Vast te stellen bestemmingsplan Buitengebied Borne, herziening Weerselosestraat 304
Tekst van het document
Net als de erfverharding zijn hagen bepalend in het nieuwe beeld. De hagen op tekening (F) zijn indicatief en onder meer afhankelijk van de uiteindelijke architectuur en uitstraling. Hagen dienen aangeplant te worden, maar kunnen in werkelijkheid afwijken om bijvoorbeeld een betere aansluiting bij de woning te krijgen. Belangrijk is de groenbuffer aan de noordzijde die 14
ervoor zorgt dat de erven fysiek uit elkaar worden getrokken. De groenbuffer bestaat uit bomen (H) en zou nog verder uitgebreid kunnen worden met wat hoogstamfruitbomen. Op het erf worden enkele beeldbepalende bomen aangeplant (G). De bomen versterken de landschapsstructuur (K) en dragen bij aan een groen erfkarakter. Maatregelen voor de ruimtelijke kwaliteit zijn als volgt te omschrijven: Aan te planten hagen (F) met beukhaag, haagbeuk of meidoorn. Aanplantmaat 80-100 (hoogte in centimeters) met 5 planten per strekkende meters. Lengte bedraagt minimaal 54 meter. Het aanplanten van drie beeldbepalende bomen (G) in de vorm van een linde, eik, walnoot of beuk in de aanplantmaat 14-16 (stamomtrek in centimeters) en elk voorzien van twee boompalen en gietrand Het aanplanten van een robuuste bomengroep (H) met 15 eiken of linden in de aanplantmaat 14-16 (stamomtrek in centimeters) en elk voorzien van twee boompalen en gietrand. Als kruidenlaag wordt een 2 jarig bloemrijk mengsel of winterrogge geadviseerd. Eventueel is de bomengroep in de onderlaag aan te vullen met soorten als hazelaar, lijsterbes en inlandse vogelkers. Het “Hazenpad” (O) krijgt de functieaanduiding pad. Het pad is daardoor uitsluitend bestemd voor onverharde wegen met bijbehorende groenvoorzieningen. Het Hazenpad moet opengesteld blijven. Met voorgenoemde inpassing voldoet het plan aan de gestelde voorwaarden.
A:
Woning 1 (op basis van Rood voor rood regeling) á 750 m3.
B:
Bijgebouwen op het erf. Gebouw noord 30 0 m2, gebouwen zuid 65 m2.
H
C:
Woning 2 (bestaand recht) á 750 m3.
D:
Erfverharding (indicatief).
E:
Te slopen woning/opst allen (oranje contouren).
F:
Aan te planten hagen (indicatief). Aanplant met beukhaag , haagbeuk of meidoorn. Aanplantmaat 80-10 0 (hoogte in
B
centimeters), 5 planten met strekkende meter, minimale lengte 54 meter.
L
G:
M
G
boomsoort kan bestaan uit linde, eik, walnoot of beuk in de aanplantmaat 14-16 (st amomtrek in centimeters) en elk
A
D
voor zien van twee boompalen en gietrand. H:
Aan te planten bomen. De aanplant wordt verricht met zomereiken en zomerlinde. Tot ale aanplant 15 bomen in de
B
C
Aan te planten solitaire bomen op het erf (3x). De
maat 14-16 (stamomtrek in centimeters). Elke boom is de
O
eerste drie jaar voor zien van twee boompalen en gietrand. Als kruidenlaag wordt een 2 jarig bloemrijk mengsel of
F N
E
I
bijvoorbeeld een winterrogge geadviseerd. Een dergelijke
K
onderlaag vormt een meer waarde voor de diversiteit, houdt beter vocht vast en voorkomt onkruid. Indien
J
gewenst kan de onderlaag aangevuld worden met soorten als hazelaar, lijsterbes en inlandse vogelkers. I:
Gras/gazon/tuin.
J:
Zichtlijnen vanuit woning naar het landschap.
K:
Erfstructuur / landschapsstructuur op basis van ontginningslandschap. Erf is ontst aan aan de Weerselosestraat en heeft zich haaks daarop ontwikkeld. Het nieuwe erf dient daarom ook georiënteerd te zijn op de Weerselosestraat. Daarmee voldoet het plan aan de gebiedskenmerken als opgesteld door de provincie Overijssel.
L:
Erfensemble.
M:
Gronden in agrarisch gebruik.
N:
Berm/ruigte.
O:
Onverharde weg / informele toerit. “Het hazenpad” in het zuiden van het plangebied moet opgesteld blijven.
Fragment uit 1935 (topotijdreis.nl)
Nieuwe situatie, niet op schaal. (Bron: N+L Landschapsontwerpers) Project:
Rood voor rood
Getekend:
NH
St atus:
DO
Adres:
Weerselosestraat
Datum:
15-03-2021
Aant al pag .:
1
Woonplaats:
Hertme
Gecontroleerd:
-
Formaat:
A3
Schaal:
1:750
Noord:
Tekening is noordgericht
nl-landschap.nl
15
l a n d s c h a p s o n t w e r p e r s
Oldenzaalseweg 38 • 7651 KC Tubbergen • info@nl-landschaps.nl • www.nl-landschap.nl
bestemmingsplan Buitengebied Borne, herziening Weerselosestraat 304
Bijlage 2 Verkennend en nader asbestbodemonderzoek
Bijlagen bij de toelichting
71
RAPPORT VERKENNEND EN NADER ASBESTBODEMONDERZOEK conform NEN 5740 en NEN 5707 Weerselosestraat 304 - Hertme
Opdrachtgever: Ad Fontem Locatie: Weerselosestraat 304 7626 LJ Hertme Mei 2021 (versie 2)
Kruse Milieu BV Adres: Huyerenseweg 33 7678 SC Geesteren Tel: 0546 - 63 96 63 KvK: 06068751 BTW-nr: NL 8019.25.125.B01
Internet: info@krusegroep.nl www.krusegroep.nl Bankgegevens: ABN AMRO: NL34ABNA0501538739
Rapport Verkennend en Nader Asbestbodemonderzoek conform NEN 5740 en NEN 5707 Weerselosestraat 304 - Hertme
Opdrachtgever: Ad Fontem Stationsstraat 37 7622 LW Borne Locatie: Weerselosestraat 304 7626 LW Hertme Projectcode: 21002716 Rapportagedatum: 18 mei 2021 (versie 2) Auteur: ing. J. Lammers Kruse Milieu BV
INHOUD Pagina 1 2
Inleiding Locatiegegevens
1 2
2.1 2.2 2.3
Beschrijving huidige situatie Vooronderzoek Bodemsamenstelling en geohydrologie
2 2 3
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Uitvoering bodemonderzoek Onderzoeksstrategie Veldwerkzaamheden Analyses Toetsing chemische analyses Toetsing asbestanalyses
4 4 5 6 7 8
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
Resultaten Algemeen Veldwerkzaamheden Resultaten en toetsing van de chemische analyses Bespreking resultaten chemische analyses Resultaten van de asbestanalyses Bespreking resultaten asbestanalyses
9 9 9 12 13 14 14
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5
Nader asbestonderzoek Onderzoeksstrategie nader asbestonderzoek Asbestanalyses Veldwerkzaamheden Resultaten van de asbestanalyses Bespreking resultaten asbestanalyses
15 15 15 16 17 17
6
Samenvatting, conclusies en aanbevelingen
18
7
Literatuur en bronvermelding
21
3
4
5
Bijlagen I Regionale ligging locatie Boorplan verkennend bodemonderzoek Kruse Milieu BV, maart 2021 Boorplan nader asbestbodemonderzoek Kruse Milieu BV, mei 2021 II Boorstaten Legenda boorstaten III Resultaten chemische analyses Toetsing chemische analyses IV Resultaten asbestanalyses Concentratieberekeningen asbest V Verklaring van enkele gebruikte termen en afkortingen
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
1
Inleiding
Dit rapport beschrijft het verkennend en nader asbestbodemonderzoek, dat in opdracht van Ad Fontem op een terreindeel aan de Weerselosestraat 304 in Hertme door Kruse Milieu BV is uitgevoerd. De aanleiding van dit onderzoek is de geplande nieuwbouw van twee woningen met bijgebouwen. Het bodemonderzoek is noodzakelijk in het kader van de bestemmingsplanwijziging en de aanvraag van de omgevingsvergunning. Hiervoor dient de milieukundige kwaliteit van de bodem bekend te zijn. Voorafgaande aan het bodemonderzoek heeft een vooronderzoek plaatsgevonden op basis van norm NEN 5725 “Aanleiding A: Opstellen hypothese over de bodemkwaliteit ten behoeve van uit te voeren bodemonderzoek”. Uit de resultaten van dit vooronderzoek is gebleken dat op de locatie enkele verdachte deellocaties aanwezig zijn. Op de onderzoekslocatie zijn een voormalige tanklocatie en twee asbestverdachte druppelzones aanwezig. Deze locaties zijn als verdachte deellocaties beschouwd. De bovengrond van het erf wordt als verdacht beschouwd voor zware metalen, minerale olie, PAK en asbest. De bovengrond van het weiland, de ondergrond en het grondwater worden als onverdacht beschouwd. De onderzoeksopzet gaat uit van: - NEN 5725, “Bodem.
Leidraad bij het uitvoeren van vooronderzoek bij verkennend, oriënterend en nader onderzoek”, NNI Delft, oktober 2017; - NEN 5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, januari 2009; - NEN 5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016; - NEN 5707 + C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017. De doelstelling van het onderzoek op de verdachte deellocaties is vast te stellen of de vooronderstelde verontreinigingskernen ook daadwerkelijk op de vermoede plaatsen aanwezig zijn en in hoeverre de verontreinigende stoffen in de grond en het freatisch grondwater respectievelijk de achtergrondwaarden en de streefwaarden overschrijden. De doelstelling van het onderzoek op een onverdachte locatie is aan te tonen dat op de locatie redelijkerwijs gesproken geen verontreinigende stoffen aanwezig zijn in de grond of het freatisch grondwater. Het veldwerk is uitgevoerd in februari, maart en mei 2021 conform BRL SIKB 2000 en de protocollen 2001, 2002 en 2018, waarvoor Kruse Milieu BV is gecertificeerd.
Hierbij wordt verklaard dat Kruse Milieu BV financieel en juridisch onafhankelijk is van de opdrachtgever. In dit rapport worden de resultaten besproken van het veld- en het laboratoriumonderzoek. De gemeten gehalten in de grond worden vergeleken met de achtergrondwaarden (AW 2000) en de interventiewaarden om vast te stellen of er al dan niet verontreinigingen aanwezig zijn. De in het grondwater gemeten gehalten worden vergeleken met de streef- en interventiewaarden. Tevens worden eventuele resultaten met betrekking tot asbest vergeleken met de wetgeving inzake asbest in bodem en puin, welke door de ministeries van SZW en I&M is vastgesteld. In het beleid is voor asbest een restconcentratienorm en een interventiewaarde opgenomen.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 1 van 21
2
Locatiegegevens 2.1
Beschrijving huidige situatie
Algemeen De onderzoekslocatie is gelegen aan de Weerselosestraat 304, op circa 700 meter ten zuidoosten van de bebouwde kom van Hertme, Het te onderzoeken deel van het terrein heeft de RD-coördinaten x = 249.24 en y = 481.68 en is kadastraal bekend als gemeente Borne, sectie M, nummer 127, 155 (ged.) en 359 (ged.). De Weerselosestraat is ten noordwesten van de onderzoekslocatie gelegen. Bebouwing en verharding De locatie betreft een voormalig agrarisch bedrijf. Het erf is deels bebouwd met een woning en 5 schuren en is grotendeels verhard met klinkers. Het omliggende terrein is onbebouwd en onverhard en in gebruik als weiland. De woning is voorzien van dakpannen en de kapschuur aan de oostzijde van het erf is voorzien van sandwich dakplaten. De daken van de overige schuren zijn voorzien van asbesthoudende golfplaten. De schuren zijn voorzien van betonvloeren en zijn deels onderkelderd (vroegere mestopslag). Onderzoekslocatie Er zijn plannen voor de herontwikkeling van het erf. De bestaande bebouwing zal gesloopt worden en er zullen 2 woningen en 3 bijgebouwen gebouwd worden. In het kader van de bestemmingsplanwijziging en de aanvraag van de omgevingsvergunning dient onderzoek te worden uitgevoerd naar de bodemkwaliteit op het terreindeel. De onderzoekslocatie is grotendeels in gebruik als erf (2950 m2) en deels als weiland (900 m2) en omvat circa 3850 m2.
Omdat de bovengrond van het erf als verdacht wordt beschouwd en de bovengrond van het weiland als onverdacht, worden deze apart onderzocht. De ondergrond en het grondwater van beide delen wordt als onverdacht beschouwd en als één locatie onderzocht. Ten noorden van de woning was tot circa 15 jaar geleden een bovengrondse dieseltank aanwezig. De voormalige tanklocatie wordt als verdachte deellocatie beschouwd (deellocatie A). Er is sprake van een druppelzone wanneer hemelwater via asbestverdachte dakplaten afwatert op onverhard terrein. Binnen de onderzoekslocatie is sprake van 2 druppelzones, namelijk aan de zuidzijde van de zuidelijke schuur (deellocatie B) en de noordzijde van de noordelijke schuur (deellocatie C). Deze druppelzones worden als verdachte deellocaties beschouwd. In bijlage I is de regionale ligging van de locatie weergegeven en zijn het geplande ontwerp van de toekomstige situatie en het boorplan van het verkennend bodemonderzoek opgenomen. 2.2
Vooronderzoek
In het vooronderzoek komt naast informatie uit het huidige gebruik het vroegere gebruik van het terrein aan de orde evenals de vraag of er in het verleden reeds bodemonderzoeken zijn verricht op het terrein. Het vroegere gebruik van het terrein is van belang, omdat bronnen van verontreiniging aanwezig geweest kunnen zijn. Er is navraag gedaan bij de opdrachtgever, de eigenaar, de gemeente Borne en de Omgevingsdienst Twente. De volgende informatie is verzameld: - De onderzoekslocatie heeft al jaren de huidige (agrarische) bestemming. Tot circa 15 jaar geleden was de locatie nog in gebruik als agrarisch bedrijf. Momenteel zijn de schuren in gebruik als opslagruimte en voor het houden van paarden en geiten (hobbymatig). De woning dateert van 1911 en de schuren dateren van 1960, 1971, 1976, 1980 en 1995. - Ten westen van de noordwestelijke schuur heeft in het verleden een bovengrondse dieseltank van 1200 liter in een lekbak gestaan. De tank is circa 15 jaar geleden verwijderd. Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 2 van 21
Voor zover bekend is er verder op het terrein nooit sprake geweest van opslag in tanks van chemicaliën of brandstoffen, zoals huisbrandolie of diesel. - Het te onderzoeken terrein is voor zover bekend nooit gebruikt voor werkzaamheden of (bedrijfs)activiteiten, die verontreinigend kunnen zijn. Tot circa 15 jaar geleden was de locatie in gebruik als agrarisch bedrijf. - Voor zover bekend is het te onderzoeken terreindeel in het verleden niet opgehoogd en hebben er geen dempingen van lager gelegen delen of sloten plaatsgevonden. - Op de daken van 4 schuren zijn asbesthoudende golfplaten aanwezig en zijn er op het erf 2 asbestverdachte druppelzones aanwezig. Er bevinden zich geen asbesthoudende beschoeiingen of sloopafval direct naast of op de onderzoekslocatie. Tevens is de locatie niet gelegen aan een asbestweg. Voor zover bekend bevindt zich geen asbest op of in de bodem op de onderzoekslocatie. - Vanwege de ouderdom van het erf en de aanwezigheid van asbesthoudende daken wordt de bovengrond van het erf als verdacht beschouwd voor de aanwezigheid van asbest. - Voor zover bekend zijn er geen eerdere bodemonderzoeken uitgevoerd op de locatie of in de directe omgeving hiervan. 2.3
Bodemsamenstelling en geohydrologie
Op basis van literatuurstudie is de onderstaande regionale geohydrologische situatie afgeleid: - Het maaiveld bevindt zich ruim 14 meter boven NAP. - De locatie ligt tussen het glaciale dal Weerselo-Manderveen en de stuwwal Oldenzaal. - De deklaag bestaat uit kwartair zand, een door de wind afgezet dekzandpakket, dat behoort tot de formatie van Twente. De deklaag heeft ter plekke van de onderzoekslocatie een dikte van ongeveer 10 meter. Het doorlatend vermogen bedraagt minder dan 250 m²/dag. - De grondwaterspiegel bevindt zich circa 1.0 meter onder het maaiveld. Het freatische grondwater stroomt in west-noordwestelijke richting met een verhang van 2.8 m/km. - De Gammelkerbeek stroomt op circa 400 meter ten noorden van de onderzoekslocatie. Op circa 350 meter ten oosten (en op circa 1 kilometer ten zuiden) stroomt de Deurningerbeek. - Op circa 4.5 kilometer ten zuidoosten ligt het grondwaterbeschermingsgebied Hasselo. - De invloed van de beken en het grondwaterbeschermingsgebied op de grondwaterstand en de stromingsrichting is bij ons bureau onbekend.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 3 van 21
3
Uitvoering bodemonderzoek 3.1
Onderzoeksstrategie
De onderzoeksopzet gaat uit van: - NEN 5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond” NNI Delft, januari 2009; - de aanvulling NEN 5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016; - NEN 5707 + C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017. Het boorplan en de onderzoeksstrategie zijn goedgekeurd door de Omgevingsdienst Twente. In de norm NEN 5740 en NEN 5707 zijn voor onverdachte en verdachte locaties richtlijnen gegeven voor een systematisch veldonderzoek, de bemonsteringsstrategie en de uit te voeren analyses. De gekozen onderzoeksstrategie is voldoende intensief voor het verkrijgen van inzicht in de bodemkwaliteit ten behoeve van de omgevingsvergunning, bestemmingsplanwijziging of eigendomsoverdracht. Te herontwikkelen terrein De hypothese “verdachte locatie” uit de norm NEN 5740 (VED-HE) en asbestverdacht uit norm NEN 5707 (verdacht, heterogeen verdeeld, VED-HE) worden voor de bovengrond van het erf gebruikt.
De hypothese "onverdachte locatie" uit norm NEN 5740 (niet-lijnvormige locatie, ONVNL) voor de bovengrond van het weiland en de ondergrond en het grondwater van zowel het erf en weiland gebruikt. De 3 strategieën worden gecombineerd. De boringen tot 0.5 meter diepte ter plekke van het erf worden vervangen door inspectiegaten. Tijdens het veldwerk zal visueel worden gelet op de aanwezigheid van asbestverdacht materiaal op en in de bodem. Deellocatie A - Voormalige dieseltank: De locatie van de voormalige bovengrondse dieseltank wordt beschouwd als verdacht ten aanzien van de aanwezigheid van minerale olie in de grond en van minerale olie en BTEXN in het grondwater. De hypothese “verdachte locatie” uit NEN 5740 wordt voor deze deellocatie gebruikt. De onderzoeksstrategie op deze deellocatie is gebaseerd op de NEN 5740, paragraaf 5.3: Onderzoeksstrategie voor een verdachte locatie met een plaatselijke bodembelasting met een duidelijke verontreinigingskern (VEP). Deellocaties B en C - Druppelzones: De druppelzones worden beschouwd als verdacht ten aanzien van de aanwezigheid van asbest. De hypothese “verdachte locatie" uit NEN 5707 wordt voor de druppelzones gebruikt. De onderzoeksstrategie op deze deellocaties is gebaseerd op de NEN 5707, paragraaf 6.4.4: verdachte locatie met heterogene bodembelasting met duidelijke verontreinigingskern (VEDHE).
Bij percentages bodemvreemd materiaal van meer dan 50% is er geen sprake van bodem. Eventuele funderingslagen (asfalt- en puingranulaat) vallen buiten de scope van dit onderzoek. Het opgeboorde materiaal wordt wel beoordeeld op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen. In geval er sprake is van meer dan 50% bodemvreemd materiaal/puin is norm NEN 5897+C2 van toepassing: “Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat” NNI Delft, december 2017.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 4 van 21
Bij het verkennend bodemonderzoek worden de volgende uitgangspunten in acht genomen: - in door mensen bewoonde gebieden kunnen door jarenlang gebruik van de grond verhoogde gehalten aan PAK en/of zware metalen voorkomen. Deze worden over het algemeen aangeduid als lokale achtergrondwaarden. Deze gehalten zijn vaak gerelateerd aan het voorkomen van puin- en/of kooldeeltjes in de bodem - in humeuze of veenhoudende bodems worden regelmatig verhoogde gehalten minerale olie waargenomen. Deze gehalten worden veroorzaakt door humuszuren en overig organisch materiaal, dat van nature aanwezig is en door een florisilbehandeling niet geheel wordt verwijderd. Tijdens chemische analyses worden deze verbindingen gedetecteerd als de zware fractie van minerale olie (C27 tot C40). Bij veenbodems betreft het gehalten van 50 tot 100 mg/kg droge stof; bij humeuze bodemlagen gaat het om bijdrages van 10 tot 50 mg/kg droge stof. Deze gehalten kunnen worden beschouwd als natuurlijke achtergrondwaarden - in het grondwater kunnen van nature verhoogde gehalten aan zware metalen en fenolen voorkomen. Deze worden doorgaans aangeduid als natuurlijke achtergrondwaarden. Een voorbeeld wordt gevormd door (sterk) verhoogde arseengehalten in gebieden, die zeer ijzerrijk zijn. Door kwel kunnen bij hoge grondwaterstanden eveneens verhoogde gehalten aan arseen in de grond ontstaan.
Ook deze gehalten kunnen worden beschouwd als natuurlijke achtergrondwaarden. 3.2
Veldwerkzaamheden
Bij de boringen en monsternemingen is gewerkt volgens de geldende NEN- en NPRvoorschriften, alsmede conform BRL SIKB 2000 en de protocollen 2001 en 2002, waarvoor Kruse Milieu BV is gecertificeerd. Te herontwikkelen terrein (3850 m2) Ter plekke van het erf (2950 m²) worden in totaal 12 inspectiegaten verricht met een lengte en een breedte van minimaal 0.3 meter (er wordt doorgeboord tot op de ondergrond (ongeroerde bodem) met een maximum diepte van 2.0 meter minus maaiveld). Het opgegraven materiaal wordt uitgezeefd over 20 mm en visueel geïnspecteerd op de aanwezigheid van asbest. De gaten worden handmatig met een schop gegraven. De inspectiegaten worden over het te onderzoeken terreindeel verdeeld. Drie inspectiegaten worden met behulp van een Edelmanboor doorgezet in de ondergrond tot maximaal 2.0 m-mv of de grondwaterspiegel. Ter plekke van het weiland (circa 900 m²) worden in totaal 6 boringen verricht, waarvan 4 tot 0.50 meter en 2 tot 2.0 meter diepte of tot de grondwaterspiegel. Voor het meten van het grondwaterpeil en het nemen van grondwatermonsters wordt gebruik gemaakt van de peilbuis op het erf (PB 1). Voor het meten van het grondwaterpeil en het nemen van grondwatermonsters op de gehele onderzoekslocatie wordt één diepe boring overeenkomstig NEN 5766 afgewerkt tot peilbuis (PB 1).
Deellocatie A - Voormalige dieseltank: Ter plaatse van de voormalige bovengrondse dieseltank worden 3 boringen verricht tot 1.0 meter minus maaiveld. Voor het meten van het grondwaterpeil en het nemen van grondwatermonsters wordt één diepe boring overeenkomstig NEN 5766 afgewerkt tot peilbuis (PB A1). Deellocaties B en C - Druppelzones: Per druppelzone worden 4 inspectiegaten gegraven. De gaten worden gecodeerd als B1, B2, B3, B4, C1, C2, C3 en C4. Alleen de toplaag tot 0.1 m-mv wordt bemonsterd. Van elk monsterpunt wordt de samenstelling van de bodem beschreven volgens NEN 5104. Het opgeboorde materiaal wordt tevens beoordeeld door zintuiglijke waarneming op verontreinigingskenmerken zoals afwijkende geur en/of kleur. Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 5 van 21
3.3
Analyses
De chemische analyses worden uitgevoerd door Eurofins Analytico BV te Barneveld, een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium voor analyses conform de AS3000-protocollen. De asbestmonsters worden onderzocht door Eurofins Omegam in Amsterdam, een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium voor vezelonderzoek. Voor het uitvoeren van deze analyses worden in dit verkennend onderzoek 8 grondmengmonsters (waarvan 2 mengmonsters van de fijne fractie) samengesteld en er worden 2 grondwatermonsters genomen. De samenstelling van de mengmonsters vindt plaats op basis van de zintuiglijke waarnemingen, de bodemopbouw en/of posities van de boringen. De samenstelling van de mengmonsters staat vermeld in paragraaf 4.2 in tabel 3. De monsters worden volgens de voorschriften uit NEN 5740 en NEN 5707 onderzocht. In tabel 1 is weergegeven welke chemische analyses worden uitgevoerd. Tabel 1: Analysepakket per (meng)monster Monster
Analysepakket Te herontwikkelen terrein (erf en weiland)
Bovengrond Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, (3x erf en 1x weiland) PCB, PAK (10), organisch stof, lutum en droge stof Ondergrond (1x) Grondwater (1x)
Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, vluchtige aromaten (BTEX), naftaleen, styreen en gechloreerde koolwaterstoffen (oplosmiddelen standaardpakket), zuurgraad (pH), elektrisch geleidingsvermogen (EC) en troebelheidsmeting Deellocatie A - Voormalige dieseltank
Bovengrond (1x)
Minerale olie, organische stof en droge stof
Grondwater (1x)
Minerale olie, vluchtige aromaten (BTEX), naftaleen, pH, EC en troebelheid. Deellocaties B en C - Druppelzones
Toplaag (2x)
Asbest en droge stof
Algemene opmerkingen - Op de grondmengmonsters wordt standaard een florisilbehandeling uitgevoerd om verstoring van de analyse op minerale olie door natuurlijke humuszuren tegen te gaan. - De zuurgraad (pH), het elektrisch geleidingsvermogen (EC) en troebelheidsmeting, van het grondwater worden in het veld gemeten. Filtratie van het grondwater voor de metalenanalyse vindt eveneens in het veld plaats.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 6 van 21
3.4
Toetsing chemische analyses
De resultaten van de chemische analyses uit het bodemonderzoek worden beoordeeld aan de hand van de gecorrigeerde achtergrond-, streef- en interventiewaarden voor verontreinigingen in de bodem uit de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 en tabel 1 van bijlage B, Regeling bodemkwaliteit van het ministerie van I&M. De achtergrondwaarden voor grond zijn vastgelegd in de Regeling bodemkwaliteit (Staatsblad, 22 november 2012). De interventiewaarden voor grond en grondwater zijn vastgelegd in de Circulaire bodemsanering. De toetsing aan de eisen in de Wet Bodembescherming en de Circulaire Bodemsanering is beoogd om te beoordelen of er sprake is van een ernstig gevaar voor de volksgezondheid en/of het milieu. Hierbij worden de volgende waarden onderscheiden: achtergrondwaarde (AW) voor grond: het niveau waarbij sprake is van een duurzame kwaliteit van de grond; bij overschrijding wordt gesproken van een lichte verontreiniging; streefwaarde (S) voor grondwater: het niveau waarbij sprake is van een duurzame kwaliteit van het grondwater; bij overschrijding wordt gesproken van een lichte verontreiniging; interventiewaarde bodem (I): het niveau waarbij de functionele eigenschappen van de bodem voor mens, plant of dier ernstig verminderd zijn of ernstig bedreigd worden; bij overschrijding wordt gesproken van een sterke verontreiniging.
tussenwaarde (T): Gelijk aan het gemiddelde van de achtergrond- of streefwaarde en de interventiewaarde, dus (A+I)/2 (grond) of (S+I)/2 (grondwater). Wanneer bij een verkennend onderzoek een component met concentratie boven deze waarde wordt gevonden is in principe een nader onderzoek nodig. Bij de toetsing van de analyseresultaten aan de landelijke achtergrondwaarden en de Interventiewaarden worden deze eerst omgerekend naar een gestandaardiseerde meetwaarde (GSSD). Bij de toetsing van de grondresultaten wordt daarbij gebruik gemaakt van de gemeten percentages lutum en organische stof in de grond(meng)monsters. De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn volgens BoToVa getoetst aan de achtergrond-, streef- en interventiewaarden. Het toetsingsresultaat is overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW of S; * concentratie groter dan AW of S en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I. *** concentratie groter dan I. Een locatie wordt als verontreinigd beschouwd als de GSSD groter is dan de achtergrondwaarde of streefwaarde. Voor een aantal stoffen kan de rapportagegrens bepalend zijn voor de achtergrondwaarde of streefwaarde.
De locatie wordt niet verontreinigd verklaard als geen van de onderzochte stoffen in de bodem aanwezig is met een concentratie hoger dan de achtergrondwaarde of streefwaarde. De resultaten van eventuele PFAS-analyses worden getoetst aan de achtergrondwaarden in de landbodem genoemd in het “Tijdelijk Handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie” (geactualiseerde versie 2 juli 2020) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, alsmede aan de sinds 5 maart 2020 door het RIVM afgeleide INEV’s (Indicatieve Niveaus voor Ernstige Verontreinigingen) voor de stoffen PFOS, PFOA en GenX in grond en grondwater.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 7 van 21
3.5
Toetsing asbestanalyses
De resultaten van de asbestanalyses worden getoetst aan de wetgeving inzake asbest in bodem en puin welke door de ministeries van SZW en I&M is vastgesteld. In het beleid is voor asbest een restconcentratienorm en een interventiewaarde opgenomen. De restconcentratienorm beschrijft de concentratie asbest, waaronder hergebruik nog is toegestaan. De interventiewaarde beschrijft de concentratie asbest in bodem, waarboven in principe gesaneerd dient te worden. Voor asbest is de restconcentratienorm gelijk aan de interventiewaarde en deze waarde bedraagt 100 mg/kg gewogen asbest. De gewogen concentratie asbest is gelijk aan de concentratie serpentijnasbest, vermeerderd met 10 maal de concentratie amfiboolasbest. Voor puinverhardingen dient de asbestconcentratie te worden getoetst aan de normen uit het Besluit Asbestwegen Wet Milieugevaarlijke Stoffen (WMS). Hierin wordt tevens een restconcentratie van 100 mg/kg gewogen asbest genoemd. Bij een asbestgehalte groter dan de helft van de interventiewaarde is een nader onderzoek asbest verplicht. De hoogste bepaalde waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend. Indien overschrijding van de restconcentratienorm plaatsvindt, dan dienen werkzaamheden met de betreffende bodem/puinverharding plaats te vinden onder asbestcondities.
Bij asbestconcentraties lager dan de restconcentratienorm zijn geen aanvullende maatregelen noodzakelijk bij be- en verwerking van de grond of puinverharding.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 8 van 21
4
Resultaten 4.1
Algemeen
In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de veldwerkzaamheden en de analyseresultaten. De uitgevoerde veldwerkzaamheden en waarnemingen, de samenstelling van de mengmonsters en de grondwatergegevens worden beschreven in paragraaf 4.2. De resultaten van de chemische analyses worden weergegeven in paragraaf 4.3 en in paragraaf 4.4 worden de resultaten besproken. De resultaten van de asbestanalyses worden weergegeven in paragraaf 4.5 en in paragraaf 4.6 worden de resultaten besproken. 4.2
Veldwerkzaamheden
De veldwerkzaamheden zijn in februari en maart 2021 uitgevoerd door de heren R. Veltmaat, B. Dierink en N. Pepping. De veldwerkers zijn conform BRL SIKB 2000 gecertificeerd en erkend (certificaatnummer K44441/08). Te herontwikkelen terrein (erf) Er is op 17 februari 2021, ten behoeve van het plaatsen van de peilbuis, een boring verricht met behulp van een Edelmanboor en zuigerboor. Deze boring is op 3.0 m-mv afgewerkt met een peilbuis (peilbuis 1). Er zijn geen grondmonsters genomen uit boring 1 in verband met de conserveringstermijn van enkele te onderzoeken parameters. Boring 1 is op een later tijdstip opnieuw geplaatst voor het nemen van grondmonsters (1A). Op 1 maart 2021 zijn, na maaiveldinspectie, in totaal 14 inspectiegaten gegraven, waarvan er 3 zijn doorgezet tot circa 1.5 m-mv. De inspectiegaten zijn gecodeerd als gat 1A tot en met 14. Te herontwikkelen terrein (weiland) Er zijn op 1 maart 2021 in totaal 6 boringen verricht, waarvan 2 zijn verdiept tot circa 1.5 m-mv. De boringen zijn gecodeerd als boring 21 tot en met 26. Deellocatie A - Voormalige dieseltank: Ter plaatse van de voormalige bovengrondse dieseltank zijn 3 boringen verricht tot 1.0 meter minus maaiveld. Voor het meten van het grondwaterpeil en het nemen van grondwatermonsters is één boring verdiept tot circa 2.8 m-mv en afgewerkt met een peilbuis (PB A1).
Er is ter plekke van de voormalige bovengrondse dieseltank zintuiglijk geen minerale olie waargenomen in de grond of in het grondwater (geen oliegeur, geen olie/water-reactie). Deellocaties B en C - Druppelzones: Per druppelzone zijn 4 inspectiegaten tot 0.5 m-mv of 0.6 m-mv gegraven. De gaten zijn gecodeerd als B1, B2, B3, B4, C1, C2, C3 en C4. Alleen de toplaag tot 0.1 m-mv wordt bemonsterd. Opgemerkt dient te worden dat het maaiveld, vanwege de aanwezigheid van klinkers, beton en gras, niet (goed) geïnspecteerd kon worden. Er is sprake van een indicatieve maaiveldinspectie. Eventuele kleine asbestverdachte fragmenten kunnen hierdoor niet zijn opgemerkt. De weersomstandigheden tijdens de inspectie waren goed (goed zicht, geen neerslag). De situering van de monsterpunten is weergegeven op de situatieschets van bijlage I. Tijdens de boorwerkzaamheden is de bodemopbouw beschreven en is de grond zintuiglijk beoordeeld op eventuele aanwezigheid van verontreinigingen. De boorbeschrijvingen zijn weergegeven in bijlage II.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 9 van 21
De bodemopbouw ter plaatse van de onderzoekslocatie bestaat globaal uit matig tot zeer fijn zand. In de boven- en ondergrond zijn roest- en oerhoudende lagen aangetroffen. Er zijn bodemvreemde materialen waargenomen. Deze zijn weergegeven in tabel 2. Door de veldwerkers zijn visueel geen asbestverdachte materialen op het maaiveld waargenomen. In inspectiegat 7 en 13 zijn van circa 0.2 tot 0.5 m-mv sporen asbest (vlakke plaat) aangetroffen. Tabel 2: Weergave bodemvreemde materialen. Boring
Diepte (mmv)
Waarneming Te herontwikkelen terrein (erf)
1 en 1A
0.2 - 0.4
Zwak baksteenhoudend
2
0.2 - 0.4
Sterk puinhoudend
3
0.08 - 0.4
Sterk puinhoudend
4
0.3 - 0.4
Sterk puinhoudend
5
0.3 - 0.4
Sterk puinhoudend
6
0.3 - 0.4
Sterk puinhoudend
7
0.2 - 0.4
Sterk puinhoudend en asbesthoudend (vlakke plaat)
8
0.2 - 0.5
Matig puinhoudend
9
0.1 - 0.6
Sterk puinhoudend
10
0 - 0.6
Zwak baksteenhoudend
11
0.2 - 0.4
Sterk puinhoudend
12
0.15 - 0.4
Sterk baksteenhoudend en matig puinhoudend
13
0.2 - 0.5
Matig puinhoudend en sporen asbest (vlakke plaat)
14
0.15 - 0.5
Sporen plastic, sporen glas, sporen ijzer en sterk puinhoudend Deellocatie A - Voormalige dieseltank
A2
0.07 - 0.3
Sporen baksteen
A3
0.07 - 0.3
Sterk baksteenhoudend Deellocaties B en C - Druppelzones
B1
0 - 0.1
Sporen baksteen
B2
0 - 0.1
Sporen baksteen
B3
0 - 0.1
Sporen baksteen
B4
0 - 0.1
Sporen baksteen
Op basis van de zintuiglijke waarnemingen, bodemsamenstelling en/of geografische positie van de boringen zijn de (meng)monsters samengesteld, zoals in tabel 3 staat omschreven. In verband met het aangetroffen asbestverdacht materiaal in de inspectiegaten 7 en 13 zijn extra materiaalverzamelmonsters samengesteld.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 10 van 21
Tabel 3: Samenstelling (meng)monsters. (Meng)monster
Boringnummer
Traject (diepte in m -mv)
Analyse
Te herontwikkelen terrein (erf / weiland) BG I (erf, sterk puinhoudend)
2 en 7 3 9
0.2 - 0.4 0.08 - 0.4 0.1 - 0.6
Standaard pakket
BG II (erf, matig/ zwak puinhoudend)
1A 8 en 13 10
0.2 - 0.4 0.2 - 0.5 0 - 0.5
Standaard pakket
BG III (erf, sterk puinhoudend en sporen asbest)
4, 5 en 6 11
0.3 - 0.4 0.2 - 0.4
Standaard pakket
BG IV (weiland, visueel schoon)
21, 22, 23, 24,25 en 26
0 - 0.5
Standaard pakket
OG
1A 1A 2 2 2 3 21
0.4 - 0.9 0.9 - 1.1 0.4 - 0.6 0.6 - 1.1 1.1 - 1.6 0.4 - 0.8 0.5 - 1.0
Standaard pakket
MM FF - 01
8 9 11 12 14
0.2 - 0.5 0.1 - 0.6 0.2 - 0.4 0.15 - 0.4 0.15 - 0.5
Asbest
MM FF - 02
2 3 4, 5 en 6
0.2 - 0.4 0.08 - 0.4 0.3 - 0.4
Asbest
MM FF - 03
7 13
0,2 - 0.4 0.2 - 0.5
Asbest
MVM - Gat 7
7
0.2 - 0.4
Asbest
MVM - Gat 13
13
0.2 - 0.5
Asbest
Deellocatie A - Voormalige dieseltank A - BG (visueel schoon)
A1 A2 A3
0.25 - 0.6 0.3 - 0.8 0.3 - 0.6
Standaard pakket
Deellocaties B en C - Druppelzones MM FF - B
B1, B2, B3 en B4
0 - 0.1
Asbest
MM FF - C
C1, C2, C3 en C4
0 - 0.1
Asbest
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 11 van 21
De boring 1 en A1 zijn doorgezet tot 3.0 m-mv en 2.8 m-mv. Wanneer het grondwater werd bereikt, werd een zuigerboor gebruikt om een PVC-peilbuis te kunnen plaatsen. Een peilbuis bestaat normaliter uit een filter met een lengte van 1.0 meter, gekoppeld aan een blinde stijgbuis. Ter hoogte van het filter, met een diameter van 28 x 32 mm, is filtergrind in het boorgat gestort. Rondom het filter is een filterkous aangebracht. Er is bentoniet in het boorgat gestort om directe indringing van hemelwater in het filter tegen te gaan. De rest van het boorgat is opgevuld met het oorspronkelijke bodemmateriaal. Vervolgens zijn de peilbuizen doorgepompt. Op 1 maart 2021 zijn de peilbuizen bemonsterd. Het voorpompen en bemonsteren heeft conform NEN 5744 plaatsgevonden met een laag debiet (tussen 100 en 500 ml/min). Er is op toegezien dat de grondwaterstand tijdens het voorpompen niet meer dan 50 cm is gedaald en dat er is bemonsterd met hetzelfde (of lager) debiet als waarmee is voorgepompt (bemonstering maximaal 200 ml/min in verband met vluchtige stoffen). De grondwatergegevens staan weergegeven in tabel 4. Tabel 4: Weergave gegevens grondwater. Peilbuis
Filterstelling (m-mv)
Grondwaterstand (m-mv)
pH (-)
EC Troebelheid Toestroming (μS/cm) (NTU)
PB 1
2.00 - 3.00
0.50
6.4
1010
70
Goed
PB A1
1.80 - 2.80
0.65
6.7
820
16
Goed
De waarden voor de pH en de EC in peilbuis A1 worden normaal geacht. De EC-waarde in peilbuis A1 wordt als licht verhoogd beschouwd. In de grondwatermonsters is een hogere troebelheid gemeten dan voor natuurlijke troebelheid verwacht wordt (≥10 NTU). De peilbuizen hebben voldoende rusttijd gehad na plaatsing (minimaal een week). Ook zijn de peilbuizen zorgvuldig en met een voldoende laag debiet afgepompt waardoor aangenomen wordt dat er geen sprake is geweest van een verstoord bodemevenwicht tijdens monsterneming, en dat de gemeten waarde voor troebelheid een natuurlijke oorzaak heeft (zwevende stoffen als lutum of silt in het grondwater). Zwevende delen kunnen leiden tot verhoogde meetwaarden in het grondwater als gevolg van matrixstoringen bij de analyse en ab- en adsorptie organische verbindingen en zware metalen aan deze zwevende delen. 4.3
Resultaten en toetsing van de chemische analyses
In algemene zin dient opgemerkt te worden dat indien de analyses van de grondmonsters zijn uitgevoerd op mengmonsters, dit kan betekenen dat de gehaltes hoger kunnen zijn in de individuele monsters. De analyseresultaten en de toetsingstabellen zijn weergegeven in bijlage III. Bij de toetsing van de analyseresultaten aan de landelijke achtergrondwaarden en de interventiewaarden worden deze eerst omgerekend naar een gestandaardiseerde meetwaarde (GSSD). Bij de toetsing van de grondresultaten wordt daarbij gebruik gemaakt van de gemeten percentages lutum en organische stof in de grond(meng)monsters. De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn volgens BoToVa getoetst aan de achtergrond-, streef- en interventiewaarden. In de bovengrond (BG I, BG II, BG III en BG IV) en in het grondwater (PB 1) zijn verhoogde gehalten aangetoond. Deze zijn weergegeven in tabel 5. In de ondergrond (OG) zijn geen verhoogde gehalten gemeten. In de bovengrond (A - BG) en in het grondwater (PB A1) ter plekke van de voormalige dieseltank zijn geen verontreinigingen met minerale olie en/of vluchtige aromaten (BTEXN) aangetoond. Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 12 van 21
Tabel 5: Verhoogde concentraties (mg/kg droge stof). Monster
Component
Gemeten concentratie
GSSD
Achtergrondwaarde1 of Streefwaarde
Interventiewaarde
Te herontwikkelen terrein (erf / weiland) Bovengrond (erf, BG I)
Lood Zink Minerale olie PAK
50 95 67 11
76.16 * 208 * 291.3 * 10.97 *
50 140 190 1.5
530 720 5000 40
Bovengrond (erf, BG II)
Lood
110
172.5 *
50
530
Bovengrond (erf, BG III)
Lood PAK
36 1.7
55.54 * 1.72 *
50 1.5
530 40
Bovengrond (weiland, BG IV)
PAK
2.1
2.136 *
1.5
40
Barium Kobalt Nikkel Zink
290 26 55 74
290 * 26 * 55 ** 74 *
50 20 15 65
625 100 75 800
Peilbuis 1
1
AW2000
In de vierde kolom van tabel 5 wordt het toetsingsresultaat overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW of S; * concentratie groter dan AW of S en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I; *** concentratie groter dan I. 4.4
Bespreking resultaten chemische analyses
Zoals in de vorige paragraaf is weergegeven, zijn er enkele verontreinigingen aangetoond. In deze paragraaf worden mogelijke verklaringen gegeven voor de analyseresultaten. Bovengrond - BG I, BG II, BG III en BG IV - Lood, zink, minerale olie en PAK Zoals reeds beschreven in paragraaf 3.1, zijn verontreinigingen in de grond met metalen en PAK niet ongebruikelijk op locaties, waar al tientallen jaren sprake is geweest van bebouwing (en bewoning). Oorzaak voor de (zeer) licht verhoogde gehalten wordt gezocht in de waargenomen bodemvreemde materialen. Aangezien de tussenwaarden niet worden overschreden, is het uitvoeren van een nader onderzoek niet noodzakelijk. Grondwater - PB 1 - Barium, kobalt, nikkel en zink In het grondwater zijn enkele (zeer) licht verhoogde concentraties aan barium, kobalt en zink aangetroffen en een matig verhoogde concentratie nikkel. Voor het matig verhoogde nikkelgehalte is niet direct een oorzaak aan te wijzen. Formeel gezien dient verder aanvullend onderzoek uitgevoerd te worden om de omvang van de matige verontreiniging met nikkel in het grondwater te bepalen.
Er zijn naar onze mening een aantal redenen om af te zien van een nader onderzoek: - De (onderzoeks)locatie is niet verdacht voor de aanwezigheid van nikkel en er is geen bron aanwijsbaar voor het matig verhoogde nikkelgehalte; - In de boven- en ondergrond zijn geen verhoogde nikkelgehalten gemeten; - In de boven- en ondergrond zijn oer- en roesthoudende lagen waargenomen, wat duidt op de natuurlijke aanwezigheid van metalen in de bodem. Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 13 van 21
Op basis van deze overwegingen wordt gesteld dat het nikkelgehalte in het grondwater is toe te schrijven aan een plaatselijk (natuurlijk) verhoogde achtergrondwaarde. Naar onze mening is het dan ook niet noodzakelijk om over te gaan tot een nader onderzoek. De voormalige tanklocatie (deellocatie A) heeft geen aantoonbare negatieve invloed gehad op de bodemkwaliteit. 4.5
Resultaten van de asbestanalyses
In bijlage IV zijn de analyserapporten en de concentratieberekening van het asbestonderzoek opgenomen. In de materiaalverzamelmonsters uit gat 7 en 13 en in de mengmonsters van de fijne fractie MM FF - 03 en MM FF - B is asbest aangetoond. De gewogen asbestgehalten zijn in tabel 6 weergegeven. Tabel 6: Gewogen asbestconcentratie (mg/kg droge stof). Component
Gewogen asbestconcentratie
Achtergrondwaarde
Interventiewaarde
Gat 8, 9, 11, 12 en 14 (MM FF - 01)
Asbest
n.a.
-
100
Gat 2, 3, 4, 5 en 6 (MM FF - 02)
Asbest
n.a.
-
100
Gat 7
Asbest
194
-
100
Gat 13
Asbest
127
-
100
Gat B1 tot en met B4 (MM FF - B)
Asbest
3.0
-
100
Gat C1 tot en met C4 (MM FF - C)
Asbest
n.a.
-
100
Inspectiegat
In de derde kolom van tabel 6 wordt de volgende codering toegepast: n.a. : Geen asbest aangetoond. Normaal : Het gehalte is lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Onderstreept : Overschrijding van de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. 4.6
Bespreking resultaten asbestanalyses
Zoals in paragraaf 4.5 is weergegeven, is in de inspectiegaten 7, 13 en B1 tot en met B4 asbest aangetoond. In de overige inspectiegaten (MM FF - 01, MM FF - 02 en MM FF - C) is geen asbest aangetoond. In de inspectiegaten B1 tot en met B4 (MM FF - B) is asbest aangetoond in een gehalte ruim lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. In de inspectiegaten 7 en 13 is asbest aangetoond in een gehalte hoger dan de toetsingswaarde. Een nader asbestbodemonderzoek is noodzakelijk om vast te stellen of er sprake is van een sterke verontreiniging met asbest en om de omvang van een eventuele verontreiniging in kaart te brengen. De resultaten van het nader onderzoek zijn weergegeven in hoofdstuk 5.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 14 van 21
5
Nader asbestonderzoek
Naar aanleiding van de aangetoonde asbestgehalten in inspectiegat 7 en 13 is een nader asbestonderzoek uitgevoerd. Het doel van het nader asbestonderzoek is vast te stellen of er sprake is van een asbestverontreiniging en het vaststellen van de omvang van een eventuele verontreiniging. 5.1
Onderzoeksstrategie nader asbestonderzoek
Het nader asbestonderzoek wordt uitgevoerd conform paragraaf 7.3 van norm NEN 5707, paragraaf 7.3, onderzoeksvariant 1 (korte sleuven per 50 m2 tot 200 m2). Door middel van het graven van inspectiesleuven zal bepaald worden of er sprake is van een (sterke) asbestverontreiniging en kan de omvang van een eventuele verontreiniging in kaart worden gebracht. Verwacht wordt dat het 2 spots met een beperkte omvang betreft ter plekke van de inspectiegaten 7 en 13. Gezien de afstand tussen de 2 inspectiegaten en omdat er in de tussenliggende inspectiegaten geen asbest is aangetoond, worden 2 Ruimtelijke Eenheden (RE) gehanteerd. RE 1 is gelegen ter plekke van inspectiegat 7 en wordt in horizontale richting afgeperkt door de schone inspectiegaten 3 en 4, het weiland en de schuur. De RE heeft een oppervlakte van circa 200 m2. RE 2 is gelegen ter plekke van inspectiegat 13 en wordt in horizontale richting afgeperkt door de schone inspectiegaten 1, 11, 12 en 14 en de erfgrens. De RE heeft een oppervlakte van circa 400 m2. Er dient per vak van 50 tot 200 m2 één inspectiesleuf gegraven te worden met een lengte van minimaal 2.0 meter en een breedte van minimaal 0.3 meter. Per RE worden 4 inspectiesleuven gegraven.
De sleuven S1 en S4 worden ter plekke van inspectiegaten 7 en 13 gegraven en dienen voor het bepalen van het gewogen asbestgehalte en voor de verticale afperking van een eventuele verontreiniging. Rondom worden per RE 3 sleuven gegraven voor de horizontale afperking van een eventuele verontreiniging. In de schuur is het vanwege de betonvloer en de beperkte ruimte niet mogelijk om een sleuf te graven. In dit soort gevallen staat de norm toe om een sleuf te vervangen door 2 inspectiegaten met een lengte en breedte van minimaal 0.3 meter. De inspectiegaten zijn gecodeerd als gat G1 en G2. Vanwege de aanwezigheid van asbest is de graafmachine voorzien van een overdrukinstallatie en wordt een decontaminatie-unit gebruikt. De opgegraven grond wordt gezeefd met behulp van een mechanische zeef en de grove fractie (>20mm) wordt visueel geïnspecteerd op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen. 5.2
Asbestanalyses
De asbestanalyses worden verricht door Eurofins Omegam te Amsterdam, een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium voor vezelonderzoek. Indien visueel asbestverdachte materialen worden waargenomen, wordt per inspectiesleuf een materiaal(verzamel)monster samengesteld.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 15 van 21
5.3
Veldwerkzaamheden
De veldwerkzaamheden zijn op 3 mei 2021 uitgevoerd door de heren R. Veltmaat en N. Pepping. De veldwerkers zijn conform BRL SIKB 2000 gecertificeerd en erkend (certificaatnummer K44441/08). De veldwerkers zijn geassisteerd door de heer W. Lucas (kraanmachinist). In totaal zijn er 7 inspectiesleuven gegraven met behulp van een kraan en zijn er 2 inspectiegaten handmatig met een schop gegraven. Het opgegraven materiaal is gezeefd over 20 mm en visueel beoordeeld op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen. De situering van de monsterpunten is weergegeven op de situatieschets van bijlage I. Tijdens de boorwerkzaamheden is de bodemopbouw beschreven en is de grond zintuiglijk beoordeeld op eventuele aanwezigheid van verontreinigingen. De boorbeschrijvingen zijn weergegeven in bijlage II. Er zijn bodemvreemde materialen waargenomen, deze zijn weergegeven in tabel 7. In de sleuven S1, S3, S4 en S6 zijn visueel asbestverdachte materialen aangetroffen. Op het maaiveld en in de overige sleuven zijn visueel geen asbestverdachte materialen waargenomen. Tabel 7: Weergave bodemvreemde materialen. Sleuf
Diepte (m-mv)
Waarneming
S1
0.15 - 0.9
Zwak puinhoudend en sporen asbest (40 gram golfplaat)
S2
0.15 - 0.9
Zwak puinhoudend
S3
0.08 - 1.1
Zwak puinhoudend en sporen asbest (60 gram golfplaat)
S4
0.2 - 1.4
Matig puinhoudend, zwak asbesthoudend (270 gram golfplaat en 120 gram vlakke plaat), sporen ijzer en sporen keramiek
S5
0.15 - 0.55
Sporen puin, ijzer, keramiek en plastic
S6
0.2 - 0.65
Sterk puinhoudend, matig asbesthoudend (225 gram asbestbuis, 95 gram golfplaat en 12 gram vlakke plaat) en sporen ijzer
S7
0 - 1.0
Sporen puin
G2
0.4
Gestaakt op oude baksteenfundatie
Op basis van de zintuiglijke waarnemingen, bodemsamenstelling en/of geografische positie van de boringen zijn de mengmonsters samengesteld, zoals in tabel 8 staat omschreven. Vanwege de geringe hoeveelheid aangetroffen asbestverdachte materialen is besloten om in eerste instantie de gewogen asbestgehalten van de sleuven S1, S4 en S6 te bepalen. Aan de hand van de resultaten van deze analyses zal bepaald worden of aanvullende asbestanalyses noodzakelijk zijn. Tabel 8: Geanalyseerde asbestmonsters. Inspectiesleuf
Traject (m-mv)
Motivatie
FF - S1 en MVM - S1
S1
0.15 - 0.9
Bepalen asbestgehalte
FF - S4 en MVM - S4
S4
0.2 - 1.4
Bepalen asbestgehalte
FF - S6 en MVM - S6
S6
0.2 - 0.65
Bepalen asbestgehalte
Monster
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 16 van 21
5.4
Resultaten van de asbestanalyses
In bijlage IV zijn het analyserapport en de concentratieberekeningen van het asbestonderzoek opgenomen. De materiaalverzamelmonsters van de sleuven S1, S4 en S6 zijn asbesthoudend. In de monsters van de fijne fractie van sleuf 4 en 6 is asbest aangetoond in gehalten ruim lager dan de interventiewaarde (25 en 16 mg/kg d.s.). Het monster van de fijne fractie van sleuf S1 is niet asbesthoudend. De gewogen asbestgehalten zijn in tabel 9 weergegeven. Tabel 9: Gewogen asbestconcentratie (mg/kg droge stof). Component
Gewogen asbestconcentratie
Achtergrondwaarde
Interventiewaarde
S1
Asbest
17
-
100
S4
Asbest
44
-
100
S6
Asbest
85
-
100
Inspectiesleuf
In de derde kolom van tabel 9 wordt de volgende codering toegepast: n.a. : Geen asbest aangetoond. Normaal : Het gehalte is lager dan de interventiewaarde Vet : Overschrijding van de interventiewaarde. 5.5
Bespreking resultaten asbestanalyses
Zoals in paragraaf 5.4 is weergegeven, is er in de sleuven S1, S4 en S6 asbest aangetoond. De gewogen asbestgehalten zijn lager dan de interventiewaarde. Op basis van de resultaten van de asbestanalyses kunne aanvullende asbestanalyses achterwege blijven. Aangezien er geen sprake is van een (sterke) asbestverontreiniging, is er ook geen saneringsnoodzaak. Bij graafwerkzaamheden op het terrein dient er rekening mee te worden gehouden dat de grond plaatselijk asbesthoudend is. De asbesthoudende materialen zijn met name in de grove fractie (>20 mm) aanwezig op het zuidwestelijke en het oostelijke deel van het erf. Overwogen kan worden om de grond te zeven en zo te ontdoen van puin en eventuele asbesthoudende fragmenten.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 17 van 21
6
Samenvatting, conclusies en aanbevelingen
Algemeen In opdracht van Ad Fontem is in een verkennend asbestbodemonderzoek de bodem onderzocht op een terreindeel ter grootte van circa 3850 m2 aan de Weerselosestraat 304 in Hertme. Het erf is deels bebouwd en deels verhard (klinkers) en het overige terrein is begroeid met gras (weiland). De aanleiding van dit onderzoek is de bestemmingsplanwijziging en de geplande nieuwbouw. Voorafgaande aan het bodemonderzoek heeft een vooronderzoek plaatsgevonden op basis van norm NEN 5725 “Aanleiding A: Opstellen hypothese over de bodemkwaliteit ten behoeve van uit te voeren bodemonderzoek”. Uit de resultaten van dit vooronderzoek is gebleken dat op de locatie enkele verdachte deellocaties aanwezig zijn. Op de onderzoekslocatie zijn een voormalige tanklocatie en twee asbestverdachte druppelzones aanwezig. Deze locaties zijn als verdachte deellocaties beschouwd. De bovengrond van het erf wordt als verdacht beschouwd voor zware metalen, minerale olie, PAK en asbest. De bovengrond van het weiland, de ondergrond en het grondwater worden als onverdacht beschouwd. Resultaten veldwerk Verkennend bodemonderzoek: In totaal zijn er 22 inspectiegaten gegraven en 10 boringen verricht, waarvan er 2 zijn doorgezet tot 3.0 en 2.8 meter diepte. Deze boringen zijn afgewerkt met peilbuizen. Gebleken is dat de bodem globaal bestaat uit matig tot zeer fijn zand.
In de boven- en ondergrond zijn roest- en oerhoudende lagen aangetroffen. Er zijn bodemvreemde materialen waargenomen (baksteen en puin). In de inspectiegaten 7 en 13 is asbest aangetroffen (vlakke plaat). Door de veldwerkers zijn visueel geen asbestverdachte materialen op het maaiveld waargenomen. Het freatische grondwater in de peilbuize is gemiddeld aangetroffen op 0.58 meter min maaiveld. Nader asbestbodemonderzoek: In totaal zijn er 7 inspectiesleuven gegraven met behulp van een graafmachine en zijn er 2 inspectiegaten gegraven handmatig met een schop. Er zijn bodemvreemde materialen waargenomen (puin, asbest, keramiek en ijzer). In de sleuven S1, S3, S4 en S6 zijn visueel asbestverdachte materialen aangetroffen (golfplaat, asbestbuis en vlakke plaat). Resultaten chemische analyses Op basis van de resultaten van de chemische analyses kan het volgende worden geconcludeerd: Te herontwikkelen terrein (erf / weiland) - de bovengrond (Erf: BG I) is (zeer) licht verontreinigd lood, zink, minerale olie en PAK; - de bovengrond (Erf: BG II) is licht verontreinigd met PAK; - de bovengrond (Erf: BG III) is (zeer) licht verontreinigd lood en PAK; - de bovengrond (Weiland: BG IV) is (zeer) licht verontreinigd PAK; - de ondergrond (OG) is niet verontreinigd; - het grondwater (PB 1) is (zeer) licht verontreinigd barium, kobalt en zink en matig verontreinigd met nikkel.
Voormalige dieseltank - de bovengrond (A - BG) is niet verontreinigd met minreale olie; - het grondwater (PB A1) is niet verontreinigd met minerale olie, vluchtige aromaten (BTEX) of naftaleen.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 18 van 21
Resultaten asbestanalyses Op basis van de resultaten van de asbestanalyses kan het volgende worden geconcludeerd: Verkennend bodemonderzoek: - de mengmonsters MM FF - 01 en MM FF - 02 bevatten geen asbest; - de inspectiegaten 7 en 13 bevatten asbest; de gewogen asbestgehalten zijn hoger dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek; - het mengmonster MM FF - B bevat asbest; het gewogen asbestgehalte is ruim lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek; - het mengmonster MM FF - C bevat geen asbest. Nader asbestbodemonderzoek: - inspectiesleuf S1 bevat asbest; het gewogen asbestgehalte is ruim lager dan de interventiewaarde; - inspectiesleuf S4 bevat asbest; het gewogen asbestgehalte is ruim lager dan de interventiewaarde; - inspectiesleuf S6 bevat asbest; het gewogen asbestgehalte is lager dan de interventiewaarde; Hypothese De hypothese "verdachte locatie" voor de bovengrond ter plekke van het erf kan worden aangenomen, aangezien er overschrijdingen van de achtergrondwaarden zijn aangetoond. De hypothese "onverdachte locatie" voor de ondergrond kan worden aangenomen, aangezien er geen overschrijdingen van de achtergrondwaarden zijn aangetoond. De hypothese "onverdachte locatie" voor de bovengrond ter plekke van het weiland en het grondwater dient te worden verworpen, aangezien er overschrijdingen van de achtergrond- en streefwaarden zijn aangetoond.
De hypothese "verdachte locatie" ter plekke van de voormalige dieseltank kan worden verworpen, aangezien er geen overschrijdingen van de achtergrond- en/of streefwaarden zijn aangetoond. De hypothese "asbestverdachte locatie" voor de bovengrond ter plekke van het erf en ter plekke van druppelzone B kan worden aangenomen, aangezien er asbest is aangetoond. De hypothese "asbestverdachte locatie" ter plekke van druppelzone C kan worden verworpen, aangezien er geen asbest is aangetoond. Conclusies en aanbevelingen In de bovengrond (BG I, BG II, BG III en BG IV) en in het grondwater (PB 1) zijn verhoogde gehalten aangetoond. In de bovengrond (A - BG), de ondergrond (OG) en in het grondwater (PB A1) zijn geen verhoogde gehalten gemeten. Gesteld wordt dat het matig verhoogde gehalte aan nikkel in het grondwater (PB 1) is toe te schrijven aan een plaatselijk (natuurlijk) verhoogde achtergrondwaarde. Naar onze mening is het dan ook niet noodzakelijk om over te gaan tot een nader onderzoek. De voormalige tanklocatie (deellocatie A) heeft geen aantoonbare negatieve invloed gehad op de bodemkwaliteit. In de mengmonsters van de fijne fractie MM FF - 01, MM FF - 02 en MM FF - C is geen asbest aangetoond.
In het mengmonster van de fijne fractie van MM FF - B is asbest aangetoond in een gehalte ruim lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek, waardoor hier geen nader asbestonderzoek noodzakelijk is. Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 19 van 21
Ter plekke van de inspectiegaten 7 en 13 is asbest aangetoond in een gehalte hoger dan de toetsingswaarde voor een nader asbestonderzoek. Naar aanleiding hiervan is een nader asbestonderzoek uitgevoerd. In het nader asbestbodemonderzoek zijn plaatselijk asbesthoudende materialen aangetroffen in de puinhoudende grond. Uit de asbestanalyses blijkt dat de gewogen asbestgehalten (ruim) lager zijn dan de interventiewaarde en dat er geen sprake is van een (sterke) verontreiniging met asbest. Derhalve is er ook geen saneringsnoodzaak. Bij graafwerkzaamheden op het terrein dient er rekening mee te worden gehouden dat de grond plaatselijk asbesthoudend is. De asbesthoudende materialen zijn met name in de grove fractie (>20 mm) aanwezig op het zuidwestelijke en het oostelijke deel van het erf. Geadviseerd wordt om alert te zijn op mogelijke asbestnesten in de bodem. Overwogen kan worden om de grond te zeven en zo te ontdoen van puin en eventuele asbesthoudende fragmenten. Slotconclusie Uit milieukundig oogpunt is er geen bezwaar tegen de bestemmingsplanwijziging en de voorgenomen nieuwbouwplannen, aangezien vastgestelde verontreinigingen geen risico's voor de volksgezondheid opleveren. De bodem wordt geschikt geacht voor het huidige en toekomstige gebruik (wonen met tuin).
Standaard slotopmerkingen Het volgende dient opgemerkt te worden: gezien het verkennende karakter van dit onderzoek is het, ondanks de zorgvuldigheid waarmee het is uitgevoerd, altijd mogelijk dat eventueel lokaal voorkomende verontreinigingen niet zijn ontdekt. Hoewel voldaan wordt aan de geldende weten regelgeving, wordt tijdens een verkennend of nader bodemonderzoek een beperkt aantal boringen, inspectiegaten of inspectiesleuven verricht. Vermeld dient tevens te worden dat op basis van voorliggend onderzoek geen conclusies kunnen worden getrokken omtrent de bodemkwaliteit van andere terreindelen of aangrenzende percelen. Tenslotte dient in acht genomen te worden dat elk bodemonderzoek een momentopname is. Eventuele toekomstige calamiteiten (bijvoorbeeld brand of morsing van bodemvreemde vloeistoffen), sloopwerkzaamheden of bouwrijp maken en aanvoer van grond van elders kunnen de bodemkwaliteit (sterk) beïnvloeden.
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 20 van 21
7
Literatuur en bronvermelding
Informatie van de gemeente Borne en de Omgevingsdienst Twente NEN 5725, “Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek”, NNI Delft, oktober 2017 NEN 5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, januari 2009 NEN 5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016 NEN 5707+C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017 De kamerbrief “Handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie”, Ministerie van I en W, 8 juli 2019 De kamerbrief “Aanpassing tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie”, Ministerie van I en W, geactualiseerde versie 2 juli 2020 Document “Indicatieve niveaus voor ernstige bodem- en grondwaterverontreinigingen (INEV’s) voor de stoffen PFOS, PFOA en GenX, RIVM, 15 januari 2020 Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013, Ministerie van I&M Topografische kaarten, kaartblad 28 G,Topografische Dienst Kadaster Grondwaterkaart van Nederland, TNO Grondwater en Geo-Energie, Delft Archief Kruse Milieu BV Bodematlas Overijssel www.ahn.nl www.topotijdreis.nl
www.dinoloket.nl
Kruse Milieu BV
Project: 21002716
Pagina 21 van 21
Bijlage I Regionale ligging locatie Boorplan verkennend bodemonderzoek Kruse Milieu BV, maart 2021 Boorplan nader asbestbodemonderzoek Kruse Milieu BV, mei 2021
Weerselosestraat 304 in Hertme
Kruse Milieu BV Kaartmateriaal: Topografische dienst Kadaster
Topografische kaart Projectnummer: 21002716 Schaal: 1:25000 Bijlage: I Kaartblad: 28 G
306
Ad Fontem
groen
Weerselosestraat 304 7626 LJ Hertme
Hotel Restaurant Jachtlust
Verkennend bodemonderzoek
gras
selo ses traa t
weiland
groen
asbestverdachte druppelzone
5 A2
tuin
C1 C2
A1 A3
We er
weiland
vml. bovengrondse dieseltank (1200 l)
10
C3
C4
2 weiland
6
304 4
8 1A
weiland
23
groen
1
9
7
We er
groen
at rpla e o v ku i l
11
24
selo ses traa t
fie ts pad
3
12
22 B1 B2
21 26 25
14
B3 asbestverdachte druppelzone
13
B4
weiland weiland
= Kadastrale grens = Onderzoekslocatie = Geplande nieuwbouw = Mestkelders = Boring tot 0.5 meter diepte = Inspectiegat 30x30x50 cm = Boring tot 1.0 meter diepte = Boring tot 1.5/2.0 meter diepte = Peilbuis