16.2 Jaarverantwoording Sociaal Domein 2020

Jaarverantwoording Sociaal Domein 2020 Bijlage bij de jaarverantwoording 2020 gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

INHOUD 1. INLEIDENDE WOORDEN .................................................................................................................................................................... 4 Beleidskoers sociaal domein 2020-2023 ................................................................................................................................... 4 Koersplan (vooruitblik naar 2021) ............................................................................................................................................. 5 COVID-19 ...................................................................................................................................................................................... 5 2. WIE DOET WAT? ................................................................................................................................................................................. 7 3. ALGEMENE DUIDING .......................................................................................................................................................................... 8 GGD ..............................................................................................................................................................................................

8 Veilig Thuis Zeeland .................................................................................................................................................................... 8 Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland ................................................................................................................................... 10 Transformatie agenda zorg voor jeugd (algemeen) & Transformatiefonds Jeugd .............................................................. 12 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio .................................................................................................. 15 Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ ...................................................................................................................... 15 Samenwerking GGD, RUD en VRZ ............................................................................................................................................ 16 Governance GGD-IJZ................................................................................................................................................................. 16 4. BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 .....................................................................................................................................

17 Inleiding ..................................................................................................................................................................................... 17 | 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie............................................................................................................................... 17 | 6.2 | Wijkteams......................................................................................................................................................................... 21 | 6.3 | Inkomensregelingen ....................................................................................................................................................... 26 | 6.4 | Begeleide participatie ..................................................................................................................................................... 27 | 6.5 | Arbeidsparticipatie .......................................................................................................................................................... 27 | 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (Wmo) .....................................................................................................................................

28 | 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ ...................................................................................................................................... 29 | 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18- ....................................................................................................................................... 30 | 6.81 | Geëscaleerde zorg 18+ .................................................................................................................................................. 33 | 6.82 | Geëscaleerde zorg 18- ................................................................................................................................................... 33 | 7.1 | Volksgezondheid ............................................................................................................................................................. 34 5. ACTIEPLAN SOCIAAL DOMEIN 2020-2023 ....................................................................................................................................... 36 Actiepunt 1: Integrale toegang tot zorg (digitaal) .................................................................................................................. 36 Actiepunt 2: Integraal beleid en verbinding tussen de domeinen.........................................................................................

36 Actiepunt 3: Optimalisatie maatwerk...................................................................................................................................... 36 Actiepunt 4: Ontschotting regionaal uitdragen ...................................................................................................................... 37 Actiepunt 5: Kwalitatieve aanpak toegang jeugd ................................................................................................................... 37 Actiepunt 6: Kwantitatieve aanpak ......................................................................................................................................... 37 Actiepunt 7: Stimuleren kwalitatieve en kwantitatieve aanpak in uitvoering toegang Wmo ............................................. 37 Actiepunt 8: Opzetten alternatieve voorliggende voorzieningen en indicatieloze dagbesteding ...................................... 38 Actiepunt 8 a: Pilot/project opvoed-spreekuren bij de huisarts & praktijkondersteuner Jeugd & Gezin. ......................... 38 Actiepunt 9: Actieplan Wmo begeleiding ................................................................................................................................

38 Actiepunt 10: Prenatale zorg en stevig ouderschap ............................................................................................................... 39 Actiepunt 11: Versterken samenwerking kinderopvang en onderwijs.................................................................................. 39 Actiepunt 12: Vroegtijdige inzet van welzijnsvoorzieningen ................................................................................................. 39 Actiepunt 13: Versterken en opbouwen netwerken binnen onze dorpen ............................................................................ 40 Bladzijde 2

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele Actiepunt 14: Aansluiten bij de provinciale en regionale ontwikkelingen ............................................................................ 40 Actiepunt 15: Monitor lokale nota sociaal domein Borsele ................................................................................................... 40 Actiepunt 16: Terugdringen van overmatig alcohol- en middelengebruik ........................................................................... 40 Actiepunt 17: Gezond gewicht ................................................................................................................................................. 41 Actiepunt 18: Met elkaar voorkomen van het ontstaan van eenzaamheid .......................................................................... 41 Actiepunt 19: Onderzoek naar preventieve huisbezoeken .................................................................................................... 41 Actiepunt 20: Vitale ouderen .................................................................................................................................................... 41 Actiepunt 21: Van zorgmaatschappij naar participatiemaatschappij...................................................................................

42 Actiepunt 22: Bereiken en beschermen van jonge mantelzorgers ........................................................................................ 42 Actiepunt 23: Verbinding formele en informele zorg.............................................................................................................. 42 Actiepunt 24: Actief werven en opleiden zorgvrijwilligers ..................................................................................................... 42 Actiepunt 25: Uitbreiden respijtzorg koppeling met actieplan Beter (T)thuis in Borsele .................................................... 43 Actiepunt 26: Voorkomen van de gevolgen van armoede ..................................................................................................... 43 Actiepunt 27: Toegankelijk maken huidige regelingen en vroegtijdig in beeld brengen van risicogezinnen .................... 43 Actiepunt 28: Passende ondersteuning (mobility mentoring)............................................................................................... 43 Actiepunt 29: Specifieke aanpak van mensen met dementie ................................................................................................ 43 Actiepunt 30: Specifieke aanpak voor mensen met psychosociale en mentale gezondheidsproblemen .........................

44 Actiepunt 31: Specifieke aanpak voor mensen met een beperking ...................................................................................... 44 Actiepunt 32: Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt activeren ...................................................................... 44 Actiepunt 33: Specifieke aanpak voor integratie statushouders .......................................................................................... 44 6. FINANCIEEL ...................................................................................................................................................................................... 45 Financiële verantwoording sociaal domein ............................................................................................................................ 45 Financiële verantwoording actieplan sociaal domein ........................................................................................................... 45 Onderzoeken Berenschot ......................................................................................................................................................... 46 Datagedreven werken ..............................................................................................................................................................

47 Kostenverhogende regionale factoren Zeeuwse gemeenten ................................................................................................ 47 7. BIJLAGEN ......................................................................................................................................................................................... 48

Bladzijde 3

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

1. INLEIDENDE WOORDEN In deze jaarverantwoording over 2020 brengen wij verslag uit over het Sociaal Domein (SD) in de gemeente Borsele. We rapporteren uitgebreid over de ontwikkelingen aan de hand van de IV31-codes. De jaarverantwoording SD 2020 is een bijlage bij de gemeentelijke jaarverantwoording. We hebben als gemeente Borsele de verantwoordelijkheid voor onderstaande taken in het sociaal domein (zie algemene duiding): maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en arbeidsparticipatie. Een aantal uitvoerende taken vanuit deze wettelijke verantwoordelijkheden is belegd bij de afdeling Werk, Inkomen en Zorg (WIZ) van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) de Bevelanden, de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ), de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland, het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) en de stichting Maatschappelijk werk en Welzijn Oosterschelderegio (SMWO). Een groot deel voeren wij echter als gemeente lokaal zelf uit.

Beleidskoers sociaal domein 2020-2023 De gemeenteraad heeft besloten geen afzonderlijke nota’s meer op te stellen voor de traditionele deelgebieden van het sociaal domein zoals jeugd en Wmo. In februari 2020 heeft onze gemeenteraad de (beleid)koers vastgesteld in de vorm van een integraal actieplan Sociaal Domein voor de periode 2020-2023. Het gaat over de beleidsvelden welzijn, maatschappelijke ondersteuning, ouderen, jeugd en gezondheid. Het actieplan Sociaal Domein geeft richting aan de acties die we in de lopende beleidsperiode (lokaal) uitvoeren. De gemeenteraad heeft ervoor gekozen verder te bouwen op het al ingezette beleid en dit te verfijnen: ‘Wat goed gaat, zetten we door. Wat beter kan, geven we een nieuwe of extra impuls’. In de lopende beleidsperiode willen we het sociale beleid integraler vormgeven en willen we ons nog meer toeleggen op normalisatie en de daarbij noodzakelijke preventieve ondersteuning. We hechten belang aan een goede basis voor iedereen. Een solide sociale infrastructuur is het fundament voor het welzijn en de participatie van onze inwoners. Het gaat dan om de algemene en preventieve voorzieningen die samen de sociale randvoorwaarden voor een leefbare en toekomstbestendige gemeente vormen. Wanneer een inwoner tijdelijk niet in staat is eigen regie te behouden, is er een vangnet zonder gaten, bijvoorbeeld in de vorm van maatwerkvoorzieningen.

We zetten ruim in op goede afstemming en samenwerking tussen partijen, over de beleidsvelden heen. Het actieplan heeft een duidelijke relatie met de bezuinigingstaakstelling binnen het sociaal domein voor de komende vier jaar. Onze financiële positie baart grote zorgen. In het actieplan geven wij richting aan de beantwoording van de vraag om de kostenontwikkeling in het sociaal domein te kenteren. De inhoudelijke terugkoppeling van de actiepunten die onderdeel zijn van de reguliere IV3-codes zijn grotendeels daaronder gerapporteerd. Niet alle actiepunten zijn echter onder deze IV3verantwoording te scharen. Ook zijn er veel inhoudelijke actiepunten op uitvoeringsniveau. Daarom hebben we in een hoofdstuk 5 een overzicht opgenomen van alle actiepunten die in 2020 zijn uitgevoerd dan wel zijn gestart. We hebben in dat hoofdstuk ook een financiële duiding toegevoegd.

1

Informatie voor Derden (IV3). Dit is een informatiesysteem. Hierin staat welke financiële informatie de gemeente, provincie en gemeenschappelijke regeling moet verstrekken. En op welke manier. De afnemers van deze financiële informatie zijn onder meer de financiële toezichthouder, de Europese Unie, het ministerie van BZK en het CBS. Bladzijde 4

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Koersplan (vooruitblik naar 2021) Een belangrijke oorzaak van onze zorgelijke financiële situatie is het sociaal domein, waar de tekorten jaarlijks flink oplopen. Zodanig, dat dit per direct vraagt om maatregelen met een onmiddellijk effect. Op 9 november 2020 is mede hierdoor is in de raadswerkgroep sociaal domein gesproken om naast de voorgestelde maatregelen in het actieplan te kijken naar aanvullende mogelijkheden om de uitgaven in domeinen jeugd, Wmo en participatie te beïnvloeden. We hebben afgesproken om de keuzes, rondom de oplopende uitgaven in het sociaal domein, te beperken en in een zogeheten koersplan te bundelen. Daarbij putten we uit verschillende rapporten (andere gemeenten, Berenschot enzovoorts) alsook eigen suggesties en de eerdere bezuinigingsformats. In het koersplan duiden we het volgende: de uitgangspunten die we (blijven) hanteren, de maatregelen die u kunt overwegen, een korte verduidelijking per maatregel, de consequenties die aan die keuze zijn verbonden alsook een inzicht wat dit mogelijk financieel oplevert. In het voorjaar 2021 zijn de voorgestelde koerswijziging (richting) en enkele van daar bijhorende voorgestelde maatregelen kort besproken, later in het jaar leggen we de voorgestelde koerswijziging ter vaststelling aan u voor.

COVID-19 Inmiddels beheerst het coronavirus al maandenlang ons leven met grote gevolgen voor onze samenleving. Duizenden doden en patiënten, een 'intelligente' en een 'harde' lockdown, en een piepend en krakend zorgsysteem. Ontwikkelingen en maatregelen volgen elkaar snel op. Dat heeft ook gevolgen voor het sociaal domein en de uitvoering van diverse taken. Voor een uitgebreide samenvatting van de mogelijke impact op de verschillende beleidsterreinen verwijzen we naar het bijgevoegde rapport ‘impact coronamaatregelen per beleidsterrein’ van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Wat de precieze gevolgen zijn voor de toekomstige zorgvragen en de daaraan gerelateerde zorgkosten voor de gemeente Borsele is nu nog onvoldoende in te schatten. Doordat Corona in 2020 ook grote gevolgen heeft gehad voor onze werkzaamheden binnen het domein Samenleving komt in deze jaarverantwoording Sociaal Domein de term COVID-19 in bijna elke paragraaf terug. De crisis heeft/had impact op de dienstverlening en de cruciale werkprocessen rondom zorg en ondersteuning. De maanden maart, april en mei van 2020 stonden vooral in het teken van het anticiperen op alle ontwikkelingen en het uitvoeren van de voorschriften en richtlijnen die gepaard gingen met de landelijke maatregelen tegen het COVID-19-virus.

Een en ander betekende dat op korte termijn veel ad-hoc beleid moest worden vastgesteld door het college, aan de hand van zogeheten handelingsadviezen. De voorbereiding hiervan werd vanuit de Veiligheidsregio ondersteund door de taakgroep Sociaal Domein Zeeland. Gedurende de zomer leek het er even kort op dat we langzaam terug konden keren naar het normale leven, echter al snel liepen de besmettingen zodanig op dat we terug moesten grijpen op de eerder ingezette maatregelen en werd de tweede corona golf een feit. Een en ander betekent dat de dienstverlening wederom op een alternatieve manier moest plaatsvinden. Medio maart 2020 vielen zowel bij ons Centrum voor Jeugd en Gezin (hierna: CJG) als het VrijwilligersHuis diverse activiteiten, zorg en ondersteuning stil. Deze hebben we op alternatieve wijze voorgezet. We hebben ons tijdens de intelligente Lock down vooral gericht op het ontplooien van diverse (alternatieve) activiteiten alsook de ondersteuning aan de meest kwetsbaren binnen onze samenleving. Vanuit deze gedachtegang hebben we vanuit ons CJG alle zorgaanbieders, de scholen, de kinderopvang en de huisartsen het aanbod gedaan om naast onze reguliere taken, extra hulp en ondersteuning te bieden. Verder zijn alle scholen, kinderopvanglocaties en zorgaanbieders gevraagd de meest kwetsbare gezinnen (welke mogelijk in de knel gaan komen/crisissen) door te geven aan ons CJG.

Gedurende de tweede golf zijn we grotendeels teruggevallen op dit scenario. Bladzijde 5

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele Binnen het VrijwilligersHuis zijn de meeste activiteiten gedurende 2020 stilgezet. Ook hier heeft de ondersteuning vooral digitaal plaatsgevonden. De maaltijdbezorging is wel doorgegaan. We hebben alle vrijwilligers van de maaltijdbezorging persoonlijk benaderd. Dat persoonlijke contact was voor iedereen prettig en we achterhaalden dat bijna alle vrijwilligers hun taak hierin wilden blijven oppakken. Verder pakte het VrijwilligersHuis nog nadrukkelijker het communiceren via onze website en social media op, waarbij vooral de focus werd gelegd op het aanbod via www.borselevoorelkaar.nl/coronahulp. Mensen die aangeven te willen helpen, krijgen een melding wanneer iemand om hulp vraagt. Er ontstonden mooie burgerinitiatieven en de digitale hulpverlening kreeg een extra impuls. Het was en is mooi te zien hoeveel flexibiliteit en nieuwe manieren van samenwerken, communiceren en alternatieven voor hulpverlening en activiteiten er ontstonden. In de toekomst wordt het een grote uitdaging om zowel het zelf organiserend vermogen van de inwoners bij het pakken van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, als de innovatieve (kosten efficiëntere) vormen van hulpverlening vast te houden. Immers we zien dat zodra de situatie het toelaat, het eigenbelang vaak weer voorop staat.

Doordat het virus in de zomer in minder mate de bovenhand voerde, is er toch weer veel verloren gegaan van deze mooie initiatieven. Het lijkt nu tijdens de tweede golf veel lastiger dit opnieuw met hetzelfde enthousiasme en dezelfde saamhorigheid op te pakken. Ook voor de uitvoering van het actieplan Sociaal Domein betekent de COVID-19-crisis een tegenslag. De actiepunten vragen om inspanningen van zowel de beleid- als uitvoerende medewerkers. De ambtelijke inzet was naast het anticiperen op de begrotingstekorten echter nodig om prioriteiten gerelateerd aan de COVID-19-crisis in goede banen te leiden. Voor verdere uitleg over de gevolgen daarvan op het actieplan Sociaal Domein verwijzen we naar de stand van zaken van het actieplan Sociaal Domein in hoofdstuk 5 (inhoudelijk) en hoofdstuk 6 (financieel).

Bladzijde 6

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

2. WIE DOET WAT? Binnen het sociaal domein zijn meerdere organisaties actief om onze inwoners te ondersteunen. In tabel A brengen we in beeld met welke organisaties we te maken hebben en wat deze doen. Tabel A Organisatie GGD

Werkgebied Provinciaal

Taken (kort verwoord) Uitvoering geven aan taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid.

Veilig thuis (GGD)

Provinciaal

IJZ (GGD)

Provinciaal

SWVO

Regionaal (7 Oosterschelde gemeenten)

WIZ (GR de Bevelanden)

Regionaal (5 Oosterschelde gemeenten)

Advies en meldpunt Huiselijk geweld en kindermishandeling (onderzoek, advies, meldcode en radarfunctie). Inkopen en contracteren van jeugdzorg: beheer van contracten, verzamelen gegevens t.b.v. monitoring en verantwoording op productniveau. Backoffice beleid voor Wmo. Inkoop en betalingen woonvoorzieningen, rolstoelen, Regiotaxi, huishoudelijke hulp et cetera. Toegang voor werk, inkomen en Wmo-zorg.

SMWO

Regionaal (5 Oosterschelde gemeenten)

Maatschappelijk werk, cliëntondersteuning.

Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Borsele

Borsele

Gemeentelijk loket voor alle vragen over en het aanbieden van preventieve activiteiten rondom opvoeden en opgroeien, inclusief de toegang voor de jeugdzorg: intakes, kortdurende ondersteuning en toekennen van zorg door middel van beschikking.

VrijwilligersHuis

Borsele

College voor Zorg en Welzijn (CZW)

Provinciaal

Task Force Jeugd

Provinciaal

De gemeentelijke welzijnsorganisatie. Organisatie preventieve activiteiten, ondersteuning vrijwilligers et cetera. Beleid omtrent anti-discriminatie, huiselijk geweld, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Verantwoordelijk voor de gemeenteoverstijgende taken m.b.t. jeugdbeleid.

Bladzijde 7

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

3. ALGEMENE DUIDING GGD De GGD geeft uitvoering aan diverse taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid (Wpg). Gezien de wettelijke kaders en de omvang van dit taakveld, bieden we het jaarverslag 2020 van de GGD afzonderlijk van de jaarverantwoording sociaal domein aan. We benoemen kort de algemene ontwikkelingen en lichten we twee onderdelen uitgebreid toe: - Inkoop van de jeugdhulp. - Veilig Thuis. Binnen het totaalprogramma Publieke Gezondheid krijgt de uitvoering van de werkzaamheden vorm via vier programmalijnen. I. De programmalijn ‘Fysieke Veiligheid en bescherming’ beslaat de activiteiten behorende tot infectieziektebestrijding, medische milieukunde, technische hygiënezorg, inspecties kinderopvang en Wmo en activiteiten ter voorkoming van en inperken van gezondheidsschade als gevolg van crises en calamiteiten. Bestrijding van COVID-19 heeft gezorgd voor flinke opschaling van het team infectieziektebestrijding. II. De programmalijn ‘Gezondheid in de wijk’ beslaat vooral de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). De uitvoering van het basistakenpakket JGZ (BTP) is vanaf medio maart 2020 op aangepaste wijze uitgevoerd. Dit is volgens landelijke richtlijnen n.a.v. de COVID-19 uitbraak. De contacten met scholen en kwetsbare gezinnen zijn behouden. Daarnaast is een extra mogelijkheid aangeboden aan ouders om vragen te stellen via een telefonisch spreekuur en een speciale mailbox.

Er is een aanpak ontwikkeld om het tekort in het aantal jeugdartsen op te vangen. III. De programmalijn ‘Sociale veiligheid’ omvat Veilig Thuis, Meld- en Adviespunt Bemoeizorg (MAB), forensische zorg en de projecten RUPS, de Verwijsindex en Zeeland zonder Zelfmoord. Vanaf 1 mei zijn de OGGZ-netwerken weer opgestart en heeft er weer regelmatig overleg plaatsgevonden met de ketenpartners. Nagenoeg alle toegangen tot zorg van gemeenten zijn aangesloten op de Verwijsindex alsook het merendeel van de scholenkoepels. IV. De programmalijn ‘Algemeen’ is overkoepelend aan de drie inhoudelijke programmalijnen. Hierin zijn de verschillende gezondheidsmonitoren ondergebracht. De uitkomsten van de jeugdmonitor 2019 zijn verwerkt. In de komende maanden wordt een samenvattende rapportage gemaakt op Zeeuws niveau en worden schoolprofielen gemaakt. De volwassenen- en ouderenmonitor zijn dit najaar uitgevoerd. Er is een thema over COVID-19 aan de monitors toegevoegd. In cijfers

Het verwachte jaarresultaat is € 84.000 positief voor onderdeel GGD Zeeland.

Veilig Thuis Zeeland Veilig Thuis Zeeland (VTZ) is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling in Zeeland.Gemeenten zijn op grond van de Wmo 2015 verantwoordelijk voor Veilig Thuis. De verantwoordelijkheden (en risico’s) voor de uitvoering van VTZ zijn formeel belegd bij de GGD. De GGD voert zodoende de taken van VTZ uit. De kosten van VTZ worden voor ongeveer 50% gedekt uit de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang (Du-VO middelen centrumgemeente Vlissingen). Vanuit dit budget wordt ook het Meld- en Adviespunt Bemoeizorg (MAB) voor 100% gefinancierd, via het CZWBureau.

Bladzijde 8

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele Het besluitvormingsproces heeft op diverse onderdelen echter ook een andere route: - Als het gaat over Veilig Thuis Zaken vindt bestuurlijke afstemming plaats via het AB van de GGD. - Als het gaat over de inzet van centrumgemeentemiddelen gebeurt dit via de Stuurgroep CZWBureau. De financiële eindverantwoordelijkheid ligt bij de gemeente Vlissingen als centrumgemeente voor Vrouwenopvang. - Zeeuwse beslispunten die door de individuele gemeenten moeten worden vastgesteld, worden eerst in het Districtscollege CZW of het CZW afgestemd. Inmiddels is duidelijk dat het Rijk extra middelen beschikbaar heeft gesteld voor de versterking van Veilig Thuis. Deze middelen komen beschikbaar via de centrumgemeente Vlissingen en zullen vanaf 2020 voor een deel worden toegevoegd aan de doeluitkering. Veilig Thuis Zeeland levert vanuit haar rol een bijdrage aan het doorbreken van onveilige situaties en het stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Veilig Thuis geeft daarbij advies, biedt ondersteuning en doet onderzoek. De organisatie kent daarbij twee teams, het Advies en Meldingen Team (AMT) en het het ondersteuning- en onderzoeksteam (OOT). Na de enorme stijging van het aantal meldingen in 2019 heeft Veilig Thuis Zeeland in 2020 geïnvesteerd in het verkrijgen van de ‘basis op orde’.

Ook is daarbij gewerkt aan het minimaliseren van de wachtlijsten, is een start gemaakt met het verbeteren van de samenwerking met ketenpartners en is een verbeterde aansluiting met zowel landelijke als regionale ontwikkelingen ingezet over programmalijnen zoals: - ‘Geweld hoort Nergens Thuis’ (waaronder de doorontwikkeling van de Multidisciplinaire Aanpak ofwel MDA++). - De ontwikkelagenda ‘Veiligheid Voorop’. - De regiovisie genaamd ‘Voor een Toekomst Zonder Geweld’. In 2021 zal de uitwerking van deze programmalijnen een intensiever vervolg krijgen. Hierbij sluit Veilig Thuis Zeeland ook aan bij de landelijke ontwikkelingen inzake de kind- en gezinsbeschermingsketen.

Meldcode Door de invoering van de verbeterde meldcode en door het inzetten van publiekscampagnes is het aantal adviezen en meldingen sinds 2019 fors toegenomen. Het aantal meldingen in 2019 is toen ten opzichte van 2017 gestegen met 70%. De tussentijdse stijging van de instroom van adviezen en meldingen in 2020 is veroorzaakt door de landelijk ingezette campagnes i.v.m. de coronamaatregelen, de implementatie van de chatfunctie en de toename van de (hoog risico) stalkingszaken. Het totaal aantal meldingen is in 2020 uiteindelijk iets lager2 uitgekomen dan in 2019, maar is nog steeds aanzienlijk hoger dan het aantal meldingen in 2017 en 2018. Daarnaast is in 2020 een toenemende complexiteit (multiproblematiek) van problematiek in zaken bij zowel het AMT als het OOT gesignaleerd. Begin 2019 kende het AMT een wachtlijst van gemiddeld 190 zaken. De wachtlijst is in 2020 inmiddels sterk afgenomen. De oorzaak van deze afname betreft de inzet van extra personeel via detachering. In Q4 2020 kende de wachtlijst gemiddeld vier zaken. Deze lichte stijging is te verklaren door aflopende contracten met het detacheringspersoneel.

Samenwerkingsafspraken Veilig Thuis Zeeland In het voorjaar van 2020 is vanuit de regiovisie gestart met het herzien van de samenwerkingsafspraken tussen VTZ en de toegang. In de overeenkomst worden de afspraken van de Zeeuwse gemeenten met VTZ en de lokale teams vastgelegd. Het is een raamovereenkomst; daar waar specifieke afspraken met individuele gemeenten nodig zijn, worden deze in de lokale 2

Het aantal meldingen in 2020 kent een daling van 14,5% ten opzichte van 2019 Bladzijde 9

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele samenwerkingsafspraken opgenomen. De regionale afspraken zijn leidend voor de lokale afspraken. In 2021 verwachten we de nieuwe raamovereenkomst te kunnen vaststellen. Gedurende de COVID-19tijd zijn vanuit Veilig Thuis diverse landelijke en regionale acties uitgezet om verborgen kindermishandeling zichtbaar te maken.

Huisverboden 2020 De burgemeester mag iemand een tijdelijk huisverbod opleggen. Het huisverbod heeft als doel een afkoelingsperiode te organiseren waardoor de ontstane situatie niet verder kan escaleren. Tegelijkertijd geeft dit ruimte om hulpverlening in te zetten. Een huisverbod kan door de burgemeester worden ingezet als verwacht wordt dat iemand huiselijk geweld zal plegen of heeft gepleegd in een ernstige gradatie. Dit betekent dat de uithuisgeplaatste voor de duur van 10 dagen niet in de buurt van het huis mag komen. Ook mag de uithuisgeplaatste geen contact opnemen met huisgenoten en/of kinderen. In 2020 zijn er in onze gemeente twee huisverboden opgelegd. Tabel B | Cijfers meldingen en adviezen Veilig Thuis per gemeente Aantal meldingen per gemeente

Aantal adviezen per gemeente

2019

2020

2019

2020

Borsele

106

107

72

71

Goes

209

179

343

282

Kapelle

48

49

54

49

Reimerswaal

100

85

36

32

Noord-Beveland

49

23

88

113

Schouwen-Duiveland

133

98

91

92

Middelburg

230

253

148

139

Tholen

171

141

295

310

Veer

57

47

51

63

Hulst

121

91

203

271

Vlissingen

330

309

85

115

Sluis

84

83

63

83

Terneuzen

348

276

270

297

Onbekend

50

1

539

475

Overige

4

3

122

113

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland De Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (hierna: IJZ) voert sinds 1 januari 2015 namens de dertien Zeeuwse gemeenten gedelegeerde taken uit op het gebied van de inkoop van jeugdhulp. De Inkooporganisatie heeft geen eigen juridische status; zij opereert daarom op de juridische titel van de GGD, maar heeft hierin wel een eigenstandige verantwoordelijkheid. Eén van de basistaken van de IJZ is het gezamenlijk inkopen en contracteren van de zogeheten Zorg In Natura (ZIN) voor de jeugdhulp. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de toeleiding van jeugdigen naar deze hulp en de ondersteuning via hun toegangs- of gebiedsteams. In 2020 is een nieuwe directeur IJZ benoemd. Het afgelopen jaar zijn door het vertrek van enkele medewerkers op sleutelposities, problemen ontstaan in de continuïteit van de bedrijfsvoering. De IJZ is eind 2020 geconfronteerd met een personeelstekort dat direct invloed heeft op de uitvoering en ondersteuning aan de gemeenten. In 2021 wordt een verbeterplan gepresenteerd waardoor de positie van de IJZ minder kwetsbaar moet worden.

Bladzijde 10

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Inkoopbeleid Eind 2019 en begin 2020 zijn diverse aanbestedingen afgerond. In 2020 is voor de jeugdhulp gestart met het werken volgens de nieuwe indeling van de percelen. In het kader van de aanbestedingen zijn diverse percelen gecreëerd, waar aanbieders op konden inschrijven. Eén van deze percelen is specifiek voor preventieve producten. Vertragingen op perceel 3A, een wisseling van partijen in perceel 4 en de effecten van COVID-19 maken dat de nog beperkte hoeveelheid data te weinig inzicht biedt om conclusies te kunnen trekken over de effecten van de verandering van de inrichting van het jeugdhulp-landschap. De nieuwe inkoopstrategie beoogt de inrichting van robuuste, regionale zorgketens rondom kwetsbare jongeren en gezinnen door het contracteren van een passend zorgaanbod tegen eerlijke tarieven. De belangrijkste doelstelling van de nieuwe inkoopstrategie is het beheersbaar maken van het zorgaanbod door het stimuleren van samenwerking en schaalgrootte op provinciaal, regionaal en lokaal niveau. Er zijn samenwerkingsverbanden geformeerd in meerdere percelen die diverse sectoren binnen de jeugdhulp omvatten: J-GGZ, Jeugd & Opvoeding (J&O) en Licht Verstandelijk Beperkten (LVB). Hierdoor kunnen we intersectorale hulp bieden en zullen overdrachten/schakels aanzienlijk verminderen.

In 2020 zijn we binnen ons Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) gestart alle zorgopdrachten om te zetten naar de nieuwe zorgpercelen. Dit conform de inkoopstrategie 2020-2023. Na een periode van gewenning zien we dat zowel de zorgaanbieders als de toegangsmedewerkers steeds meer de samenwerking zoeken. Dat moet uiteindelijk leiden tot kwalitatief betere zorg. Verder merken we dat het steeds duidelijker wordt welk perceel bij welke zorg hoort. We hebben geconstateerd dat de andere wettelijk verwijzers (zoals huisartsen) nog meer betrokken moeten worden bij dit proces. Sinds kort is ook het provinciale expertiseteam operationeel voor de meest complexe jeugdzorg casussen (perceel 1). Deze casussen worden multidisciplinair afgestemd.

Beleidsmonitor Grip op Jeugd In samenwerking tussen de IJZ en de Zeeuwse gemeenten is een tweetal monitors ontwikkeld. In één monitor is gefocust op de inhoud en één monitor is met name financieel van aard. De statische versies van deze monitors zijn opgeleverd. Vanuit het programmateam jeugd is door het adviesbureau Van Dam en Oosterbaan een dashboard (de Beleidsmonitor Jeugdhulp) ontwikkeld. In deze monitor is een groot aantal bronnen met elkaar verbonden zoals IJZ en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Daarmee kunnen we diverse gegevens bekijken en vergelijken. De opzet van de Beleidsmonitor Jeugdhulp helpt alle betrokken ambtenaren binnen de dertien Zeeuwse gemeenten om beter inzicht te krijgen in alle data en cijfers. Vervolgens kunnen we op basis van deze inzichten nieuwe of andere beleidsmaatregelen opstellen. In september 2020 heeft een eerste presentatie plaatsgevonden, waarbij het statische dashboard is omgezet in een dynamische versie. Het is op dit moment mogelijk om (geanonimiseerde) data bijna real-time in te zien. Doordat diverse data nu beter in beeld komen merken we ook tegelijkertijd de hiaten en zien we dat de ingelezen gegevens nog steeds niet volledig zijn. De oorzaak ligt vooral in het feit dat een aantal partijen nog niet zijn aangesloten op dit netwerk waardoor essentiële gegevens ontbreken in het systeem.

Er liggen diverse wensen om het dashboard verder te ontwikkelen en professionaliseren, pas daarna is de data betrouwbaar genoeg om te ontsluiten. De Beleidsmonitor Jeugdhulp is onderdeel van het groter geheel van datagedreven werken binnen Borsele.

Uitgaven jeugdhulp (zorg in natura) In de vergadering van het Algemeen Bestuur van de GR GGD Zeeland van december 2018 is besloten om de verantwoordingssystematiek van de gemeentelijke uitgaven aan het programma ‘Inkoop Jeugdhulp Zeeland’ aan te passen. De verantwoordingssystematiek verandert van ‘verantwoorden op Bladzijde 11

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele basis van werkelijke kosten’ naar ‘verantwoorden op basis van begrote kosten’. Bij deze systematiek worden de navolgende begrote kosten als basis voor de verantwoording (lees: jaarrekening) gebruikt. Deze bedragen vormen dus –voor jeugdhulp (zorg in natura) – de basis voor de gemeentelijke begrotingen en jaarrekeningen. De financiële jaarresultaten van de IJZ worden vanaf 2020 niet langer in het jaarrekeningresultaat van de gemeente verwerkt. Deze resultaten worden pas verwerkt in 2021. Er is feitelijk sprake van een andere begrotingssysthematiek. De werkelijke kosten zijn door de aanpassing niet langer noodzakelijk voor het opmaken van de verantwoording van de GGD Zeeland en daarmee kan het moment van opleveren van deze verantwoording eerder plaatsvinden. Deze aanpassing heeft effect voor het boekjaar 2020 en verder. Tabel C | Kosten jeugdhulp (provinciaal niveau) Zorg-in-natura Maatwerk-in-natura Crisisopvang Jeugdzorg + Reiskostensupplement Omzetgaranties Corona Meerkosten Corona Sprienke Innovatiebudget Pleegoudersupport Penvoerderschap Overige kosten Totaal

€ € € € € € € € € € € € €

102.359.607 3.660.067 2.609.584 3.282.840 651.687 2.144.901 437.673 329.695 267.481 61.066 17.500 635.502 116.457.602

Transformatie agenda zorg voor jeugd (algemeen) & Transformatiefonds Jeugd Onder begeleiding van de programmamanager jeugd en het kernteam (beleidsambtenaren diverse gemeenten Zeeland) werken we met de zorgaanbieders en -partners nauw samen om de doelstellingen van de transformatie te realiseren. Dit doen we aan de hand van de vijf actielijnen die vanuit het programma Zorg voor jeugd zijn vastgesteld. Van 2018 tot 2020 konden we in Zeeland hiervoor meerjarig rekenen op extra incidentele middelen vanuit het Rijk (het zogenaamde transformatiefonds). Begin 2021 vindt een uitgebreide evaluatie plaats waarbij we de huidige stand van zaken bespreken rondom de uitwerking van de actielijnen en de werking van het kernteam jeugd. Deze evaluatie is wegens de richtlijnen rondom COVID-19 en de drukke werkzaamheden rondom Intervence uitgesteld. Afgelopen jaar heeft vooral in het teken gestaan van de ontwikkelingen rondom Intervence en Vaart in Veiligheid. De IJZ levert een bijdrage aan het realiseren van de maatschappelijke resultaten in de ‘Transformatieagenda’, maar de gemeenten blijven zelf verantwoordelijk voor de resultaten van het beleid.

Transformatiefonds Tabel D | Cumulatieve baten Tranformatiefonds Zeeland en de daar bijhorende projecten Bijdragen * Transformatiefonds 2018 (reeds ontvangen) € 758.524 * Transformatiefonds 2019 (reeds ontvangen) € 758.524 * Transformatiefonds 2020 (reeds ontvangen) € 758.524 Totaal

€ 2.275.572

In 2020 bedroegen de uitgaven € 670.012. Het verschil van € 88.512 is aan de bestemmingsreserve Transformatiefonds toegevoegd. Bladzijde 12

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Tabel E | Cumulatieve uitgaven Tranformatiefonds Zeeland en de daar bijhorende projecten * Project Kind en Echtscheiding Zeeland (voorheen JOOP) € 520.650 * Onderzoek VanMontfoort € 79.380 * Project GGD: Nu niet zwanger € 100.000 * Project GGD: Ziekteverzuim MBO € 7.800 * Safer Caring (GI'en) € 107.181 * Implementatie Regiekaart (Caroline Mobach + Veiligheidshuis Zeeland) € 29.785 * Leger des Heils Zeeuws team € 100.000 * Zeeuwse Gronden (uitbreiding Kinder & Jeugd) € 129.856 * Restart Odyzee € 30.350 * Vaart en Veiligheid € 100.000 Totaal uitgegeven per 31 december 2020

€ 1.205.002

Reeds toegezegd * Onderzoek VanMontfoort * Project Kind en Echtscheiding Zeeland (voorheen JOOP) * Project GGD: Nu niet zwanger * Kwetsbaar online * Safer Caring (GI'en) * Zeeuwse Gronden (uitbreiding Kinder & Jeugd) * Implementatie Regiekaart

€ 5.880 € 285.011 € 50.000 € 69.425 € 9.219 € 217.644 € 27.910

Totaal toegezegd per 31 december 2020 € 665.089

€ 665.089

Totaal nog te besteden per 31 december 2020

€ 405.481

Intervence De afgelopen maanden is er binnen de gemeenteraden veel gesproken over de invulling van de GIfunctie: de taken en verantwoordelijkheden die behoren bij een Gecertificeerde Instelling (GI) Jeugdzorg in Zeeland, voor de periode vanaf 2021 en verder. Op regelmatige basis wordt de raad op de hoogte gebracht via memo’s over de voortgang van deze ontwikkelingen. Zoals al eerder gecommuniceerd zijn wij als gemeente gezamenlijk verantwoordelijk voor de instandhouding van een GI-functie; we zijn niet verantwoordelijk voor de instandhouding van een GI-organisatie. Begin 2020 is geconstateerd dat de financiële situatie bij de stichting Intervence (hierna: Intervence), mede als gevolg van bovenstaand genoemd punten, dermate zorgwekkend was dat besloten is tot een scenario onderzoek naar de uitvoering van de GI-functie in Zeeland. Dit in relatie tot de rol die Intervence daarin kan hebben, met als doel om op basis van de juiste feiten een beslissing te kunnen nemen door de 13 Zeeuwse gemeenten over de contractering van stichting Intervence vanaf 2021. Het onderzoek is vormgegeven via de uitwerking van drie mogelijke scenario’s.

- Scenario 1: Intervence blijft bestaan als zelfstandige organisatie; - Scenario 2: Intervence wordt overgenomen door een andere GI; - Scenario 3: De werkzaamheden van Intervence worden overgenomen door een andere GI/ andere GI’s en Intervence houdt op te bestaan. Helaas is uit het scenario-onderzoek gebleken dat Intervence zonder de instandhoudingsbijdrage de zorg niet binnen de gestelde financiële kaders kan organiseren (scenario 1) en er ook geen overnamepartner voor Intervence is gevonden (scenario 2). Hierdoor komen we uit op scenario 3: de Bladzijde 13

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele werkzaamheden van Intervence in Zeeland worden afgebouwd, waarna de organisatie stopt. De werkzaamheden worden overgedragen aan de andere gecontracteerd GI’s. Op 26 november 2020 heeft de Bestuurscommissie Jeugd, op basis van de beschikbare informatie uit het scenarioonderzoek naar de GI-functie in Zeeland, besloten het contract met Intervence niet te verlengen voor 2021. De Bestuurscommissie heeft ingestemd met het voorstel om Intervence middels een achtergestelde lening, aanvullend op de pxq financiering, te ondersteunen om te kunnen voldoen aan de contractuele verplichtingen zoals beschreven in artikel 6.4 t/m 6.6 van het contract. De definitieve besluitvorming hierover is op 15 december 2020 met een positief advies voorgelegd aan de 13 Zeeuwse colleges. De besluitvorming voor de benodigde financiële middelen werd in januari 2021 voorgelegd aan de Zeeuwse gemeenteraden welke hier allen hebben mee ingestemd. Voor de uitgebreide rapportage verwijzen wij graag naar de memo’s en stukken die hierover afgelopen jaar zijn verspreid. Het verdere proces wordt onder leiding van een externe procesbegeleider in gezamenlijkheid met de bestuurscommissie jeugd in 2021 verder vormgegeven.

Vaart in veiligheid In juni 2019 is in Zeeland het projectplan voor het verkorten van de veiligheidsketen vastgesteld door de vier partners: gemeenten, Veilig Thuis, GI ’s en de Raad van de Kinderbescherming.Toen duidelijk werd dat er de wens lag om het echt anders te gaan doen en breder te kijken naar het totale klantproces, is het project hernoemd: Vaart in Veiligheid. Inmiddels is Vaart in veiligheid één van de landelijke pilots vanuit het programma Zorg voor Jeugd van de betrokken ministeries en de VNG. Bij het vaststellen van de definitie preventieve jeugdbescherming en het onderbrengen hiervan binnen de reguliere voorzieningen (collegebesluit 9 juni 2020), is Borsele vanwege de ervaringen binnen onze pilot (‘verschuiven geïndiceerde jeugdhulptaken naar het voorveld’) aangewezen als één van de drie Zeeuwse pilots voor Vaart in veiligheid. Voor onze gemeente betekent deelname aan dit project dat wij een tweede stap kunnen zetten om toe te groeien naar de oplossingsrichting. Bovendien kunnen we hiermee onze ervaringen beschikbaar stellen aan andere gemeenten. Verder kunnen wij door middel van deze pilot meedenken in de meest ideale toekomstrichting. Op 2 oktober 2020 heeft de aftrap van de Borselse pilot plaatsgevonden. Gemeenten gaan uit van wat bij hen al goed loopt. Vanuit dat vertrekpunt werken we toe naar de eerste resultaten van de pilotfase.

Om dit kracht bij te zetten hebben we ervoor gekozen om onze eigen pilot (‘kennisoverdracht geïndiceerde zorg’) te verweven met de pilot Vaart in veiligheid. Helaas is door alle ontwikkelingen rondom de onzekerheid van het voortbestaan van Intervence en de hiermee gepaard gaande spanningen voor de medewerkers een vertraging in de uitrol van deze pilot ontstaan. Voor de gemeente Borsele betekende dit dat we teruggrijpen naar onze ervaringen zoals deze reeds waren opgezet binnen onze eigen pilot, hiermee kunnen we ondanks alle onzekerheden hier op onze eigen manier verder vorm aan geven. Begin 2021 zijn de eerste resultaten geëvalueerd en aan de hand hiervan zal een keuze gemaakt worden hoe nu verder.

Bladzijde 14

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio Het SWVO voert namens de zeven Oosterschelderegio-gemeenten taken uit binnen het sociaal domein op het gebied van zorg & gezondheid, voorzieningen Wmo, jeugd, volwasseneneducatie, cultuur & bibliotheek en leerlingenvervoer. De voornaamste taken zijn het inkoopbeleid en de contractering. De besluitvorming in het bestuur wordt voorbereid in ambtelijke werk- en projectgroepen voor de verschillende thema’s. Het managementoverleg van de hoofden welzijn en zorg van de deelnemende gemeenten, heeft hierbij een coördinerende rol. In het eerste halfjaar van 2020 is een begrotingswijziging aangeboden, welke tot een fors hogere begroting heeft geleid. Als gevolg van de blijvende stijging van met name de uitgaven op de huishoudelijke hulp en de bouwstenen dagbesteding en begeleiding is er een bestuurlijk opdracht gegeven aan bureau Berenschot. Zij voerden het onderzoek ‘Grip op de Wmo’ uit. Het hele cliëntproces van de voorliggende voorzieningen, de toegang, contractering, financiering enzovoorts werd beoordeeld op efficiëntie en effectiviteit. Ook is een beeld geschetst van de aantallen en kosten voor de Wmo-voorzieningen in vergelijking met referentiegemeenten. Dit rapport is in oktober 2020 aan de bestuurders gepresenteerd.

Het rapport beschrijft drie overkoepelende (randvoorwaardelijke) maatregelen die binnen de scope van het SWVO liggen om te komen tot besparingen. Deze maatregelen nemen wij mee in onze totale aanpak met betrekking tot besparingsmogelijkheden. Deze mogelijkheden komen later dit jaar terug in een uitgewerkt ‘Koersplan sociaal domein Borsele’. Begin 2020 is bij het SWVO een data-analist gestart. Dit om meer inzicht te krijgen in data, om hiermee onderbouwde analyses te kunnen doen en beleidskeuzen te kunnen maken. Er is hard gewerkt aan het toegankelijk maken van actuele data voor de afzonderlijke gemeenten. Momenteel is een eerste versie van het systeem gereed, waardoor we via een dashboard een actueel inzicht hebben in de geaggregeerde gegevens van de eigen gemeente. Het SWVO heeft het actieplan begeleiding geëvalueerd. Daarvoor maakten zijn een inventarisatie van de acties die door de gemeenten zijn ingezet en de resultaten daarvan. Het SWVO heeft ook afspraken gemaakt met aanbieders over efficiëntere levering van zorg en begeleiding, die onder andere moet leiden tot eerder afschalen en effectievere inzet van middelen. Onderdeel daarvan is bijvoorbeeld deelname aan het Europese project Empowercare, waarbij ingezet wordt op het versterken van de eigen kracht van de inwoner en benutten van technologie binnen zorg en welzijn.

Ook is een actieteam Digitalisering Zorg en Welzijn gestart om de mogelijkheden van technologie binnen de uitvoering van de maatwerkvoorzieningen in te zetten. Wij nemen vanuit Borsele deel aan dit actieteam.

Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ GR de Bevelanden Werk, inkomen en zorg (WIZ) geeft uitvoering aan de toegang tot Wmomaatvoorzieningen en diensten. Daarnaast geeft de GR invulling aan beleid en uitvoering van de Participatiewet. Ieder jaar wordt door de afdeling WIZ een uitvoeringsplan voor het komende jaar samengesteld. Voor 2020 heeft zij dit niet gedaan. In plaats daarvan is, naar aanleiding van een bijeenkomst met de portefeuillehouders WIZ, op 4 juli 2019 een aantal speerpunten voor de komende jaren geformuleerd. Het betreft de volgende onderwerpen: - De ontschotting (intensievere beleidssamenwerking). - Kostenbeheersing (hoe omgaan met de middelen/hoe te komen tot besparingen). - Invulling opdrachtgever/ opdrachtnemer. - Visie op dienstverlening in relatie tot kostenbeheersing.

Bladzijde 15

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele De afdeling WIZ bestaat inmiddels bijna vijf jaar. De basisdienstverlening is op orde en de dienstverlening aan de burgers gegarandeerd. Toch bestaat er nog altijd een spanningsveld tussen beschikbare formatieplaatsen, ambitieniveau, kwaliteitsontwikkeling en kostenbeheersing. Samen met de deelnemende gemeenten bestaat de behoefte aan kostenbeheersing en leeft de vraagt ‘welke voorzieningen wij moeten aanbieden en welke niet’. Bovengenoemde speerpunten en behoefte aan doorontwikkeling zijn meegenomen in het eerdergenoemde onderzoek ‘Grip op de Wmo’. Daaruit voortvloeiend is WIZ gestart met een traject om te komen tot kostenbeheersing van de Wmo. Dit met als doel om tot een gezamelijk Bevelands standpunt te komen over de te nemen maatregelen om de toenemende aanvragen en kosten voor de Wmo-maatwerkvoorzieningen te kenteren. Na een uitgebreid onderzoek te hebben verricht, heeft WIZ een overzicht met concrete mogelijkheden tot versobering van het verstrekkingenbeleid Wmo en kostenbeheersing Wmo opgesteld. In december 2020 zijn deze 27 voorstellen besproken met de portefeuillehouders. In 2021 gaat dit uiteindelijk gaat dit resulteren in een gewijzigde Wmo-verordening. De uitvoering van de Tijdelijk overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is door de afdeling WIZ met flexibiliteit en veerkracht opgepakt.

Na de uitbraak van COVID-19 kreeg de uitvoering van deze regeling prioriteit. Hierdoor konden de ZZP’ers van de Bevelandse gemeenten die hiervoor in aanmerking kwamen - worden voorzien van een uitkering of bedrijfskapitaal. Door de COVID-19-crisis konden medewerkers geen huisbezoeken meer afleggen. Deze capaciteit is gebruikt om voor een groot deel alle nieuwe werkzaamheden met betrekking tot de Tozo-regeling op te pakken en uit te voeren. In korte tijd is een nieuw proces ingericht in de systemen en zijn op basis van de regeling procedures en capaciteit ingezet om alle aanvragen binnen de afgesproken termijn te verwerken. Gemeenten ontvingen volledige compensatie voor het extra beroep op aanvullende uitkering voor levensonderhoud, de leningen voor bedrijfskapitaal en de uitvoeringskosten. In overleg met de deelnemende gemeenten zijn de door het Rijk bevoorschotte bedragen (deels) overgemaakt aan de GR. De gehele financiële verantwoording van de Tozo verloopt via de balans en niet via de exploitatie van de GR.

Samenwerking GGD, RUD en VRZ In juli 2019 besloten de GGD, de Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) en de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zeeland om samenwerkingsmogelijkheden te gaan onderzoeken. De Algemeen Besturen van de drie gemeenschappelijke regelingen zijn ervan overtuigd dat meer samenwerking kan leiden tot een verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening, de continuïteit en de slagkracht van de organisaties. In december 2019 gaven zij het bureau Berenschot de bestuurlijke opdracht om een Plan van Aanpak op te stellen. En stelden zij een onafhankelijk projectleider van Berenschot aan. De afronding van het Plan van Aanpak heeft iets vertraging opgelopen vanwege COVID-19. De drie AB’s hebben het Plan van Aanpak vastgesteld in oktober 2020 vastgesteld. Hierna is gestart met het daadwerkelijk uitvoering geven aan de verkenning. Het is de verwachting dat het eindrapport van de verkenning medio 2021 wordt opgeleverd aan de drie AB’s.

Governance GGD-IJZ De Gemeenschappelijke Regeling GGD Zeeland bestaat uit de twee organisatieonderdelen, te weten het onderdeel GGD Zeeland en en onderdeel IJZ. Het feit dat deze GR uit twee organisatieonderdelen bestaat, zorgt in de praktijk voor onduidelijkheden rondom de governance. De organisatorische inbedding van IJZ binnen de GR, de aansturing van beide onderdelen (GGD en IJZ) en de financiële verantwoordelijkheid rondom de kosten en begrotingen bij IJZ leiden regelmatig tot vertraging bij (het indienen van) de geconsolideerde financiele stukken van de GR.

Bladzijde 16

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

4. BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 Inleiding Per 2017 heeft het Rijk de indeling voor de IV3-categorieën veranderd. In tabel E hebben we deze indeling opgenomen. We rapporten de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen per IV3-taakveld. Tabel E | IV3-taakvelden

IV3-code Benaming 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid

| 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie Vrijwilligerswerk De druk op (het aantal) vrijwilligers blijft toenemen. Dat komt onder andere door het gebrek aan financiële middelen in het sociaal domein en het toenemend aantal kwetsbare inwoners dat langer thuis woont met hulp en ondersteuning. Via ons online dienstenplatform Borsele voor Elkaar en onze andere communicatiekanalen kunnen we vanuit het VrijwilligersHuis blijven voldoen aan de vraag naar vrijwilligers. Onze Borsele voor Elkaar-welzijnsmedewerkers hebben goede persoonlijke contacten met de vrijwilligersgroepen in ‘hun’ dorpen. Ook in de moeilijke COVID-19-periode blijven de vrijwilligers loyaal aan hun taak. Zo liepen de meeste diensten, zoals de maaltijdvoorzieningen en het aansluiten op de persoonsalarmering, gewoon door. In 2019 organiseerden we rondom het thema ‘samenwerking formele en informele zorg’ een aantal activiteiten. In 2020 hebben hier geen vervolg aan kunnen geven vanwege de huidige situatie. Aangezien de rol van het netwerk (de mantelzorgers) en de vrijwilligers op het gebied van zorg steeds belangrijker is in de ondersteuning, bleven we wel goed in contact met onze belangrijkste thuiszorgorganisaties. Doordat we geen activiteiten konden organiseren, hebben we alternatieven gezocht om toch in contact te komen met onze doelgroep.

We hielden belrondes en nodigden onze doelgroep uit via kaartjes met een persoonlijke boodschap om contact met ons op te nemen. Veel hulp en ondersteuning werd in de eigen netwerken opgelost: er werd relatief weinig extra beroep op onze welzijnsmedewerkers gedaan. Onze vrijwilligers van de Vrijwillige Thuisadministratie zijn vanwege COVID-19 enige tijd niet bij de mensen thuis geweest. Gelukkig hebben zij deze ondersteuning vanaf de zomerperiode weer kunnen oppakken. In cijfers

Het aantal geregistreerde vrijwilligers is 250.

Bladzijde 17

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele

VrijwilligersHuis Vanuit ons VrijwilligersHuis zetten onze welzijnsmedewerkers sterk in op sociale samenhang, wijkopbouw en preventie. Door investering in de toegankelijkheid van onze welzijnsmedewerkers worden zij goed gevonden, ook door onze zorgpartners. Recent zijn wij gestart met een pilot Welzijn op recept. Hierin staat een goede samenwerking en doorverwijzing naar het VrijwilligersHuis door de huisarts centraal. Door dergelijke samenwerkingen kunnen we steeds meer betekenen in het voorliggende veld. Dit hebben we ook opgenomen in de kaders voor het actieplan sociaal domein. We zoeken naar alternatieven voor de maatwerkvoorzieningen. Door een aanpak te ontwikkelen voor specifieke doelgroepen, zoals volwassenen met eenzaamheidsproblematiek, psychosociale problematiek (GGZ), dementie, armoede en statushouders, wordt het welzijnswerk onderdeel van de totale ketenaanpak. Daarvoor hebben we in 2020 al de eerste stappen in gezet. Voorbeelden hiervan zijn onder andere (preventieve) huisbezoeken, doorverwijzingen van huisarts naar leefstijlcoach of Welzijn op recept. Verder het voorkomen van eenzaamheidsproblematiek door ontmoeting te organiseren, het inzetten van gezinsmaatjes en voorlichting en communicatie voor bewustwording en begrip over ziektebeelden.

Seniorenraad In oktober 2020 heeft de Seniorenraad Borsele een jubileumboekje uitgebracht in het kader van twintig jaar Seniorenraad Borsele (hierna: seniorenraad). Het was namelijk twintig jaar geleden dat de seniorenraad aan de slag ging. De eerste seniorenraad is op 1 april 2000 geïnstalleerd door de gemeenteraad. In 2020 was het ook precies dertig jaar geleden dat de Verenigde Naties (VN) de eerste oktober uitriepen tot Internationale Ouderendag (International Day of Older Persons). Door de omstandigheden rondom COVID-19 heeft de seniorenraad pas op de plaats gemaakt met veel van haar activiteiten. In het jubileumboekje staat uit elk van de vijftien Borselse dorpen een portret van een senior. Het jubileumboekje werd op vrijdag 2 oktober 2020 overhandigd aan wethouder Marga van de Plasse. Dit boekje is ook verzonden naar alle 70+ers in de gemeente. De seniorenraad wil bijdragen aan de zelfstandigheid, zelfredzaamheid en volwaardige deelname van ouderen aan onze samenleving. Zij zetten hun kennis over onderwerpen zoals wonen, woonomgeving, veiligheid, welzijn & zorg en verkeer & vervoer in. De seniorenraad organiseert jaarlijks vele activiteiten in samenwerking met andere maatschappelijke en culturele organisaties. Dit jaar heeft de seniorenraad extra aandacht gegeven aan de eenzaamheidsproblematiek in het kader van de campagne in de Week tegen de Eenzaamheid.

Maatschappelijke activering De welzijnsmedewerkers verwerven steeds meer bekendheid in ‘hun’ dorpen. Ze werken preventief samen met de sociale netwerken in het dorp. Regelmatig worden zij benaderd met signalen van zorg en voor leefbaarheidsvragen of ideeën voor een burgerinitiatief. De welzijnsmedewerkers hebben de sociale kaart van de dorpen inmiddels goed in beeld. Dat helpt heel goed in het kunnen voorzien in de toenemende vraag naar vrijwilligers en mantelzorg. Door de COVID-19-maatregelen konden weinig activiteiten georganiseerd worden. Zelfs activiteiten zoals een wandelingen en ‘De tafel van 10’ (een lunch vanuit vier dorpshuizen) in de week van de eenzaamheid, moesten wij annuleren vanwege de verscherpte maatregelen. Via onze socialmediakanalen hebben we wel veel aandacht besteed aan onder andere de Week van de eenzaamheid. Dat deden we ook meerdere malen dit jaar voor jonge mantelzorgers: een doelgroep die wij moeilijk bereiken. De eerste afspraken met onze jeugdprofessionals zijn hiervoor gemaakt. We gaan dit in de huidige beleidsperiode verder vormgeven. We boden mantelzorgondersteuning door in te zetten op drie pijlers, te weten: - Het in beeld brengen van onze mantelzorgers. - Het ondersteunen van mantelzorgers. - Het waarderen van mantelzorgers. Bladzijde 18

Jaarverantwoording 2020 sociaal domein Borsele In het voorjaar konden we geen huisbezoeken doen. We gebruikten de tijd om telefonisch in contact te komen met onze mantelzorgers. Dat werd erg op prijs gesteld. Als afgevaardigde van Zeeland zijn we lid van het landelijk correspondentennetwerk MantelzorgNL. Dit levert waardevolle input op voor onze eigen aanpak. Het netwerk fungeert ook als lobby richting de landelijke politiek.