanagers van WIZ. Ook doorliepen deze klantmanagers en onze toegangsmedewerkers Jeugd een gezamenlijke cursus over ‘ontschot werken’ vanuit de behoefte van de cliënt: onder de noemer ‘Friskijkers’. Voor (digitale) ondersteuning en informatie over de energietoeslag en inkomensregelingen organiseerden we gezamenlijke inloopmomenten voor onze inwoners. Ook dat was een samenwerking tussen klantmanagers WIZ en een welzijnswerker van ons VrijwilligersHuis. Bij de toegang jeugd zijn de kaders voor ‘gebruikelijke zorg’ aangescherpt en de verschillende wetten afgebakend.

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2022 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Kinderen tussen twee en vier jaar voorbereiden Wij subsidiëren de peutergroepen voor Voor gezinnen waarbij kinderopvang noodzakelijk is - of op de basisschool. Bij de peutergroepen leren twee- en driejarigen, zodat ieder kind kan bijdraagt aan het voorkomen van kinderen omgaan met leeftijdsgenootjes en is er deelnemen en zich kan ontwikkelen in ontwikkelingsachterstand – en waarvan de ouders geen volop materiaal om nieuwe dingen te ontdekken. voorbereiding op de basisschool. recht hebben op kinderopvangtoeslag, hebben we diverse trajecten afgegeven in de vorm van een Sociaal Medische Indicatie (SMI). Naast kortdurende (opvoed)ondersteuning investeert het team in zichtbaarheid van het CJG, door laagdrempelig contact met onder andere scholen, kinderopvang en huisartsen. Veilige kinderopvang en peutergroepen waar Wij dragen zorg voor het toezicht op alle In opdracht van de gemeente houdt de GGD Zeeland kwaliteit vooropstaat en kinderen zich kunnen locaties voor kinderopvang (inclusief toezicht op alle 63 kinderopvanglocaties in Borsele. ontwikkelen. peutergroepen). Dit doen we in goede Indien nodig, handhaven we in overeenstemming met samenwerking met de GGD. ons handhavingsbeleid. We zetten in op een goede samenwerking en relatie met de houders van kinderopvanglocaties.

Na een eventuele overtreding richten we ons op een spoedig herstel. In 2022 hebben we 50 inspectieonderzoeken laten uitvoeren. Hieruit volgden vier locaties met een oranje risicoprofiel en één locatie met een rood risicoprofiel. In een vroeg stadium aansluiten bij de leefwereld Onze opvoedcoaches / Naast kortdurende (opvoed)ondersteuning investeert het van jonge gezinnen. jeugdondersteuners bepalen samen met team van onze ‘jeugd- en gezinsondersteuners’ in de de kinderopvang en zichtbaarheid van het CJG. Dat deden zij door jeugdgezondheidszorg (JGZ) of laagdrempelig contact met onder andere scholen, ondersteuning in een vroeg stadium in kinderopvang en huisartsen. Deze inzet heeft erin het gezin nodig is. Afspraken bedden we geresulteerd dat diverse gezinnen met kortdurende in de reguliere werkprocessen in. We ondersteuning in een vroeg stadium hulp hebben zoeken hierin ook de verbinding met het gekregen en niet terecht zijn gekomen in de welzijnswerk van ons VrijwilligersHuis. hulpverlening.

69

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Percentage huishoudens met zorg en ondersteuning

20,4%

19,7%

19%

-

Percentage werkloosheid

2,6%

2,6%

2,6%

-

Stapeling in huishoudens met voorzieningen per wet

18

19

12

-

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Wij willen een zorgstructuur creëren om passende We breiden onze zorgstructuur uit met een In 2022 hebben we samen met Goes, Kapelle, zorg te leveren voor jongeren. multidisciplinair team voor de jeugdpreventie. Dit Reimerswaal en Noord-Beveland onderzocht of doen we samen met jeugdpolitie, jeugd- en we ons lokale team kunnen onderbrengen in een jongerenwerker, leerplichtambtenaar en JGZ. regionaal team. Begin 2023 zijn hiervoor de Veel jongeren gaan naar school in Goes. Daarom laatste contouren gereed. onderzoeken we of dit kunnen uitbreiden naar We borgen het onderdeel zorg binnen ons eigen een meer regionale afstemming. We stimuleren preventieteam. We hebben de werkzaamheden de integrale samenwerking over de hele ondergebracht binnen het welzijnswerk van het zorgketen. VrijwilligersHuis. Verbetering van de vroegsignalering. We doen dit door de inzet van preventieOnze eigen zorgprofessionals droegen de activiteiten, het vergroten van de kennis van boodschap van normalisering en integraal normaliseren en de inzet van basisvoorzieningen werken uit. versus hulptrajecten. Daarin namen we ook onze ketenpartners mee.

We streven er naar dat de professionals in de We kijken eerst naar de mogelijkheden in het toegang vanuit een natuurlijke houding in voorliggende veld in plaats van gesprek gaan met de hulpvragers, zodat zij in aanvragen/verlengingen voor jeugdhulp en WMO staat zijn de hulp en ondersteuning zodanig te zomaar te verstrekken. Deze werkwijze is steeds organiseren dat dit de zelfredzaamheid van het meer ingebed in het reguliere handelen van onze gezin versterkt. Dit doen we door het betrekken zorgprofessionals. van het netwerk of te verwijzen naar passende Ook communiceerden we over de normalisering basisvoorzieningen om te voorkomen dat op via de voorlichtingscampagne ‘Bedankt dat je termijn de zorg onbetaalbaar wordt. helpt!’. Deze is opgezet voor de Oosterschelderegio. 70 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Verdere professionalisering van onze gemeentelijke toegang.

We willen strakker sturen op de duur en omvang van indicaties. We gaan bij de inzet van maatwerkvoorzieningen Wmo & jeugdzorg werken met een doelgerichte aanpak gericht op instroombeperking en uitstroombevordering. Bij aanvraag tot verlenging toetsten we of de beoogde resultaten bereikt zijn en waar nodig bijgesteld kunnen worden.

71

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? We onderzoeken steeds vaker de mogelijkheid om het eigen netwerk, een vrijwilliger of een voorliggende voorziening in te zetten in plaats van geïndiceerde zorg. In 2022 zagen we hierdoor voor het eerst een daling in het aantal unieke cliënten met een zorgtoewijzing en de jeugdhulpkosten. De gewenste trendbreuk in het kader van het project ‘Grip op de Wmo’ lijkt zich in 2022 door te zetten. De kosten in 2022 waren ruim lager dan geraamd Sinds de introductie van de maatwerkvoorziening ‘waakvlam’, maken steeds meer cliënten hiervan gebruik, waardoor de indicaties voor begeleiding eerder afgeschaald kunnen worden. We zagen in 2022 een lichte daling van het aantal unieke cliënten met een Wmo-indicatie. Er was sprake van een verschuiving van specialistische naar reguliere Wmo-ondersteuning door inzet van de ‘Grip-maatregelen’.

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Wat willen we bereiken? Een betere deelname aan de samenleving van inwoners met fysieke beperkingen.

Het stimuleren van zelfredzaamheid om de zorg betaalbaar te houden.

Jaarverantwoording 2022

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? We bieden maatwerk door de inzet van materiële We gaven uitvoering aan het VN-verdrag en immateriële voorzieningen en bieden de keuze Handicap door een Lokale Inclusie Agenda (LIA) voor een eventueel Persoonsgebonden Budget voor Borsele op te stellen. De inhoud hebben we (PGB) aan. We betrekken hierbij het netwerk van mede gebaseerd op de inbreng van inwoners, de hulpvrager. adviesraden en collega’s. We hebben in de LIA actiepunten opgenomen die eraan bijdragen dat iedereen, ongeacht beperking, kan deelnemen aan de samenleving. We geven uitvoering aan het actieplan Beter In 2022 rondden we het onderzoek preventieve (T)Huis In Borsele: waar mogelijk koppelen we huisbezoeken af. Het gaf ons inzicht in de dat aan het actieplan Sociaal Domein en het behoeften van onze 75-plus-inwoners. We werkplan van ons VrijwilligersHuis, bijvoorbeeld: onderzoeken hoe we dat structureel kunnen  We onderzoeken de mogelijkheden voor vormgeven. preventieve huisbezoeken voor inwoners In een aantal dorpen zijn we in contact met de van 75+. vrijwilligersgroepen en dorpshuisbeheerders om  We stimuleren de mogelijkheden om ontmoeting vanuit het dorpshuis te organiseren. langer zelfstandig wonen mogelijk te In Heinkenszand en ’s- Gravenpolder hebben we maken.

de indicatieloze dagbesteding – ofwel een  We creëren een sociale ontmoetingsplek inloopvoorziening - opgezet. Deze worden goed in de dorpen voor een brede doelgroep bezocht. waarbij we aandacht hebben voor de problematiek van eenzaamheid, dementie en extramuralisering. We zien hier een kans en rol weggelegd voor onze dorpshuizen en jagen dit aan vanuit het VrijwilligersHuis. We bieden ondersteuning in het voorliggend veld door het aanbieden van algemene voorzieningen.

72

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Hulpmiddelen en diensten)

42

42

43

-

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Ondersteuning Thuis)

25

14

13

-

Aantal indicaties met een looptijd van 10 jaar of langer

406

415

296

-

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Verblijf en Opvang)

0

0

0

-

Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Hulp bij het huishouden)

27

29

28

-

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ Wat willen we bereiken? Een passend aanbod voor het voorkomen, verminderen of oplossen van schulden.

Wat gaan we ervoor doen? We continueren de vroegsignalering schulden samen met onze netwerkpartners. We bieden schulddienstverlening aan en zorgen dat inwoners met financiële zorgen bekend zijn met de mogelijkheid hier een beroep op te doen. Voor inwoners met schulden zoeken we een passende oplossing. Iedere uitkeringsgerechtigde krijgt een budgetadvies. Daarnaast bieden we ondersteuning en zetten we in op preventie via de vrijwillige thuisadministratie.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Bij het onderwerp ‘Inwoners hebben perspectief op een schuldenvrije toekomst’ van Programma Werk en Inkomen hebben we dit verwoord.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Aantal cliënten met begeleiding per 1.000 inwoners

10

11

11

-

Aantal cliënten met dagbesteding per 1.000 inwoners

5

4

4

-

Aantal nieuwe toegewezen aanvragen huishoudelijke hulp

-

100

111

-

73

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele 6.72 Maatwerkdienstverlening 18Wat willen we bereiken? We willen in Borsele een integrale, adequate en kwalitatief goede jeugdhulp bieden.

Jaarverantwoording 2022

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Onze toegangsprofessionals zijn voldoende In 2022 hebben we de taken en rollen voor de toegerust om in te schatten wat nodig is. Dit leidt zorgprofessionals van ons CJG nader uitgewerkt enerzijds tot - waar mogelijk- vervanging van en beschreven. De zorgprofessionals heeft zwaardere trajecten door lichtere trajecten. specifieke specialismen die elkaar aanvullen en Anderzijds kan het ook leiden ook tot het inzetten versterken. We werken niet langer op basis van van zwaardere hulp zonder eerst een licht traject ‘recht op zorg’ maar gaan uit van de eigen aan te bieden (matched care). Matched care is mogelijkheden van onze jeugdigen en gezinnen. zorg die erop gericht is de cliënt zo snel mogelijk Dat vraagt een nieuwe manier van denken en op de meest geëigende plaats te behandelen. doen. Daarbij is veel ruimte voor de professional, met aandacht voor het kostenaspect van de Aan de hand van een normatief afwegingskader interventies in het geval van het toewijzen van geven we nog duidelijker aan wat jeugdhulp zorg. Bij een verzoek voor jeugdhulp kijken we precies is en wat past binnen het voorliggend eerst naar de achterliggende behoefte van de veld. Daarbij geven wij ook aan wat de grenzen vraag en reiken we niet direct jeugdhulp aan.

van de Jeugdwet zijn en onder welke Daarbij staat de eigen verantwoordelijkheid voorwaarden jeugdhulp mag worden verleend. In voorop, zetten we de kracht van de jeugdige en de praktijk betekent het onder andere dat we zijn of haar ouders in en werken we vanuit scherper zijn op het handelen van de vertrouwen. gecontracteerde zorgaanbieders. Hiermee sturen we meer op het handelen van onze eigen professionals op het gebied van jeugd en gezin en beperken we de keuzevrijheid voor de duur en het volume van de zorginzet bij de zorgaanbieders.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdbescherming)

8,0%

8,7%

8,5%

-

Aantal toewijzingen ten opzichte van het aantal cliënten

1,7

1,65

2,2

-

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugreclassering)

0,0%

0,0%

0,9%

-

74

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Percentage jongeren met jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar)

10,9%

12,8%

10,5%

-

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdhulp zonder verblijf)

82.,8%

80,9%

90,0%

-

Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdhulp met verblijf)

9,5%

10,4%

10,0%

-

Aantal nieuwe casussen binnen de toegang

n.n.b.

203

211

-

6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Wat willen we bereiken? We gaan inwoners met psychische en/of psychosociale problemen zo veel mogelijk in de eigen omgeving zorg bieden.

Wat gaan we ervoor doen? Om inwoners zo lang mogelijk in de eigen omgeving te laten wonen, bieden we hen ambulante zorg aan. We onderzoeken de mogelijkheden voor beschut wonen in samenwerking met de woningcorporatie. We geven uitvoering aan het plan van aanpak verwarde personen. We werken met het netwerk van de Openbare Geestelijke Gezondheids Zorg (OGGZ) om met de juiste partners aan tafel casussen af te afstemmen. We leggen daar ook de verbinding met het sociale netwerk via de welzijnswerkers vanuit ons VrijwilligersHuis.

75

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Het ontwikkelen van een specifieke aanpak van de psychosociale problematiek komt voort uit ons actieplan Sociaal Domein. Vanuit het VrijwilligersHuis zijn we gestart met een verkenning op dit onderwerp. De verbinding tussen veiligheid en het sociaal domein is versterkt. We volgen de ontwikkelingen met betrekking tot de uitvoering nauwlettend en zijn kritisch op de inrichting van de uitvoeringscapaciteit binnen het Zorg- en Veiligheidshuis. We constateren hiaten in de aansluiting van de zorgketen. We onderzoeken de mogelijkheid om te starten met een ‘Wijk GGD’. Dit moet onder andere een preventieve werking hebben voor kwetsbare inwoners met GGZproblematiek die met regelmaat overlast veroorzaken.

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele 6.82 Geëscaleerde zorg 18Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2022

Wat gaan we ervoor doen?

Terugdringen en duurzaam oplossen van huiselijk We voeren acties uit zoals omschreven in de geweld en kindermishandeling door regiovisie ‘Voor een toekomst zonder Geweld’. specialistische Samen met Veilig Thuis bouwen we verder aan voorzieningen in Zeeland beschikbaar te houden. het verkorten van de veiligheidsketen. Ook verkennen we de mogelijkheden die bijdragen aan een actieve verbinding met onze lokale zorg, waardoor deze professionals (ook preventief) beter in staat zijn te handelen in situaties waarin sprake is van kindermishandeling of huiselijk geweld.

76

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? In Zeeuws verband volgen we de landelijke visie ‘gefaseerd samenwerken aan veiligheid’ en werken we vanuit het kader uit de regiovisie. Naast de lokale invulling volgen we nauwgezet de ontwikkelingen van het ‘Toekomstscenario kinden gezinsbescherming’ en de proeftuin ‘Vaart in Veiligheid’. Daardoor kunnen we hier lokaal snel en adequaat op inspelen. We werken vanuit de verbindingstaken nauw samen met professionals van Veilig Thuis en de gecertificeerde instelling (GI). Daardoor kunnen we steeds sneller op- en afschalen. We werken aan het verkorten van de veiligheidsketen.

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? We voorkomen dat kinderen (te) lang op passende hulp moeten wachten en creëren een gerichte integrale en efficiënte aanpak complexe en/ of duurdere casussen.

Jaarverantwoording 2022 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? In de afgelopen twee jaar hebben we ervaring In het Koersplan hebben we voorgesteld om de opgedaan met het gezamenlijk verantwoordelijk werkwijze rondom intensieve, vrijwillige hulp maken van de medewerkers van het lokaal structureel in te vullen. Na de goedkeuring maatschappelijk werk (SMWO) en van de in december 2021, zijn we in maart 2022 gestart gecertificeerde instelling (GI) Intervence. Dit was met het opzetten van een Consultatie- en ten behoeve van het uitvoeren van bepaalde Regieteam Borsele (CRT) Borsele. De eerste casuïstiek binnen de preventieve resultaten laten zien dat het CRT veelvuldig jeugdbescherming ofwel intensieve vrijwillige consulatie- en adviesvragen krijgt, waarna een hulp (drang). Deze werkwijze heeft geleid tot professional zelf verder kan met de deelname in het project Vaart in Veiligheid. Vanuit hulpverlening. Daarnaast trekken de CRTdeze ervaringen onderzoeken we of een specifiek medewerkers regelmatig samen op met de al lokaal expertise team, waarbij we intensief betrokken hulpverleners. Daardoor wordt de samenwerken met de Veilig Thuis, op een veiligheid binnen een gezin geborgd en wordt efficiëntere manier kan worden vormgegeven. voorkomen dat de situatie escaleert.

We zien Een andere mogelijke taak voor dit team is het hierdoor al een afname van het aantal casussen heroverwegen van de hulp die is ingezet in de dat wordt opgeschaald naar de gezinnen met de duurste casussen en de jeugdbeschermingstafel. trajecten met verblijf.

77

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele 7.1 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Het bevorderen van de algemene gezondheidstoestand van de bevolking.

Jaarverantwoording 2022

Wat gaan we ervoor doen? De GGD Zeeland geeft namens de dertien Zeeuwse gemeenten uitvoering aan de wettelijke taak op het gebied van preventief gezondheidsbeleid zoals beschreven in de Wet publieke gezondheid (Wpg). De programmabegroting 2022 van de GGD sluit aan bij de ontwikkelingen in het sociaal domein. De verdere ontwikkeling van het rijksvaccinatieprogramma (RVP), de samenhang met de Omgevingswet en de aanpak van het jeugdartsentekort zijn daarbij enkele van de speerpunten. Naast de regionale paragraaf voor het gezondheidsbeleid hebben we onze lokale preventieve gezondheidsactiviteiten opgenomen in het Actieplan Sociaal Domein. Vanuit de provinciale, regionale en lokale opgaven leggen we koppelingen tussen onder andere gezondheid, preventie, zorg, bewegen, sport en veiligheid. Deze krijgen een praktische uitwerking door middel van integrale projecten uit ons Actieplan Sociaal Domein, zoals de uitvoering van het lokaal preventieakkoord.

78

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Behalve het blijvende effect van COVID-19 zijn de sociaal-maatschappelijke uitdagingen voor de GGD groot: de komst van vluchtelingen uit de Oekraïne, de instroom van asielzoekers en de toegenomen jeugdzorg. Er werden steeds meer (complexe) vragen van burgers en gemeenten ontvangen over milieu en gezondheid: over geluidsoverlast, PFAS, luchtverontreiniging, houtrook enzovoorts. In het najaar van 2022 is een extra Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen opgestart. Bij deze extra meting werden ook de gevolgen van de coronaperiode onderzocht. We voerden verschillende interventies uit op het gebied van gezondheidspreventie. Deze interventies baseerden we op ons beleid; zoals de sportnota, het armoedebeleid en het preventie- en handhavingsplan alcohol. Met ons Lokaal Preventieakkoord (LPA) hebben we ons gericht op vier preventiethema’s: roken, overmatig alcoholgebruik, gezond gewicht en eenzaamheid. Vanuit het LPA werkten we eveneens aan de JOGG-aanpak en organiseerden we gezondheidspreventie-activiteiten. Vanuit het LPA hebben we een subsidieregeling opgesteld. Aan verschillende organisaties en inwoners hebben subsidie verleend om een gezonde activiteit te organiseren.

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Zorg Rekening 2021 Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid Totaal lasten Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 7.1 Volksgezondheid Totaal baten Saldo programma

79

Begroting 2022

Begr. na wijziging 2022

Rekening 2022

1.378 1.277 1.105 4.898 0 0 6.112 28 964 1.079 16.840

1.259 1.578 1.054 5.201 0 0 5.788 121 913 1.006 16.920

1.281 1.535 686 5.036 -106 0 6.427 126 905 1.080 16.969

1.283 1.525 724 4.789 15 -6 6.365 62 859 1.047 16.664

17 0 8 138 63 0 23 249 16.592

52 0 0 1.318 101 0 0 1.471 15.450

52 0 0 278 0 0 39 368 16.600

38 69 0 131 21 43 32 334 16.330

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Baten en lasten Zorg Rekening 2021 Mutaties reserves Baten Reserve kindercentra/dorpshuizen/gymzalen Reserve Maatwerkvoorzieningen (WMO) Reserve maatsch. Werk/ vrijw. Huis/jeugd Reserve maatwerk 18+ Reserve maatwerk 18Reserve volksgezondheid Reserve geëscaleerde zorg 18Totaal baten reserves Lasten Reserve Maatwerkvoorzieningen (WMO) Reserve maatsch. Werk/ vrijw. Huis/jeugd Reserve maatwerk 18Reserve geëscaleerde zorg 18Totaal lasten reserves Saldo reserves Totaal saldo programma

Begr. na wijziging 2022

Begroting 2022

Rekening 2022

0 140 0 0 464 0 0 604

0 0 0 0 0 0 0 0

186 95 36 8 0 356 1.290 1.972

0 95 22 0 0 342 1.195 1.654

6 0 311 0 317 -287

0 0 0 0 0 0

95 5 0 1.790 1.889 -82

95 5 0 1.695 1.795 141

16.305

15.450

16.518

16.471

Financiële afwijking: Het programma sluit met een voordelig saldo van € 47.000 ten opzichte van de begroting. De financiële jaarresultaten van het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) en de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) verwerken we niet in ons gemeentelijke jaarrekeningresultaat. De resultaten van de twee GR-en verwerken we namelijk in het opvolgende boekjaar. Dit is volgens de T+1-systematiek. Voor de jeugdzorg bedraagt het voordeel € 341.000. Voor het SWVO verwachten we een nadeel van € 95.000. 80 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

In december 2022 hebben we de bijgestelde begrotingen van deze GR-en aan uw raad voorgelegd. De effecten daarvan hebben we in de programmarapportage verwerkt. Daarnaast zijn ook de afrekening 2021 verwerkt en zijn deze verrekend met de reserve Sociaal Domein. Als gevolg hiervan hebben deze GR-en geen budgettair effect in de jaarrekening van Borsele. De totale jaarbijdragen 2022 bedroegen voor de onderstaande GR-en: - GGD 1,0 miljoen - IJZ 7,1 miljoen - SWVO 4,1 miljoen Het programma zorg heeft een voordeel van € 43.000 ten opzichte van de begroting. We hebben de belangrijkste afwijkingen in beeld gebracht. Het voordelige effect wordt veroorzaakt door: - Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie € -20.000 - Taakveld toegang en eerstelijnsvoorzieningen € -59.000 - Taakveld maatwerkvoorzieningen (WMO) € - 38.000 - Taakveld maatwerkdienstverlening 18+ en taakveld begeleiding (WMO) € - 21.000 - Taakveld overig maatwerkarrangementen € - 6.000 - Taakveld maatwerkdienstverlening 18- € 41.000 Het nadelige effect heeft zijn oorzaak in: - Taakveld geëscaleerde zorg 18+ € 25.000 - Taakveld geëscaleerde zorg 18+ € 46.000 - Taakveld volksgezondheid € 40.000 In ons actieplan hebben we diverse actielijnen opgenomen. Daaraan hebben we een budget gekoppeld in onze begroting. De uitvoering van het actieplan is na de coronaperiode op gang gekomen. De resultaten worden zichtbaar.

We hebben u daarover uitgebreid gerapporteerd in de programmarapportage sociaal domein 2022. Nog niet alle plannen zijn (volledig) in gang gezet. Via de programmarapportage hebben we gevolglijk € 128.000 hiervan afgeraamd. Op 2 maart 2023 heeft uw raad ingestemd met de nieuwe programma-indeling voor de financiële beleidsstukken. Dit doen we vanwege de voorschriften van de zogeheten ‘Informatie voor Derden’-systematiek (Iv3). Dat zal ook voor het sociaal domein de nodige omzettingen met zich meebrengen. De nieuwe indeling heeft als voordeel dat het sociaal domein in één programma wordt verwerkt. Het programma ‘Werk en inkomen’ en het programma ‘Zorg’ worden gebundeld tot één programma ‘Sociaal Domein’. Vanaf verslagjaar 2023 zijn de taakvelden binnen dat programma gedetailleerder; dat geeft ook een beter inzicht in de totale lasten.

81

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Raadsbesluit

Projecten Scouting Heinkenszand tijdelijke huisvesting Investeringen Scouting gebouw Heinkenszand

Restant 1-1-2022

Verleend in 2022

Besteed 2022

Overheveling naar 2023

-

38.000

17.892

20.108

-

282.000

-

282.000

Scouting De voorbereiding van de procedure omgevingsvergunning voor de nieuwbouw van de scouting is in gang gezet. De geraamde investering bedraagt € 282.000. Door bijdragen van de Scouting, Zeeland Refinery en Zelfwerkzaamheid bedraagt de netto-investering voor Borsele € 212.000. Vanwege de prijsinflatie over 2022 zijn de kosten voor de nieuwbouw gestegen. Voordat met de bouw kan worden gestart vragen wij eerst aanvullend krediet aan de gemeenteraad. Een raadsvoorstel met nieuwe kostenbegroting wordt aan de gemeenteraad voorgelegd. De investering gaat in 2023 van start.

Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Zeeland (GGD) Veiligheidsregio Zeeland Gemeenschappelijke regeling de Bevelanden Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio

82

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Programma Milieu 7.2 Riolering Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Doelmatige inzameling en transport van We zorgen voor goed onderhouden rioleringen en Het percentage afgekoppeld regenwater van de afvalwater. scheiding van de afvalwaterstromen van schoon gemengde riolering is met 1% afgenomen. en vuil water zoals is aangegeven in het Afgelopen jaar inspecteerden en reinigden we de Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 (GRP). De riolering in de dorpen Baarland, Borsele, hoeveelheid rioolvreemd water op de riolering Hoedekenskerke en Nieuwdorp. zoals drainagewater - verminderen we tot We gebruiken slimme meters. Daarmee maximaal 10%. We streven naar 2% minder monitoren we het stroomverbruik en de energieverbruik voor de gemalen en draaiuren van de pompen. Het energieverbruik drukrioleringen per jaar. Voor extreme neerslag is van de pompen nam daardoor af en we bovengrondse waterberging en afvoering ons constateren storingen eerder.. In de Middenstraat uitgangspunt. in ’s-Gravenpolder en de Marktstraat in ’sHeerenhoek kunnen we water bergen in openbaar groen. Verder klimaatbestendig maken van de openbare Samen met het waterschap onderzoeken we in We rondden de werkzaamheden voor de SWO ’sruimte waarbij waterschade zoveel mogelijk het kader van de Stedelijke wateropgaves (SWO) Gravenpolder in de Schoolstraat, ’s-Gravenstraat voorkomen wordt.

waar wateroverlast op kan treden en waar en Kerkhoekstraat grotendeels af. zoetwater gebufferd kan worden. We passen In Nieuwdorp zijn werkzaamheden in de Prinses maatregelen toe in de Schoolstraat, Margrietstraat, Hertenstraat en de Prinses Kerkhoekstraat, Esdoornstraat en ‘s-Gravenstraat Christinastraat en de Bernhardstraat grotendeels in ‘s-Gravenpolder. Daarnaast maken we de uitgevoerd. Prinses Margrietstraat, de Maximastraat 4-12 in De werkzaamheden ronden we in 2023 af. Nieuwdorp (Masterplan), de Prinses In 2022 verspreidden we een folder onder Christinastraat en de Bernhardstraat in bewoners met informatie over het Nieuwdorp klimaatbestendig. We investeren in klimaatbestendig maken van de tuin. communicatie met de bewoners over het klimaatbestendig maken van tuinen.

83

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Schoon oppervlaktewater, grondwater en een schone waterbodem.

We voeren de maatregelen uit die zijn aangegeven in het GRP.

Een kostendekkend tarief voor de rioolheffing.

Vanaf 2022 verhogen wij de heffing, zoals in de kadernota 2022-2025 is aangegeven tot 100% kostendekkende tarieven.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? In en nabij Heinkenszand baggerden we de sloten. Zo voorkomen we dat de sloten gaan stinken en zorgen we voor een goede waterafvoer. Door de investeringen vanaf 2023 te activeren komen we eerder op een kostendekkendheid niveau van 100%.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Percentage afgekoppeld regenwater van de gemengde riolering (scheiding afvalwaterstromen, vuil en schoonwater)

31%

31,5%

32,5%

32%

7.3 Afval Wat willen we bereiken? Behalen van de doelstelling van het uitvoeringsprogramma Van afval naar Grondstof (VANG).

Wat gaan we ervoor doen? Door de uitvoering van flankerend beleid zetten we verdere stappen om het aantal kilogrammen huishoudelijk restafval per inwoner per jaar, terug te dringen. Gerichte afvalcommunicatie is daarbij leidend. De pilot nascheiding verlengen we. Concreet houdt de doelstelling in dat wij 75% afvalscheiding en maximaal 100 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar bereiken.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? In 2022 deden we een proef in Nieuwdorp. Door communicatie en het controleren van de afvalbakken is het restafval in Nieuwdorp met ongeveer 32% afgenomen. We breiden de proef uit naar alle dorpen.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Aantal kilo's restafval per inwoner per jaar (VANG-doelstelling)

259

230

215

215

Percentage afvalscheiding (% gescheiden afval op totaal)

69%

70%

73%

73%

84 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

7.4 Milieubeheer Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2022

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? We voeren pilots uit waarbij bestaande woningen ‘Nul op de meter’ en het product NOM-woningen We zijn gestart met het opstellen van een in de particuliere woningvoorraad worden stimuleren we nu niet actief. Dit heeft Wijkuitvoeringsplan voor het dorp Borssele. aangepast naar ‘nul op de meter (NOM)’ en voornamelijk te maken met het feit dat de Hierin speelt participatie een belangrijke rol. We stellen daar ook middelen voor beschikbaar. prijsdaling van NOM-renovatietrajecten maar voerden gesprekken met inwoners en beperkt op gang komt. Wij geven uiteraard wel organiseerden samen met lokale ondernemers actief invulling aan de doelstelling om informatiebijeenkomsten over het reduceren van energiebesparing en duurzame energie en het verder verduurzamen van energieopwekking in de bestaande (particuliere) woningen. woningbouw te stimuleren. We doen dit met Daarnaast rondden we de eerste fase af van een behulp van de Transitievisie Warmte (TVW), het regionaal onderzoek over de benutting van project Renovatie en Hernieuwbare Energie industriele restwarmte. De tweede fase volgt in Diensten via Coöperaties (RHEDCOOP) en andere 2023. Dit is een startproject uit de RES. projecten/plannen vanuit de duurzaamheidsvisie.

Ook stelden we middelen beschikbaar aan de Hierbij zoeken we ook actief de afstemming met werkgroep duurzaamheid Hoedekenskerke om de doelstellingen en startprojecten van de samen met ons onderzoek te doen naar een Regionale Energiestrategie (RES) 1.0. Na kleinschalig lokaal warmtenet in de vorm van een afronding van de TVW en het project RHEDCOOP ijsbuffersysteem. Marsaki en de provincie Zeeland (beiden per 31 december 2021) maken we een waren hierbij betrokken. Hoewel de pilot start met het opstellen van Wijk Uitvoering succesvol was, heeft het niet geleid tot realisatie. Plannen (WUP) op wijk- en dorpsniveau. Ook de Het voordeel van dit collectieve systeem was nihil meest recente informatie over de haalbaarheid ten opzichte van individuele oplossingen. van een restwarmtenet zullen we daar actief in betrekken.

85

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Milieu Rekening 2021 Lasten 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Totaal lasten Baten 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Totaal baten Saldo programma

Begr. na wijziging 2022

Begroting 2022

Rekening 2022

1.330 2.601 1.237 5.168

1.629 2.560 1.109 5.297

1.121 2.565 2.912 6.597

1.891 3.002 1.295 6.188

1.929 3.435 132 5.496 -328

2.029 3.189 52 5.270 27

2.127 3.462 677 6.266 331

2.204 3.615 216 6.035 153

Mutaties reserves Baten Reserve Riolering Reserve Afval Reserve Milieubeheer Totaal baten reserves Lasten Reserve Riolering Totaal lasten reserves Saldo reserves

157 0 106 263

67 0 0 67

67 13 1.016 1.096

0 0 120 120

0 0 -263

0 0 -67

0 0 -1.096

162 162 42

Totaal saldo programma

-591

-40

-766

195

86

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Financiële afwijking: Het programma sluit met een nadelig saldo van € 960.000 ten opzichte van de begroting. Taakveld Riolering € - 922.000 De kosten van het regulier onderhoud stijgen met € 54.000. Dit is het met name het gevolg werkzaamheden waar we voorheen jarenlang tegen gunstige tarieven konden uitbesteden. Nu deze zijn weggevallen moeten we dit in de markt uitzetten en worden we geconfronteerd met hogere tarieven. De opbrengsten van rioolrecht waren € 8.000 lager. De uitvoeringskosten door Sabewa waren € 8.000 hoger. De kapitaallasten waren € 30.000 hoger dan geraamd. Taakveld riolering heeft per saldo een voordelig saldo (de baten rioolheffing zijn hoger dan de lasten). Dit heeft invloed op de berekening van de kostendekkenheid van dit taakveld. Ook in 2021 was dit het geval. Het activeren van investeringen leidt tot een ongewenst voordelig saldo (door verschuiving kapitaallasten in de tijd) in de eerste jaren, waarna deze omslaat in een nadelig saldo. Rioolheffing is een gesloten stelsel waarbij de baten uit rioolheffing alleen ingezet worden voor (toekomstige) lasten voor riolering. Op basis van de berekening voor kostendekkenheid wordt daarom een bedrag van € 684.000 over 2022 en alsnog een bedrag over het jaar 2021 van € 106.000 gestort in een nieuwe (egalisatie)voorziening Rioolheffing voor toekomstige tariefegalisatie en -matiging.

Taakveld Afval € -297.000 De afrekening van het OLAZ bedroeg € 89.000 positief als gevolg van de baten die OLAZ ontvangt voor de reststromen. In 2022 is er sprake van een groot voordeel op de personeelskosten van € 105.000. Er zijn voor 2022 te veel uren begroot. Door gebruik van een zijlader is alleen een chauffeur nodig voor het rijden van de routes. Dit in combinatie met efficiëntere ophaalmethoden en efficiëntere routes zorgt dit ervoor dat er minder uren op het taakveld afval zijn geboekt. Ook voor taakveld Afval geldt dat de gerealiseerde baten hoger waren dan de lasten in 2021 en 2022. Op basis van de berekening voor kostendekkenheid wordt daarom een bedrag van € 338.000 over 2022 en alsnog een bedrag van € 157.000 over het jaar 2021 gestort in een nieuwe (egalisatie)voorziening Afvalstoffenheffing.

87

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Taakveld Milieubeheer € 259.000 Voor de uitvoeringskosten van het klimaatakkoord ontvingen we in 2022 € 295.000. We besteedden € 135.000. Het voordeel € 160.00 zal nodig zijn voor verdere uitvoering in 2023 en wordt in de resultaatbestemming meegenomen. De jaarafrekening van de RUD (PxQ) levert een voordeel van € 20.000 op ten opzichte van de raming. We ontvingen € 40.000 voor detachering personeel. Afronding van het project RHEDCOOP leverde nog een voordeel van € 7.000 op. Ongedierte en rattenbestrijding leverde een voordeel van € 10.000 op. Project RREW levert een voordeel van € 10.000 op. Het verschil In de overige budgetten leverde een voordeel op van € 22.000. In 2022 zijn een aantal projecten opgestart die gedekt worden uit de reserve IBP. Deze hebben een budgettair neutraal effect. Voortgang projecten/investeringen Omschrijving

Raadsbesluit

Projecten Asbestsanering RREW Energiearmoedebestrijding Nationaal Isolatieprogramma Duurzaamheidsvisie (IBP) Vitaal Platteland (IBP) Klimaatadaptie (IBP) Milieubeleid (IBP) Toekomstbestendig wonen (IBP) RHEDCOOP energieneutraliteit 50% RHEDCOOP energieneutraliteit 50% Energietransitie Transitievisie warmte (visie) Investeringen Spelingsdetector Voorkoming wateroverlast 's-Gravenpolder Huisvuilwagen Achterlader Herinrichtingsplannen riolering 2021 en 2022

Verleend in 2022

Besteed 2022

Overheveling naar 2023 73.598 177.656 263.000 81.800 167.000 120.298 189.226 188.858 -

278.000 120.718 2.500 492.442

02-06-2016 3-11-2022 3-11-2022 3-11-2022 4-11-2021 4-11-2021 4-11-2021 4-11-2021 4-11-2021 04-10-2018 04-10-2018 4-11-2021 04-06-2020

91.146 167.000 121.889 200.000 20.353 188.858 92.903 6.119 202.000 18.325

280.242 263.000 81.800

-92.903 -

17.549 102.586 1.591 10.774 20.353 51.604 18.325

3-11-2022 06-09-2018

120.718 170.812

278.000 180.000 940.000

177.500 618.370

12-5-2022

88

Restant 1-1-2022

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

150.396 -

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Projecten Asbestsanering Asbestsanering is een doorlopend krediet om subsidies aan particulieren te verstrekken voor asbestsanering. Hier zijn geen bijzonderheden over te melden.

RREW De Regeling Reductie Energieverbruik Woningen is afgerond per 31-12-2022. Wij hebben een aanvraag gedaan voor alle huurwoningen in onze gemeente. Ondanks een forse inzet bereikten we niet alle huurders. Hierdoor is er een restantbedrag dat terugvloeit naar het Rijk. Energiearmoedebestrijding Binnen de Bevelanden werken we samen aan de uitvoering van deze regeling. Komende winter starten we met een uitgebreid programma waarbij we inzetten op ontzorging van de groep inwoners die lijden onder energiearmoede. Hierbij gaan we gebruik maken van coaches en klusteams. Nationaal Isolatieprogramma In Zeeland werken we samen met de andere Zeeuwse gemeenten aan de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma. Hierbij ligt de focus op het verduurzamen van de woningen met slechte energielabels (E,F,G). Komende jaren ontvangen we vanuit het Rijk middelen om deze taak uit te voeren. Hierbij ligt de focus zowel op kleine maatregelen als op grote isolatiemaatregelen. IBP-middelen: Duurzaamheidsvisie, Vitaal Platteland, Klimaatadaptatie, Milieubeleid en Toekomstbestendig wonen In 2022 stelde de gemeenteraad een plan vast voor de besteding van de zogenaamde IBP-middelen. De ontwikkeling van deze projecten startte in 2022. De komende jaren voeren we deze projecten uit. RHEDCOOP Eind 2021 is het project RHEDCOOP afgerond.

Het resultaat van dit project is een routekaart voor energieneutraal Hoedekenskerke en het ontstaan van diverse werkgroepen die zich inzetten voor de energietransite. We zetten het traject voort onder de Transitievisie Warmte. Energietransitie Deze middelen zetten we onder andere in voor het ontwikkelen van Wijkuitvoeringsplannen. Transitievisie warmte (visie) Begin 2022 stelde de gemeenteraad de Transitievisie Warmte vast. We voeren de TVW nu uit. Dit doen we door het maken van Wijkuitvoeringsplannen. We werken daarbij samen met inwoners.

89

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Investeringen Spelingsdetector In 2022 begonnen we met de aanbesteding van de spelingsdetector. De installatiewerkzaamheden zullen plaatsvinden in het voorjaar van 2023.

Voorkoming wateroverlast ’s-Gravenpolder De voorbereidingen voor deze werkzaamheden startten in 2022 gestart. In 2023 wordt het project afgerond. Huisvuilwagen Achterlader We schaften de huisvuilwagen in 2022 aan. Hiermee is deze investering afgerond. Herinrichtingsplannen riolering 2021 en 2022 De werken in de Wilhelminastraat Oudelande en Schoolstraat ’s-Gravenpolder zijn niet in 2022 uitgevoerd. Dat vertraagt de besteding van geld. Daarnaast liggen de rioleringswerken niet op schema en is het geld uit 2022 niet (volledig) besteed.

Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ) Regionale uitvoeringsdienst Zeeland (RUD)

90

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Programma Ruimtelijke ontwikkeling 8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? Opstellen omgevingsvisie.

Bouwgrond voor woningbouw beschikbaar krijgen in Heinkenszand.

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? De structuurvisie Borsele 2015-2020 heeft een In april 2022 vonden informatieavonden plaats in looptijd tot en met 2020. Op 1 juli 2022 treedt de Heinkenszand en Ovezande, waar inwoners input Omgevingswet in werking. Op basis van deze wet kon geven. Op 9 juni 2022 vond een zijn wij verplicht een omgevingsvisie op te stellen. kaderstellende raad plaats en in de Dit krijgt in 2022 verder vorm. De planning is om raadsvergadering van 8 december 2022 is de de Omgevingsvisie door de nieuwe uitwerking van de kaderstellende raad van juni gemeenteraad te laten vaststellen in het vierde 2022 met de raadsleden besproken. Daarna zijn kwartaal van 2022, maar in ieder geval na we gestart met het schrijven van de concepttekst inwerkingtreding van de Omgevingswet. voor de omgevingsvisie. De planning is om de eerste fase van het Het bestemmingsplan hebben wij op 13 januari bestemmingsplan Platepolder Heinkenszand in 2022 aan de gemeenteraad ter vaststelling januari 2022 te laten vaststellen door de aangeboden. gemeenteraad. De Raad van State heeft, bij uitspraak van 24 augustus 2022, de tegen het raadsbesluit ingestelde beroepen ongegrond verklaard. Op 15 september 2022 hebben wij het bouwrijpmaken van het plangebied gegund. In oktober 2022 is de aannemer gestart met het bouwrijp maken van het plangebied.

91

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Behouden en versterken van cultureel erfgoed.

Door samen te werken met bewoners en andere partijen kunnen we ons verder richten op het behoud en herstel van het erfgoed. Het ingezette beleid zetten we voort en daarnaast stellen wij nieuw beleid op, te weten een visie voor de toekomst van de kerken van Borsele en herziening van de erfgoedverordening. De vaststelling in de gemeenteraad is gepland voor 2022. Bij het uitstromen van rijksmonumenten uit de rijkssubsidieregeling faciliteren wij het instromen van die rijksmonumenten voor een nieuwe planperiode. Verder treden wij faciliterend op bij onder andere subsidietrajecten en restauraties van erfgoed.

Tegengaan van verpaupering van bebouwing in het buitengebied.

Het herbestemmen van bedrijfsgebouwen en mogelijkheden bieden voor economische nevenactiviteiten.

92

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Begin 2022 zijn de gesprekken met de kerkeigenaren afgerond. Naar aanleiding van deze gesprekken hebben we een analyse gemaakt. Deze analyse wordt verder uitgewerkt in de Kerkenvisie. De Kerkenvisie leveren wemedio 2023 op. De Open Monumentendag heeft in 2022 plaatsgevonden. Er is afgetrapt met een startbijeenkomst waarbij verschillende sprekers te gast zijn geweest en hebben verteld over het thema ‘Duurzaamheid en erfgoed’. We zijn gestart met een pilotproject, in samenwerking met de Provincie, waarbij we kijken of het mogelijk is om monumentale boerderijen te herbestemmen en daardoor te behouden. Ook zijn we gestart met de begeleiding van het subsidietraject voor de monumentale molens. Het ruimtelijk beleid voorziet in ruime mogelijkheden tot herbestemming van bedrijfsgebouwen. Ook biedt het ruimte voor het toevoegen van economische nevenactiviteiten aan bestaande bedrijfsactiviteiten

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Het vaststellen van de agenda Wonen in de Bevelanden 2025.

In 2020 hebben we de agenda Wonen in de Bevelanden herzien. In dat kader zijn nieuwe regionale woningmarktafspraken gemaakt (Regionale Woningmarktafspraken De Bevelanden 2020-2030), waar nu uitvoering aan wordt gegeven.

93

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? In 2022 heeft het Rijk prestatieafspraken gemaakt met de provincie en gemeenten van Zeeland over de realisatie van betaalbare woningen en sociale woningbouw tot 2030. Deze zogenaamde Zeeuwse Woondeal geeft inzicht in de te bouwen aantallen woningen per gemeente, de planning, maar ook de knelpunten en kansen die daarmee samenhangen. Begin 2023 maken wij samen met de gemeenteraad een planning/prioritering op voor de planologische voorbereiding van potentiële bouwlocaties. Als uitvloeisel van de Woondeal hebben de Bevelandse gemeenten een samenwerkingsovereenkomst ‘Flexwonen De Bevelanden’ gesloten met woningcorporatie Beveland Wonen. De woningen zijn bedoeld voor starters (minimaal 50%), spoedzoekers (maxinmaal 20%) en statushouders (maximaal 30%). Voor Borsele gaat het om de bouw van 30 flexwoningen in de komende twee jaar.

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2022 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Toezicht op de aanleg van Zuid-West 380 kV west, De werkzaamheden tot aanleg van Zuid-West Op het grondgebied van de gemeente Borsele 150 kV kabel en IJmuiden Ver Alpha. 380kV moeten in het vierde kwartaal van 2022 zijn hebben wij toezicht gehouden op de afgerond. Daarna moet de bestaande 380 kVwerkzaamheden tot aanleg van Zuid-West 380kV. verbinding nog worden gesloopt. Wij houden Wij hebben de omgevingsvergunning verleend toezicht op deze aanleg en sloop. De uitvoering voor de door TenneT ingediende aanvraag voor neemt meerdere jaren in beslag. Ook heeft de aanleg van de 150 kV kabel van Ellewoutsdijk Tennet een aanvraag ingediend voor de aanleg naar Goes. Ook hebben wij de processtappen die van de 150 kV kabel van Ellewoutsdijk naar Goes. door het ministerie van EZK zijn gezet in de Ook verwachten wij dat we in 2022 in de (planologische) procedures kritisch gevolgd. Het procedure zitten voor het realiseren van gaat hier om het realiseren van de verbinding Net IJmuiden Ver Alpha. Dit houdt een uitbreiding in op zee IJmuiden Ver Alpha, het realiseren van de van het hoogspanningsstation Borssele en de verbinding Net op zee Nederwiek 1, de realisatie ontwikkeling van een converterstation in het van een nieuw 380kV hoogspanningsstation Sloegebied. Dit inclusief kabels vanuit het Veerse omgeving Sloegebied.

Tenslotte ook voor een 380 Meer naar het Sloegebied. Daaruit vloeien kV hoogspanningsverbinding naar Zeeuwsintensieveen toezichthoudende werkzaamheden Vlaanderen. Het is belangrijk dat wij deze voort. procedures nauwlettend blijven volgen, hierin meegenomen worden en daar waar nodig reageren. Het opstellen van een woonvisie. We geven uitvoering aan het Borsels woonbeleid De regionale woonvisie heeft een looptijd tot met als basis de ‘Regionale Woonvisie De 2023. In 2022 hebben wij voorbereidingen Bevelanden’ (2019-2023). Via diverse verdiepende getroffen voor het opstellen van een nieuwe woningmarktonderzoeken geven we regionale woonvisie. Per gemeente wordt een sturing/uitvoering aan ons beleid. In 2022 treffen uitvoeringsagenda opgesteld. De verwachting is we voorbereidingen voor een nieuwe regionale dat we de nieuwe woonvisie eind 2023/begin woonvisie 2023. De Borselse uitgangspunten 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraden nemen we daarin op. voorleggen.

94

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Een goede woonomgeving rondom het Sloegebied.

Sloerandbeleid algemeen: bijdragen leveren aan de leefbaarheid van (de dorpen in) de Sloerandzone, onder andere door inzet van de Sloerandreserve voor in dat gebied wenselijke voorzieningen. In de loop van 2022 vindt herdefiniëring plaats van het Sloerandbeleid. Dit loopt gelijk op met de opstelling van de omgevingsvisie, aangezien de omgevingsvisie ook op hoofdlijnen zal ingaan op het Sloerandbeleid. Groenproject ’t Sloe: ontwikkeling van ongeveer 200 hectare multifunctioneel bos in een zoekgebied van ongeveer 280 hectare. Als er meer gelegenheid tot verwerving komt, zetten wij deze mogelijkheid in. Compensatieplan Tennet: samen met diverse partijen geven we invulling aan groenbuffers in betrokken dorpen ten behoeve van de leefomgeving. Positieve insteek over het idee van North Sea Port We hebben een positieve grondhouding tot de ontwikkeling van een Central Gate met ingenomen op het idee van North Sea Port tot de innovatieve faciliteiten voor vrachtwagens en ontwikkeling van een Central Gate met chauffeurs. Met Central Gate bedoelen we de innovatieve faciliteiten voor vrachtwagens en centrale toegang tot terminals in het Sloegebied, chauffeurs. North Sea Port heeft een en als veilige rust- en overnachtingsplaats voor locatieonderzoek laten uitvoeren. De definitieve vrachtwagenchauffeurs. rapportage hierover hebben we nog niet gehad.

Beschikbaarheid van een duurzame parkeergelegenheid voor vrachtwagens.

95

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Door de veelheid van grootschalige infrastructurele energieprojecten naar en in het Sloegebied hebben wij overleg gehad met het Minsterie van EZK, TenneT en North Sea Port hoe de leefkwaliteit rondom het Sloegebied te behouden en waar nodig te verbeteren. In 2023 krijgt dit een vervolg.

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele 8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? Uitvoering geven aan het bestaande raamwerk prestatieafspraken.

Fatsoenlijke en humane huisvesting voor arbeidsmigranten.

Jaarverantwoording 2022

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? In 2020 hebben we regionale raamwerkafspraken We gaven uitvoering aan de prestatieafspraken gemaakt met woningcorporatie Beveland Wonen samen met de Bevelandse gemeenten en en de vijf Bevelandse gemeenten. Deze afspraken Beveland Wonen. Nieuwe regionale jaarlijkse gelden van 2020-2023. Op basis van deze nieuwe prestatieafspraken voor 2023 hebben we in het afspraken worden er jaarlijks regionale laatste kwartaal van 2022 gemaakt. prestatieafspraken gemaakt. Per jaar evalueren we deze. We geven uitvoering aan die afspraken over: leefbaarheid, beschikbaarheid, kwaliteit, duurzaamheid, wonen en zorg. We zien toe op de naleving van het (regionale) We hebben controles uitgevoerd bij diverse beleid. Waar mogelijk bieden wij maatwerk bij locaties naar aanleiding van meldingen over nieuwe huisvestingsinitiatieven. (on)humane huisvesting van arbeidsmigranten. Deze controles hebben geleid tot aanpassing, legalisering of sluiting van de huisvestingslocaties. We namen meerdere plannen voor huisvesting van arbeidsmigranten en werknemers in behandeling. Dit varieert van kleinschalige plannen voor het huisvesten van eigen werknemers tot plannen voor grotere huisvestingslocaties, zowel voor eigen werknemers als verhuur voor andere bedrijven. In 2023 willen we actief controleren bij bestaande voorzieningen en meedenken met initiatieven.

Ook nemen wij komend jaar deel aan de eind 2022 gestarte regiotafel ‘Huisvesting arbeidsmigranten’.

96

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2022 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Implementatie van de Wet kwaliteitsborging voor De Wkb treedt naar verwachting vanaf 1 juli De inwerkingtreding van de Wkb is verder het bouwen (Wkb). 2022 stapsgewijs in werking. Het beoogde doel uitgesteld. Deze wet zal op zijn vroegst 1 januari van de wet is het verbeteren van de 2024 in werking treden. Een projectleider is bouwkwaliteit. Het bouwtoezicht wordt medio 2022 gestart met het aanpassen van onze uitgevoerd door de private sector. De handhaving werkprocessen, het in kaart brengen van de op overtredingen blijft een verantwoordelijkheid gevolgen op onze werkvoorraad en het van de gemeente. Dit betekent een verandering aanpassen van de legesverordening. Verder zijn voor onze werkprocessen, werkvoorraad en we gestart met het op orde brengen van onze legesinkomsten. Wij dragen zorg voor de digitale voorzieningen die hierbij nodig zijn. implementatie van de Wkb in onze gemeentelijke organisatie. Uitvoering geven aan het Op 12 juli 2021 is het nieuwe HUP 2021 In 2022 zijn we verder gegaan met de HUP 2021. Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente vastgesteld. Het HUP maakt inzichtelijk hoe wij Ook hebben we de HUP geëvalueerd. Vanuit deze Borsele 2021 (HUP).

de beschikbare capaciteit en middelen inzetten evaluatie zijn de voorbereidingen gestart om op het gebied van vergunningverlening, toezicht begin 2023 tot een herzien format voor de HUP te en handhaving. Wij geven uitvoering aan het HUP komen. Uitgangspunt hierbij is om te komen tot 2021. In de loop van 2022 stellen we een nieuwe een integraal en overzichtelijk integrale HUP op waarin ook aandacht besteed handhavingsuitvoeringsprogramma. wordt aan openbare orde en veiligheid.

97

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2022 Wat gaan we ervoor doen?

Uitvoering van de starterslening gemeente Vanuit de revolverende fondsen zijn er nog Borsele/ leningen particuliere woningverbetering. middelen beschikbaar voor het verstrekken van leningen. Een revolverend fonds is een fonds waaruit budget wordt toegekend aan derden, zonder dat dit beperkt is tot een boekjaar. De geldverstrekking vindt veelal plaats in de vorm van een lening.

Wat hebben we ervoor gedaan per 31 december 2022? Er zijn zes startersleningen afgegeven in 2022. Er is één lening voor particuliere woningverbetering afgegeven en ongeveer zeven inwoners hebben geïnformeerd naar een aanvraag. Het budget is nog toereikend maar blijven wij monitoren zodat tijdig besluitvorming van de gemeenteraad kan worden gevraagd over het voortzetten van het fonds. De verordeningen voor de starterslening en de stimuleringslening duurzame particuliere woningverbetering, zijn geactualiseerd en maken deze verordeningen marktconform. Deze verordeningen zijn het toetsingskader om leningen te kunnen verstrekken via de Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn).

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Streefwaarde 2022

Aantal woningen naar eigendom (% huur)

5,0%

4,9%

5,0%

5,0%

Aantal woningen naar eigendom (% sociale huur)

21,0%

20,6%

21,0%

21,0%

Aantal afgegeven startersleningen

8

4

6

8

Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering

4

2

1

4

Aantal woningen naar eigendom (% koop)

74,0%

74,5%

74,0%

74,0%

Aantal nieuwbouwwoningen (start bouw)

87

n.n.b.

76

80

Percentage leegstaande woningen

4,0%

4,0%

n.n.b.

4,0%

98

Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 05-07-2023

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2022

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Ruimtelijke ontwikkeling Rekening 2021 Lasten 5.5 Cultureel erfgoed 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Baten 5.5 Cultureel erfgoed 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Baten Reserve Ruimtelijke Ordening Reserve Monumenten Reserve bouwen en wonen Totaal baten reserves