10.1 Rapportage Sociaal Domein 2024

RAPPORTAGE SOCIAAL DOMEIN 2024

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele INHOUD Rapportage Sociaal Domein 2024 ............................................................................................................................... 2 1. INLEIDENDE WOORDEN ............................................................................................................................................ 4 2. WIE DOET WAT?......................................................................................................................................................... 5 3. ALGEMEEN SOCIAAL DOMEIN ................................................................................................................................... 6 Korte Terugblik ............................................................................................................................................................. 6 Brede participatie sociaal domein .............................................................................................................................. 7 Hervormingsagenda..................................................................................................................................................... 7 Startfoto’s hervormingsagenda...................................................................................................................................

8 Jeugd ............................................................................................................................................................................ 8 Wmo .............................................................................................................................................................................. 8 Lokale Inclusie Agenda ................................................................................................................................................ 9 GGD ............................................................................................................................................................................... 9 Veilig Thuis Zeeland en Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming................................................................ 10 Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland ..................................................................................................................... 11 Inkoopbeleid jeugd .................................................................................................................................................... 11 Toekomstplan regionale samenwerking sociaal domein.........................................................................................

11 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio ..................................................................................... 12 Uitvoeringsorganisatie GR de Bevelanden WIZ ......................................................................................................... 12 Ontwikkelingen wonen en zorg ................................................................................................................................. 12 4. BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 .............................................................................................................. 13 Inleiding ...................................................................................................................................................................... 13 | 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie ................................................................................................................. 13 Welzijnshuis ................................................................................................................................................................ 13 Vrijwilligerswerk & mantelzorgers .............................................................................................................................

13 Maatschappelijke activering ...................................................................................................................................... 14 Nieuwkomers ............................................................................................................................................................. 14 | 6.2 | Wijkteams .......................................................................................................................................................... 15 Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken ....................................................................................................... 15 Maatschappelijk werk en onafhankelijke cliëntondersteuning ............................................................................... 16 Samenwerking met huisartsenpraktijken ................................................................................................................. 16 Centrum voor Jeugd en Gezin.................................................................................................................................... 17 Team Jeugd- en Gezinsondersteuning ......................................................................................................................

17 Toegangsteam Jeugd................................................................................................................................................. 18 Consultatie- en regieteam ......................................................................................................................................... 19 | 6.3 | Inkomensregelingen ......................................................................................................................................... 20 BUIG (Wet bundeling uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten).............................................................. 20 Armoedebestrijding en schulddienstverlening ......................................................................................................... 20 Minimabeleid en inkomensondersteuning ............................................................................................................... 21 | 6.4 | Begeleide participatie ....................................................................................................................................... 22 Bladzijde 2

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele De Betho ..................................................................................................................................................................... 22 | 6.5 | Arbeidsparticipatie ........................................................................................................................................... 23 Uitvoering Participatiewet ......................................................................................................................................... 23 Financieel ................................................................................................................................................................... 23 | 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (Wmo) ....................................................................................................................... 24 Nieuwe contractering vanaf 1 mei 2024 .................................................................................................................... 24 Wmo-vervoer (Regiotaxi) ........................................................................................................................................... 25 Financieel ...................................................................................................................................................................

25 | 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ ........................................................................................................................ 25 Begeleiding ................................................................................................................................................................. 25 Huishoudelijke hulp ................................................................................................................................................... 26 Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen ..................................................................................................... 26 | 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18- ......................................................................................................................... 27 Algemene toelichting cijfers jeugdhulp ..................................................................................................................... 27 PGB jeugd ................................................................................................................................................................... 29 | 6.81 | Geëscaleerde zorg 18+ ....................................................................................................................................

29 Invoering Wet verplichte GGZ .................................................................................................................................... 29 | 6.82 | Geëscaleerde zorg 18- ..................................................................................................................................... 30 Financieel ................................................................................................................................................................... 30 | 7.1 | Volksgezondheid ............................................................................................................................................... 30 Publieke gezondheid Lokaal ...................................................................................................................................... 30 Gezondheidspreventie-activiteiten ........................................................................................................................... 31 5. FINANCIEEL ............................................................................................................................................................. 32 Financiële verantwoording ........................................................................................................................................ 32 6.

BIJLAGEN ................................................................................................................................................................ 32

Bladzijde 3

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele 1. INLEIDENDE WOORDEN In deze ‘Rapportage sociaal domein 2024’ geven we de stand van zaken weer van de ontwikkelingen in het sociaal domein binnen Borsele. Deze ‘Rapportage sociaal domein 2024’ is gekoppeld aan de gemeentelijke programmarapportage (prorap). Die prorap behelst de financiële stand van zaken financiën voor de gemeente waaronder ook voor het sociaal domein. In de ‘Rapportage sociaal domein 2024’ concentreren we ons dan ook op de inhoud van het programma sociaal domein. Op 14 november 2024 hebben we (onder meer) het rapport van Nautus toegelicht met daarin de evaluatie van de uitvoering en de effecten van ons actie- en koersplan sociaal domein. In de nu voorliggende ‘Rapportage sociaal domein 2024’ hebben we de resultaten van acties uit die plannen verweven in de inhoudelijke thema’s en/of de IV31-taakvelden. Gezien het voorgaande hebben we geen afzonderlijk overzicht opgenomen over de staat van ons actie- en koersplan. Uit verschillende bronnen/informatieoverzichten halen we data op. Samen met onze data-analist geven we in deze ‘Rapportage sociaal domein 2024’ - door middel van diverse grafieken en tabellen zowel kwalitatief als kwantitatief inzicht in ontwikkelingen. Aansluitend daarop geven we een tekstuele toelichting om inzicht te geven in de algemene trends en de opvallendste ontwikkelingen.

Informatie voor Derden (IV3) is een informatiesysteem. Hierin staat welke financiële informatie de gemeente, provincie en gemeenschappelijke regeling moeten verstrekken en op welke manier zij dit moeten doen. 1

Bladzijde 4

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele 2. WIE DOET WAT? Vanuit de gemeentelijke verantwoordelijkheid zijn binnen het sociaal domein meerdere organisaties actief om onze inwoners te ondersteunen. In het volgende overzicht brengen we in beeld met welke organisaties we te maken hebben en wat deze doen. Organisatie Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD Zeeland) Veilig thuis (GGD Zeeland)

Werkgebied Provinciaal

Taken (kort verwoord) Uitvoering geven aan taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid.

Provinciaal

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ, GGD Zeeland) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO)

Provinciaal

Werk, Inkomen en Zorg (WIZ, GR de Bevelanden)

Regionaal (5 Bevelandse gemeenten) Regionaal (5 Bevelandse gemeenten)

Advies en meldpunt Huiselijk geweld en kindermishandeling (onderzoek, advies, meldcode en radarfunctie). Inkopen en contracteren van jeugdzorg: beheer van contracten, verzamelen gegevens t.b.v. monitoring en verantwoording op productniveau. Backoffice beleid (inkoop en betalingen) voor de Wmo maatwerkvoorzieningen (regiotaxi, huishoudelijke hulp, hulpmiddelen, et cetera). Daarnaast ook werkzaamheden op het gebied van cultuur, volwasseneneducatie en leerlingenvervoer. Toegang voor werk, inkomen en Wmo-zorg.

Stichting Maatschappelijk Werk en Welzijn Oosterschelderegio (SWMO) Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Borsele

Regionaal (7 Oosterscheldegemeenten)

Maatschappelijk werk, cliëntondersteuning.

Borsele

Gemeentelijk loket voor alle vragen over- en het aanbieden van preventieve activiteiten rondom opvoeden en opgroeien, inclusief de toegang voor de jeugdzorg: intakes, kortdurende ondersteuning en toekennen van zorg door middel van beschikking.

Welzijnshuis

Borsele

College voor Zorg en Welzijn (CZW)

Provinciaal

Task Force Jeugd

Provinciaal

De gemeentelijke welzijnsorganisatie. Organisatie preventieve activiteiten, ondersteuning vrijwilligers en mantelzorgers et cetera. Beleid rondom anti-discriminatie, huiselijk geweld, beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Verantwoordelijk voor de gemeente-overstijgende taken m.b.t. jeugdbeleid.

Zeeuwse Samenwerking Sociaal Domein (ZSSD)

Provinciaal

Zeeuwse samenwerking tussen dertien gemeenten voor het krijgen van meer grip en overzicht, met een goede balans tussen bestuurlijke wensen en beschikbare capaciteit.

Bladzijde 5

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele 3. ALGEMEEN SOCIAAL DOMEIN KORTE TERUGBLIK De afgelopen jaren waren er vele maatschappelijke ontwikkelingen die aanzienlijke invloed hadden op het sociale domein zoals: - Vergrijzing. - Krapte op de huizenmarkt. - Krapte op de arbeidsmarkt; met name in de zorg en het onderwijs. - Armoede. - Digitalisering. - Ambulantisering. - Nasleep van de corona- en energiecrisis. - Onzekerheid rondom de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten. Al deze en andere ingrijpende gebeurtenissen hebben hun sporen achtergelaten. Het zorgt ervoor dat veel van onze kwetsbare doelgroepen extra onder druk komen te staan. De zorg voor de jeugd is steeds complexer. Ook wordt steeds meer gevraagd van het sociale netwerk en mantelzorgers. Hierdoor wordt vaker een beroep gedaan op de basisvoorzieningen waarvoor we als gemeente verantwoordelijk zijn op grond van de verschillende wetten. Terugkijkend op 2024 zien we onze zoektocht naar een balans tussen enerzijds het bieden van de juiste ondersteuning aan onze inwoners en anderzijds onze keuzes voor het anders vormgeven van die ondersteuning. Dit gebeurt nadrukkelijk in samenhang met het vormgeven van diverse belangrijke rijksopgaven en landelijke programma’s. Daarnaast blijft het een opgave om dit uit te voeren binnen de opdracht om efficiënt met onze beschikbare middelen om te gaan.

Het team ‘sociaal domein’ staat aan de lat voor het vormgeven en/of optimaliseren van diverse landelijke opgaven die leidend zijn voor de koers die gevolgd gaat worden voor dit beleidsterrein. Op 28 mei 2024 en 14 november 2024 hebben we u hierover tijdens de raadsinformatieavonden geïnformeerd. Voor sommige programma’s zijn we in 2024 al gestart met een gefaseerde uitrol; voor andere opgaven staan we aan de vooravond om dit vorm te gaan geven. De verdere inrichting en invoering hiervan is mede afhankelijk van: - De keuzes van de lokale politiek voor het meerjarenbeleid op het gebied van de diverse ontwikkelingen. - De beheersbaarheid van de zorgkosten. - De positie van de ‘Sterke Lokale Teams’ binnen de gemeente. Hieronder geven we een opsomming van de belangrijkste pijlers binnen de diverse landelijke opgaven: - Versterken sociale basis: dit is deels al bestaand beleid aangevuld met enkele speerpunten vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). - Verbeteren samenwerking tussen medisch en sociaal domein: het aansluiten van de huisartsenzorg en de ‘volwassen GGZ2’ via het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en ‘Kerngezond Borsele’. - Belangrijke hervormingen binnen de jeugdwet: - De ‘Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028’ (hierna: de hervormingsagenda). - Het ‘Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming’: dit is een hervormd jeugdstelsel voor kind- en gezinsbescherming.

2

GGZ = geestelijke gezondheidszorg Bladzijde 6

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele -

Lokale opgave voor het ontwikkelen van een ‘Stevig Lokaal Team’ op grond van de hervormingsagenda. GGZ-ontwikkelingen: minder behandelingen en/of doorverwijzingen naar de laagdrempeligere ondersteuning (benadering vanuit positieve gezondheid). Domeinoverstijgende samenwerking via mentale gezondheidsnetwerken of inlooppunten met meer groepsgerichte aanpak en meer gebruik van digitalisering. Participatiewet in balans (volwaardig meedoen, toereikend bestaansminimum); Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams): De Wams regelt dat gemeenten de wettelijke mogelijkheid krijgen om tot een gecoördineerde aanpak te komen voor mensen of gezinnen met problematiek op verschillende leefgebieden.

Vanuit de landelijke opgaven staat in ieder geval de verdere omvorming van zorgstaat naar participatiesamenleving centraal. Een samenleving waarbij mensen worden geacht meer zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun sociaal welzijn en gezondheid is geen nieuwe koers. Echter, als samenleving zijn we er de afgelopen jaren onvoldoende in geslaagd deze koers vast te houden. Aangezien de zorgkosten de pan uit rijzen, heeft het rijk stringente regels bedacht om deze te bestendigen. De nieuwe verplichte programmalijnen, richtlijnen en aanvullingen op de wetgeving moeten in samenhang het antwoord geven op de beheersbaarheid en het verder verwezenlijken van een koersverschuiving binnen het sociaal domein. De door Borsele sinds 2020 ingezette koers - met ons actie- en koersplan sociaal domein – zien we dat de maatregelen daaruit naadloos aansluiten op de opgaven uit de nieuwe, landelijke koers. Met trots merken we op dat we de afgelopen jaren een stevig fundament hebben neergezet voor onze gemeente. Daarop kunnen we verder bouwen. Veel gemeenten - ook binnen Zeeland - staan hiervoor nog in de beginfase. Door de gedane investeringen hebben we een voorsprong. Hopelijk kunnen we daarvan – na de verdere uitrol én de nog te maken keuzes voor optimalisatie - binnen enkele jaren eindelijk de vruchten plukken.

BREDE PARTICIPATIE SOCIAAL DOMEIN In 2024 zijn we gestart met het opzetten van een nieuwe advies-/participatiestructuur voor het sociaal domein van de gemeente Borsele. Een advies-/participatiestructuur die beter aansluit bij de (snelle) ontwikkelingen binnen het sociaal domein, de verschillende doelgroepen en de (digitale) vormen van burgerparticipatie uit de ‘Participatienota: Samen denken, Samen doen’. Het is de bedoeling dat niet langer de vorm centraal staat, maar de bedoeling achter de participatie. Via gezamenlijke communicatie-uitingen benadrukken we dat inwoners primair zelf verantwoordelijk zijn voor het eigen welzijn. Daarvoor zijn inmiddels diverse stappen gezet. De formele taak vanuit de Wmo is samen met de vijf Bevelandse GR-gemeenten geborgd in de ‘Cliëntenraad Bevelands Belang Werk en Inkomen’. De Borselse professionals leverden input via een sessie tijdens het dorpteam: het Borselse netwerkoverleg met uitvoerende zorgprofessionals. Ook hebben we een sessie met dorpsraden gehouden over de rol van de dorpsraden in gemeentebrede participatie. Daarnaast ontwikkelen we een ‘participatiewaaier sociaal domein’. Een participatiewaaier biedt een overzicht - een zogeheten ‘menukaart’ - van de verschillende doelen en vormen van participatie in een organisatie. Binnen Borsele zijn dit bijvoorbeeld het DUO-inwonerspanel en het participatieplatform ‘Praat Mee Borsele’.

HERVORMINGSAGENDA De hervormingsagenda omvat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg inhoudelijk te verbeteren en het stelsel financieel houdbaar te krijgen voor de toekomst. Om de opgaven uit de hervormingsagenda te realiseren hebben Rijk en gemeenten elkaar nodig: het vraagt immers om grootschalige verandering en investering. De ‘Regiovisie jeugdhulp Zeeland 2023-2028’ is een Zeeuwse doorvertaling van de landelijke hervormingsagenda. Bladzijde 7

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele STARTFOTO’S HERVORMINGSAGENDA Begin 2024 heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) 42 zogeheten startfoto's laten samenstellen waarmee regio's en gemeenten inzicht krijgen in de stand van zaken en waarin duidelijk wordt welke stappen zij nog moeten zetten. Voor Zeeland is er een regionale startfoto opgesteld. Deze richt zich vooral op de opgaven die op Zeeuws niveau moeten worden opgepakt. Uit de analyse van de Zeeuwse startfoto signaleren we dat er nog diverse extra stappen zijn te zetten om alle doelstellingen van de hervormingsagenda te realiseren. Dat geldt met name voor de af- en ombouw van gesloten jeugdhulp en het inrichten van kleinschalige residentiële zorg. De bestuursopdracht ‘Hoog complexe casuïstiek thuis nabij’ is vastgesteld en het regionaal project is gestart. Ook bovenregionaal is een projectleider aangesteld, die de af- en ombouw van de JeugdzorgPlus vanuit gemeentelijk perspectief begeleidt. Ook het verbinden van jeugdhulp aan het onderwijs, de volwassenen-ggz en het vraagstuk van bestaanszekerheid vragen nog aandacht. Ook wordt genoemd dat het nog aandacht en tijd vraagt om de zogeheten ‘Stevige Lokale Teams’ in alle gemeenten binnen Zeeland op het gewenste niveau te brengen.

Vanuit de analyse lokale startfoto zien we volgende ontwikkelpunten: - Uitbreiding en optimalisering van voorliggende (algemene) voorzieningen. - (Door)ontwikkeling gebiedsteam tot een ‘Stevig Lokaal Team’ die zelf lichte hulp verlenen en voldoen aan de gestelde kwaliteitskaders (0-100 jaar). - (Verdere) ontschotting sociaal domein. - Kwaliteitsborging. - Doorontwikkeling ‘datagedreven werken’. JEUGD Hoewel het met veel jeugdigen goed gaat, zien we ook dat er een groep jeugdigen is die kampt met psychische problemen en dat in zijn algemeenheid de mentale gezondheid onder druk staat. We zien een verzwaring in de jeugdzorgtrajecten. Die werken mogelijk door in de (financiële) cijfers. Dat uit zich vooral in een stijging van de kosten binnen de jeugd-GGZ: complexer, zwaarder en langere doorlooptijden die we in de financiële tussenrapportages van IJZ terugzien. De tussenrapportage met ‘de cijfers tot en met augustus 2024’ laat helaas zien dat de eerdere ingezette trendbreuk uit de eerste helft van 2023 niet doorzet. We zien ondanks alle inspanningen een stijging van het aantal jeugdigen met een indicatie jeugdhulp, en daarmee ook een stijging van de totale kosten.

We zien wel dat het aandeel verwijzingen via de gemeente stijgt ten opzichte van de ‘overige wettelijk verwijzers’; dat is een gunstige ontwikkeling omdat we in deze casussen meer grip hebben op de inzet en het verloop (effect) van zorg. Het neveneffect van deze stijging is wel dat er een groter beroep wordt gedaan op de inzet (belasting) van onze eigen CJG-medewerkers. WMO De druk op de maatwerkvoorzieningen blijft. Zowel bij gemeenten als bij zorgaanbieders staan de capaciteit en de middelen onder spanning. Onze focus ligt op het verbeteren van de samenwerking, de doelmatigheid en de efficiency; dat doen we samen met onze belangrijke ketenpartners en verwijzers zoals de huisartsen, het maatschappelijk werk en de GGZ-aanbieders. Dat is ook de lijn die vanuit GALA en IZA wordt uitgezet. Met ‘Kerngezond Borsele’ hebben we een concreet project dat daarmee aan de slag gaat (zie ook hoofdstuk 7.1 | Volksgezondheid). We zoeken voortdurend naar mogelijkheden om de druk op de maatwerkvoorzieningen niet verder toe te laten nemen. Dat doen we door voorliggende voorzieningen te ontwikkelen zoals: - Een pilot met Wmo-begeleiding. - Het (door) ontwikkelen van de inloopvoorzieningen voor kwetsbare doelgroepen. - Het versterken van de lokale sociale netwerken. Bladzijde 8

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele Vanaf 2026 wil het nieuwe kabinet voor de maatwerkvoorzieningen een ‘inkomensafhankelijke eigen bijdrage’ invoeren met landelijke normen én met oog voor de betaalbaarheid voor de lage- en middeninkomens. LOKALE INCLUSIE AGENDA De gemeente Borsele wil een inclusieve gemeente zijn voor mensen mét en zonder handicap, beperking of kwetsbaarheid. Op 12 januari 2023 heeft u de eerste Lokale Inclusie Agenda (LIA) voor Borsele vastgesteld onder de titel ‘Samen het ongewone gewoon maken’. Deze LIA omvat verschillende actiepunten binnen de volgende vijf thema’s: - Bewustwording. - Fysieke toegankelijkheid, wonen en leefomgeving. - Informatie & communicatie. - Welzijn, gezondheid & ondersteuning. - Vrije tijd. De nota is tot stand gekomen met behulp van adviesraden en inwoners. De komende jaren zetten we ons extra in om Borsele fysiek, sociaal en digitaal voor iedereen toegankelijk te maken. We zetten ons in voor onder andere: - Inclusieve evenementen. - Begrijpelijke communicatie (door meer gebruik van ondersteunende beelden naast tekst). - De aanpak van laaggeletterdheid. Deze aanpak hebben we in 2024 gestimuleerd door bijvoorbeeld voor het eerst deel te nemen aan de ‘Week van Lezen en Schrijven’. Om de voortgang van de nota te monitoren, bieden we jaarlijks een afzonderlijke rapportage aan.

GGD De GGD geeft uitvoering aan diverse taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid (Wpg). Gezien de wettelijke kaders en de omvang van dit taakveld, hebben we de bestuursrapportage 2024 van de GGD aan u aangeboden in uw vergadering van 20 september 2024. Over het proces rondom de samenwerking van de GGD met de Veiligheidsregio Zeeland en de Regionale Uitvoeringsdienst bent u afzonderlijk geïnformeerd. Binnen deze ‘Rapportage sociaal domein 2024’ benoemen we kort de algemene ontwikkelingen en lichten we twee onderdelen uitgebreider toe: - Veilig Thuis Zeeland. - Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland. Het programma Publieke gezondheid van de GGD bestaat uit drie programmalijnen: 1. De programmalijn ‘Fysieke Veiligheid en bescherming’ omvat de taken op het gebied van infectieziekten, toezichttaken en fysieke leefomgeving, die onder de Algemene Gezondheidszorg (AGZ) vallen. In 2024 heeft de reguliere GGD-organisatie de dienstverlening van de voormalige COVID-19 overgenomen. Er is een sterkere dalende trend in de algehele Zeeuwse vaccinatiegraad. Een deel van deze daling wordt toegeschreven aan de invoer van informed-consent en het gedaalde vertrouwen in vaccins. De GGD werkt in 2024 samen met gemeenten aan een duiding van de cijfers en een gezamenlijke aanpak om de vaccinatiegraad Zeeuws breed te verhogen. 2.

De programmalijn ‘Gezondheid in de wijk’ beslaat vooral de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Met een integrale benadering zet de GGD in op de bescherming, de bewaking en de bevordering van gezondheid van de jeugd. De GGD heeft in 2023 een doorstart gemaakt met het programma ‘Toekomst JGZ’. In 2024 is verdere uitwerking aan dit programma gegeven door een transitieplan (plan van aanpak) op te leveren. Het transitieplan heeft enerzijds als doel de dienstverlening en bijbehorende effectiviteit van de JGZ verder te verbeteren. Anderzijds wil de GGD de JGZ verder versterken zodat deze toekomstbestending wordt en blijft. Begin 2025 wil de GGD een Bladzijde 9

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele programmastructuur inrichten om het transitieplan uit te gaan voeren. Daarnaast verzorgt de GGD ‘Nu Niet Zwanger’ en het prenataal huisbezoek binnen haar reguliere dienstverlening. Ook voert de organisatie aanvullende diensten uit en taken op het gebied van ‘publieke gezondheid asielzoekers’ en reguliere JGZ aan niet-geregistreerde vluchtelingenkinderen. In 2024 voert de GGD zowel de gezondheidsmonitor ‘Jongvolwassenen’ als de gezondheidsmonitor ‘Volwassenen en Ouderen’ uit. De resultaten van de gezondheidsmonitor ‘Jeugd 2023’ zijn in 2024 gepubliceerd. 3. De programmalijn ‘Sociale veiligheid’ richt zich op zorgwekkende situaties en het gevoel van veiligheid van inwoners. Deze lijn omvat onder meer het Meld- en Adviespunt Bemoeizorg (MAB) en de forensische geneeskunde (FG). Vanwege het blijvend tekort aan artsen loopt binnen de FG de tijdelijke noodmaatregel met de inzet van forensisch geneeskundigen ook in 2024 nog steeds door. Deze maatregel houdt in dat de GGD forensisch artsen als ZZP’er inhuurt en enkele huisartsen opleidt. Landelijke ontwikkelingen zoals de programma’s GALA en IZA hebben impact op de werkzaamheden van de GGD. GGD Zeeland voert regie op de vijf ketenaanpakken en de algehele preventieinfrastructuur zoals beschreven in het GALA en IZA. Hier ontvangt de organisatie geld uit de specifieke uitkering (SPUK) voor het IZA.

De aandacht voor een gezonde fysieke leefomgeving is ook in 2024 toegenomen. Dit heeft onder andere te maken met: - De stijgende impact van klimaatverandering op de leefomgeving. - De lopende ontwikkelingen rondom PFAS3. - De inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. De impact van de leefomgeving op de gezondheid van inwoners is groot. Deze (complexe) vraagstukken blijven een brede benadering van de aanpak publieke gezondheid door de GGD vragen. In 2023 is de GGD gestart met de uitvoering van het traject ‘Basis op Orde’. De ‘Basis op Orde’ heeft als doel om de GGD een toekomstbestendige, wendbare en solide organisatie te maken. De implementatie van dit traject loopt in 2024 door. Overeenkomstig de gemaakte afspraken zal er in 2024 ook een externe tussentijdse evaluatie plaatsvinden van de ‘Basis op Orde’ én de beoogde vermindering van de bestuurlijke risico’s. VEILIG THUIS ZEELAND EN TOEKOMSTSCENARIO KIND- EN GEZINSBESCHERMING Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor vermoedens van huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. Daarnaast heeft Veilig Thuis een radarfunctie waardoor iedere organisatie en instelling verplicht is om te werken volgends de verbeterde meldcode met afwegingskaders. Vanuit deze rol levert Veilig Thuis een bijdrage aan het doorbreken van onveilige (thuis)situaties en het stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties.

In het laatste kwartaal van 2024 leggen we lokaal de hand aan het implementatieplan van de ‘Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling’. In 2023 is er een start gemaakt met het programma ‘Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming’. Het programma richt zich op het verbeteren van de hulp en bescherming aan gezinnen waar de ontwikkeling van kinderen bedreigd wordt of veiligheid in het geding is. Momenteel is de zorgketen erg complex: met veel betrokken organisaties die niet altijd goed samenwerken. Het programma streeft naar snellere en geïntegreerde hulp, waarbij ook ouders meer ondersteuning krijgen. Onderdeel van het programma zijn initiatieven zoals de aanpak tegen huiselijk geweld en kindermishandeling. 3

PFAS is de afkorting van poly- en perfluoralkylstoffen. Bladzijde 10

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele Sinds 2020 worden in Zeeland ‘proeftuinen’ uitgevoerd om lessen te trekken en een regionaal plan van aanpak te ontwikkelen. Enkele succesfactoren uit de Borselse pilot ‘Vaart in veiligheid’ worden in deze doorontwikkeling meegenomen. Voor de doorontwikkeling hiervan is in juni 2024 een kwartiermaker aangesteld. De functie van kwartiermaker omvat: - Het organiseren van visiebesprekingen. - Het opstellen en implementeren van een plan van aanpak met gemeenten en organisaties. - Het bevorderen van kennisdeling en samenwerking. - Het integreren van succesvolle methoden. Daarnaast wordt komende tijd een regiovisie ontwikkeld voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, met betrokkenheid van het bredere sociale domein en de GGZ. INKOOPORGANISATIE JEUGDHULP ZEELAND Eén van de basistaken van de IJZ is het gezamenlijk inkopen en contracteren van de zogeheten ‘Zorg In Natura’ (ZIN) voor de jeugdhulp aan de inwoners van de dertien Zeeuwse gemeenten. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de toeleiding van jeugdigen naar deze hulp en de ondersteuning via hun toegangs- of gebiedsteams. Vanaf 2025 zijn gemeenten zelf verantwoordelijk voor de financiële verantwoording van de ingekochte zorg.

Derhalve zullen zij de uitgaven moeten verantwoorden binnen hun eigen begroting, de uitvoeringskosten van IJZ blijven onderdeel van de GGD-begroting. Via IJZ ontvangen we maandelijks een financiële rapportage. We gebruiken deze rapportage - en de gegevens die beschikbaar zijn via het IJZ-dashboard ‘Grip op Jeugd’ - om onze werkprocessen te verbeteren. INKOOPBELEID JEUGD De huidige contracten met jeugdhulpaanbieders eindigen per 2026. In september 2023 is IJZ - samen met de Zeeuwse gemeenten - gestart met de voorbereidingen op de aanbesteding, met als doel om tijdig nieuwe contracten te hebben. In de afgelopen periode hebben de Zeeuwse gemeenten bepaald welke inkoopdoelstellingen voor hen van belang zijn. De keuzes zijn gebaseerd op de landelijke hervormingsagenda, de ‘Regiovisie jeugdhulp Zeeland 2023-2028’ en de opdracht om te voorzien in een dekkend jeugdhulpaanbod. Ook de urgentie om meer grip te krijgen op de kosten en de stijging van het gebruik van de jeugdhulp spelen een rol bij het komen tot een nieuwe aanbesteding. TOEKOMSTPLAN REGIONALE SAMENWERKING SOCIAAL DOMEIN Het proces voor het oprichten van een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling (GR) voor inkoop en toezicht van jeugdhulp, Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) en Vrouwenopvang (VO) ligt op dit moment stil omdat er geen unanimiteit is voor het oprichten van een nieuwe GR.

Het is niet wenselijk om een GR op te richten waaraan niet alle dertien Zeeuwse gemeenten deelnemen. Het proces wordt met alle gemeenten vervolgd onder het motto ‘Pas op de plaats, maar niet stilstaan’. Er wordt nu gewerkt naar een toekomstplan regionale samenwerking sociaal domein. Het streven is om per 1 januari 2027 een regeling te hebben waarmee alle gemeenten kunnen instemmen. TOEZICHT EN NALEVING De meeste zorgaanbieders leveren zorg op een verantwoorde wijze conform wet- en regelgeving en kwaliteitseisen. Helaas komt er ook zorgfraude en onrechtmatigheid voor. Gemeenten zijn verplicht om inhoud en vorm te geven aan het voorkomen en bestrijden van onrechtmatigheden. Op 7 maart 2024 hebben we het ‘Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet’ met u gedeeld dat door alle Zeeuwse gemeenten is vastgesteld. Hierdoor werken we eenduidig samen volgens een uniform beleid. Alle toezichthouders kunnen zo eenduidig hun toezichttaken uitvoeren. In 2024 is een kwartiermaker gestart die de afgelopen maanden het proces heeft ingericht. Eind 2024 wordt er gestart met het werven van de toezichthouders. Net als de kwartiermaker komen zij in dienst bij het CZW-Bureau. Bladzijde 11

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele SAMENWERKINGSVERBAND WELZIJNSZORG OOSTERSCHELDEREGIO De taken van SWVO hebben we opgenomen in de tabel in hoofdstuk 2. Eén van de basistaken is het gezamenlijk inkopen en contracteren van de zogeheten ZIN voor Wmo namens de deelnemende gemeenten. Op 1 mei 2024 is het nieuwe contract ingegaan met aanbieders van Wmo-ondersteuning. De bouwstenen voor ondersteuning van onze inwoners zijn gelijk gebleven, maar de manier van financieren is veranderd. We werken nu met een inspanningsgerichte bekostiging. Dat houdt in dat aanbieders per uur worden gefinancierd (PxQ-systematiek). Om de hoogte van de (reële) tarieven te bepalen, hebben we een kostprijsonderzoek laten uitvoeren. Vanaf 1 mei 2024 worden nieuwe indicaties op basis van de nieuwe contracten verleend. Voor de nog lopende indicaties geldt een overgangsperiode van twee jaar. Uiterlijk 1 mei 2026 moeten alle indicaties onder het oude contract zijn omgezet. In samenwerking met SWVO en de Oosterschelderegio-gemeenten monitoren we de impact van het nieuwe contract. UITVOERINGSORGANISATIE GR DE BEVELANDEN WIZ GR de Bevelanden afdeling Werk, inkomen en zorg (hierna: WIZ) geeft uitvoering aan de toegang tot Wmo-maatvoorzieningen en diensten.

Daarnaast geeft GR de Bevelanden invulling aan beleid en uitvoering van de Participatiewet en voert zij werkzaamheden uit die voortkomen uit de Wet inburgering. De organisatorische ontwikkelingen hebben we opgenomen de paragraaf ‘Brede toegang 0-100 en gebiedsgericht werken’ (H6.2 Wijkteams). ONTWIKKELINGEN WONEN EN ZORG In april 2024 is de Bevelandse Woon(zorg)visie 2024-2028 vastgesteld door alle raden van de Bevelandse gemeenten. Regio De Bevelanden wil een zorgzame regio zijn waar vraag en aanbod naar wonen met zorg in balans is, ook voor de meest kwetsbare groepen. De opgave voor wonen en zorg vraagt samenwerking tussen en gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. Daarbij is een goede koppeling tussen sociaal en fysiek domein een belangrijke voorwaarde. Samen met Beveland Wonen, de Huurdersvereniging, alle Bevelandse gemeenten, Zorgpartijen (voor ouderenzorg, geestelijke gezondheidszorg, Jeugd en gehandicaptenzorg), CZ Zorgkantoor en het CZW Bureau werken we aan een raamovereenkomst voor de jaren 2025-2028. We zetten hierbij in op een langdurige samenwerking. Het streven is om de Raamovereenkomst in de eerste helft van 2025 vast te laten stellen en door alle partijen te laten ondertekenen.

Bladzijde 12

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele

4. BESCHOUWINGEN AAN DE HAND VAN IV3 INLEIDING Per 2017 heeft het Rijk de indeling voor de IV3-categorieën veranderd. We rapporten de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen per IV3-taakveld. | 6.1 | SAMENKRACHT EN BURGERPARTICIPATIE WELZIJNSHUIS We zijn al geruime tijd bezig met het welzijnswerk te positioneren als voorliggende ondersteuning ter voorkoming of vermindering van geïndiceerde maatwerkvoorzieningen. Met het ingezette rijksbeleid zoals het GALA, IZA en de Hervormingsagenda, maar ook vanuit de zorgaanbieders wordt steeds meer beroep gedaan op het welzijnswerk en de lokale sociale netwerken. Dat betekent ook van onze welzijnswerkers alsmaar meer wordt gevraagd. Onze welzijnsmedewerkers werken vraaggericht en zetten sterk in op sociale samenhang, wijkopbouw en preventie. ‘Welzijn op recept’ en wijkgericht werken zijn voorbeelden van de methoden die daarvoor worden ingezet. De welzijnswerker is de verbinder naar de juiste ondersteuning. De welzijnswerkers worden goed ‘gevonden’ door de inwoners, de vrijwilligersgroepen die actief zijn in de dorpen maar ook door onze zorgpartners. Het gebiedsgericht werken met de medewerkers die een rol hebben in de toegang voor zowel Jeugd, Wmo, Participatiewet als Veiligheid zorgt - waar nodig - voor een domeinoverstijgende invulling van de hulpvragen.

Wanneer er sprake is van GGZ-problematiek en/of overlast voor de omgeving worden onze welzijnswerkers door onze procescoördinatoren bij die casussen betrokken; samen met de WijkGGD’ers. Ook voor eenvoudige hulpvragen - waarvoor vrijwilligers worden ingezet - worden de welzijnswerkers vaker benaderd. Voor de groeiende groep met psychosociale problematiek ontwikkelen we een inloopvoorziening met ervaringsdeskundigen van de stichting ‘Hersteltalent’ in samenwerking met de zorgaanbieders dagbesteding. Via de huidige indicatieloze inloopvoorzieningen krijgen we regelmatig signalen van zorg, waardoor we vroegtijdig en preventief ondersteuning kunnen bieden. De verbinding van het jeugd- en jongerenwerk met het opbouwwerk als onderdeel van het plan ‘Integrale aanpak jeugdgroepen, van preventie tot repressie’ werkt goed. Het voorziet in een behoefte van de jongeren, maar ook in de behoefte van de omgeving om de overlast te beperken. Omdat de jongerengroepen telkens ‘verjongen’ en veranderen is dit een proces wat continue aandacht vraagt. VRIJWILLIGERSWERK & MANTELZORGERS Het werven en aanbieden van nieuwe vrijwilligers doen we zoveel mogelijk via het onlinedienstenplatform ‘Borsele Voor Elkaar’, maar ook via onze sociale contacten in de dorpen. Het lukt bijna altijd om in de vraag te voorzien.

We zien wel een toename in de vraag naar vrijwillige ondersteuning, ook vanuit onze zorgpartners. Dat is een goede ontwikkeling en vraagt tegelijkertijd meer coördinatie, begeleiding en opleiding van de vrijwilligers door de welzijnswerkers. Dit onder andere vanwege het risico dat de problematiek of ondersteuning de draagkracht van een vrijwilliger overstijgt. We starten met een nieuwe vrijwilligerspoule voor informatieve huisbezoeken voor vijfenzeventigjarigen. Het werven van nieuwe vrijwilligers voor onze werkgroepen voor het organiseren van ontmoetingsactiviteiten gaat moeizaam. Daarom willen we meer werken met ambassadeurs voor het werven van vrijwilligers per dorp.

Bladzijde 13

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele Verder zien we een toename in de behoefte aan mantelzorgers. We bieden mantelzorgondersteuning volgens ons reguliere aanbod: het registreren, ondersteunen en waarderen van mantelzorgers. We zijn aan het verkennen wat de komende jaren extra nodig aangaande de mantelzorgondersteuning. We zetten hier ook in op de zogeheten ‘respijtzorg’4 vanuit de inloopvoorzieningen, het lotgenotencontact en laagdrempelige digitale mogelijkheden, met als doel om de weg naar ondersteuning te vinden. De groep jonge mantelzorgers, mantelzorgers voor mensen met GGZproblematiek en werkende mantelzorgers verdient de komende jaren een aanpak die specifiek op die doelgroepen is gericht.

MAATSCHAPPELIJKE ACTIVERING De welzijnswerkers en opbouwwerker werken samen met de sociale netwerken in het dorp. Ze sluiten aan bij bestaande werkgroepen. Zij stimuleren via deze netwerken de opstart van nieuwe initiatieven. Ook worden zij benaderd voor leefbaarheidsvragen of ideeën voor een burgerinitiatief. Zij ondersteunen de inwoners of werkgroepen in de realisatie van hun initiatief. Vaak hebben deze te maken met welzijnsactiviteiten en ontmoeting. NIEUWKOMERS Het huisvesten van statushouders is belegd bij WIZ. De meest recente cijfers van 2024 laten onderstaand beeld zien. Vanaf oktober moeten we nog 33 statushouders huisvesten in onze gemeente. Het is nog niet duidelijk of we onze taakstelling gaan halen. Dit komt doordat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) in 2024 nog niet voldoende statushouders aan onze gemeente heeft gekoppeld. Hierdoor kunnen we niet voldoen aan de realisatie van de taakstelling. Dit geldt als een verschoonbare reden en de provincie kan dan niet handhaven op achterstanden. Daarnaast zijn er minder mutaties in de woningvoorraad van Beveland Wonen waardoor er minder woningen vrijkomen om statushouders te huisvesten. In de laatste maanden kan de achterstand echter ook nog worden rechtgetrokken, door bijvoorbeeld het huisvesten van na-reizigers. Begin 2025 ontvangt uw raad meer informatie over de taakstelling en de realisatie.

Respijtzorg biedt de mogelijkheid om de mantelzorgers de zorg van hun zorgvrager even over te laten nemen. De bedoeling is dat de zorggever even rust en vrij kan nemen van de zorg die hij/zij dag en nacht moet geven. 4

Bladzijde 14

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele

| 6.2 | WIJKTEAMS We blijven uitgaan van het principe dat investeren in preventieve en voorliggende voorzieningen – ofwel vroegsignalering - problematiek mogelijk minder groot kan laten worden. Deze visie dragen we uit naar al onze ketenpartners. We verwachten dat zij ook vanuit deze visie werken en dat zij bij een hulpvraag eerst goed kijken naar de eigen kracht van de inwoner, het netwerk en de mogelijkheden binnen onze voorliggende voorzieningen. Zo proberen we te normaliseren en tegelijkertijd de toenemende druk op de financiën te verminderen. Op provinciaal niveau is de afgelopen periode een start gemaakt met de inventarisatie van benodigde inspanningen om de opgaven uit onder andere de hervormingsagenda te realiseren. Zoals beschreven in hoofdstuk 3 hebben we de afgelopen jaren al een basis gelegd om hieraan uitvoering te geven. Ook dit jaar hebben we geïnvesteerd in de verdere versteviging van samenwerking met professionals – zowel in- als extern – voor een verbeterde dienstverlening aan onze inwoners. Dit doen we integraal en domeinoverstijgend. Ook zijn diverse trainingen gevolgd ten behoeve van de ontwikkeling van de (door)ontwikkeling van het ‘Stevig Lokaal Team’. BREDE TOEGANG 0-100 EN GEBIEDSGERICHT WERKEN In 2024 zijn we gestart met een gebiedsgericht casusoverleg waarin alle disciplines zijn vertegenwoordigd die een rol hebben in de toegang tot ondersteuning.

Dat betreft toegangsmedewerkers uit alle disciplines: welzijn, maatschappelijk werk, jeugdhulp, Wmo en participatie. Nu we de toegang ‘gebiedsgericht’ hebben we vormgegeven, wordt ‘ontschot’ werken een meer natuurlijke manier van werken. Daarnaast zijn alle medewerkers geschoold in het benaderen van hulpvragen vanuit positieve gezondheid en het methodisch werken volgens ‘1Gezin, 1Plan, 1Regisseur’ (1G1P1R). Door de methode van de ‘Omgekeerde Toets’ wordt een hulpvraag bekeken vanuit de oplossing in plaats van deze langs de meetlat van de verschillende verzuilde wetten te leggen. Door het samen ‘doorleven’ van een hulpvraag komt er meer begrip voor de behoefte vanuit de klant, maar ook voor de belemmeringen die de toegangsmedewerkers ervaren vanuit hun wettelijke kaders vanuit Jeugd, Wmo en Participatie.

Bladzijde 15

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele De ervaringen met het gebiedsgericht werken zijn positief: medewerkers geven aan dat de lijntjes korter zijn en er vindt meer effectief en kwalitatief beter, domeinoverstijgend overleg plaats. Het herinrichten van de (brede) toegang tot zorg en ondersteuning blijft de komende periode een belangrijk punt van aandacht. Het project ‘Kerngezond Borsele’ draagt hieraan ook bij. We betrekken ook partijen van ‘buiten’ de gemeentelijke disciplines die een rol hebben in de ‘toegang tot zorg’. Via deelprojecten richten we ons op de ‘samenwerking in de keten met de eerstelijnszorg’. Het doel is een gebiedsgerichte en meest passende aanpak voor inwoners met een hulpvraag. MAATSCHAPPELIJK WERK EN ONAFHANKELIJKE CLIËNTONDERSTEUNING Via het SMWO stellen we maatschappelijk werk en onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar aan onze inwoners. De vraag naar ondersteuning is grotendeels te koppelen aan de ontwikkeling in de samenleving. SMWO ziet een toename van kwetsbare groepen en casuïstiek waarbij sprake is van meervoudige problematiek. Vaak gaat het om een combinatie van GGZ-problematiek, jeugd- en echtscheidingsproblematiek. SMWO speelt effectief in op lokale en maatschappelijke ontwikkelingen. Dat doen zij onder andere door de invoering van zogeheten ‘blended’ dienstverlening: zorg en contactmomenten vinden dan zowel fysiek als digitaal plaats.

Ook ontwikkelt SMWO het ‘groepsgericht werken’ verder. Dit alles doen zij in nauwe samenwerking met gemeenten en andere maatschappelijke organisaties. SAMENWERKING MET HUISARTSENPRAKTIJKEN De afgelopen jaren hebben we de samenwerking met huisartsen op verschillende manieren versterkt en geïntensiveerd. We zien steeds vaker dat de huisarts ervoor kiest de bredere vraagverheldering via de gemeentelijke toegang te laten lopen. Ook op het gebied van welzijn zijn we sinds de afspraken over ‘Welzijn op recept’ een volwaardige samenwerkingspartner. Via de applicatie ‘Zorgdomein’ hebben huisartsen de mogelijkheid om - met toestemming van de klant - digitaal door te verwijzen naar het Welzijnshuis of CJG. We werken daarnaast ook intensief samen met huisartsenpraktijken binnen ‘Kerngezond Borsele’ (zie hoofdstuk 7.1 Volksgezondheid).

Bladzijde 16

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele CENTRUM VOOR JEUGD EN GEZIN De ontwikkelingen binnen het sociaal domein en de hiermee gepaard gaande uitdagingen vragen om professionals die zich in dit brede veld kunnen bewegen en hier de kennis, deskundigheid, beroepshouding en vaardigheden voor hebben. De afgelopen jaren hebben we het CJG dusdanig ingericht dat we kunnen inspelen op de vraag en behoefte van gezinnen, zorgaanbieders en partners in het voorliggend veld. Zoals beschreven in ons actieplan werken we niet langer op basis van ‘recht op zorg’ maar gaan we uit van de eigen mogelijkheden van onze jeugdigen en gezinnen. Dat vraagt een nieuwe manier van denken en doen met daarbij veel ruimte voor de professional, met aandacht voor het kostenaspect van bepaalde interventies bij de toewijzing van zorg. Bij een verzoek voor jeugdhulp wordt eerst gekeken naar de achterliggende behoefte van de vraag en niet direct jeugdhulp aangereikt. Uitgangspunten die we daarbij hanteren zijn: - De eigen verantwoordelijkheid staat voorop. - Het inzetten van de kracht van de jeugdige en het gezin. - Het werken vanuit vertrouwen. Het CJG bestaat uit professionals die deel uitmaken van drie uitvoerende teams: - Het team Jeugd- en Gezinsondersteuners (JGO). - Het ToegangsTeam (TT) Jeugd. - Het Consultatie- en Regieteam (CRT).

Ieder team heeft specifieke specialismen op het gebied van ketensamenwerking voor de uitvoering van de jeugdzorg en het hieraan gerelateerd preventieve jeugdbeleid. Bij volwassenen richt dit zich vooral op complexe zorgcasussen, verwarde personen en de verplichte GGZ, waarbij integraal handelen centraal staat. Tussen de teams wordt nauw samengewerkt bij op- en afschalen. We treden naar buiten als één CJG.

TEAM JEUGD- EN GEZINSONDERSTEUNING Het JGO biedt laagdrempelige en kortdurende (opvoed)ondersteuning aan gezinnen en jeugdigen. Zij zijn een belangrijke schakel tussen onderwijs en preventieve zorgondersteuning. Zij worden veelvuldig benaderd; ook door ouders zelf. De inzet voorziet in een behoefte en zorgde ervoor dat Bladzijde 17

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele diverse gezinnen met kortdurende ondersteuning weer verder konden. Zij kwamen daardoor (mogelijk) niet terecht in geïndiceerde hulpverlening. We zien dat deze investering zich langzamerhand begint terug te verdienen. Het team zorgt ook voor zichtbaarheid van het CJG, door laagdrempelig contact met onder andere scholen, kinderopvang en huisartsen.

TOEGANGSTEAM JEUGD We hebben het TT Jeugd zo breed mogelijk ingericht; van het TT Jeugd bestaat uit: - Jeugd- en gezinsprofessionals. - Een jeugdverpleegkundige (GGD). - Een psycholoog (Emergis). Gezinnen kunnen met opvoed- en opgroeivragen - groot en klein - terecht bij het CJG. Op basis van een brede vraagverheldering wordt een besluit genomen welke inzet passend is. Dat kan kortdurende ondersteuning zijn vanuit het CJG, inzet binnen het eigen netwerk en voorliggend veld, en/of gespecialiseerde (jeugd)zorg. Door een goede analyse en het tijdig inzetten van de ondersteuning voorkomen we dat niet-passende hulpverleningstrajecten worden ingezet en of worden afgewend. We zien dat er steeds meer gebruik wordt gemaakt van de inzet van kortdurende hulpverlening door het team en er regelmatig wordt doorverwezen naar het voorliggend veld. Daarnaast zijn de professionals van het TT Jeugd steeds vaker betrokken bij het monitoren en op- en afschalen van geïndiceerde jeugdhulp, bijvoorbeeld bij verlengingen. We ondersteunen zorgaanbieders met onze kennis van het voorliggend veld en kijken samen naar mogelijkheden die passen bij onze visie. Onderstaande cijfers geven een ietwat vertekend beeld omdat in 2023 de reguliere intakes die werden uitgevoerd door het JGO hierin ook werden opgenomen.

Bladzijde 18

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele

CONSULTATIE- EN REGIETEAM In 2023 gaven we vanuit het koersplan intern het CRT verder vorm. Door het CRT krijgen we meer zicht op de zorgstapeling en de kosten en wordt de samenwerking vanuit 1G1P1R geïntensiveerd. Dat zal zich in de nabije toekomst naar verwachting vertalen in de verkorting van de veiligheidsketen en de daarmee gepaard gaande doorlooptijden. Het team bestaat uit één gespecialiseerde jeugd- en gezinsprofessional aangevuld met twee gespecialiseerde maatschappelijk werkers voor kortdurende hulpverlening en/of casusregie. Het team wordt ondersteund door een medewerker vanuit JB West (GI5), Veilig Thuis en een gedragswetenschapper. Daarbij kunnen zij rekenen op de juiste expertise bij complexe (veiligheids-)casuïstiek. Het aantal casussen dat in 2024 is opgepakt, is lager dan in 2023. Wat hierin een rol speelt, is dat het CRT in 2023 in de opbouwfase zat; er waren toen meer uren casusregie beschikbaar. Daardoor konden er ook meer casussen doorstromen naar het CRT in plaats van dat deze over te dragen aan een zorgaanbieder of juist binnen ‘de toegang’ te houden. Vanwege de complexiteit van de casussen binnen het CRT is de doorlooptijd ook langer. Dat betekent dat casussen die in 2023 zijn opgepakt vaak ook nog tot de ‘caseload’ – de werkvoorraad - van de CRT-medewerkers behoren.

Ook zien we dat er vaker casussen worden opgepakt vanuit ‘consultatie en advies’ - op de werkvloer dus niet via zogenaamde ‘inbreng’ - én vanuit (kortdurend) duoschap.

GI = gecertificeerde instelling. Dit is een organisatie die - conform de Jeugdwet - maatregelen van jeugdbescherming en jeugdreclassering uitvoert. 5

Bladzijde 19

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele

| 6.3 | INKOMENSREGELINGEN BUIG (WET BUNDELING UITKERINGEN INKOMENSVOORZIENING AAN GEMEENTEN) Uit het budget BUIG betalen we de algemene bijstand, IOAW6, IOAZ7 en de bijstand voor starters in het kader van het Bijstandsbesluit Zelfstandigen (BBZ). De prognose laat een licht positief saldo zien voor het programma Werk & Inkomen. We hebben dit gedetailleerd geduid in de gemeentelijke programmarapportage. Het aantal uitkeringen voor Borsele is licht gestegen van 204 (1-1-2024) naar 214 uitkeringen (30-06-2024). ARMOEDEBESTRIJDING EN SCHULDDIENSTVERLENING Op 3 december 2020 heeft u de Kadernota Armoede & Schulden (‘Leven zonder (geld)zorgen’) vastgesteld voor de periode van 2021 tot en met 2024. Over de uitwerking van de kaders hebben de gemeenten en WIZ afspraken gemaakt voor die periode. Voor de uitvoering van de schuldhulpverlening hebben we naast de kaders uit de Kadernota ook te maken met de kaders uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Het doel is om de inwoners met problematische schulden te ontzorgen en de snelheid van schuldhulpverlening te bevorderen. WIZ geeft hieraan inhoud door middel van het uitvoeren van Vroegsignalering. Op 10 maart 2022 is door uw raad het Plan Schulddienstverlening 2022-2025 vastgesteld.

In uw vergadering van 29 augustus 2024 hebt u besloten om de looptijd van de Kadernota Armoede & Schulden en het Beleidsplan Schulddienstverlening te verlengen tot 31 december 2026. Op 1 juli 2023 is de looptijd van de ‘Wet schuldsanering natuurlijke personen’ (Wsnp) en daarmee ook de ‘Minnelijke schuldregeling natuurlijke personen’ (Msnp) verkort van 36 maanden naar 18 maanden. Het is hierdoor voor inwoners met schulden aantrekkelijker om een Wsnp aan te vragen. Na een traject van 18 maanden zijn inwoners schuldenvrij. Het aantal gesprekken dat collega’s van schulddienstverlening voeren is daardoor ook gestegen. Echter, we zien nog geen grote stijging van het aantal aanvragen voor de Wsnp.

6 7

IOAW = Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers. IOAZ = Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen. Bladzijde 20

Rapportage 2024 Sociaal Domein Borsele Voor de uitvoering van ons armoedebeleid subsidiëren we verschillende partijen, zoals het Leger des Heils, Humanitas, de Voedselbank, de Kledingbank en het Jeugdfonds ‘Sport & Cultuur’. Sinds 2022 zijn we ook aangesloten bij het Volwassenenfonds ‘Sport & Cultuur’. Voor minima kan het verlagen van de drempel tot deelname aan sport, zingeving, gezonde leefstijl en cultuur een preventieve werking hebben. Het beroep op het declaratiefonds wordt meestal voor andere dringende benodigdheden gebruikt zoals een fiets, wasmachine of koelkast. MINIMABELEID EN INKOMENSONDERSTEUNING Tezamen met de andere Bevelandse gemeenten vervullen we onze rol als vangnet voor inwoners met een laag inkomen, die niet of moeilijk kunnen rondkomen. We hebben ons minimabeleid ingericht om mensen, ondanks een laag inkomen, mee te laten doen en een toekomst te bieden. In samenwerking met GR de Bevelanden treffen we aanvullende maatregelen om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten. Hieronder benoemen we de aanvullende maatregelen die worden genomen: De stijging van het aantal betalingsachterstanden van vaste lasten zet door. We krijgen deze signalen van onze vroegsignalering-partners zoals energieleveranciers, zorgverzekeraars, waterbedrijven en woningcorporaties. We hebben de aanpak van vroegsignalering van schulden structureel gemaakt.

Daarbij is extra capaciteit ingezet om de mensen met betalingsachterstanden te helpen, op een manier die recht doet aan de uitgangspunten van vroegsignalering. We onderzoeken de mogelijkheden om de groep met ‘vaste lasten-partners’ uit te breiden. We ondernemen diverse acties op het bekend en toegankelijk maken van onze bestaande minimaregelingen, bij de inwoners van de Bevelandse gemeenten. We zetten in op extra communicatie om de minimaregelingen extra onder de aandacht te brengen. Zo willen we bewustwording creëren, schaamte wegnemen, drempels verlagen en grotere problemen voorkomen. We gaan met onze samenwerkingspartners van het Bevelandse Platform Armoede in gesprek om te kijken hoe we inwoners kunnen bereiken die verder van de gemeenten afstaan, omdat we juist voor hen veel kunnen betekenen. Door mensen vroegtijdig onze hulp aan te bieden, proberen we te voorkomen dat inwoners dieper in de schulden terechtkomen en de bestaanszekerheid zoveel mogelijk te waarborgen. Vanuit het armoedebeleid zijn we aangesloten bij de werkgroep energiearmoede. Vanuit die werkgroep willen we ervoor zorgen dat duurzaamheidsmaatregelen en financiële hulp op elkaar aansluiten. In 2023 is een minimaeffectonderzoek uitgevoerd in opdracht van de Bevelandse gemeenten.

De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat huishoudens met een laag inkomen dankzij de gemeentelijke minimaregelingen voldoende budget hebben voor vrije bestedingen. Uit de behoeftepeiling van het minimaonderzoek blijkt dat inwoners tevreden zijn over de tegemoetkomingen en ondersteuning, wanneer ze deze weten te vinden. In het onderzoek worden diverse aanbevelingen gedaan om het armoedebeleid verder te verbeteren. In 2024 zijn we de aanbevelingen aan het uitwerken, zoals het onderzoeken van een tegemoetkoming voor reiskosten, het vormen van één loket voor aanvragen van kindregelingen en het onderzoeken van de haalbaarheid van een noodfonds. We hebben een flyer over onze inkomensregelingen en ondersteuning. Deze is ontwikkeld door ons Welzijnshuis in samenspraak met WIZ. In de brochure leggen we kort uit welke inkomensregelingen we hebben, waar deze voor bedoeld zijn en waar inwoners deze kunnen aanvragen. Bij al deze regelingen wijzen we de inwoners ook op het inschakelen van onze zogeheten ‘Vrijwillige Thuisadministratie’. Dit zijn vrijwilligers die helpen met het (digitaal) invullen van formulieren of het aanvragen van een vergoeding. In oktober 2024 - tijdens de ‘Week van de armoede’ - organiseerden we een aantal inloopdagen in verschillende kernen waar we samen met de inwoners een ‘potjescheck’ doen. Bladzijde 21