12.1 Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

SaBeWa voert voor de gemeente Borsele de werkzaamheden uit met betrekking tot de uitvoering Wet WOZ en de heffing en invordering van de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolheffing en woonforensenbelasting. Vanaf 2017 moeten we de kostendekkendheid van de belastingen en leges aantonen. Dit doen we in deze paragraaf. Wij maken geen gebruik van de zogeheten kruissubsidiëring tussen de verschillende belastingen en leges: tekorten op de ene belasting dekken door overschotten op de andere belasting. De lasten van de overhead berekenen we met behulp van een omslagpercentage over de directe loonkosten. In het programma Bestuur en ondersteuning hebben we de berekening opgenomen. Voor 2024 bedraagt dit omslagpercentage 97,5%. Verder loopt momenteel nog het onderzoek om te kijken naar de mogelijkheden om rioolheffing op een andere manier te heffen. We betrekken de werkgroep begroting hierbij. Daarnaast loopt er een Zeeuwsbreed onderzoek via de Samenwerking (Afval)waterketen Zeeland (SAZ+) om de mogelijkheden van een eenduidige afrekensystematiek te verkennen. Kwijtscheldingsbeleid We hanteren als gemeente het uitgangspunt dat alle inwoners met een inkomen op maximaal 100% van de bijstandsnorm, in aanmerking moeten kunnen komen voor kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, tenzij sprake is van een vermogen dat groter is dan het wettelijke normbedrag.

De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid vindt in gezamenlijkheid plaats door SaBeWa. Voor 2024 is voor een bedrag van € 82.160 aan kwijtschelding begroot. In het kader van de berekening van kostendekkende tarieven is in de raadsvergadering van 8 juli 2021 besloten om deze kosten voor 80% toe te rekenen aan de afvalstoffenheffing en voor 20% aan de rioolheffing.

92

Gemeente Borsele

Programmabegroting 2024

Opbrengstramingen belastingen en heffingen In deze begroting stellen wij u voor om de belastingen met 3,0% te laten stijgen om de geldontwaarding (inflatie) te compenseren. Voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing houden we een aparte stijging aan op basis van berekeningen conform het raadsbesluit van 5 oktober 2023. In het onderstaande overzicht geven we de geraamde opbrengsten van de gemeentelijke belastingen voor 2023 en volgende jaren weer. Omschrijving Onroerendezaakbelastingen Forensenbelasting Hondenbelasting Afvalstoffenheffing Reinigingsrechten Lijkbezorgingsrechten Rioolheffing Totale belastingopbrengst

Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 € 8.696.000 € 8.941.000 € 8.991.000 € 9.727.500 € 9.827.500 € 32.500 € 55.500 € 55.500 € 55.500 € 55.500 € 141.000 € € € € € 3.264.000 € 3.350.000 € 3.430.000 € 3.470.000 € 3.470.000 € 80.000 € 83.000 € 83.000 € 83.000 € 83.000 € 325.000 € 325.000 € 325.000 € 325.000 € 325.000 € 1.782.000 € 1.950.000 € 2.015.000 € 2.065.000 € 2.130.000 € 14.320.500 € 14.704.500 € 14.899.500 € 15.726.000 € 15.891.000

Toelichting per belastingsoort en heffing

Onroerendezaakbelastingen

De ozb-tarieven stijgen of dalen mee met de waardeontwikkeling, waarbij het uitgangspunt is dat de opbrengsten in 2024 tenminste gelijk zijn aan die van 2023. Naast deze correctie is rekening gehouden met een stijging van de opbrengsten met een inflatiecorrectie van 3,0%. De onroerendezaakbelastingen bestaan uit drie soorten belastingen: de eigenarenbelasting woningen, de eigenarenbelasting nietwoningen en de gebruikersbelasting niet-woningen. Het tarief bedraagt een vast heffingspercentage van de WOZ-waarde. Sinds enkele jaren bepalen we deze waarde jaarlijks per 1 januari van het voorafgaande jaar opnieuw conform de Wet WOZ. Sinds 2022 waarderen we alle woningen op basis van de gebruiksoppervlakte in plaats van m3.

Woonforensenbelasting De woonforensenbelasting heffen we van personen die niet binnen de gemeente Borsele wonen, maar wel een woning of recreatiewoning voor zichzelf ter beschikking houden (de zogenaamde tweede woningbezitter). De heffing betreft - afhankelijk van de WOZ-waarde - een vast bedrag per woning.

Hondenbelasting In de raadsvergadering van 3 november 2022 heeft uw raad een motie aangenomen om vanaf 2024 de hondenbelasting te schrappen en niet langer te heffen.

93

Gemeente Borsele

Programmabegroting 2024

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een vergoeding voor de kosten van het ophalen en verwerken van huishoudelijke afvalstoffen. De directe lasten van het taakveld afvalverwerking verhogen we met 40% van de lasten voor het straatvegen en 80% van de kwijtschelding. Dit conform het raadsbesluit van 8 juli 2021 en de hierover geldende jurisprudentie. In overeenstemming met het raadsbesluit van 5 oktober 2023 doteren of onttrekken we het verschil tussen de baten en de lasten aan de egalisatievoorziening. In 2024 begroten we een onttrekking van € 144.289. De kostendekkendheid komt hiermee op 100%. Het saldo van de voorziening bedraagt momenteel € 494.698. De raming van de baten voor de komende jaren is berekend op basis van de egalisatievoorziening. Afvalstoffenheffing Directe lasten taakveld overhead btw Indirecte lasten Totale lasten afvalstoffenheffing Straatvegen Kwijtschelding Toe te rekenen lasten

2.612.408 97,5%

394.600 415.202 809.802 3.422.210

40% 80%

135.251 65.728 200.979

Opbrengst verkoop afval

128.900

Netto lasten afvalstoffenheffing

3.494.289

Baten - Afvalstoffenheffing

3.350.000

Dotatie/onttrekking voorziening

-144.289

Dekkingspercentage

100,0%

94

Gemeente Borsele

Programmabegroting 2024

Reinigingsrechten Reinigingsrechten heffen we voor het ophalen van afvalstoffen (uitgezonderd autowrakken) van bedrijven en instellingen die door hun aard, omvang of hoeveelheid niet periodiek worden ingezameld. Voor de reinigingsrechten werken we niet met een egalisatievoorziening aangezien dit geen publieke taak betreft. Om die reden hebben we besloten de raming te matigen. Tegelijkertijd stijgen de directe en indirecte lasten wel ten opzichte van vorig jaar. Reinigingsrechten Directe lasten taakveld overhead btw Indirecte lasten Totale lasten reinigingsrechten

66.985 97,5%

10.118 10.646 20.764 87.749

Baten - Reinigingsrechten

83.000

Dekkingspercentage

94,6%

Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten heffen we voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen. De kostendekkendheid bedraagt voor 2024 60%. Dit is een stijging ten opzichte van vorig jaar. Het onderhouden van de begraafplaatsen is de afgelopen jaren steeds intensiever geworden. Om een stijging van de uren te voorkomen realiseren we onderhoudsvriendelijke beplanting en paden op de begraafplaatsen. We verwachten minder arbeidsuren in 2024. Afgelopen jaren bleek bij de realisatie in de jaarrekening dat het dekkingspercentage hoger was. Dit komt omdat er nog steeds veel grafverlengingen plaatsvinden. Grafverlengingen zijn een te onzekere factor - zeker in de toekomst - om structureel rekening mee te houden in de begroting.

Lijkbezorging Directe lasten taakveld overhead Indirecte lasten Totale lasten lijkbezorging

360.787 97,5%

180.656 180.656 541.443

Baten - Lijkbezorging

325.000

Dekkingspercentage

60,0%

95

Gemeente Borsele

Programmabegroting 2024

Rioolheffing Voor de kosten van de gemeentelijke riolering en het bestrijden van wateroverlast heffen we rioolheffing. De directe lasten van het taakveld riolering verhogen we met 60% voor het straatvegen en 20% voor de kwijtschelding. Dit is conform het raadsbesluit van 8 juli 2021 en de hierover geldende jurisprudentie. Conform het raadsbesluit van 5 oktober 2023 doteren of onttrekken we het verschil tussen de baten en de lasten aan de egalisatievoorziening. In 2024 begroten we een dotatie van € 140.137. De kostendekkendheid komt hiermee op 100%. Het saldo van de voorziening bedraagt momenteel € 790.132. De raming van de baten voor de komende jaren is berekend op basis van de egalisatievoorziening. Rioolheffing Directe lasten taakveld

1.116.227 97,5%

Overhead Btw Indirecte lasten Totale lasten rioolheffing

357.627 116.701 474.328 1.590.554

60% 20%

Straatvegen Kwijtschelding Toe te rekenen lasten

202.877 16.432 219.309

Netto lasten rioolheffing

1.809.863

Baten - rioolheffing

1.950.000

Dotatie/onttrekking voorziening

140.137

Dekkingspercentage

100,0%

Leges Voor het verstrekken van een vergunning of document heffen we leges. Er zijn verschillende soorten leges, die we op verschillende posten en programma’s in de begroting verantwoorden. Zo boeken we de leges voor het afgeven van een paspoort of rijbewijs onder het programma Bestuur en ondersteuning. Daarentegen vallen de leges voor het afgeven van een Omgevingsvergunning onder het programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing. We hebben een bureau onderzoek laten doen naar de kostendekkendheid van onze leges. In onderstaand overzicht zijn de resultaten weergegeven. Overige leges 2024 Burgerlijke Stand Reisdocumenten Rijbewijzen Basisregistratie Personen Overige (Naturalisatie) Omgevingsvergunningen Bestemmingswijzigingen Horeca, evenementen en overige Totaal

Uren Overhead Overige kosten Totale kosten Opbrengsten Kostendekkendheid € 10.000 € 9.750 € 30.753 € 50.503 € 29.500 58% € 45.000 € 43.875 € 2.157 € 91.032 € 64.000 70% € 35.000 € 34.125 € 14.378 € 83.503 € 92.000 110% € 5.000 € 4.875 € 4.396 € 14.271 € 9.000 63% € 35.000 € 34.125 € € 69.125 € 6.800 10% € 180.000 € 175.500 € 104.582 € 460.082 € 350.000 76% € 80.000 € 78.000 € 10.734 € 168.734 € 160.000 95% € 80.000 € 78.000 € 100.000 € 258.000 € 10.000 4% € 470.000 € 458.250 € 267.000 € 1.195.250 € 721.300 60%

96

Gemeente Borsele

Programmabegroting 2024

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen bevat ten minste: ▪ een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; ▪ een inventarisatie van de risico’s; ▪ het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s; ▪ de kengetallen financiële positie; ▪ een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Op deze begrippen gaan we hieronder kort in. Daarna werken we uit wat dit betekent voor onze gemeente. Het weerstandsvermogen bestaat volgens het BBV uit: ▪ De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; ▪ Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed op kunnen vangen. Het saldo van de weerstandscapaciteit minus de risico’s moet positief zijn. We maken een onderscheid tussen statisch en dynamisch weerstandsvermogen. Voor de berekening hiervan hanteren we respectievelijk de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit verstaan we de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen.

Onder structurele weerstandscapaciteit verstaan we de middelen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat we de begroting en het beleid aan moeten passen. Deze middelen bestaan uit bijvoorbeeld de algemene reserve, stille reserves en de onbenutte belastingcapaciteit. Risico’s vangen we in de regel op binnen de incidentele weerstandscapaciteit. De gevolgen van de meeste risico’s zijn éénmalig. Bestanddeel

Incidentele Structurele weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit Algemeen weerstandsvermogen X Post onvoorziene uitgaven X Begrotingsruimte / structureel onvoorzien X Stille reserves X Onbenutte belastingcapaciteit X Kostenreductie / efficiency maatregelen X

In 2007 is in het beleid voor de weerstandscapaciteit bepaald dat de ratio weerstandsvermogen (dit is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit) minimaal 1,0 moet zijn. Als voorzorgsmaatregel hanteren wij een ratio van 2,0.

97

Gemeente Borsele

Programmabegroting 2024

Risico’s Een risico is een kans op het optreden van een gebeurtenis met een bepaald gevolg. De risico’s die van belang zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn afgedekt en die een financieel gevolg kunnen hebben. Doen deze risico’s zich voor, dan vangen we ze op vanuit het weerstandsvermogen. Reguliere risico’s, dat wil zeggen: risico’s die zich regelmatig voordoen en die goed meetbaar zijn, zijn niet van belang voor het weerstandsvermogen. Daarvoor kunnen we immers verzekeringen afsluiten of voorzieningen vormen. Vanaf het begrotingsjaar 2023 maken wij voor het bepalen van de risico’s gebruik van het softwarepakket Nederlands Adviesbureau Risicomanagement Informatiesysteem. Deze risicomanagementsoftware wordt gebruikt voor registratie, analyse en rapportage over het risicoprofiel van de gemeente Borsele. Het ondersteunt risicomanagement en faciliteert hiermee integraal risicomanagement. De software zorgt voor eenzelfde manier van omgaan met de risico’s. Het analyseren en beoordelen van risico’s in een (financieel of niet-financieel) gevolg en de kans van optreden gebeurt met dezelfde klasse-indelingen. Hierdoor worden de risico’s gelijk behandeld en zijn daarmee vergelijkbaar. De nieuwe berekeningssystematiek maakt gebruik van de Monte Carlo methode.

Dat wil zeggen dat de risico’s door middel van een simulatie van 100.000 trekkingen worden bepaald. Een trekking wordt statistisch bepaald en kan een minimaal risico maar ook een maximaal risico zijn binnen de klasse indeling. Hierdoor kan het risico (of het gemiddelde risico) lager uitvallen dan bij de oude berekeningssystematiek. Daarnaast hanteren wij een zekerheidspercentage van 90%, omdat alle risico’s zich nooit gelijktijdig voordoen. Bij de oude berekeningssystematiek was dit 100%. In totaal kent Borsele 42 risico’s. Het absolute risicobedrag bedraagt afgerond € 6,5 miljoen. De hiervoor benodigde weerstandscapaciteit bedraagt bij een zekerheidspercentage van 90% € 1,4 miljoen. Dit is nagenoeg gelijk aan het bedrag in 2023.

98

Gemeente Borsele

Programmabegroting 2024

Visualisatie van het risicobedrag

Zekerheidspercentage Bedrag 10% € 235.841 25% € 416.725 50% € 705.703 75% € 1.075.120 80% € 1.164.348 90% € 1.405.045 95% € 1.600.411 99% € 2.006.854

Statistieken Waarde Minimum € Maximum € 3.112.451 Gemiddeld € 776.522 Standaarddeviatie € 452.529 Absolute maximum € 6.475.000 Trekkingen 100.000

99