12.1 Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
Tekst van het document
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Programmabegroting 2024-2027
1
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Inhoudsopgave ALGEMEEN ......................................................................................................................................................... 3 Voorwoord .................................................................................................................................................... 4 Het financiële beeld ...................................................................................................................................... 5 PROGRAMMA'S .................................................................................................................................................. 8 Programma Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................
9 Programma Veiligheid .................................................................................................................................23 Programma Verkeer, vervoer en waterstaat...............................................................................................28 Programma Economie .................................................................................................................................33 Programma Onderwijs ................................................................................................................................40 Programma Sport, cultuur en recreatie ......................................................................................................46 Programma Sociaal domein ........................................................................................................................55 Programma Volksgezondheid en milieu .....................................................................................................69 Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ..................................................78 Financieel overzicht programma's .............................................................................................................88 Totale begroting
..........................................................................................................................................89 PARAGRAFEN....................................................................................................................................................91 Paragraaf Lokale heffingen .........................................................................................................................92 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................................97 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................107 Paragraaf Financiering ..............................................................................................................................112 Paragraaf Bedrijfsvoering ..........................................................................................................................115 Paragraaf Wet Open Overheid ...................................................................................................................119 Paragraaf Projecten ...................................................................................................................................120 Paragraaf Grondbeleid
..............................................................................................................................123 Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................................126 BIJLAGEN .......................................................................................................................................................145 Toelichting financiële positie ....................................................................................................................146 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................................................................149 Overzicht incidentele lasten en baten ......................................................................................................150 Overzicht subsidies ....................................................................................................................................151 Berekening algemene uitkering Gemeentefonds .....................................................................................152 Verplichte beleidsindicatoren ...................................................................................................................153 Afkortingenlijst
..........................................................................................................................................155
2
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
ALGEMEEN
3
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u ligt de programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. Deze begroting is het resultaat van een zorgvuldig proces van afweging en prioritering. Daarbij hebben we geprobeerd de belangen en behoeften van onze samenleving zo goed mogelijk te behartigen. We hebben echter ook nog steeds te maken met enkele uitdagingen in deze onzekere tijden. Eén van de belangrijkste zorgen die wij met u willen delen, betreft de financiële situatie van onze gemeente vanaf 2026. In de jaren 2024 en 2025 kunnen we rekenen op (voldoende) financiële middelen vanuit het Rijk om onze lokale dienstverlening op peil te houden en te verbeteren. Echter, zoals het er nu uitziet, nemen deze middelen vanaf 2026 fors af. Deze ontwikkeling plaatst ons voor aanzienlijke uitdagingen in het behouden van de kwaliteit van onze dienstverlening, het realiseren van de gewenste beleidsdoelstellingen en het uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met Raad en Daad’. Desondanks willen wij benadrukken dat we op de goede weg zijn en zorgvuldig omgaan met de beschikbare middelen om onze gemeentelijke dienstverlening op peil te houden. We leven momenteel in onzekere tijden vanwege de val van het kabinet. Dat heeft geleid tot een gebrek aan duidelijkheid en het uitblijven van besluitvorming over de gemeentefinanciën.
Nochtans bieden wij u een sluitend financieel meerjarenperspectief aan. Dit konden wij doen omdat wij vanaf het jaar 2026 enkele grote (enigszins onzekere) dividenden hebben opgenomen zoals eerder al aangekondigd en door u besloten in de kadernota 2024-2027. Deze programmabegroting weerspiegelt de realiteit waarmee we geconfronteerd worden en benadrukt het belang van een verantwoord financieel beleid. We moeten zorgvuldig omgaan met de beschikbare middelen en prioriteiten stellen. Daardoor kunnen we er namelijk voor zorgen dat we onze kerntaken kunnen blijven vervullen; bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, veiligheid, zorg en duurzaamheid. Dit betekent dat we voortdurend moeten zoeken naar efficiëntieverbeteringen en kritisch moeten blijven kijken naar onze uitgaven. Naast deze uitdagingen zijn we ook verheugd om te melden dat we geen structurele taakstellingen meer hebben in de begroting, zoals voorheen voor het Sociaal Domein. Samen zorgen we ervoor dat we ook in de toekomst blijven investeren in de Borselse samenleving. Namens het college van burgemeester en wethouders, Arno Witkam, Wethouder Financiën
4
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Het financiële beeld Voor het samenstellen van deze begroting hanteren wij de volgende uitgangspunten: ▪ De kadernota 2024-2027. ▪ Het Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ 2022-2026. ▪ De ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, geactualiseerd tot en met de meicirculaire 2023. ▪ De structurele mutaties voor de meerjarenraming tot en met de 4e wijziging van de begroting 2023. In de onderstaande tabel geven we een overzicht van de relevante ontwikkelingen die effect hebben op het saldo, sinds de vastgestelde kadernota 2024-2027 van 13 juli 2023. Het vertrekpunt is het saldo van de kadernota. Een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen leest u onder de tabel. Jaren
2024
2025
2026
2027
Saldo Kadernota 2024-2027
€
119.000 €
559.500 €
-314.500 €
70.500
Gemeenschappelijke regelingen Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) Overige gemeenschappelijke regelingen
€ €
-35.000 € -30.000 €
-35.000 € -30.000 €
-35.000 € -30.000 €
-35.000 -30.000
Gemeentefonds Taakmutaties (meicirculaire) Algemeen (loon- en prijscompensatie)
€ €
-45.000 € 1.437.000 €
-250.000 € 1.396.500 €
35.000 € 892.500 €
35.000 450.500
Tariefegalisatievoorzieningen (TEV) TEV Afvalstoffenheffing TEV Rioolheffing
€ €
145.000 € -140.000 €
86.000 € -65.000 €
35.000 € -5.000 €
15.000 10.000
Overige correcties Stelpost cao-ontwikkeling 2024 Vrijval afschrijving investeringen maatschappelijk nut Subsidies dorpshuizen Verkiezingen Studiebudget Kleine aanpassingen
€ € € € € €
-400.000 € -38.000 € -30.000 € -20.000 € -15.000 € -15.000 €
-400.000 € -38.000 € -30.000 € -20.000 € -15.000 € -15.000 €
-400.000 € -38.000 € -30.000 € -20.000 € -15.000 € -15.000 €
-400.000 -38.000 -30.000 -20.000 -15.000 -15.000
Saldo Programmabegroting 2024-2027 Reservering post 'onvoorzien' Eindsaldo Programmabegroting 2024-2027
€ € €
948.000 € -850.000 € 98.000 €
1.159.000 € -1.080.000 € 79.000 €
75.000 € € 75.000 €
13.000 13.000
Gemeenschappelijke regelingen We hebben de begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen (GR-en) vergeleken met de ramingen zoals die in onze begroting zijn opgenomen. We nemen de GR-begrotingen voor het volledige (reële) bedrag op in onze gemeentelijke begroting. Ook houden we rekening met de 1e begrotingswijziging 2024 van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD). Deze is behandeld in uw raadsvergadering van 7 september 2023.
5
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Gemeentefonds We hanteren de meicirculaire als uitgangspunt voor onze programmabegroting. De meicirculaire geeft een positief meerjarenbeeld. De algemene, budgettaire effecten van de meicirculaire hebben we in de kadernota 2024-2027 al meegenomen. Deze zijn zodoende in het beginsaldo van de begroting (eindsaldo van de kadernota 2024-2027) verwerkt. De loon- en prijscompensatie nemen we pas mee bij de begroting, omdat we deze normaliter nodig hebben voor de compensatie van onze eigen budgetten. Doordat we onze budgetten nu niet hebben verhoogd en er geen verdere forse tegenvallers zijn gekomen, levert de loon- en prijscompensatie een structureel voordeel op. Dit structurele voordeel loopt vanaf 2026 wel sterk af door het ‘ravijnjaar’. Hiervoor heeft het Rijk nog geen oplossingen gevonden. Dit hebben we uitgebreid toegelicht in de kadernota 2024-2027. Tariefegalisatievoorzieningen In uw raadsvergadering van 5 oktober 2023 heeft u ingestemd met het voorstel om een tariefegalisatievoorziening te vormen voor de Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing. De meerjarige dotaties en onttrekkingen zijn in de begroting 2024-2027 opgenomen. Cao-gemeenteambtenaren De vakbonden en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn in onderhandeling over een nieuwe cao voor gemeenteambtenaren voor het jaar 2024.
Wij nemen op voorhand alvast een stelpost op van € 400.000 (circa 2,5%) voor deze nieuwe cao. Vrijval afschrijvingen investeringen met maatschappelijk nut U heeft besloten om een tariefegalisatievoorziening te vormen voor de Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing; eveneens in uw vergadering van 5 oktober 2023. Rekening houdend met de (100%) kostendekkendheid is voorgesteld om de huidige jaarlijkse dotatie vanuit de reserve Interbestuurlijk Programma (IBP) aan de exploitatie niet langer plaats te laten vinden. De jaarlijkse dotatie om de lasten van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) te dekken, bedraagt afgerond € 38.000. Subsidies dorpshuizen De dorpshuizen voorzien een tekort op hun begroting door de stijgende energielasten. Daarom verhogen wij de raming voor de subsidies aan de dorpshuizen om een groot deel van het tekort op te vangen. Verkiezingen Door veranderende wet- en regelgeving voor het organiseren van verkiezingen nemen de werkzaamheden toe. De kosten voor het organiseren van een verkiezing zijn daardoor hoger geworden. Dit wordt veroorzaakt door verhoging van de kosten voor catering en zaalhuur tijdens de verkiezingsdag. Ook worden er meer personen ingezet als stembureauleden en tellers. De huidige structurele raming voor het organiseren van verkiezingen is aan de lage kant. Daarom zijn wij genoodzaakt de raming structureel te verhogen met € 20.000.
Studiebudget We zien ons personeelsbestand groeien door alle opgaven die op ons afkomen. Wij willen blijven investeren in de noodzakelijke loopbaanontwikkeling van onze medewerkers. Daarom bieden we verschillende interessante en relevante opleidingsprogramma’s aan binnen onze eigen organisatie. Dit betreft onder andere: gemeente- en bestuursrecht, politieke en bestuurlijke sensitiviteit, gemeentefinanciën, persoonlijke effectiviteit en vitaliteit. We verhogen het budget met € 15.000.
6
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Reservering post ‘onvoorzien’ We hebben te maken met incidentele voordelen in 2024 en 2025. We parkeren deze voordelen op de post ‘onvoorzien’. Er zijn een hoop onzekerheden vanuit het Rijk, waardoor we deze gelden op voorhand niet willen bestemmen voor verschillende doeleinden, maar pas als de definitieve cijfers duidelijk zijn in de jaarrekening. Op deze manier lopen we geen risico dat het besluit later teruggedraaid moet worden, zoals met de reserve Duurzaamheid; meer duiding staat hieronder. Reserve Duurzaamheid In de vorige begroting hebben we met eenmalige voordelen in de jaren 2024 en 2025 de reserve Duurzaamheid gevormd. Deze is echter weer ongedaan gemaakt in de kadernota 2024-2027. We hebben een andere oplossing gevonden om deze reserve alvast te vormen. Dit heeft u besloten in uw vergadering van 5 oktober 2023. Er zijn verschillende ontwikkelingen/initiatieven gaande - die ook benoemd zijn in uw uitvoeringsprogramma - op het gebied van duurzaamheid. Over de inzet van de middelen uit deze reserve zullen we raadsvoorstellen aan u voorleggen. Indicatoren en streefwaarden Afgelopen jaar hebben we met de werkgroep Begroting de bestaande indicatoren nogmaals goed tegen het licht gehouden. Wij merkten op dat niet alle indicatoren jaarlijks gevuld konden worden met actuele cijfers en streefwaarden.
De cijfers waren vaak moeilijk te achterhalen, zeiden te weinig en/of waren voor meerdere interpretaties vatbaar. In deze begroting hebben we een aantal indicatoren verwijderd/herzien en hebben we nieuwe indicatoren met bijbehorende streefwaarden toegevoegd. Dit is in lijn met de afspraken binnen de werkgroep Begroting. De streefwaarden zijn voor de jaren 2022 en 2023 niet ingevuld, omdat het jaar 2023 al bijna voorbij is. Daarom hebben wij ons gericht op het jaar 2024.
7
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
PROGRAMMA'S
8
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Programma Bestuur en ondersteuning Programmadoelstellingen De gemeentelijke organisatie is ingericht op integraliteit en een goede dienstverlening aan haar inwoners. Aanpassingen in de duale werkwijze, participatie en bestuurlijke vernieuwing staan in het teken van actieve betrokkenheid van inwoners bij de politiek en ons beleid. Het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) en de gemeentelijke organisatie geven hier verdere invulling aan via interactieve communicatie met de inwoners, bedrijven en organisaties in onze gemeente. De dorpsraden, de kinderburgemeester, het uitdaagrecht (Right to Challenge) en inwonersinitiatieven spelen hierbij een belangrijke rol. Onze wethouders vervullen de rol van dorpswethouder: ieder voor vijf dorpen. Gastvrijheid en efficiënte digitale en fysieke dienstverlening staan centraal. We blijven investeren in onze medewerkers; zij zijn ons gezicht naar de buitenwereld. Een goed leef- en woonklimaat voor onze inwoners houdt niet op bij de gemeentegrenzen. Daarom zoeken wij actief de samenwerking op met partijen in de regio en over de grens. Dit doen wij onder andere binnen het North Sea Port District, Platform de Bevelanden, Mainport Zeeland/West-Brabant en met onze uitvoeringsorganisaties Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD), Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) en de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland.
Een financieel gezonde gemeente is een prioriteit. We geven inzicht in de inkomsten en de uitgaven die niet direct aan specifieke programma's zijn gekoppeld. Betrouwbaar financieel beleid houdt onze balans in evenwicht. Dit programma belicht financiële aspecten en benoemt ook overheadkosten voor sturing en medewerkersondersteuning. Zo krijgen we helderheid over de directe kosten voor het realiseren van doelen in onze beleidsprogramma's. 0.1 Bestuur Wat willen we bereiken? De raad vindt het van groot belang een goede binding met de inwoners van de gemeente te hebben en te weten wat er bij hen leeft. Om zijn volksvertegenwoordigende rol te vervullen zal de raad meer contact met de samenleving zoeken.
Wat gaan we ervoor doen? Om meer contact met de samenleving te hebben, gaat de raad regelmatig op werkbezoek en is aanwezig bij inwonersbijeenkomsten. De raad werkt vanuit een lange termijnagenda. Hiermee beoogt de raad een meer sturende rol over de thema’s die zij wil behandelen én krijgt de raad meer grip op zijn agenda. Om de raadsbijeenkomsten toegankelijker te maken, zijn zowel de besluitvormende, de kaderstellende als de informerende raadsvergaderingen live via de website te volgen. We (dorpswethouder, burgemeester, college) houden jaarlijks overleg met de dorpsraden en desgewenst extra overleg. Deze periode van overleg gebruiken we om tot een actualisatie van de samenwerking met de dorpsraden te komen. Per 1 januari 2024 beschikken we in Borsele over een onafhankelijke rekenkamer (personele unie). De rekenkamer is een instrument van de gemeenteraad om zijn controlerende taak te versterken. De rekenkamer gaat onderzoek doen naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gevoerde bestuur.
Samenwerking dorpsraden.
Verordening rekenkamer Borsele.
9
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? We willen het politieke bewustzijn van jeugdigen (basisschoolleeftijd) aanwakkeren en de betrokkenheid tussen gemeente en kinderen vergroten.
Duidelijkheid over de koers die we op willen met (burger)participatie.
Een goed leef- en woonklimaat in de grensregio Vlaanderen en Zeeland en verwerving van (Europese) subsidies.
Verbreding regionale samenwerking Platform De Bevelanden.
Programmabegroting 2024 Wat gaan we ervoor doen? Ieder jaar installeren we een kinderburgemeester die een jaar lang actief is. De kinderburgemeester gaat aan de slag met één of meerdere zelf uitgekozen thema’s en neemt deel aan verschillende activiteiten in de gemeente. Op deze manier versterken we de betrokkenheid tussen kinderen en de gemeente. De participatienota is in 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In deze nota schetsen we op welke wijze, zowel in- als extern, we onze inwoners betrekken bij het beleid en de uitvoering van gemeentelijke taken. Ook het uitdaagrecht (Right to Challenge) en digitale mogelijkheden maken hiervan onderdeel uit. In 2024 geven wij verder uitvoering aan deze nota. In 2022 is de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking (BGTS) North Sea Port District (NSPD) opgericht. Dit is een Benelux-samenwerking tussen Gent, Zelzate, Evergem, Borsele, Terneuzen, Vlissingen, provincie Oost-Vlaanderen en provincie Zeeland. Via de BGTS pakken we onderwerpen op die de landsgrenzen overstijgen zoals: de zoetwaterproblematiek, de energietransitie, wonen, natuur, infrastructuur en recreatie. De regio Bevelanden wordt gezien als een sterke en vitale regio met over het algemeen een hoog niveau van brede welvaart. Dat betekent dat er een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat is voor inwoners en bedrijven.
De regio krijgt de komende tien jaar te maken met aanzienlijke transities en maatschappelijke uitdagingen. Op De Bevelanden kiezen we ervoor om in deze strategische zaken gezamenlijk op te trekken met onze partners uit het bedrijfsleven en het onderwijs: de zogeheten triple helix samenwerking. We richten ons op de concrete uitvoering van projecten die bijdragen aan onze gezamenlijke agenda. Het doel van onze samenwerking is om op alle dimensies van het dossier ‘Brede Welvaart’ in 2030 bovengemiddeld te scoren.
10
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een efficiëntere en doelmatige samenwerking tussen de GGD, VRZ en de RUD.
Een goed lopend Just Transition Fund (JTF) programma.
0.2 Burgerzaken Wat willen we bereiken? Voortdurende verbetering van onze dienstverlening.
Programmabegroting 2024 Wat gaan we ervoor doen? Op basis van uitgevoerde onderzoeken bezien we of samenwerking op onderstaande werkgebieden mogelijk is: ▪ Advisering over de Omgevingswet. ▪ Stroomlijning van de begrotings-, verantwoordings- en besluitvormingsprocessen richting de deelnemers. ▪ Samenwerking op bedrijfsvoeringsprocessen. ▪ Samenwerking op het gebied van PIOFACHfuncties: Personeel, Informatie en ICT, Organisatie, Financiën, Algemene zaken, Communicatie en Huisvesting. We bundelen de krachten met het Rijk en de provincie voor een gezamenlijk JTF-programma. Het JTF heeft als doel om regio’s die sterk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen financiële hulp te bieden bij de energietransitie. De strategie voor de inzet van de JTF-gelden is voor onze regio (Zeeuws-Vlaanderen/Vlissingen-Oost) ingedeeld in drie sporen: ▪ Versterking van de regionale economie. ▪ Investeren in technologie, systemen en infrastructuur. ▪ En tenslotte een wendbare en weerbare beroepsbevolking. Dit programma loopt tot en met 2027.
Wat gaan we ervoor doen? We geven vervolg aan onze ambitie. We stellen een integrale visie op over hostmanship. Deze vormt zich in samenhang met de nieuwe dienstverleningsen communicatievisie en het project Flexibel Werken. We maken gebruik van best practices. De dienstverlenende rol van de receptie en telefonie, én de Borselse beleving in de publieke ruimte nemen we in deze visie op. Op basis van deze visie doen wij voorstellen om onze dienstverlening te optimaliseren.
11
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Optimaliseren (digitale) dienstverlening.
Verdere ontwikkeling en vernieuwing van het verkiezingsproces.
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik van gebouwen en gronden en het afstoten van gebouwen en gronden die niet (meer) nodig zijn voor gemeentelijke taken.
0.4 Overhead Wat willen we bereiken? Verbetering van zowel onze interne als externe dienstverlening en communicatie.
Programmabegroting 2024 Wat gaan we ervoor doen? Inwoners doen de aanvraag en afhandeling van producten steeds meer digitaal. Het programma iBurgerzaken biedt alle modules voor een optimale dienstverlening op het gebied van Burgerzaken. Dit biedt ons de mogelijkheid om onze dienstverlening verder uit te bouwen: veilig, efficiënt en gebruikersvriendelijk. We sluiten voortdurend aan bij nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast houden we aandacht voor inwoners die de digitale dienstverlening niet of minder goed kunnen bijhouden. Op de agenda van Nederlandse gemeenten staan onderwerpen als: ▪ Versterking kwaliteit verkiezingsproces. ▪ Vernieuwing uitbrengen en tellen stemmen. ▪ Toegankelijkheid verkiezingen. ▪ Andere vormen van stemmen ▪ Digitalisering. We volgen alle ontwikkelingen over wet- en regelgeving en vernieuwingen op de voet om tijdig aan te kunnen sluiten. In de komende jaren richten we ons vooral op betrouwbaarheid, controleerbaarheid en transparantie.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven gronden verhuren, ver(erf)pachten, ruilen of verkopen. Zo mogelijk strategische inzet van (vrij van pacht komende landbouw-)gronden, bijvoorbeeld via het Kavelruilbureau Zeeland.
Wat gaan we ervoor doen? De dienstverlenings- en communicatievisie met onze ambities is vastgesteld. In 2024 geven we hieraan verder uitvoering. Op het gebied van dienstverlening zijn onze speerpunten een goede bereikbaarheid voor onze inwoners en de invoering van een nieuw telefonieplatform. Op het gebied van communicatie gaan we extra inzetten op interne communicatie; onszelf profileren als aantrekkelijke werkgever; en nieuwe media inzetten om nog beter onze inwoners te bereiken.
12
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een geactualiseerde, zoekvraag gestuurde website. We blijven onze website verbeteren door het zoekgedrag bij te houden. We passen het aanbod op de website periodiek aan op het zoekgedrag van onze bezoekers en houden de websites actueel en (digitaal) toegankelijk voor een brede doelgroep. We streven naar eenzelfde leverancier voor onze subsites (VrijwilligersHuis, Borsele Beweegt en Bons). Meepratende en meedenkende inwoners. We onderzoeken de mogelijkheden voor een participatieplatform. Op dit platform kunnen inwoners meedenken en meepraten over projecten die in gemeente Borsele spelen. Ook het inwonerspanel blijven we in 2024 inzetten. Een effectief en digitaal informatiebeheer inclusief We werken aan een effectief en digitaal duurzame toegankelijkheid van informatie. informatiebeheer. Hierbij staat het ontwikkelen en het vergroten van kennis en vaardigheden centraal. Waar nodig werken we samen met andere Zeeuwse overheden. Een toekomstbestendige en stabiele We geven verder uitvoering aan de iVisie en de informatievoorziening. speerpunten die daarin zijn opgenomen: een uitwijkprocedure; draaiboek bij hacking; datagericht werken; en het in kaart brengen met welke programma’s betrokken organisaties werken. Vaardige medewerkers op het gebied van We verhogen het bewustzijn op iBewustzijn.
informatiebeveiliging en privacy door aandacht te schenken aan het onderwerp bij indiensttreding (bijvoorbeeld via e-learning) en door verschillende communicatieactiviteiten voor alle medewerkers te organiseren. Dit doen we op basis van het communicatieplan informatieveiligheid 2022-2025. Vanaf 2024 oriënteren we ons op een programma voor het verhogen van het beveiligingsbewustzijn van onze medewerkers. Een organisatie in stand houden die adequaat en Met ingang van 2024 werken we met een flexibel inspeelt op nieuwe trends en strategische personeelsplanning (SPP) die we ontwikkelingen. koppelen aan de planning-en-controlcyclus. Hierdoor stemmen we de in-, door- en uitstroom van personeel af op veranderingen in de vraag naar arbeid in de organisatie. Dit doen we zodanig dat we de taken kunnen blijven uitvoeren die nodig zijn om de doelstellingen van de organisatie te behalen. Integere, betrouwbare, klantgerichte en flexibele Binnen onze organisatie bieden we bestuurders en medewerkers. opleidingsprogramma’s aan op relevante thema’s. Daarnaast werken we volgens het vastgestelde integriteitsprotocol en geven we aandacht aan de naleving van onze kernwaarden.
13
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Duurzame inzetbaarheid.
Verwerven van subsidies.
Professionaliseren van de inkoop- en aanbestedingsfunctie.
0.5 Treasury Wat willen we bereiken? Benodigde financieringsmiddelen aantrekken tegen zo laag mogelijke kosten en risico’s.
0.61 OZB woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Programmabegroting 2024 Wat gaan we ervoor doen? In 2024 gaan wij verder met ons beleid op het gebied van duurzame inzetbaarheid: Bfit. Thema’s waar we in 2024 verder mee aan de slag gaan zijn: vitaliteit, SPP en talentmanagement. Eind 2024 bereiden we ook weer de uitvoering van de inzetbaarheidsscan voor. De inzetbaarheidsscan is een belangrijk meetinstrument voor onze doelstellingen op het gebied van duurzame inzetbaarheid die we in 2022 hebben opgesteld. Door initiatieven aan elkaar te koppelen, vergroten we de kans op het verkrijgen van subsidies. We maken daarbij gebruik van een deskundige ten behoeve van een integraal subsidieadvies. We leiden een trainee op met als doel de kennis over subsidieverwerving in de organisatie te behouden. We continueren de samenwerking met het Inkoopbureau West-Brabant. Het inkoopbureau richt zich op het begeleiden en adviseren van inkooptrajecten, aanbestedingen en contractmanagement.
Wat gaan we ervoor doen? We monitoren de geld- en kapitaalmarkt. Ook kijken we naar onze financieringsbehoefte. Afhankelijk hiervan zullen we zo goedkoop mogelijk lenen.
Wat gaan we ervoor doen? De mutaties in de WOZ-waarden (Waardering Onroerende Zaken) compenseren we door het bijstellen van het tarief van de Onroerendezaakbelasting (OZB). We willen hiermee voorkomen dat waardestijgingen tot een hogere aanslag leiden voor onze inwoners. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
14
Gemeente Borsele 0.62 OZB niet-woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
0.64 Belastingen overig Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Programmabegroting 2024
Wat gaan we ervoor doen? De mutaties in de WOZ-waarden compenseren we door het bijstellen van het tarief van de OZB. We willen hiermee voorkomen dat waardestijgingen tot een hogere aanslag leiden voor de bedrijven. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
Wat gaan we ervoor doen? Sinds 2022 leggen we geen precarioheffing meer op. De compensatie voor het aandeel in de betaalde precariobelasting van Evides is daarmee vervallen. Het bedrag van Enduris over vorige jaren is gereserveerd in afwachting van een gerechtelijke uitspraak.
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Het zo reëel mogelijk ramen van de algemene De raming van de algemene uitkering en de uitkering en de decentralisatie uitkeringen uit het decentralisatie-uitkeringen stemmen we af op de Gemeentefonds. circulaires van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). In deze begroting is de meicirculaire 2023 verwerkt. 0.8 Overige baten en lasten Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik maken van de werkplaats en het breed inzetten van het personeel.
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Wat willen we bereiken? Een rechtvaardige belastingdruk voor die situaties waarbij de gemeente als ‘ondernemer’ optreedt.
Wat gaan we ervoor doen? We streven naar een optimale bezetting van de werkplaats. Verder zetten we personeel efficiënt in voor projecten met andere gemeenten.
Wat gaan we ervoor doen? We dienen aangiften in conform de fiscale regelgeving.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een evenwichtige en reëel structureel sluitende We houden de ramingen actueel door tussentijdse meerjarenbegroting. begrotingswijzigingen en rapportages.
15
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met Raad en daad’ (2022-2026)
2026
Besturings- en managementfilosofie Borsele (2023)
2026
Participatienota (2023)
2027
Besluit begroting en verantwoording (BBV)
Niet van toepassing
Financiële verordening (2023)
2026
Dienstverlenings- en communicatievisie (2023)
2026
Informatiebeveiligingsrichtlijn, informatiebeveiligingsplan en informatiebeveiligingshandboek Basisregistratie Personen (BRP) en waardedocumenten (2022)
2023
Strategische visie op de ambtelijke organisatie (2023)
2026
Belastingverordeningen (2023)
2024
Controleverordening (2023)
2024
Treasurystatuut (2022)
2026
Garantiebeleid (2022)
2026
iVisie (2023)
2027
Privacybeleid Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) (2023)
2027
Addendum privacybeleid Wet politiegegevens (Wpg) (2023)
2027
Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid (2022)
2027
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma NV Bank Nederlandse Gemeenten Samenwerkingsverband Belastingen en Waardebepaling Zeeland Gemeenschappelijke regeling De Bevelanden Platform De Bevelanden
16
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Wat mag het kosten? Baten en lasten Bestuur en ondersteuning
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2022 Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal lasten
2023
2024
2025
2026
2027
1.088 778 467 7.648 463 151 5
4.681 637 554 11.031 490 167 240
2.031 822 196 11.283 562 150 0
2.031 822 196 11.492 659 150 0
2.031 822 196 11.509 620 150 0
2.031 821 189 11.527 643 150 0
1 179 189
0 1.390 22
0 959 22
0 1.339 22
0 259 22
0 259 22
4.107 15.074
199 19.411
0 16.025
0 16.711
0 15.608
0 15.641
20 327 1.377 199 2.963 3.085 5.590 149
1.995 288 469 171 660 3.150 5.546 141
12 288 154 221 988 3.290 5.651 0
12 288 154 221 1.163 3.290 5.701 0
12 288 154 221 2.470 3.515 6.213 0
12 288 154 221 2.445 3.515 6.313 0
Totaal baten
40.508 129 1 54.347
40.156 136 0 52.713
43.877 96 0 54.576
44.386 96 0 55.311
40.880 96 0 53.849
40.689 96 0 53.732
Saldo programma
-39.274
-33.302
-38.551
-38.600
-38.241
-38.091
1.729
3.469
107
111
114
118
6.828 -34.174
315 -36.455
0 -38.658
0 -38.711
0 -38.355
0 -38.209
Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
17
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Financiële analyse (meerjarig)
Bestuur Op dit taakveld hebben wij in de vorige begroting een structurele stelpost van € 500.000 geraamd voor het Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met Raad en Daad’ 2022-2026. Inmiddels is hier al een aantal keer beroep (vanaf 2024) op gedaan, waardoor deze stelpost is teruggelopen, namelijk: iVisie (€ 100.000) en Rekenkamerfunctie (€ 30.000). Verder hebben we een structureel bedrag van € 50.000 bijgeraamd voor het Overleg Zeeuwse Overheden Sociaal domein. Dit bedrag is afkomstig uit de Kadernota 2024-2027. We hebben ook een bedrag van € 100.000 gereserveerd voor onvoorziene uitgaven door het college. Ten slotte komt op dit taakveld de specifieke uitkering Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen terug. Hiervoor zijn wij penningmeester voor regio de Bevelanden. Dit bedrag (€ 1.983.000) is terug te zien in de lasten, de baten en de mutaties van de reserves in 2023. Dit geld moet we nog verdelen onder de gemeenten van de Gemeenschappelijke Regeling (GR). Vandaar dat wij dit bedrag neutraal ramen op onze rekening-courant. Dit verklaart het grote verschil van 2024 ten opzichte van 2023.
Burgerzaken De hogere lasten vanaf 2024 hebben te maken met het verhogen van het budget verkiezingen tot een bedrag van € 75.000. De nieuwe Wet procedure vaststelling verkiezingsuitslag speelt hierbij ook een rol.
Beheer overige gebouwen en gronden De baten zijn in 2024 € 315.000 lager dan in 2023. Dit is terug te zien aan de lastenkant in de mutaties reserves. Het gaat hier om de verkoop van gronden in Hoedekenskerke, Driewegen en Nieuwdorp conform het raadsvoorstel over de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Borsele-Oost in de raadsvergadering van 29 juni 2023.
Overhead Binnen het taakveld 0.4 overhead dragen we bij aan het initiatief van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voor de zogeheten Gezamenlijk Gemeentelijke Uitvoering (GGU) voor een bedrag van € 3 per inwoner. Hiervoor ramen we vanaf 2024 een bedrag van € 75.000. Vanaf 2024 besteden we een nieuw energiecontract aan met een verhoogd budget van € 150.000. Hiervan heeft € 31.000 betrekking op dit taakveld. Verder streven we naar eenzelfde leverancier voor onze subsites. Hiervoor ramen we structureel een bedrag van € 25.000. We sluiten aan bij het Inkoopbureau West-Brabant voor een structureel bedrag van € 35.000. Ten slotte stijgt onze bijdrage aan GR de Bevelanden. Buitenom bovenstaande stijgen de lasten aanzienlijk de komende jaren. Dit komt doordat we een aantal stelposten hebben geraamd op dit taakveld. We hebben een structurele stelpost opgenomen om toekomstige autonome ontwikkelingen op te vangen. Verder houden we rekening met een cao-stijging voor 2024 voor een bedrag van € 400.000 en voeren we per 1 januari 2024 uitloopschalen in. Hier is een bedrag voor gereserveerd van € 150.000. Ten slotte is op dit taakveld de stelpost van de SPP uit de Kadernota 2024-2027 geraamd. De stelposten lopen op van totaal € 1.045.000 in 2024 tot € 1.340.000 in 2027. Dit verklaart het grootste verschil in de meerjarenraming.
Voor een gedetailleerd overzicht van de lasten met betrekking tot de overhead verwijzen wij u naar de laatste pagina in deze financiële analyse.
Treasury De rentelasten van onze langlopende leningen dalen door de reguliere aflossing. Als we kijken naar onze financieringsbehoefte en de rentelasten op kortlopende leningen, dan stijgen deze aanzienlijk. Dit komt onder andere door nieuwe investeringen en een stijging van het rentepercentage waarmee we rekening
18
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
houden. De rentebaten worden voor een deel negatief beïnvloed als gevolg van de ontvangen aflossing op de verstrekte lening aan de gemeente Kapelle. Verder ramen we vanaf 2024 jaarlijks hogere dividenden. Vanaf 2024 ramen we € 265.000 voor de dividenden afkomstig van GBE Aqua B.V. In 2026 en 2027 ramen we daarnaast ook het dividend van de Zeeuwse Energie Houdster Maatschappij (ZEH): in overeenstemming met de Kadernota 2024–2027. Vanuit de provincie is het advies deze dividenden niet structureel te ramen, omdat deze sterk afhankelijk zijn van de ontwikkelingen in de markt. Wij willen toch een deel (circa 25%) van deze middelen meenemen in onze meerjarenraming, omdat we deze inkomsten als realistisch beschouwen. Op deze manier bouwen wij een ruime veiligheidsmarge in.
Onroerendezaakbelastingen We verhogen de baten van de OZB met het inflatiepercentage voor 2024 met 3% ten opzichte van 2023 voor de compensatie van loon- en prijsstijgingen. Daarnaast passen we extra verhogingen toe boven op het inflatiepercentage conform eerdere besluitvorming: ▪ In de Kadernota 2022-2025 is besloten om de OZB extra te verhogen met 2% vanaf 2024. ▪ In de Begroting 2023-2026 is besloten om de OZB extra te verhogen met 3% vanaf 2026. ▪ In deze Begroting 2024-2027 besluiten we om de OZB extra te verhogen met 5% vanaf 2026. Als het Rijk ons meer geld toebedeelt vanaf 2026 of als er anderszins financiële middelen beschikbaar komen, kan de belastingverhoging heroverwogen worden. Dit verklaart de structurele stijging aan de batenkant bij de woningen en de niet-woningen.
Belastingen overig In 2023 werd op dit taakveld bij de lasten de eenmalige teruggave van € 240.000 aan belastingopbrengsten geraamd. Bij de baten vinden we hier de hondenbelasting terug. In de raadsvergadering van 3 november 2022 is via een motie door uw raad besloten niet langer hondenbelasting te innen. Deze baten zijn komen te vervallen vanaf het jaar 2024.
Algemene uitkering gemeentefonds De raming voor 2024 is gebaseerd op de meicirculaire 2023 zoals die is uitgebracht door het ministerie van BZK. In het verloop van de baten is goed te zien dat we vanaf 2026 flink gekort worden in het gemeentefonds. In 2027 houden we rekening met een volumeaccres. Dit is op basis van de Voorjaarsnota 2023 en hebben we toegelicht in de Kadernota 2024-2027. In de Voorjaarsnota 2023 werd vermeld dat er een bedrag gereserveerd is voor de volumeontwikkeling van het gemeentefonds volgens het bruto binnenlands product. Dit bedrag was niet meegenomen in de meicirculaire 2023. Daarom hebben we zelf een stelpost opgenomen van € 375.000. Verder houden we rekening met 100% van de compensatie voor de hogere lasten van de jeugdzorg vanaf 2026. Dit betreft een bedrag van € 390.000 in 2026 en € 230.000 in 2027. Voor de jaren 2024 en 2025 hebben wij deze middelen al ontvangen in de meicirculaire 2023.
Overige baten en lasten Onder de lasten zijn de kosten van ‘Werk door derden’ verantwoord. Daarnaast vinden we hier ook de post ‘Onvoorzien’. Op deze post reserveren we incidentele voordelen in 2024 en 2025 vanuit het positieve saldo van deze begroting. Aangezien er op dit moment een hoop onzekerheid vanuit het Rijk is, willen wij de incidentele gelden op voorhand niet bestemmen. Wij willen deze pas bestemmen als de definitieve cijfers voor deze jaren bekend zijn om (toekomstige) financiële risico’s af te dekken. Vanaf het jaar 2025 houden we ook rekening met een bedrag voor de stijging van kapitaallasten.
19
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Bij de baten zien we een daling. Dit betreft de vergoeding voor onderhoud aan voertuigen van de VRZ door de werkplaats. In het verleden werd de raming van € 110.000 niet altijd gehaald. Deze hebben we volgens het voorzichtigheidsbeginsel naar beneden bijgesteld vanaf 2024.
Vennootschapsbelasting (Vpb) Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden. De vennootschapsbelasting voor grondexploitaties verrekenen we met de reserve grondexploitaties.
Mutaties reserves (structureel) Ter dekking van onze lasten onttrekken we jaarlijks € 24.000 voor de strategische gronden uit de reserve bouwgrondexploitaties die in dit geval gekoppeld is aan het taakveld beheer overige gebouwen en gronden. Verder is een structurele onttrekking geraamd van € 83.000 in 2024 oplopend tot € 94.000 in 2027 uit de reserve herwaardering activa als dekking voor de kapitaallasten van het gemeentehuis.
Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil in de lasten van 2024 ten opzichte van 2023 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2022 en overheveling van budgetten vanuit de programmarapportage 2022. Dit is ook terug te zien in de mutaties van de reserves. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: ▪ Doorontwikkeling iBurgerzaken (€ 7.209); ▪ Bestuursopdracht toekomstvisie (€ 17.763); ▪ B2030 (€ 36.470); ▪ Verkiezingen (€ 25.000); ▪ Wet Open Overheid (WOO) (€ 100.000); ▪ Inzet Bedrijfsvoering (€ 100.000); ▪ Fonds Oekraïne/Statushouders (€ 1.000.000); ▪ Opleidingskosten (€ 100.000); ▪ Werkplekconcept (€ 94.267); ▪ Inhuur senior informatiebeheerder (€ 72.000); ▪ Dienstverleningsvisie/ communicatievisie (€ 52.439); ▪ iBurgerzaken en GT-connect (€ 36.500); ▪ Duurzame inzetbaarheid (€ 5.000). Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
20
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Overhead In onderstaande tabel is een gespecificeerd overzicht weergegeven van alle activiteiten, verdeeld in de verschillende onderdelen van de overhead. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is overhead: “het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Tot de overhead behoren alle functies die dit doel dienen.” De bedoeling achter dit overzicht is inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de hele organisatie. In onderstaande overzichten hebben we de stelposten die hiervoor genoemd zijn van € 1.045.000 in 2024 niet meegenomen. De reden hiervoor is dat deze stelpost nog verdeeld gaat worden over verschillende programma’s. Als we deze mee zouden nemen, geeft dit een vertekend beeld in de berekening van het overheadpercentage. Verschillende labels overheadkosten: Leidinggevenden primair proces (Hiërarchisch) Financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie P&O/HRM Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC) Juridische zaken Informatievoorziening en automatisering (ICT) Facilitaire zaken en Huisvesting Totale lasten en baten per label overheadkosten:
Bedrag lasten: Bedrag baten: Saldo lasten/baten € 2.248.030 € 150.000 € 2.098.030 € 930.810 € 25.000 € 905.810 € 2.239.602 € 2.239.602 € 1.022.264 € 1.022.264 € 359.927 € 9.243 € 350.684 € 1.592.633 € 1.592.633 € 1.845.229 € 37.059 € 1.808.170 € 10.238.495 € 221.302 € 10.017.193
% 20,9% 9,0% 22,4% 10,2% 3,5% 15,9% 18,1% 100%
Percentage overhead: Indicator BBV Voor het berekenen van het percentage overhead passen we twee systematieken toe. In het BBV wordt een verplichte indicator voorgeschreven die de verhouding tussen de lasten van overhead en de totale gemeentelijke begroting weergeeft. Deze berekening is als volgt:
Berekening % overhead van de totale begroting Totale lasten begroting Saldo taakveld overhead exclusief reserves
69.006.345 10.017.193
Percentage overhead van de totale begroting
14,5%
21
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Percentage toerekening overhead aan belastingen en leges Voor de berekening van de kostendekkendheid van de belastingen en leges is het noodzakelijk de lasten van de bedrijfsvoering/overhead toe te rekenen. Deze lasten rekenen we toe door een opslag op de salarislasten van de medewerkers te zetten die hieraan werken. Hiermee benaderen we het systeem van vóór de invoering van het BBV, waarbij de overhead een opslag in het uurtarief van de medewerkers was. Deze berekening is als volgt: Berekening % overhead van directe loonkosten Totale loonsom Raad en commissies College van burgemeester en wethouders Loonkosten taakveld overhead Directe personeelslasten
15.240.000 -302.000 -598.000 -4.061.069 10.278.931
Saldo taakveld overhead inclusief reserves
10.017.193
Percentage overhead van de directe loonkosten
97,5%
22
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Programma Veiligheid Programmadoelstellingen Voor de inwoners van Borsele willen we een woon-, leef- en werkklimaat waar iedereen zich veilig voelt en waar het veilig is. Het handhaven van de openbare orde en het borgen van de veiligheid in Borsele is een belangrijke basisvoorwaarde voor het functioneren van onze samenleving. Onze programma’s dragen bij aan het creëren van deze veilige omgeving. Samenwerking met netwerkpartners staat hierin centraal. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een financieel gezonde en stabiele veiligheidsregio. De gemeenteraad heeft positieve zienswijzen uitgebracht over de programmabegroting 2024 en het nieuwe meerjarenbeleidsplan 2022-2026 van de Veiligheidsregio Zeeland (VRZ). De begroting 2024 is opgesteld in lijn met het meerjarenbeleidsplan. De laatste jaren is er een fors beroep gedaan op het vermogen van de VRZ om bepaalde kosten structureel binnen de eigen begroting op te vangen. De moeite die het gekost heeft om deze taakstellingen structureel op te vangen laat zien dat er weinig tot geen financiële ruimte meer is voor een beroep op het vermogen.
Op peil houden van de brandweerzorg.
Meer vragen van de VRZ betekent dat de uitvoering van de wettelijke taken ook vanuit financieel perspectief onder druk komt te staan. We vragen en nemen een actieve rol om samen met de VRZ op een gewenst en verantwoord ambitieniveau te blijven. Brandweervrijwilligers verzorgen in Zeeland voor een groot deel de huidige brandweerzorg. Demografische en maatschappelijke ontwikkelingen hebben een grote invloed op het op peil houden van de huidige basisbrandweerzorg. Het initiatief voor de ontwikkeling van een nieuwe toekomstvisie voor de uitvoering van de brandweerzorg ligt bij de VRZ. Ook hier vragen en nemen we een actieve rol om er samen met de VRZ voor te zorgen dat de basisbrandweerzorg op peil blijft.
23
Gemeente Borsele 1.2 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Het uitvoering geven aan het vastgestelde beleid op grond van het Integraal Veiligheidsbeleid Oosterscheldebekken 2023-2026.
Het handhaven van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
Aanpak ondermijnende criminaliteit.
Programmabegroting 2024
Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de vijf thema’s die zijn vastgesteld in de Nota Integrale Veiligheid (20232026). Het gaat om de volgende thema’s: 1. Ondermijning 2. Zorg en veiligheid 3. Jeugd en veiligheid 4. Veilige- en duurzame leefomgeving 5. Digitale criminaliteit In het uitvoeringsplan behorend bij het beleidsstuk, staat beschreven hoe we uitvoering geven aan deze thema’s. Dit doen we onder andere in samenwerking met ketenpartners zoals politie, justitie, woningbouwverenigingen en sociaalmaatschappelijke dienstverlening. We beschikken over een goede en actuele APV. We verbeteren de handhaving binnen de gemeente Borsele zowel kwalitatief als kwantitatief. We professionaliseren ons handhavingsbeleid en optimaliseren onze structuren en werkwijzen. We hebben de capaciteit van onze buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) uitgebreid. De zichtbaarheid van onze handhavers is vergroot door te surveilleren op onze dorpen en in ons buitengebied. We leveren daardoor een bijdrage aan onze leefkwaliteit. Verder zetten we in op verdere uitwerking en verbetering van de samenwerking met de politie, de omliggende gemeenten en de overige toezichtpartners. We blijven ons richten op de aanpak van de ondermijnende criminaliteit. Dat doen we samen met onze ketenpartners. Met de georganiseerde, integrale controles en acties boeken we resultaten.
We organiseren voorlichting en controles. Hierbij richten we ons in het bijzonder op een goede, integrale uitwisseling van informatie. Daarnaast richten we ons ook op het gemeentebreed borgen van de aanpak binnen onze bestaande structuren en werkwijzen. Hiermee zorgen we voor een blijvende inbedding van de aanpak van de ondermijnende criminaliteit. De dertien Zeeuwse gemeenten hebben samen met het waterschap en de provincie de intentieverklaring Zeeuwse norm weerbare overheid ondertekend. Het doel is om de weerbaarheid en de integriteit van de Zeeuwse overheid te versterken. Daarmee werpen we ook drempels op tegen ondermijnende criminaliteit.
24
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Wat willen we bereiken? Een weerbaar- en integer havengebied.
Wat gaan we ervoor doen? In 2022 zijn de havengebieden van Vlissingen, Borsele, Terneuzen en Moerdijk aangewezen als mainport Zeeland/West-Brabant. Door deze aanwijzing ontvangt de mainport structurele financiële middelen tot 2030 vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het mainportprogramma is opgedeeld in vier pijlers: 1: Onderzoek, kennis en informatiedeling 2: Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal) 3: Preventie en repressie 4: Toezicht, handhaving, opsporing en vervolging De verbinding versterken tussen ‘openbare orde en De verbinding tussen ‘openbare orde’ en het veiligheid’ en het ‘sociaal domein’. ‘sociaal domein’ loopt door. We werken nauw samen bij overlappende vraagstukken, zowel beleidsmatig als in de praktijk. Dit is noodzakelijk omdat we in de praktijk zien dat kwesties in de openbare orde vaak verband houden met problematiek binnen het sociaal domein. Onlangs evalueerden we de samenwerking. We zetten deze samenwerking voort en monitoren en verbeteren daar waar nodig. We denken continu na over uitbreiding van de samenwerking en zorgen voor afstemming en een gezamenlijke aanpak op maat. Een belangrijk onderdeel van deze samenwerking vormt het project ‘Buurtbemiddeling’. In dit project werken partners zoals de gemeentes, woningbouwverenigingen en maatschappelijke organisaties samen om woonoverlast en bijbehorende problematiek aan te pakken.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Mainportprogramma Zeehavens Zeeland West-Brabant (2023–2030)
2030
Nota Integrale Veiligheid (2023-2026)
2026
Regionaal crisisplan (2022-2025)
2025
Maatwerk in brandweerzorg (2015)
Niet van toepassing
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Veiligheidsregio Zeeland
25
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Wat mag het kosten? Baten en lasten Veiligheid
(bedragen x € 1.000) Rekening 2022
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo programma
2023
2024
2025
2026
2027
2.068 3.900 5.967
2.543 691 3.234
2.217 843 3.060
2.246 843 3.089
2.305 843 3.148
2.334 843 3.177
-4 5.405 5.401
0 79 79
0 10 10
0 10 10
0 10 10
0 10 10
566
3.155
3.050
3.079
3.138
3.167
70
360
25
25
25
25
726 1.222
0 2.795
0 3.025
0 3.054
0 3.113
0 3.142
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig)
Crisisbeheersing en brandweer De bijdrage aan de Veiligheidsregio Zeeland stijgt structureel tot een bedrag van € 2.040.000. Verder zien we, op basis van de realisatiecijfers, een verschuiving plaatsvinden van het aantal uren naar taakveld 1.2 ‘Openbare orde en veiligheid’ ten opzichte van 2023. Ten slotte zien we de kapitaallasten (afschrijving en rente) oplopen door de nieuwe Brandweerpost te Heinkenszand.
Openbare orde en veiligheid We hebben de lasten vanaf 2024 verhoogd met € 12.500 voor buurtbemiddeling volgens de Kadernota 2024-2027. Verder stijgen onze lasten ten opzichte van 2023 door de verschuiving van uren zoals hiervoor gemeld. Het betreffende team Vergunningen & Veiligheid was de afgelopen periode en is de komende periode aan stevige verandering onderhevig door gewijzigde en nieuwe wet- en regelgeving. Dit heeft invloed op het verantwoorden van de uren op de verschillende taakvelden. Verder zien we dat zowel de lasten als de baten van de jaarrekening 2022 behoorlijk hoog uitvallen ten opzichte van de meerjarige begrotingscijfers. De grootste oorzaak hiervan is de opvang van ontheemden uit Oekraïne. De baten zijn hoger dan de lasten in het jaar 2022. De verklaring hiervoor is dat wij meer geld ontvangen hebben vanuit het Rijk dan dat we hebben uitgegeven. Daarnaast is ook het Mainportprogramma Zeeland/West-Brabant in de jaarrekening neutraal opgenomen aan de lasten- en batenkant in het jaar 2022.
26
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Mutaties reserves (structureel) Onder de reserves is een structurele onttrekking geraamd van € 25.000 ter dekking van de afschrijvingslasten van de brandweerposten in Nieuwdorp en Heinkenszand.
Mutaties reserves (incidenteel) Als we kijken naar 2022 zien we een mutatie bij de lasten staan in 2022. Deze mutatie is het gevolg van de verkooptransactie van de Stenevate 6 die heeft plaatsgevonden in het betreffende jaar. Het verschil aan de batenkant van de reserves in het jaar 2024 ten opzichte van 2023 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2022. Hierdoor is het bedrag in 2024 lager dan in 2023. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste restantkredieten zijn: ▪ Inhuur van een boa (€ 20.000); ▪ Problematiek trekvogels (€ 20.000); ▪ Personele inzet ten behoeve van Oekraïne (€ 100.000). Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
27
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Programmadoelstellingen In het kader van leefbaarheid is een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte van groot belang. De nog groeiende verkeersintensiteit, autonome én nieuwe economische ontwikkelingen vergen dat wegbeheerders gezamenlijk infrastructurele maatregelen nemen om de doorstroming en de veiligheid te waarborgen. Het aspect verkeersveiligheid nemen we mee in het onderhoud van de wegen. De aansluitingen van de wegen tussen de gemeente, het waterschap en de provincie zijn gemiddeld goed te noemen. Het aantal knelpunten is overzichtelijk. Passend openbaar vervoer, toegesneden op doelgroepen, de aard en de schaal van de dorpen, is van blijvend belang. 2.1 Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken? Duurzame veilige herinrichting van wegen.
Wat gaan we ervoor doen? We richten onze wegen in volgens het principe Duurzaam Veilig. Bij de totstandkoming van onze plannen passen we burgerparticipatie toe. We streven ernaar om bewoners zoveel mogelijk bij de planvorming te betrekken. Goed onderhouden en toegankelijke wegen. We inspecteren in 2024 al onze wegen op basis van de landelijke normen van Centrum Regelgeving en Onderzoek Wegenbouw (CROW). Wegen die niet aan ons ambitieniveau voldoen, nemen we op in het uitvoeringsprogramma 2024-2028. Goed functionerende en duurzame openbare Op basis van het uitvoeringsprogramma ‘openbare verlichting. ruimte’ 2024-2028 voeren we onderhoud uit aan masten en armaturen. De conventionele armaturen vervangen we door energie-efficiëntere led armaturen. Een goede samenwerking en visieontwikkeling met De visies voor zowel Borsele-West als Borsele-Oost de andere wegbeheerders. zijn gereed. In 2024 realiseren we de Randweg Hoedekenskerke. We zijn nauw betrokken bij de totstandkoming van de gebiedsontsluitingsvisie van het Veerse Meer. Eén van de uitwerkingen is de beoogde investering en herinrichting van het kruispunt Postweg-Nieuwe Kraaijertsedijk. Ook zijn we betrokken bij de optimalisatie van de fietsinfrastructuur op de school- en werkroutes richting Goes. Aanleg parkeerplaatsen in relatie tot de We leggen extra parkeerplaatsen aan in een aantal transformatie-opgave Beveland Wonen.
dorpskernen. Beveland Wonen draagt hieraan ongeveer 50% bij uit hun Kernenfonds. In 2024 leggen we een parkeerterrein aan in de Boomgaardstraat in ’s-Gravenpolder. Herinrichting Stenevate. Het streven is om een deel van de Stenevate als dertigkilometerzone in te richten. Voor de uitvoering monitoren we de nieuwe verkeerssituatie naar aanleiding van de nieuwbouw van de Lidl en de aansluiting van de Platepolder.
28
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Wat willen we bereiken? Mobiliteitshub Heinkenszand.
Wat gaan we ervoor doen? Nabij de afslag van de A58 realiseren we in 2024 een mobiliteitshub. Hier faciliteren we een bushalte en mogelijkheden voor (deel)mobiliteit. Dit project maakt onderdeel uit van de Regio Deal. Op 20 april 2023 hebben we de Intentieverklaring Zeeuws Toekomstbeeld Fiets ondertekend. Hiermee hebben wij verklaard dat we intensiever samen gaan werken om het fietsgebruik in Zeeland te stimuleren. Op dit moment zijn we bezig met een gezamenlijke aanpak rondom het Veerse Meer Zuid-gebied. Hierbij willen we zorgen voor een goede fietsverbinding vanaf Lewedorp richting het Veerse Meer.
De fietsinfrastructuur opschalen.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2021
Realisatie 2022
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2022 2023 2024
Ondergrens kwaliteitsniveau wegen
10%
10%
15%
15%
15%
Bovengrens kwaliteitsniveau wegen
87%
88%
60%
60%
60%
Percentage straatverlichting voorzien van LED-armaturen
58%
63%
-
-
70%
Onder- en bovengrens kwaliteitsniveau wegen We beoordelen de wegen volgens de CROW-methodiek. Binnen de bebouwde kom van de gemeente Borsele streven we ernaar dat minimaal 60% van de verhardingen voldoet aan beeldkwaliteitsniveau B. We vermijden niveau D. Jaarlijkse inspecties van de wegen vormen de basis voor ons onderhoudsplan dat we aan de gemeenteraad voorleggen om achterstallig onderhoud (niveau D) te voorkomen.
Kwaliteitsniveaus CROW Algemeen
Beeldkwaliteit Technische kwaliteit
A+
Zeer goed
Prachtig
(Zo goed als) nieuw
A
Goed
Goed
Technisch goed in orde
B
Voldoende
Voldoende
Heel en veilig
C
Matig/ Onvoldoende
Sober/ Schraal
D
Slecht
Verloedering
Discomfort, veiligheid komt in geding Kapitaalsvernietiging, functieverlies, aansprakelijkstelling
Percentage straatverlichting voorzien van LED-armaturen Het uiteindelijke doel is om 100% te bereiken. We verwezenlijken dit door middel van een gefaseerde aanpak.
29
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Omgevingsplan Zeeland (2018)
Niet van toepassing
Groenstructuurplan 2018-2038, 1 basisdocument en 15 dorpsplannen
2025 (evaluatie)
Duurzaamheidsvisie (2018)
2023
Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (2021)
2026
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen
30
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2024
Wat mag het kosten? Baten en lasten Verkeer, vervoer en waterstaat
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2022 Lasten 2.1 Verkeer en Vervoer Totaal lasten Baten 2.1 Verkeer en Vervoer Totaal baten Saldo programma
2023
2024
2025
2026
2027