16.2 Jaarverantwoording Sociaal Domein 2020

Actiepunt 3: Optimalisatie maatwerk Stand van zaken | Dit actiepunt hangt samen met de (door)ontwikkeling en professionalisering van de toegang Borsele en de ontwikkelingen binnen het sociaal domein (zie ook actiepunt 2 en 28). We zijn actief betrokken bij de pilot ‘integrale intake’ van de gemeente Goes. We stellen een deskundigheidsbevorderingsplan op om onze uitvoerende collega’s te trainen, onder andere in het werken met de methodieken ‘De omgekeerde toets’ en ‘Mobility mentoring’. Deze methodieken zijn gericht op maatschappelijk resultaat - sociaal domein breed – en optimaliseren maatwerk binnen onze dienstverlening. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.2 Wijkteams, paragraaf Toegang 0-100 jaar

Bladzijde 36

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Actiepunt 4: Ontschotting regionaal uitdragen Stand van zaken | Ook dit actiepunt is een leidmotief in de jaarverantwoording sociaal domein. Er wordt steeds meer samengewerkt tussen de verschillende domeinen, WIZ en andere samenwerkingspartners. We treden op als ambassadeurs van ontschotting, bijvoorbeeld ons contact met de Wmo-beleidsmedewerkers van WIZ en in SWVO-verband. We stimuleren ontschottingsgericht denken en werken. Mede vanuit die lijn zijn we samen bezig met de ontwikkeling van de integrale intake pilot (zie actiepunt 2). Ook binnen onze eigen overlegstructuren dragen we steeds meer ontschotting uit. Dit is niet projectmatig; ons beleid jaagt het aan. De procescoördinatoren brengen partijen bij elkaar, bijvoorbeeld bij GGZ-problematiek (zo integraal mogelijk bekijken).

Professionalisering lokale toegang gemeente Borsele Actiepunt 5: Kwalitatieve aanpak toegang jeugd Stand van zaken | Dit actiepunt richt zich op een meer passende inzet van zorg en ondersteuning. In dit kader zijn er diverse doorlopende ontwikkelingen gaande. Het actiepunt hangt nauw samen met alle ontwikkelingen binnen het brede sociaal domein (zie ook actiepunt 2, 3, 6, 28). In het kader van passende inzet van zorg en ondersteuning wijzen we zorgaanbieders en casusregisseurs op het inzetten van het eigen netwerk, voorliggende voorzieningen, normalisering en het afschalen in uren en/of productcode. Dit is een doorlopend proces. Om alle voorliggende voorzieningen overzichtelijk en actueel te houden, actualiseren we het boekje met voorliggende voorzieningen iedere drie maanden en sturen we deze naar samenwerkingspartners. Daarnaast maken we een plan ter bevordering van de deskundigheid van het team met betrekking tot de nieuwe werkwijze. Medewerkers van de toegang trainen we in het werken met een gezinsplan, waarin duidelijk is wie wat wanneer doet. In dit gezinsplan worden ook het netwerk, voorliggende voorzieningen en geïndiceerde zorg meegenomen. Een andere belangrijke ontwikkeling is de werkwijze ‘1 gezin 1 plan’. Dit zou provinciaal/regionaal opgepakt worden, maar loopt momenteel vertraging op. Zie ook hoofdstuk 4 - 6.2 Wijkteams en 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

Actiepunt 6: Kwantitatieve aanpak Stand van zaken | Dit actiepunt hangt nauw samen met alle ontwikkelingen binnen het brede sociaal domein, zoals ook actiepunten 2, 3, 5, 28. Voorafgaand aan de definitieve toewijzing van zorg, zoeken we samen met de cliënt naar alternatieve oplossingen: binnen het eigen netwerk of bij voorliggende voorzieningen. Die hebben vaak al een relatie opgebouwd met de jongere en/of het gezin; de jeugdgezondheidszorg, de jeugd- en jongerenwerker, de opvoedcoach en andere professionals (normalisatie). Een andere belangrijke, doorlopende actie in het kader van dit actiepunt is de verbetering van de samenwerking met huisartsen en jeugdartsen als belangrijke toegangspartner (doorverwijzer). Zie ook hoofdstuk 4 - 6.2 Wijkteams en 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

Actiepunt 7: Stimuleren kwalitatieve en kwantitatieve aanpak in uitvoering toegang Wmo Stand van zaken | We blijven ons ‘hard’ maken om de voorgestelde werkwijze voor de toegang Jeugd (zie actiepunt 5, 6) ook toe te passen voor onze toegang Wmo, zoals belegd bij GR de Bevelanden WIZ. Wij stellen ons zowel ambtelijk als bestuurlijk op als ambassadeurs voor deze aanpak, zowel richting WIZ als de deelnemende Bevelandse gemeenten. De uitvoering van dit actiepunt komt tot uitdrukking via onze contacten en overlegmomenten bij WIZ. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.2 Wijkteams, paragraaf VrijwilligersHuis, 6.6 Maatwerkvoorzieningen Wmo en 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+

Bladzijde 37

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Alternatieven maatwerkvoorzieningen Actiepunt 8: Opzetten alternatieve voorliggende voorzieningen en indicatieloze dagbesteding Stand van zaken | Op 1 januari 2021 zou een tweejarige proef indicatieloze dagbesteding voor mensen met dementie starten. Deze proef is een samenwerking van de gemeente Borsele, GR de Bevelanden, SWVO en SVRZ. Wegens de huidige corona-maatregelen is de start uitgesteld naar juni 2021. We hebben gezamenlijk een projectteam samengesteld dat zorgdraagt voor het plan van aanpak. Op dit moment ligt het plan van aanpak gereed en werken we aan de communicatiemiddelen om de proef kenbaar te maken onder inwoners en potentiële vrijwilligers. Het resultaat van de tweejarige proef is dat de twee dagbestedingsprojecten die we starten, de deuren openzetten voor iedereen die daar gebruik van wil maken. Zo maken we de huidige dagbesteding breder toegankelijk. Door op deze wijze te gaan werken kunnen we voor hetzelfde geld/pakket meer mensen (uit de doelgroep) ondersteunen. Daarnaast geloven we dat de indicatieloze dagbesteding een preventieve werking heeft: door vroeger deel te nemen aan de activiteiten komen mensen eerder in beeld bij de zorgaanbieder. Hiermee voorkomen we dure maatwerkvoorzieningen. We starten in eerste instantie met de dagbesteding vanuit de Wmo. We gaan onderzoeken of dit ook een goede optie is voor jeugd.

Tejo-huis: Naar aanleiding van de positieve evaluaties en de ervaringen van afgelopen jaar met het Tejo-huis draagt de gemeente Borsele vanaf 2021 een evenredig deel bij in de organisatiekosten bij. Het Tejohuis is een laagdrempelige voorziening waar jeugdigen op vrijwillige basis met professionele hulpverleners in gesprek kunnen gaan. Daarnaast is het een ontmoetingsplek voor jongeren. De afkorting Tejo staat voor ‘Therapeuten voor Jongeren’.

Actiepunt 8 a: Pilot/project opvoed-spreekuren bij de huisarts & praktijkondersteuner Jeugd & Gezin. Stand van zaken | Onze jeugdondersteuners zijn fysiek aanwezig bij de twee huisartsenpraktijken in Heinkenszand. Uit gesprekken met twee huisartsen blijkt dat ze tevreden zijn over de samenwerking in het afgelopen jaar. De samenwerking wordt gecontinueerd. De praktijkondersteuner van ’sGravenpolder werkt samen met de jeugdondersteuners van het CJG. We blijven de huisartsen meenemen in onze visie. Zie ook hoofdstuk 4 – 6.2 Wijkteams

Actiepunt 9: Actieplan Wmo begeleiding Stand van zaken | Dit actiepunt hangt nauw samen met actiepunten 13 en 18. Wegens COVID-19 zijn veel activiteiten uitgesteld, inclusief de geplande reguliere ontmoetingsactiviteiten. Het SWVO heeft een evaluatie gedaan van alle gedane acties tot en met juli 2020. Er is een overzicht van de beweegactiviteiten in elke kern gemaakt. We willen in 2021 gaan onderzoeken of het bestaande aanbod nog voldoet aan de behoeften en of er behoefte is aan de ontwikkeling van nieuwe activiteiten als onderdeel van de voorliggende voorzieningen. Hierbij zoeken we ook de samenwerking met partners op, zodat bestaande en nieuwe activiteiten mogelijk ook gecombineerd kunnen worden. | Zie ook hoofdstuk 4- 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie - Maatschappelijke activering

Bladzijde 38

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Preventie en (vroeg)signalering Actiepunt 10: Prenatale zorg en stevig ouderschap Stand van zaken | Vanuit het programma Kansrijke Start van het ministerie van VWS hebben we voor de komende drie jaar (2020-2022) een bijdrage van € 6.004 per jaar ontvangen. In 2020 hebben we het beschikbare aanbod geïnventariseerd. In 2021 vormen we een lokale coalitie en starten we met het opzetten van nieuwe, aanvullende activiteiten. Het uitvoeringsplan van de lokale coalitie is opgesteld. Met de gevormde coalitie willen we niet alleen het huidige aanbod nader inventariseren, maar ook onderzoeken of het huidige aanbod voldoende is en aansluit op de behoeften van onze inwoners. De eerste bijeenkomst heeft inmiddels plaatsgevonden en is positief ontvangen door de deelnemende partijen. Er liggen plannen om de groepsbijeenkomsten voor toekomstige en nieuwe ouders als onderdeel van het huidige aanbod mee te financieren. Deze bijeenkomsten worden uitgevoerd door de verloskundigen en JGZ. De regionale pilot ‘Veilige start’ krijgt geen vervolg in 2021. Vanuit SMWO is een evaluatie aangeleverd. Op basis daarvan is in het platform ‘zorg voor jeugd’ besloten de pilot niet te verlengen. Dit geldt voor alle OSR-gemeenten. Er maakten maar weinig Borselse klanten gebruik van de pilot. We blijven de CJG-website gebruiken om (toekomstige) ouders te voorzien in informatie.

Actiepunt 11: Versterken samenwerking kinderopvang en onderwijs Stand van zaken | We steken in op het versterken van de verbinding tussen kinderopvang, onderwijs en het CJG. De ontwikkeling van IKC’s (Integrale kindcentra) ondersteunt ons doel om passende ondersteuning te bieden. We leggen een koppeling met de nota onderwijsachterstandenbeleid om dit verder uit te rollen. Ook zijn we met het CJG in 2020 gesprekken gestart met de kinderopvang en jeugdgezondheidszorg om de samenwerking onderling te verbeteren en alle partijen mee te nemen in onze visie (focus op preventie en integraliteit). In deze gesprekken werken we ook naar afspraken rondom de zichtbaarheid/aanwezigheid van een vaste schakel naar het CJG, bijvoorbeeld door onze opvoedcoaches te koppelen aan de kinderopvang- en onderwijslocaties. In overleg met CJG en kinderopvangaanbieders is een conceptwerkwijze opgesteld (+ een regeling) voor het uitvoeren van Sociaal Medische Indicatie (SMI) binnen de gemeenten. Deze taak zullen de individuele Bevelandse gemeenten overnemen van GR de Bevelanden. Gemeenten gaan nu intern overleggen over de wijzigingen. Het voornemen is om half 2021 de SMI over te laten gaan naar gemeenten.

Actiepunt 12: Vroegtijdige inzet van welzijnsvoorzieningen Stand van zaken | In het actieplan benadrukt de gemeente het belang van het vroegtijdig inzetten van welzijnsvoorzieningen en ontwikkelen van alternatieven voor maatwerkvoorzieningen. Onder actiepunt 12 is de uitvoering hiervan concreet vormgegeven in de volgende initiatieven: - Pilot ‘Welzijn op recept’ (WoR) is in september 2020 van start gegaan voor een duur van drie maanden. Deze pilot is succesvol verlopen en heeft de bekendheid en vindbaarheid van het VH vergroot. Het huisartsenteam van de huisartsenpraktijk in ’s-Gravenpolder wil verder met WoR. De opbrengsten van de pilot geven input voor een model van samenwerking voor de opzet van WoR in de overige kernen van de gemeente Borsele in 2021. De uitvoerbaarheid van een verdere uitrol naar andere praktijken/doelgroepen wordt nu onderzocht via een implementatieplan. Op basis van de feedback op de ‘recepten’ en de input van de betrokken huisarts en praktijkondersteuner evalueert en verbetert het VH de arrangementen welzijnsvoorzieningen zodat deze beter zijn afgestemd op de behoefte van inwoners.

Bladzijde 39

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele - Onderzoek ‘warme maaltijdvoorziening’. In april 2020 is een onderzoek gestart naar de warme maaltijdvoorziening in Borsele. Dit onderzoek is ontstaan vanuit de vraag of onze huidige manier van maaltijden aan huis leveren datgene is wat onze toekomstige klanten wensen. Het onderzoek vindt plaats via (digitale) enquêtes en interviews en loopt nog. De verwachting is dat we in mei 2021 de uitkomsten van het onderzoek kunnen delen. Deze resultaten maken ons beter in staat om een kwalitatief goede maaltijdvoorziening aan te bieden aan senioren die zo langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Het onderzoek heeft raakvlakken met Borsele voor Elkaar. De vrijwilligers van de maaltijdvoorziening worden namelijk vaak gebruikt als informatiebron voor het ontwikkelen van andere projecten (signaleringsrol). | Zie ook hoofdstuk 1 Inleidende woorden, paragraaf COVID-19 en hoofdstuk 4 – 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie, paragraaf Vrijwilligerswerk

Actiepunt 13: Versterken en opbouwen netwerken binnen onze dorpen Stand van zaken | Dit actiepunt hangt nauw samen met actiepunten 9 en 18. Onze Borsele voor elkaar ambassadeur heeft in het kader van de versterking van sociale netwerken in 2020 enkele dorpsraden bezocht en een plan van aanpak opgezet en gedeeld voor een pilot in Hoedekenskerke. Wegens alle corona-maatregelen is deze pilot tot nader orde uitgesteld. Het online platform Borsele voor Elkaar is blijvend onder de aandacht gebracht en blijkt in coronatijd van grote waarde voor het bijeenbrengen van hulpvragers en vrijwilligers. In 2020 hebben veel inwoners hulp gevraagd via de website wwww.borselevoorelkaar.nl en ook hulp gegeven. Dit toont de stimulans die uitgaat van het platform richting inwoners om zich in te zetten als vrijwilliger in hun eigen omgeving. Ook geeft het platform hulpvragers een plek om laagdrempelig om hulp te vragen binnen de eigen omgeving. | Zie ook hoofdstuk 1 Inleidende woorden, paragraaf COVID-19 en hoofdstuk 4 – 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie, paragraaf Vrijwilligerswerk

Monitoring sociaal domein Actiepunt 14: Aansluiten bij de provinciale en regionale ontwikkelingen Stand van zaken | Eind 2020 is een pilot gestart met Connect to Innovate voor onder meer het ondersteunen bij data- en patroonanalyse, zowel op het gebied van jeugd als Wmo. | Zie ook hoofdstuk 6 Financieel – Datagedreven werken

Actiepunt 15: Monitor lokale nota sociaal domein Borsele Stand van zaken | Voor ieder actiepunt is in 2020 een kort plan van aanpak opgesteld. De stand van zaken wordt weergegeven aan de hand van een logboek. Aan de uitvoering van dit actiepunt wordt vervolg gegeven in 2021-2023.

Lichamelijk welbevinden Actiepunt 16: Terugdringen van overmatig alcohol- en middelengebruik Stand van zaken | De invulling en uitvoering van dit actiepunt zijn voor een groot deel afhankelijk van de samenwerking met regionale/provinciale partners. Er zijn diverse acties uitgevoerd, zowel op regionaal als lokaal niveau. Tot en met 2021 zijn er extra middelen beschikbaar voor de uitvoering van activiteiten passend binnen het lokale actieplan preventie- en handhaving alcohol 2018-2021. Het college ontvangt jaarlijks een rapportage over de lokaal uitgevoerde acties. Diverse voorgenomen preventieve en handhavende acties konden niet plaatsvinden, doordat evenementen werden afgelast en sportclubs dicht moesten wegens de corona-maatregelen. De JongerenRaad is wel betrokken.

Bladzijde 40

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele Ook zijn er diverse actuele nota’s die aansluiten bij alcohol-/drugspreventie en vormt het thema een van de pijlers in het Nationaal Preventieakkoord. In het kader van het actieplan als Lokaal Preventieakkoord wordt er in 2021 een coalitie gevormd van lokale partners die zich samen actief zullen inzetten voor het terugdringen van overmatig alcoholgebruik. De aanpak van roken (rookvrije generatie) krijgt hier ook een rol in.

Actiepunt 17: Gezond gewicht Stand van zaken | Dit actiepunt is ook verweven in de lokale beleidsnota sport en bewegen. Een belangrijke stap in de uitvoering van het actiepunt is Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG). In december 2020 is de samenwerkingsovereenkomst tussen stichting JOGG en gemeente Borsele getekend. Dat betekent dat vanaf 2021 de JOGG-aanpak gevolgd zal worden. In het kader van JOGG en het actieplan als Lokaal Preventieakkoord wordt er in 2021 ook een coalitie gevormd van lokale partners die zich samen actief zullen inzetten voor gezond gewicht. Daarnaast is er koppeling met de Omgevingswet waar wordt ingezet op een gezonde leefomgeving. De inwerktreding van deze wet is echter uitgesteld naar 1 juli 2022. | Zie ook hoofdstuk 4 - 7.1 Volksgezondheid, paragraaf Gezondheidspreventie-activiteiten

Mentaal welbevinden Actiepunt 18: Met elkaar voorkomen van het ontstaan van eenzaamheid Stand van zaken | Dit actiepunt hangt nauw samen met actiepunten 9 en 13. Er is inmiddels vanuit het VrijwilligersHuis een kartrekker benoemd. Het platform Borsele voor Elkaar speelt een belangrijke rol. Ook de welzijnsmedewerkers dragen zorg voor de uitvoering van dit actiepunt. Tijdens de Week van de Eenzaamheid is er zowel on- als offline aandacht besteed aan het thema ‘eenzaamheid’. In 2021 zal er een lokale coalitie gestart worden waarmee gezamenlijk een aanpak rondom eenzaamheid zal worden opgesteld. Dit gebeurt in het kader van het actieplan als Lokaal Preventieakkoord. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.2 Wijkteams, paragraaf VrijwilligersHuis

Actiepunt 19: Onderzoek naar preventieve huisbezoeken Stand van zaken | We starten een pilot voor preventieve huisbezoeken in Lewedorp. Binnen de pilot onderzoeken we door middel van een enquête welke behoefte er is aan contact en ondersteuning en welke hiaten er zijn. Daarnaast onderzoeken we of we de pilot ook kunnen uitrollen binnen andere dorpen. De vragenlijst is inmiddels opgesteld. De pilot zal naar verwachting starten in april/mei 2021. Schatting is dat de eerste resultaten najaar 2021 bekend kunnen worden gemaakt. Afhankelijk van de resultaten stellen we een plan van aanpak op om indien nodig te voorzien in tekortkomingen. Het actiepunt kent raakvlakken met diverse andere actiepunten, zoals actiepunt 18 en 20.

Actiepunt 20: Vitale ouderen Stand van zaken | Dit actiepunt hangt samen met actiepunten 18, 29 en 30. Centraal staat dat we onderzoeken hoe we samen met andere partners ouderen in alle kernen meer kunnen laten bewegen en hoe we in samenwerking met lokale organisaties een passend beweegaanbod kunnen creëren. De bestaande mogelijkheden per kern hebben we in kaart gebracht. Het ziet ernaar uit dat het beweegaanbod voldoende is. Is het aanbod ook voldoende vindbaar? Voldoet het aan de vraag van de doelgroep? Zijn er nog andere behoeften? In 2021-2023 wordt de uitvoering van dit actiepunt gecontinueerd. Het actiepunt is ook verweven in de lokale beleidsnota sport en bewegen.

Bladzijde 41

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Zingeving Actiepunt 21: Van zorgmaatschappij naar participatiemaatschappij Stand van zaken | Dit actiepunt is een overal terugkerend element in de jaarverantwoording sociaal domein. Om het bewustzijn van inwoners van de eigen rol in het behouden van zelfredzaamheid te vergroten, stellen we in 2021 een communicatieplan op. De communicatieboodschappen zullen betrekken hebben op relevante thema’s in het kader van zelfredzaamheid, zoals vitaliteit en versterking van sociale netwerken. | Zie ook Hoofdstuk 1, paragraaf Beleidskoers sociaal domein 20202023 en Hoofdstuk 4 – 6.2 Wijkteams, paragraaf Preventie & projecten

Actiepunt 22: Bereiken en beschermen van jonge mantelzorgers Stand van zaken | Er is blijvende aandacht voor het thema via het VrijwilligersHuis (o.a. website, sociale mediakanalen). Ook hebben we meegedaan aan de Week van de Jonge Mantelzorger. Om de bewustwording van jonge mantelzorgers verder op gang te brengen, stond een ‘What if’ voorstelling voor professionals gepland. Wegens corona moest deze echter uitgesteld worden naar 2021. De voorstelling is in samenwerking met de regionale werkgroep Informele zorg, waarin elf steunpunten mantelzorg zijn vertegenwoordigd. Deze werkgroep wil in 2021 voorzichtig verkennen of en zo ja, hoe we gezamenlijk regionaal meer aandacht kunnen vragen voor de jonge mantelzorgers. Gezamenlijk optrekken geeft immers een groter bereik. Om het bewustzijn onder zorgprofessionals verder te vergroten, onderzoeken we of er een campagne kan worden opgezet. Onder de jonge mantelzorgers zelf willen we gaan onderzoeken wat zij nodig hebben in de ondersteuning. Schakelen zij, indien nodig, hulp in en is deze hulp goed vindbaar en passend? We vragen tijdens de Week van de Jonge Mantelzorger op 1 t/m 7 juni 2021 zowel intern als extern aandacht voor jonge mantelzorgers. Hierbij besteden we extra aandacht aan de bewustwording onder zorgcoördinatoren in het onderwijs. Zij spelen immers een signalerende rol.

Ook roepen we tijdens deze week jonge mantelzorgers op om zich te laten registeren. Door middel van registratie kunnen we hen beter ondersteunen. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie, paragraaf maatschappelijke activering.

Actiepunt 23: Verbinding formele en informele zorg Stand van zaken | Dit actiepunt kent twee kernpunten: mantelzorgers en zorgvrijwilligers betrekken bij professionele zorg (1) en hen waarderen (2). Aandachtspunt is de bewustwording van de toegevoegde waarde van de informele zorg bij onze zorgpartners. Dit bewustzijn willen we vergroten door (indien mogelijk) om de twee jaar een themabijeenkomst te organiseren. Wegens de huidige corona-maatregelen kon hier nog niets voor gepland worden. In het kader van waardering van mantelzorgers en zorgvrijwilligers zijn diverse acties uitgevoerd. Ook zijn we gestart met een nieuwe procedure mantelzorgregistratie, waarin Welzijnswerkers het ‘gezicht’ op het dorp worden voor de (geregistreerde) mantelzorgers. We werken daarnaast aan een visie Vrijwilligersbeleid. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Actiepunt 24: Actief werven en opleiden zorgvrijwilligers Stand van zaken | Vanuit het VrijwilligersHuis wordt via Borsele voor Elkaar continu aandacht besteed aan het werven en scholen van nieuwe vrijwilligers. Waar mogelijk wordt de samenwerking in de regio gezocht, zoals bijvoorbeeld in de Provinciale werkgroep scholing zorgvrijwilligers. Alle nieuwe zorgvrijwilligers krijgen regionaal een basistraining. Door corona zijn er in 2020 echter geen basistrainingen gegeven voor zorgvrijwilligers.

Bladzijde 42

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Actiepunt 25: Uitbreiden respijtzorg koppeling met actieplan Beter (T)thuis in Borsele Stand van zaken | Uitvoering van dit actiepunt vindt plaats in 2021-2023. We willen onderzoeken of en zo ja, hoe dit georganiseerd is en/of regionaal opgepakt kan worden.

Kwaliteit van leven Actiepunt 26: Voorkomen van de gevolgen van armoede Stand van zaken | In december 2020 heeft de gemeenteraad de Kadernota Armoede & Schulden vastgesteld. Vanaf 2021 werken de vijf Bevelandse gemeenten aan de lokale uitvoering daarvan. Per 2021 is vroegsignalering ingebed bij WIZ, zodat we inzetten op het zo vroeg mogelijk signaleren van armoede en schulden en op een effectieve aanpak daarvan. Dit doen we samen met onze maatschappelijke partners. De voorbereiding worden getroffen om te komen tot nieuw Bevelands beleidsplan schulddienstverlening, met aandacht voor onder meer ondernemers, (studerende) jongeren en het afstemmen communicatie op specifieke doelgroepen. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.3 Inkomensregelingen, paragraaf Armoedebeleid

Actiepunt 27: Toegankelijk maken huidige regelingen en vroegtijdig in beeld brengen van risicogezinnen Stand van zaken | Uitvoering van dit actiepunt vindt plaats in 2021-2023. Zie ook actiepunt 1 (informatie met betrekking tot bestaande regelingen op de website toegankelijk en overzichtelijk maken) en actiepunt 31. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.3 Inkomensregelingen, paragraaf Schuldhulpverlening

Actiepunt 28: Passende ondersteuning (mobility mentoring) Stand van zaken | Passende ondersteuning door samenwerking en coaching van onze professionals is een doorlopend proces. Zie ook actiepunten 2 en 3 (doorontwikkeling van de toegang, ontwikkelingen binnen het sociaal domein). Voor de Toegang wordt een plan wat betreft deskundigheidsbevordering gemaakt, waarin de trainingen ‘De omgekeerde toets’ en ‘Mobility mentoring’ worden opgenomen. In dit plan moeten we prioriteiten aanbrengen en onderzoeken of bepaalde trainingen in gezamenlijkheid met de andere GR gemeenten (ook vanuit Friskijkers) kunnen worden opgepakt of dat we hier zelf mee moeten starten. | Zie ook hoofdstuk 3, paragraaf Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ en hoofdstuk 4 – 6.2 Wijkteams, paragraaf Toegang 0-100 jaar

Dagelijks functioneren Actiepunt 29: Specifieke aanpak van mensen met dementie Stand van zaken | De werkzaamheden en communicatie vanuit het project Dementievriendelijk Borsele hebben we opgenomen in de reguliere werkzaamheden van het VrijwilligersHuis. In verband met de coronamaatregelen liggen de Alzheimercafés stil. Vanwege de doelgroep is een digitale variant hiervan niet echt een optie. Zodra het weer mogelijk is, kijken we of en hoe we jeugd in verbinding kunnen brengen met dementerende mensen. Op onze nieuwe website willen we informatie over het zorgpad rondom dementie (bijvoorbeeld met een infographic) opnemen en bezoekers doorverwijzen naar relevante partijen. | Zie ook hoofdstuk 4 – 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie, paragraaf Uitvoeringsbudget Actieplan Wonen, Zorg & Welzijn

Bladzijde 43

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Actiepunt 30: Specifieke aanpak voor mensen met psychosociale en mentale gezondheidsproblemen Stand van zaken | Uitvoering van dit actiepunt vindt plaats in 2021-2023. We willen verbindingen leggen met de relevante partners om samen tot een (wijkgerichte) aanpak te komen. Ook willen we een plan van aanpak gaan maken om de bewustwording voor GGZ-problematiek binnen de dorpen te vergroten. Dit actiepunt heeft raakvlakken met actiepunt 18 (aanpak eenzaamheid). Zie ook hoofdstuk 4 – 6.81 Geëscaleerde zorg 18+

Actiepunt 31: Specifieke aanpak voor mensen met een beperking Stand van zaken | Dit actiepunt is gericht op een mogelijke aanpak voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Een deel van deze doelgroep ontvangt geen ondersteuning/indicatie, maar kent wel moeite. We onderzoeken of er voor de doelgroep specifieke interventies zijn ontwikkeld. Ook kijken we of we in voorjaar 2022 een themabijeenkomst kunnen organiseren rondom de bewustwording richting en hulp voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Uitvoering van dit actiepunt vindt plaats in 2021-2023.

Actiepunt 32: Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt activeren Stand van zaken | Maandag 11 april is ‘Start fit’ begonnen voor iedereen die (tijdelijk) geen werk heeft en in kleine groepjes wil bewegen. Samen met GR de Bevelanden was het project ‘een Stapje fitter’ opgestart. Focus binnen dit project is het bevorderen van een gezonde leefstijl om participatie te bevorderen. Het is onzeker of dit project door kan gaan. De GR onderzoekt op dit moment welke mogelijkheden er zijn bij re-integratie. Het is niet bekend wanneer dit onderzoek afgerond is. | Zie ook hoofdstuk 4 - 6.5 Arbeidsparticipatie

Actiepunt 33: Specifieke aanpak voor integratie statushouders Stand van zaken | We onderzoeken of de aanpak voor de integratie van statushouders door welzijnswerk een integraal onderdeel kan worden van de totale ketenaanpak. Uitvoering van dit actiepunt vindt plaats in 2021-2023. Een van de mogelijkheden die we verkennen, is het aanbieden van fietslessen aan statushouders binnen onze gemeente. Het plan is om na de zomervakantie in ’sHeerenhoek op te pakken. GR de Bevelanden WIZ kan de aanmeldingen verzorgen. Dit project heeft raakvlakken met het armoedebeleid (actiepunt 26). De werkplaats heeft inmiddels al een aantal fietsen opgeknapt en er zijn er ook al een aantal uitgegeven. Daarnaast onderzoeken we ook of het initiatief ‘Welkom in de buurt’ een goed concept is voor statushouders.

Bladzijde 44

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

6. FINANCIEEL Financiële verantwoording sociaal domein De financiën sociaal domein verantwoorden we in de gemeentelijke jaarverantwoording 2020.

Financiële verantwoording actieplan sociaal domein Zoals in diverse paragrafen beschreven, beheerst het coronavirus al maandenlang ons leven met grote gevolgen voor onze samenleving. Duizenden doden en patiënten, een 'intelligente' en een 'harde' lockdown, en een piepend en krakend zorgsysteem. Ontwikkelingen en maatregelen volgen elkaar snel op. Dat heeft ook gevolgen voor het sociaal domein en de uitvoering van diverse taken. Voor een uitgebreide samenvatting van de mogelijke impact op de verschillende beleidsterreinen verwijzen we naar het rapport ‘impact coronamaatregelen per beleidsterrein’3 van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Wat de precieze gevolgen zijn voor de toekomstige zorgvragen en de daaraan gerelateerde zorgkosten voor de gemeente Borsele is nu nog onvoldoende in te schatten. Wel wordt het ondertussen steeds duidelijker dat de stevige maatregelen om de coronacrisis te beteugelen onvermijdelijk leiden tot economische schade maar ook een grote impact hebben op het sociaal en mentaal welzijn van mensen. Dit heeft op termijn ook effect op de hiermee gepaard gaande druk op de voorzieningen en de ondersteuning van onze burgers (jeugdigen en volwassenen). Op langere termijn is werken aan herstel dringend nodig en is hiervoor een nieuw maatschappelijk steunpakket ontwikkeld dat zich richt op sociaal en mentaal welzijn en een gezonde leefstijl.

Dit ondersteuningspakket sluit nauw aan bij onze eerder gekozen richting van positieve gezondheid in het actieplan. Ook voor het actieplan betekende COVID-19 een behoorlijke tegenslag. De voortgang van de uitrol van de activiteiten zoals benoemd in het actieplan zijn hierdoor in 2020 op een laag pitje komen staan. Het is/was helaas een onhaalbare opgave om dit in het digitale tijdperk gedegen vorm te geven. Indirect heeft dit natuurlijk ook invloed op de geschatte resultaten (opbrengsten) zowel kwalitatief als financieel. We zijn pas na de zomer gestart met een eerste aanpak voor de professionalisering van onze toegang Jeugd waarbij we ons focussen op de verdere versterking van preventie, integraal werken en normaliseren. In juni/ juli hebben we drie jeugd- en gezinsprofessionals aangenomen. Voorzichtig kunnen we stellen dat we hiervan al de eerste resultaten kunnen waarnemen waarbij een kleine trendbreuk zichtbaar wordt (zie ook onder 6.72 maatwerk dienstverlening 18-). De lasten voor het actieplan zijn lager dan begroot. De datum van besluitvorming (6 februari 2020) lag later dan was voorzien en anderzijds werd de start van de actiepunten gevolgd door de Coronacrisis. De actiepunten vragen om inspanningen van zowel de beleidsmedewerkers als uitvoerende medewerkers.

De ambtelijke inzet was naast het anticiperen op de begrotingstekorten vooral nodig om prioriteiten gerelateerd aan de Coronacrisis in goede banen te leiden. Daarnaast was het helaas niet mogelijk om de actiepunten gedegen vorm te geven door de digitale manier van overleggen; in ieder geval bleek het een vertragende factor om te starten met, of het uitvoeren van, de actiepunten. De actiepunten zoals beschreven gaan uit van normale zorg voor de crisis. We zien dat de coronapandemie met al haar beperkingen ons nog steeds volop in de greep heeft waardoor we nu ruim in 2021 nog steeds niet kunnen spreken van normale zorg. Pas de komende jaren zal de impact op onze maatschappij duidelijk worden. In de komende maanden zal verdieping van de kosten en de opbrengsten van de onderliggende actieplannen plaatsvinden en zullen en er zowel lokaal als regionaal monitorprogramma’s opgesteld worden. Hierbij is data-analyse en contractering van groot belang. 3

Impact coronamaatregelen per beleidsterrein Bladzijde 45

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele Gemeente Borsele zal hiervoor indien nodig afstemming zoeken met de IJZ en/of andere gemeenten in Zeeland. Mede hierdoor hebben we niet alles (volgens de gewenste tijdsplanning) kunnen uitvoeren. De investeringen voor het actieplan waren geraamd op € 285.000. De werkelijke uitgaven bedroegen € 86.000 en zijn gedaan in het kader van het actieplan voor: datagedreven werken, welzijn op recept en de professionalisering van onze lokale toegang. De overige investeringen zullen komende periode opgepakt worden. In 2020 waren opbrengsten vanuit het actieplan geraamd voor € 135.000. Al snel werd duidelijk dat deze niet gerealiseerd zouden worden in 2020. In de programmarapportage 2020 hebben we de baten afgeraamd. Voor een totaaloverzicht van de met het actieplan Sociaal Domein gemoeide lasten en baten verwijzen wij u naar de bijlage Financieel overzicht actieplan sociaal domein.

Analyse baten We hebben de baten in het licht van het huidige tijd nogmaals grondig onder de loep genomen. We hebben zowel voor de kosten als voor de opbrengsten, het actieplan opnieuw beoordeeld en in de tijd weggezet. Ook hebben we aansluiting gemaakt met de jaarrekening 2020 en de realisatie 2021 tot en met heden (april 2021). We hebben de acties toegewezen aan ofwel de Jeugdzorg, de WMO of Sociaal Domein-breed. We hebben een gedetailleerde onderbouwing opgesteld voor de herziene baten en lasten van het actieplan. Na een grondige analyse door de Teams Financiën en Sociaal Domein zijn we tot een aanpassing van de taakstelling Sociaal Domein gekomen. Bij de totstandkoming van het actieplan sociaal domein is aan het Team Sociaal Domein verzocht om in beeld te brengen wat de mogelijke baten zouden zijn van de acties en de investeringen. Bij het woord ‘baten’ is het juister om te spreken van ‘minder uitgaven’. Het Team Sociaal Domein heeft deze te verwachten ‘minder uitgaven’ zo goed en zo kwaad als mogelijk in beeld gebracht. Deze ‘minder uitgaven’ zijn tijdens het besluitvormingsproces uiteindelijk als ‘harde’ taakstelling bestempeld en als zodanig in de meerjarenbegroting opgenomen als te realiseren bezuinigingen. In het kader van de kerntakendiscussie heeft het onderzoeksbureau KplusV de taakstelling als ‘niet hard’ gekwalificeerd.

De raad heeft over deze bemerking duidelijkheid gevraagd. Daarbij is aangegeven dat het actieplan vanuit een inhoudelijke visie is geschreven waarbij de steeds maar oplopende kosten zijn meegenomen. De extra inspanningen binnen de diverse, benoemde actiepunten moeten uiteindelijk leiden tot een kentering van de kosten wat zich uiteindelijk op termijn zal vertalen in een bezuiniging. Doorkijk begroting Sociaal Domein 2022 en verder We zien een vorm van onzekerheid sluipen in de haalbaarheid van de toegekende taakstelling Sociaal Domein in relatie met de nog te verwachten zorg. Hierbij zien we de gevolgen van de Coronacrisis (ook) als de bron. We denken dat er veel inhaalzorg gaat plaatsvinden en dat deze met een tijdsvertraging alsnog doorwerkt in de (financiële) cijfers. We baseren ons hierbij op onder meer het document van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over de impact van de corona. Ondanks dat we nog onvoldoende inzicht hebben op de effecten op kortere termijn werkt dit misschien toch door binnen de tijdspanne van het actieplan.

Onderzoeken Berenschot Zeeuwse Samenwerking Sociaal Domein (ZSSD) Kort voor de zomer van 2020 is het conceptrapport ‘Naar een werkende samenwerking in het sociale domein’ door Berenschot opgeleverd. Na het zomerreces is binnen het Provinciaal Management Overleg (PMO) gestart met het schrijven van een advies naar aanleiding van de bevindingen uit dit rapport. In 2021 wordt het rapport ter besluitvorming aangeboden aan de colleges van de dertien gemeenten. Bladzijde 46

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele In het kort komt het neer op: - Eerst versterking van regie en sturing door een aanpassing van de rollen en structuur voor advies en besluitvorming en pas later aanpassingen in de organisatie van de uitvoeringsorganisaties. - Een vernieuwd sturingsmodel voor advies en besluitvorming en de hierbij passende structuur. - Inhoudelijke focus en prioritering van de opgaven en onderwerpen binnen de drie domeinen in het sociaal domein, die tezamen de strategische agenda vormen voor het sociaal domein.

Grip op de Wmo In oktober 2020 is het rapport ‘Grip op de WMO’ door Berenschot opgeleverd en gepresenteerd aan het Algemeen Bestuur van het SWVO, in aanwezigheid van de managers Samenleving/ Sociaal Domein van de betrokken gemeentes en het afdelingshoofd WIZ van GR de Bevelanden. Besloten is dat in het Management Overleg (MO) een plan van aanpak wordt opgesteld, waarin uitvoering van de voorgestelde maatregelen uit het rapport wordt opgenomen. Dit plan van aanpak wordt in februari 2021 voorgelegd aan aan het AB en vervolgens voorgelegd ter besluitvorming aan de colleges van de zeven Oosterschelderegio-gemeenten.

Datagedreven werken Datagedreven werken wordt onderkend als een meerwaarde voor vele organisaties, ook gemeentelijke organisaties en samenwerkingsverbanden. Kort na het zomerreces heeft Connect to Innovate een presentatie verzorgd met als onderwerp datagedreven werken en patroonanalyses, in aanwezigheid van beleidsmedewerkers sociaal domein van de gemeente en het SWVO, de dataanalist van het SWVO en de informatiemanager van GR de Bevelanden. Het managementteam (MT) heeft daarop besloten een pilot te laten vormgeven op het onderdeel datagestuurd werken binnen het sociaal domein van de gemeente. De pilot in Borsele is eind 2020 in de steigers gezet en in januari 2021 daadwerkelijk van start gegaan. Doel van deze pilot: - Realiseren van een WMO-dashboard voor de gemeente Borsele. - Uitvoeren van (data-/patroon-/proces-) analyses, voor zowel WMO als Jeugd. - Begeleiden van het WMO-keten van Borsele om met behulp van het dashboard tot bruikbare interpretaties te komen (team handelingsbekwaam maken). Voor het kunnen uitvoeren van deze pilot is capaciteit van zowel de gemeente Borsele, als van SWVO en GR De Bevelanden (WIZ en ICT) gevraagd en ingezet. In het rapport van Berenschot is een monitoring en sturing een apart hoofdstuk gewijd. Er wordt gesteld: “Een cruciale stap is om datagedreven sturing te agenderen en hierover gezamenlijk met alle betrokkenen ambities te formuleren”.

Naar aanleiding van deze constatering is in het project ‘Grip op de WMO’ een werkgroep opgenomen, die zich bezighoudt met datagedreven werken en datagedreven sturing.

Kostenverhogende regionale factoren Zeeuwse gemeenten Het advies- en onderzoeksbureau Significant APE heeft begin 2020 een vooronderzoek uitgevoerd op initiatief van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) en de lobbydriehoek Sociaal Domein. Het betrof een onderzoek naar de wijze waarop geografische, demografische en economische factoren doorwerken in de maatschappelijke opgaven waarvoor de Zeeuwse overheden zijn gesteld. Hierbij is ook gekeken naar het benodigde geld dat de gemeenten hiervoor beschikbaar hebben en de hiermee samenhangende tekorten. Het rapport ‘Vooronderzoek kostenverhogende regionale factoren Zeeuwse gemeenten’ geeft allerlei indicaties dat de (huidige en voorgestelde) gemeentefondsverdeling niet voldoende rekening houdt met een aantal typisch Zeeuwse factoren. In vervolg daarop is een verdiepend Zeeuws-breed onderzoek. Het onderzoek zorgt ervoor dat de Zeeuwse gemeenten (onderbouwd) kunnen aangeven waar zij uniek en afwijkend zijn van andere gemeenten of regio’s.

Bladzijde 47

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele De eindrapportage onderzoek ‘Zeeland en het Gemeentefonds’ is op 14 april 2021 samen met een memo ter informatie aan de gemeenteraad gestuurd. Het rapport hebben we als bijlage bij deze jaarverantwoording toegevoegd.

7. BIJLAGEN Bij de jaarverantwoording Sociaal Domein 2020 horen de volgende bijlagen (met nummers JOIN): - Financiële overzichten actieplan sociaal domein - D21.563194 - GR de Bevelanden WIZ Q-4 rapportage 2020 - D21.555665 - SWVO Wmo-brief overzicht 4e kwartaal 2020 - D21.545981 - Toelichting Borsele op SWVO-rapportage 4 kwartaal 2020, Wmo-uitgaven - D21.545982 - SWVO-jaarrekening 2020 (concept) - D21.563193 - GGD/IJZ jaarrekening 2020 (indien tijdig beschikbaar). - Jaarverslag Veilig thuis Zeeland - D21.560759 - IJZ-monitor Jeugdhulp Q4 2020 - D21.541521 - SMWO-jaarrapportage 2020 gemeente Borsele - D21.557269 - SMWO-jaarrapportage 2020 Algemeen - D21.557268 - Jaarrapportage 2020 werkgeversservicepunt Oosterschelderegio - D21.541712 - Resultaten cliëntervaringsonderzoek Wmo Borsele 2020 - D21.563114 - Eindrapportage Zeeland en het gemeentefonds (Significant APE) - Z21.014624 - VNG-notitie ‘Coronaimpact per beleidsterrein’ - D21.560760

Bladzijde 48

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Foto’s voorblad Van boven naar beneden: Foto door Dan Gold Foto door Nathan Anderson Foto door Emma Simpson Foto door CDC Allen via Unsplash (vrij te gebruiken)

Bladzijde 49