Rapport Watertakenplan Borne 2022-2026
Tekst van het document
Conclusie o Deelnemers geven aan behoefte te hebben om mee te praten en te denken over aanpak klimaatmaatregelen; o Stellingen droogteproblematiek heeft op de klimaatthema’s de overhand m.b.t. ernstige/ramzalige situaties;
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
63
Projectgerelateerd
o o o o o
In zijn algemeenheid mogen de voorgelegde gebeurtenissen niet jaarlijks of meerdere keren per jaar voorkomen; In het onderzoek zijn geen financiele componenten gebruikt; Enkele extremen geeft ook aanleiding tot meer afstemming en uitvoeringswerken met waterschap c.q. drinkwaterleidingmaatschappij; Met burgers is meer wederzijdse communicatie, raadpleging, advisering en ondersteuning in de klimaatopgaven wenselijk; waar noodzakelijk doelgericht aanscherpen van bestaande beleidsopgaven;
Maatregelen o Droogte in beeld brengen, op strategische plekken grondwatermetingen uitvoeren en beheren; o Communicatie- en programmaplan op basis van de bevindingen in de lokale en regionale klimaatdialogen
Regionale samenwerking Programma’s o Aanvragen gezamenlijke subsidies (o.a. DPRA) o Aansturing regionale klimaatdialogen; o Jaarlijks verslag van de uitgevoerde activiteiten; o Communicatie website groenblauwtwente o Samen werken aan doelbewuste en toekomstbestendige activiteiten o Doelgericht klimaat-educatief onderwijs; o scholen klimaatsverandering meenemen in het opleidingsprogramma.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
64
Projectgerelateerd
B2
Samenvatting regionale klimaatdialoog (Twn)
In 2019 heeft Twents waternet de klimaatatlas ontwikkeld: Een online GIS tool waarin de effecten van het veranderende klimaat op het gebied van droogte, hitte, wateroverlast en overstroming in 2050 in kaart zijn gebracht voor Twente. De ”stresstesten” waren de eerste stap van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). De tweede stap is het voeren van risicodialogen, ook wel klimaatdialogen genoemd. Uiteindelijk resulteren de stresstest en de dialogen in een uitvoeringsagenda met maatregelen. Doel van de klimaatdialogen: inzicht krijgen in welke effecten voor de sector wel en niet acceptabel zijn, de klimaatadaptieve uitdaging in Twente gemeenschappelijk maken en het gedeelde eigenaarschap versterken. De klimaatdialogen worden zowel lokaal als regionaal georganiseerd. Twents waternet heeft in najaar van 2020 de regionale klimaatdialogen opgepakt met als doel in gesprek te gaan met sectoren over de effecten van klimaatverandering op de zorg, infra en groen, bouw, landbouw en natuur. De rol die Twents waternet kan spelen in de opvolging van de klimaatdialoog is drieledig: A. Zelf een advies of maatregel opnemen in de regionale uitvoeringsagenda (Twn breed); B. Adviezen en tips agenderen bij de Twn-partners om op te pakken in individuele organisaties (lokale uitvoeringsagenda en lokale werkprocessen) C. Thema’s nader verkennen en uitwerken in een werkplaats.
Een werkplaats is een werkgroep waarin een afvaardiging van de Twn-partners voor heel Twente een thema verkent of een product ontwikkelt; Onderstaand de resultaten en uitkomsten van de genodigde sectoren in de regionale dialoog Zorg Klimaateffecten zijn in de sector zorg nog een relatief onbekend thema. De gevolgen worden in snel tempo steeds meer voelbaar: slechte nachtrust door hitte, verminderde arbeidsproductiviteit en oversterfte door hitte. Bewustwording is een eerste belangrijke stap. Groen wordt genoemd als oplossing voor veel knelpunten: hitte, maar ook voor de gezondheid en welzijn van mensen! Ook verduurzamen van gebouwen en de omgeving om klimaatbestendig te zijn (meer groen, beter isoleren, zonwering, natuur terugbrengen naar het centrum). We zitten hierin in een transitie. De sector vraagt de overheden om bewustwording te creëren en eventueel normering op te leggen bij ruimtelijke ontwikkeling. Bouw In de bouw is klimaatadaptatief bouwen een speerpunt aan het worden, en vormt dit met name een uitdaging in de bestaande bouw. Nieuwbouw is het makkelijker te integreren. Er is overeenstemming dat wateroverlast gedeeltelijk geaccepteerd moet worden met name in laaggelegen gebieden, om het betaalbaar te houden. Grootschalige droogteschade aan funderingen door lage grondwaterstand is niet acceptabel.
Hittestress ziet men minder als knelpunt, omdat je er zelf als bewoners ook wat aan kunt doen, bijvoorbeeld door vergroenen van de tuin. Grootste problemen is de oudere bouw, waar koelen van gebouwen zeer belangrijk is. Vergroenen en schaduwwerking verdient daarbij de voorkeur boven plaatsen van airco’s. De (maatschappelijke) functie bepaalt voor een groot deel of de gevolgen van klimaatverandering wel of niet acceptabel zijn. Ook wordt steeds meer ingezet op natuur inclusief bouwen en robuuste maatregelen. Belangrijk aandachtspunt is bewustwording en normering, bijvoorbeeld in aanbestedingen. Ook sturing via ruimtelijke ordening kan optimaler. Infra en groen Bij de tafel infra en groen is het belang benadrukt om opgaven te verbinden en meer samen te werken in Bouwteams om beter gebruik te maken van elkaars kennis. Ook de uitdaging om klimaatadaptieve maatregelen beter te integreren in regulier werk vindt men belangrijk (ook buiten thema water en klimaat). Geef als overheden kaders mee voor
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
1
Projectgerelateerd
bestrijding van wateroverlast, droogte en hitte; en handhaaf hier ook op! Er is behoefte aan goede lokale voorbeelden ter inspiratie: groenblauwe schoolpleinen, wijken vergroenen, bedrijventerreinen klimaatadaptief inrichten etc. Bovendien wil met als stakeholder graag meedenken over nieuwe inrichtingen en oplossingen. Belangrijk is om aan te sluiten bij de motivatie van mensen, en om er rekening mee te houden dat mensen het ook moeten kúnnen. Het moet gemakkelijker gemaakt worden én het moet wat opleveren. Landbouw Droogte komt steeds vaker voor, maar leidt telkens tot andere effecten: soms slechte kieming van gewassen, soms meer onkruid, soms het missen van snedes. Grote clusterbuien, juist langdurige neerslag die de gewassen aantasten en verminderde biodiversiteit. Hittestress neemt toe met negatieve gevolgen voor gewasgroei en dierenwelzijn. Koeien, varkens en kippen kunnen veel last hebben van warmte en droogte. Dit heeft bij koeien invloed op de melkproductie en de drachtigheid. De melkprijs en opbrengst staat al onder druk, terwijl klimaatadaptatie om extra investeringen vraagt. Tot slot zijn de effecten van klimaatverandering voor Twente heel specifiek: hoge zandgronden, stuwwal, geen aanvoer mogelijkheden van water etc. Het veranderende klimaat zorgt voor watertekorten in de landbouw, als ook in de natuur.
Agrariërs geven aan dat ze zelf een aantal klimaatadaptieve maatregelen kunnen nemen: bijvoorbeeld het aanbrengen van ventilatie in de stal om hittestress te beperken of het optimaliseren van lokale waterhuishouding, denk aan water vasthouden bij droogteproblematiek. Daarmee worden deze effecten beperkt, maar de bedrijfskosten hoger. Een aantal effecten is niet beïnvloedbaar en zal mogelijk geaccepteerd moeten worden bijvoorbeeld de komst van sommige exoten. Tot slot is klimaatadaptatie ook afhankelijk van politieke keuzes: het waterschap kan extremen niet oplossen maar kan wel iets doen in de inrichting van het gebied en peilbeheer. Natuur Voor Twente is droogte het meest prangend: de mogelijkheden voor wateraanvoer zijn beperkt en er is minder regenval in Twente. Geomorfologie (hoogteligging en bodemopbouw) bepalen voor een belangrijk deel de opgaven: • Oostkant van Twente heeft geen wateraanvoer door de hoogteligging en zandgrond. • Er is wateroverlast op lage delen in combinatie met klei en leem. • Het stedelijk gebied warmt sneller op. Maar ook in heide en open gebieden kunnen problemen geven met meer verdamping en meer kans op natuurbranden. • Stuwwallen fungeren als waterbuffers, overige gebieden nemen GLG af. Op een stuwwal zijn weinig sloten om het water af te voeren, de beken voeren het water af. Droogte is de belangrijkste opgave. Wateroverlast staat op twee.
Zowel inhoudelijk als financieel is er samenhang tussen DPRA en andere beleidsopgaven en -programma’s (bijvoorbeeld Zoetwatervoorziening Oost Nederland of Gebiedsgerichte Aanpak Stikstof). In de tweede dialoog zijn de landbouw en natuurtafels gecombineerd, aangezien beide sectoren kampen met dezelfde klimaateffecten. Dit heeft hele concrete maatregelen opgeleverd. De aard van de maatregelen is wel heel verschillend. Soms zijn het grote beekherinrichtingsprojecten, de andere keer losse kleinere maatregelen die gezamenlijk wel degelijk grote impact kunnen hebben (bijvoorbeeld boerenstuwtjes, ruikverkaveling, organische stof, teeltmethoden etc.). Mogelijk zitten er projecten bij die in aanmerking komen voor de 25% regionale besteding van de Impuls gelden, bijvoorbeeld Geele Beek.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
2
Projectgerelateerd
B3
Procedure (particuliere) rioolverstopping
Het komt wel eens voor dat een afvoer in uw huis verstopt raakt. Constateert u een verstopping in uw riool, dan kunt u het vaak zelf oplossen en hebt u niet altijd de gemeente nodig. Leest bij de tips hoe u verstoppingen kunt voorkomen. Een afvoeraansluiting werkt niet Soms werkt een rioolaansluiting in huis niet, bijvoorbeeld van een wastafel. Draai dan de afvoer van de wastafel open en maak die schoon. Ook ontstoppen met een simpele ontstopper is vaak voldoende. Helpt het niet? Pas dan op met allerlei chemische middelen. Ze kunnen uw riool aantasten én de werking van de rioolwaterzuivering verstoren. Meerdere afvoeraansluitingen werken niet Als meerdere rioolaansluitingen niet werken, is het probleem waarschijnlijk groter. Zeker als geen enkele aansluiting in uw woning meer werkt. Of als het water dat u op de eerste verdieping wegspoelt op de begane grond weer uit een putje of toilet komt. Onderzoek eerst of de verstopping in úw riool zit of in het gemeenteriool. Dat doet u op de volgende manier: 1. Informeer bij uw buren of zij ook problemen hebben. Zo ja, dan is de kans groot dat de verstopping in het gemeenteriool zit. Is dat niet het geval, dan zoekt u verder. 2. Woont u in het buitengebied? Kijk of de rode lamp op de schakelkast brandt. Is dat zo, kijk dan bij ‘Storing drukriool/ rode lamp brandt’ wat u moet doen. Is dat niet het geval, dan zoekt u verder. 3.
Op de perceelsgrens (de grens tussen gemeentegrond en particuliere grond, in veel gevallen een halve meter uit de perceelsgrens op particuliere grond) ligt normaal gesproken een ontstoppingsstuk of -put. Hier kunt u zien of de verstopping in uw riool of in het gemeenteriool zit. De exacte plaats van het putje staat aangegeven op de aansluitschets van uw woning. Als u niet in het bezit van een schets waarop het ontstoppingsstuk staat, kunt u hiervan (indien voorradig) een kopie opvragen bij de gemeente Borne, tijdens kantooruren via telefoonnummer 14074 of via contactpagina op de website. U ziet het ontstoppingsstuk niet. U zult hem dus moeten opgraven vanaf uw eigen terrein; u mag niet graven in openbaar gebied. 4. Staat er water in het ontstoppingsstuk, dan zit de verstopping waarschijnlijk in het gemeenteriool. Staat er geen water in het ontstoppingsstuk, dan zit de verstopping waarschijnlijk in uw riool. Graaf het ontstoppingsstuk of -putje op en schakel altijd Twente Milieu in indien er water in blijft staan of het vermoeden bestaat dat de verstopping in het gemeenteriool zit. Twente Milieu kunt u als volgt benaderen: tijdens kantooruren: 0900 85 20 111, buiten kantooruren: 088 0530250. We proberen het probleem zo snel mogelijk te onderzoeken en te verhelpen. Soms blijkt na ons onderzoek dat de verstopping is veroorzaakt door onjuist gebruik door u als bewoner.
In dat geval zullen wij de kosten bij u in rekening brengen. Het komt wel eens voor dat bewoners zelf een bedrijf inschakelen om de verstopping te verhelpen, zonder dat wij op de hoogte zijn. De rekening hiervan betalen wij in principe niet. Alleen in het geval u aan kunt tonen dat het probleem veroorzaakt is door boomwortel ingroei of verzakking in de openbare riolering (aantoonbaar bewijs), kunnen wij u tegemoet komen in de kosten door 50% van de kosten te vergoeden tot een maximum van € 150 (exclusief BTW). Neem ook hiervoor contact op met Twente Milieu; in overleg kunnen we eventueel besluiten de storing door het door u ingeschakelde bedrijf te laten verhelpen of een deel van de kosten vergoeden. Explicieter indien vermoeden gemeentegrond dan altijd TM inschakelen! Verstopping in uw eigen riool: u moet de verstopping zelf (laten) verhelpen. Indien er geen water in het ontstoppingsstuk of -putje blijft staan, dan bevindt het probleem zich waarschijnlijk in uw eigen riolering. Komt u er zelf niet uit, dan kunt u, op uw kosten, voor dit onderzoek
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
1
Projectgerelateerd
een gespecialiseerd bedrijf inschakelen. Woont u in een huurwoning, dan kan uw verhuurder mogelijk helpen. Deze is namelijk verantwoordelijk voor de aansluiting van de woning op de gemeentelijke riolering.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
2
Projectgerelateerd
B4
Stimuleringsregeling afkoppelen dakoppervlak particulier terrein
Gemeente Borne gaat duurzaam waterbeheer op particulier terrein stimuleren. Hiervoor worden twee regelingen in het leven geroepen (maatregel H4), te weten het subsidiëren van (1) afkoppeling en de realisatie van waterberging op eigen terrein en (2) het stimuleren van het afkoppelen van dakoppervlak aan de voorzijde van het pand indien er een gescheiden rioolstelsel in de straat aanwezig is of gerealiseerd wordt. (1) Afkoppelen en realisatie waterberging op eigen terrein Indien u als eigenaar van een pand het dakoppervlak afkoppelt en op uw eigen terrein een berging- en/of infiltratievoorziening aanlegt met een capaciteit van tenminste 10 mm berging per afgekoppelde m 2, kunt u hiervoor in aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de kosten van € 300 (inclusief BTW). De gemeente werkt de uitgangspunten (bijvoorbeeld minimaal af te koppelen oppervlak) en randvoorwaarden nog uit in een subsidieverordening. (2) Afkoppelen dakoppervlak voorzijde pand Het betreft dakwaterafvoer aan de voorzijde van het pand.
Om voor de stimuleringsregeling in aanmerking te komen gelden de volgende voorwaarden: • de regeling is beschikbaar voor percelen waar dakwater ondergronds is aangesloten op het vuilwaterriool en afvoert naar de zuivering; • in openbare ruimte ligt een schoonwatervoorziening voor (afvoer en) opvang van hemelwater; • de regeling kan 1 keer per perceel worden aangevraagd; • afwaterend dakoppervlak (via het nieuw aan te brengen afvoersysteem) moet minstens 20m 2 bedragen; • uitvoering geven aan 1 van de 2 onderstaande afkoppelmethoden; • maximale vergoeding per perceel bedraagt € 300 (inclusief BTW); Om op een duurzame wijze hemelwater van dakoppervlak in te zamelen en beheersbaar te houden biedt gemeente Borne twee mogelijkheden tot afkoppeling aan. De eerste optie heeft de voorkeur omdat het hemelwater dan aan de voorzijde volledig zichtbaar op eigen terrein wordt afgevoerd. Deze optie kan tot wel 100% worden vergoed worden (o.a. afhankelijk van de afstand erfgrens tot het pand). De tweede optie is ondergrondse afvoer met uitstroom-infiltratiekolk op de erfgrens. Eigenaren moeten dan zelf enkele werkzaamheden uitvoeren. 1. Betonnen afvoergoot Het aanbrengen van een afvoergoot op particulierterrein aan de voorzijde van het pand. De bestaande regenpijp wordt (net) boven maaiveld en circa 10 cm onder maaiveld doorgezaagd.
De regenpijp onder maaiveld wordt direct na het doorzagen met een pvc deksel (vaak rond 80 mm) afgedopt. Vanaf de regenpijp wordt een betonnen afvoergoot(in een zandbed) door de tuin aangelegd rechtsreeks richting de openbare ruimte. Onderaan de zichtbare regenpijp wordt een bochtstuk geplaatst, die er voor zorgt dat het hemelwater in de betonnen goot terecht komt. Het hemelwater stroomt via de goot naar de openbare ruimte. Alternatief is dat de goot wordt uitgevoerd met de eigen reeds aanwezige klinkerverharding.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
1
Projectgerelateerd
2. Uitstroom-Infiltratiekolk De uitstroom-infiltratiekolk wordt op particulier terrein aan de erfgrens geplaatst. De kolk krijgt ondergronds met de regenpijp een verbinding door middel van een afvoerleiding. Hemelwater stroomt van het dakoppervlak door de regenpijp via de ondergrondse leiding richting uitstroom-infiltratiekolk. Het hemelwater stroomt via de kolk de openbare ruimte in. Uitgangspunt: gemeente regelt en plaatst de “infiltratiekolk” plus levering afvoerleiding (inclusief koppelstukken). De eigenaar is zelf verantwoordelijk om de afvoerleiding ondergronds aan te sluiten op de infiltratiekolk en op de regenpijp.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
2
Projectgerelateerd
B5
Asbest - Stappenplan en stroomschema
LAATST GEACTUALISEERD 14 JULI 2020
Hier vindt u een stappenplan dat u kunt doorlopen voordat u met werkzaamheden aan oude riolering start. Ook vindt u hier een stroomschema waarmee u asbestverdachte locaties kunt verkennen. Als u aan oude riolering gaat werken, kunt u het stappenplan doorlopen: 1. Als eerste verkent u mogelijk asbestverdachte situaties. Dit kunt u grotendeels op de computer doen met behulp van de gegevens in uw beheersysteem. Bij deze verkenning kunt u het stroomschema in figuur B (zie onderaan de pagina) gebruiken. 2. Bij een asbestverdachte situatie moet u de aanwezigheid van asbest laten vaststellen met een officiële asbestinventarisatie. Hiervoor schakelt u een door de Stichting Certificatie Asbest (Ascert) geaccrediteerd bedrijf in voor monstername. De inventariseerder bepaalt het aantal steekproefsgewijs te nemen monsters afhankelijk van de omvang van uw project. Als het laboratorium geen asbest vindt, kunt u uw project gewoon starten. 3. Als het laboratorium wél asbest vindt, beoordeelt de asbestinventariseerder de risico’s volgens de landelijke en wettelijke SMA-rt-systematiek: a) Als de geschatte blootstelling onder de grenswaarde van 2000 asbestvezels per kubieke meter lucht blijft, kan sanering plaatsvinden in risicoklasse 1. Dat betekent niet-gecertificeerde verwijdering met beperkte aanvullende eisen.
b) Bij een geschatte blootstelling boven de grenswaarde is gecertificeerde verwijdering verplicht. Met een meetstudie waarbij u de daadwerkelijke blootstelling laat meten, kunt u mogelijk afschaling van de risicoklasse onderbouwen. 4. Ten slotte stelt u een saneringsplan op om de asbestsanering te laten uitvoeren volgens het Asbestverwijderingsbesluit. U houdt daarbij rekening met zowel de gezondheid van de asbestverwijderaar (Arbo) door de blootstelling te bepalen en beheersen als met het milieu door te voorkomen dat asbest in het milieu komt. In het saneringsplan maakt u een afweging tussen arbeidsomstandigheden en milieubescherming. Als u bijvoorbeeld alles als asbesthoudend afval aanmerkt, resulteert dit in een onnodig grote afvalstroom. Aan de andere kant zorgt het tussenuit zagen van moffen voor een extra gezondheidsrisico, mede door de stofbelasting. Stichting RIONED neemt in het feitendossier ter onderbouwing van de aanvraag voor een landelijke regeling aanbevelingen op voor hoe u in de praktijk met deze afwegingen kunt omgaan.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
3
Projectgerelateerd
Stroomschema om asbestverdachte situaties te verkennen
Figuur B Stroomschema om asbestverdachte situaties te verkennen Vergroot afbeelding Het stroomschema bestaat uit vier vragen: 1. Van welk materiaal zijn de riolen? Riolen zijn van Beton (en 1 streng pvc) Steenachtige ((gewapend) beton of keramiek) riolen of aansluitingen op steenachtige riolen. Het gaat om alle verbindingen in (hoofd)riolen, rioolputten, aansluitleidingen en kolken, en verbindingen van aansluitleidingen op andere objecten. Ook in de kit voor de aansluiting van kunststof aansluitleidingen op een steenachtig (hoofd)riool is in de praktijk asbest aangetroffen. En in de voegen tussen putdelen en tussen de onder- en bovenbak van straatkolken kan ook asbest zitten. 2. In welk jaar is de riolering aangelegd? Aanleg jaar is rond 1970 Asbest is met name gebruikt vanaf 1945 tot en met 1993. Vanaf 1 juli 1993 is het gebruik van asbest wettelijk verboden. Wel zijn toen nog de voorraden opgemaakt. Daarom is het hele jaar 1993 nog verdacht. 3. Wat is het type verbinding? Mof/Spie volgens rioolinspectie uitgevoerd in 2016 Bij klikinlaten voor aansluitleidingen is geen kit nodig. Mof-spieverbindingen gebruiken een rubberring voor de flexibele en waterdichte verbinding van riolen. Bij vaar-moerverbindingen is vaak wel voegenkit gebruikt die dus asbest kan bevatten.
Wat is het type voegvulling? Is sprake van een starre of flexibele verbinding? Vaar-moerverbindingen bevatten kit in de voegen óf zijn star verbonden met cement. Dit onderscheid kunt u met visuele (camera-) inspectie vaststellen.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
4
Projectgerelateerd
B6
Protocol bij calamiteiten
Protocol bij calamiteit wateroverlast n.a.v. hevige regenval In dit protocol wordt beschreven hoe te handelen bij wateroverlast door hevige regenval. Het proces betreft werkzaamheden voor, tijdens en na de overlast. Ernst van de situatie Hevige regenval kan leiden tot tijdelijke overlast, maar normaal gesproken niet tot gevaarlijke situaties. Voor zover er sprake is van gevaar betreft dit voornamelijk opgedrukte putdeksels en verzakkingen in de weg. Bij combinatie met storm of windstoten kan er gevaar ontstaan door vallende bomen of takken. Mocht de situatie daar toch aanleiding toe geven dan kan de adviseur openbare orde en veiligheid (AOVer) opschalen. Tijdstip van de overlast Het tijdstip van de overlast is bepalend voor de inzet: Tijdens kantooruren Vooral overdag leidt wateroverlast tot een sterke toename van informatiebehoefte en zijn de verkeersactiviteiten beduidend hoger dan in de avond- en nachtelijke uren. Daarom wordt er tijdens kantooruren intern opgeschaald door de gemeente Borne. Buiten kantooruren Buiten de reguliere werktijden is er sprake van een minimale bezetting. Tijdens deze uren is de inzet in principe beperkt tot de calamiteitendienst van Twente Milieu, eventueel in afstemming met politie en brandweer. Mocht de omvang van de overlast buiten werktijd daar aanleiding toe geven dan kan de wachtdienst coördinator contact opnemen met de AOV- er.
Verantwoordelijkheden tijdens extreme wateroverlast • De regieverantwoordelijkheid voor uit te voeren werkzaamheden ligt bij het team Fysieke Leefomgeving; • De uitvoeringsverantwoordelijkheid ligt bij Twente Milieu. • De verantwoordelijkheid voor het wel of niet opschalen naar crisisteam ligt bij AOV-er, in afstemming met burgemeester / gemeentesecretaris. Opstart gebruikelijke werkwijze • Weersverwachtingen worden gevolgd door de dienstdoende coördinator van Twente Milieu. • Door Twente Milieu wordt digitaal gecontroleerd op: o Functioneren van de gemalen o Functioneren en bergingscapaciteit van calamiteitenoverstort Zuid Esch en bergbezinkbassins A. Voorbereidende taken (tijdens kantooruren) Voorbereidingen door Twente Milieu • Dienstdoende wachtdienst coördinator neemt bij in redelijkheid te verwachten wateroverlast tijdig telefonisch contact op met: o Klant contact centrum (KCC) van Twente Milieu o Publiekszaken van Borne • De dienstdoende coördinator bereidt inzet buitenpersoneel Twente Milieu voor.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
5
Projectgerelateerd
•
De dienstdoende coördinator laat zo mogelijk vooraf afzethekken plaatsen bij plekken waar overlast kan optreden: o Stroomesch tunnel (2) o Woolderweg / Van Bemmelstraat (2) o Europastraat / Kaufmanstraat (1) o Europastraat / Woolderweg (1) o Aanslagsweg / Marktplein (1) o Aanslagsweg / Wensinkstraat (1) o Marktstraat / Brugstraat (1) o Marktstraat / Oude Kerkstraat (1) o Marktstraat / Brinkstraat (1) KCC Twente Milieu • Tijdens wateroverlast fungeert het KCC van Twente Milieu als eerste meldpunt. KCC Twente Milieu draagt zorg voor voldoende lijnen en ondersteuning. Publieksbalie • Tijdens wateroverlast fungeert publiekszaken Borne als extra meldpunt. PC publieksbalie draagt zorg voor voldoende lijnen en ondersteuning (zo nodig met ondersteuning van Welbions Borne). • Ter voorbereiding op de overlast (na telefonische melding van de wachtdienst coördinator) stuurt Publiekszaken Borne een standaard e-mail aan alle betrokkenen in de gemeentelijke organisatie. (groep “Wateroverlast” in Outlook, met een cc. aan info@twentemilieu.nl) Communicatie • Communicatie informeert Welbions. • Communicatie draagt zorg voor het doorzetten van algemene berichtgeving naar de website, twitter, facebook, etc. Bedrijvencontactfunctionaris • Bedrijvencontactfunctionaris licht bedrijven in. AOV-er • AOV-er licht bestuur in over mogelijke overlast / calamiteit.
• AOV-er informeert indien nodig politie en brandweer. B. Taken tijdens wateroverlast (kantooruren) Twente Milieu (tijdens en buiten kantooruren) • Afsluiten van ondergelopen tunnels / plaatsen van afzethekken op straat • Toezicht houden op veiligheid op straat • Controle op functioneren calamiteitenoverstort • Indien mogelijk tijdens kantooruren aanvullende informatie verstrekken aan Communicatie over de situatie op straat. Klant contact centrum Twente Milieu • Algemene informatieverstrekking / handelsperspectieven aanbieden (wie moet de burger waarvoor bellen) • Registreren en direct doorgeven meldingen aan de calamiteitendienst Publieksbalie gemeente • Fungeren als extra meldpunt bij overbelasting KCC Twente Milieu • Meldingen wateroverlast direct doorgeven aan KCC Twente Milieu (per e-mail) • Registreren van overige binnenkomende vragen gerelateerd aan de wateroverlast (voor FAQ lijst en berichtgeving door Communicatie)
Team Fysieke Leefomgeving
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
6
Projectgerelateerd
•
Monitoren functioneren calamiteitenoverstort en overige opvangvoorzieningen / communicatie met wachtdienst coördinator. Communicatie • Communicatie draagt zorg voor het doorzetten van algemene berichtgeving naar de website, twitter, facebook, etc. • Verzorgen inhoud algemene informatieverstrekking ten behoeve van KCC Twente Milieu en Publiekszaken Borne (FAQ-lijst) • Indien van toepassing: Afstemming van communicatie met het ROT (o.a. handelsperspectieven, w.o. de doorverwijzing naar de brandweer). C. Nazorg Twente Milieu • Meldingen verzamelen en nalopen of ze afgehandeld zijn. • Openstaande meldingen afhandelen op volgorde van urgentie. Communicatie • Communicatie naar bewoners (i.o.m. Welbions) / bedrijven? • Communicatie naar bestuurlijk verantwoordelijken (college en raad)? AOV-er • Evalueren met verantwoordelijk betrokkenen
Bijlage Standaardcommunicatie bij wateroverlast Urgente meldingen Schade aan de weg • Verzakkingen in de weg en losliggende putdeksels worden zo spoedig mogelijk verholpen door Twente Milieu. Overlast / gevaar door storm • Als de wateroverlast gepaard gaat met storm of rukwinden kan er sprake zijn van afgewaaide takken of omgewaaide bomen. Opruimen en afzetten van de weg gebeurt door Twente Milieu, in combinatie met inzet van de brandweer. • Als een boom dreigt om te vallen kan er sprake zijn van noodkap. In dat geval dient zo spoedig mogelijk contact te worden opgenomen met Beheer of Twente Milieu Ondergelopen kelders • Een ondergelopen kelder dient door burger gemeld te worden bij de brandweer. Overige, minder urgente meldingen Problemen met de huisriolering • Water op straat kan tot gevolg hebben dat de huisriolering begint te borrelen en tijdelijk niet gebruikt kan worden omdat het hoofdriool vol zit. Deze problemen verdwijnen meestal na het wegtrekken van het water. Is dat niet het geval dan dient men in eerste instantie zelf de eigen huisriolering te controleren. Problemen met de drukriolering • Problemen met de drukriolering tijdens hevige regenval kan er op duiden dat er hemelwater is aangesloten op de drukriolering. De kleinere drukrioolgemalen in het buitengebied werken met een rode lamp. Mocht een gemaal uitvallen dan gaat de rode lamp branden.
Grote gemalen worden centraal en op afstand gemonitord. Twente Milieu controleert het functioneren van de drukriolering na afloop van de regenval.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
7
Projectgerelateerd
Algemene vragen Waarom blijft er water op straat staan? • De riolering is (en wordt) ontworpen op een normale afvoer van de huishoudens en een normale regenval (20mm/h). Bij extreme regenval ontstaat een capaciteitsprobleem, dat wordt opgelost door de straat (tussen de trottoirbanden) als extra berging voor het regenwater te benutten. Waarom heeft de een straat meer overlast dan de andere? • Verschillen in het rioolstelsel en de hoogteligging kunnen er voor zorgen dat het water op de ene plek snel wegtrekt en op een ander plek juist omhoog komt. Wat doet de gemeente aan wateroverlast? • Afkoppelen bij gemengd rioolsysteem (hemelwater scheiden van afvalwater); • Hemelwater op locatie (zowel in openbare ruimte als op particulier terrein) vasthouden en bergen; • Bestaande groenzones omvormen tot wadi’s; • Bewustwording particulieren vergroten; • Bij herinrichtingsprojecten ruimte zoeken in de openbare ruimte; • Nieuwbouwplannen al ontwikkeld als duurzaam wonen; • Communicatie en afstemmen met waterschap Vechtstromen (uitwisseling kennis waterketen/watersystemen); • Buffervoorzieningen aanleggen (bergingskelder en calamiteitenoverstort); • Beleid en visie afstemmen op toekomstige ontwikkelingen. De lijst met contactpersonen en -gegevens wordt periodiek geactualiseerd.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
8
Projectgerelateerd
B7
Watertaken in het omgevingsplan
Aanzet Juridische regels gemeentelijke watertaken in het omgevingsplan.
Aansluiten op de riolering In het nieuwe stelsel blijven de eisen aan de inpandige rioolleidingen op rijksniveau geregeld, in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dat besluit verwijst nog steeds naar de NEN 3215. De regels over de terreinriolering komen echter niet terug, en zijn daarom opgenomen in de bruidsschat voor het omgevingsplan. Net als in het Bouwbesluit 2012, is in de bruidsschat geregeld dat de gemeente voor ieder individueel bouwwerk dat wordt aangesloten op de riolering een aansluitvoorschrift stelt (in de termen van de Omgevingswet: een maatwerkvoorschrift). Als de gemeente in de praktijk een standaard aansluitvoorschrift hanteert, kan die standaard als algemene regel worden opgenomen in het omgevingsplan. Ook is het mogelijk om in het omgevingsplan algemene regels te stellen die per gebied of per type riolering verschillen. Het stellen van algemene regels in het omgevingsplan zorgt ervoor dat maatwerkvoorschriften alleen hoeven te worden gebruikt voor de uitzonderingen op die algemene regels. Zo is het instrument maatwerkvoorschrift ook bedoeld. Om het functioneren van de openbare riolering te waarborgen, zijn regels nodig over de aansluitingen op deze riolering. Deze bouwsteen bevat regels over het aansluiten van de perceelleidingen voor afvalwater op de openbare riolering.
Deze regels komen in de plaats van artikel 2.2.3.5 uit de bruidsschat, dat is overgenomen uit het Bouwbesluit 2012. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet ontstaat er van rechtswege een omgevingsplan, waarin ook de bruidsschat is opgenomen (de voormalige rijksregels die in het nieuwe stelsel niet terugkeren op rijksniveau). Als de gemeente deze bouwsteen overneemt, moet zij daarom artikel 2.2.3.5 van het omgevingsplan laten vervallen. Artikel 6.1 (technische eisen afvoerleidingen) 1. Met het oog op het beschermen van de gezondheid ligt een ondergrondse doorvoer van een voorziening voor afvoer van afvalwater door een uitwendige scheidingconstructie van een bouwwerk zoveel mogelijk haaks op de scheidingsconstructie. 2. De gebouwaansluiting van de op het eigen erf of terrein gelegen riolering of andere voorziening voor afvoer van afvalwater is zodanig dat bij zetting de dichtheid van de aansluiting en de afvoer gehandhaafd blijft. 3. Een terreinleiding waardoor huishoudelijk afvalwater of bedrijfsafvalwater wordt geleid: a. heeft geen vernauwing in de stroomrichting; b. heeft een vloeiend beloop; c. is waterdicht; en d. heeft een voldoende inwendige diameter. Artikel 6.2 (ligging afvoerleidingen op de perceelgrens) 1. Als huishoudelijk afvalwater of bedrijfsafvalwater op een openbaar vuilwaterriool kan worden geloosd, ligt de perceelaansluitleiding: a.
op de perceelgrens aan de zijde van het perceel waar het openbaar vuilwaterriool is gelegen; en b. met ter plaatse van het aansluitpunt een dekking van ten hoogste 1,00 m onder maaiveld. 2. Een perceelaansluitleiding voor huishoudelijk afvalwater heeft een inwendige diameter van ten minste 110 mm (bij voorkeur minimaal 125 mm indien het een gemengde aansluiting betreft). 3. Als hemelwater of grondwater op een openbaar hemelwaterstelsel of openbaar vuilwaterriool kan worden geloosd, ligt de perceelaansluitleiding: a. op de perceelgrens aan de zijde van het perceel waar het openbaar hemelwaterstelsel of openbaar vuilwaterriool is gelegen; en 27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
9
Projectgerelateerd
b. met ter plaatse van het aansluitpunt een dekking van ten hoogste 1,00 m onder maaiveld. 4. Bij maatwerkvoorschrift kan een andere ligging of inwendige diameter worden bepaald en kunnen aanvullende voorzieningen worden voorgeschreven ter bescherming van de doelmatige werking van de perceelaansluitleiding, naburige aansluitingen of de voorzieningen voor het beheer van afvalwater. Toelichting op de artikelen Artikel 6.1 (technische eisen afvoerleidingen) De eisen aan de voorzieningen voor de afvoer van afvalwater in dit artikel zijn ontleend aan het voormalige Bouwbesluit 2012. Ten opzichte van dat besluit zijn de eisen verbreed naar alle typen afvoerleidingen, dus ook die voor grondwater en bedrijfsafvalwater. Een ander verschil met de regels van het Bouwbesluit 2012 is dat het verbod op beer- en rottingsputten is geschrapt. Deze komen nauwelijks meer voor. Mocht er in een bijzonder geval wel een beer- of rottingsput aanwezig zijn, dan wordt bezien of hierdoor schadelijke gevolgen kunnen ontstaan voor de doelmatige werking van de voorzieningen voor het beheer van afvalwater (zoals het openbare vuilwaterriool of het zuiveringtechnische werk). Dergelijke schade is in strijd met de specifieke zorgplicht voor milieubelastende activiteiten. Het bevoegd gezag kan zo nodig op grond van die specifieke zorgplicht optreden.
De eisen in dit artikel sluiten aan op de regels van paragraaf 3.7.4 van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Die paragaaf bevat regels over de afvoerleidingen voor huishoudelijk afvalwater en hemelwater die onderdeel uitmaken van een bouwwerk. De eisen in dit artikel gaan over de afvoerleidingen buiten het bouwwerk. Artikel 6.2 (ligging afvoerleidingen op perceelgrens) Dit artikel bevat de algemene regels voor de ligging van perceelaansluitleidingen ter plaatse van de perceelgrens. Deze regels gelden alleen als het is toegestaan om huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater, hemelwater of grondwater op de openbare riolering te lozen. Of dat het geval is blijkt uit de regels over lozingen van afvalwater in afdeling PM (verwijzing) van dit omgevingsplan. De aansluitleidingen moeten aan de zijde van het perceel worden aangelegd waar de openbare riolering ligt. In het algemeen is dat aan de voorzijde van het perceel. Bij hoekpanden of in bijzondere gevallen is het aan te raden om contact op te nemen met de gemeente om de exacte ligging van de openbare riolering na te gaan. De diepteligging van perceelaansluitleidingen voor huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater is ten minste 0,70 m en maximaal 1,00 m onder maaiveld. De minimale diepteligging van hemelwaterleidingen is 0,80 m, omdat deze een grotere omvang kunnen hebben.
De hoogte wordt gemeten vanaf de binnenonderkant van de perceelaansluitleiding. Een hogere ligging zou tot schade kunnen leiden bij strenge vorst. Gemeente Borne hanteert ter plaatse van het aansluitpunt op de openbare riolering een maximale dekking van 1,0 meter. Bij een diepere ligging is lozing van het afvalwater op de openbare riolering onder vrij verval niet goed meer mogelijk. Voor de afvoerleidingen van huishoudelijk afvalwater is een minimale inwendige diameter van 110 mm voorgeschreven. Deze diameter is nodig om verstoppingen te voorkomen. Gemeente Borne adviseert minimaal 125 mm indien het een gemengde aansluiting betreft. Op grond van het vierde lid kan het bevoegd gezag bij maatwerkvoorschrift aanvullende voorzieningen eisen of – al dan niet op verzoek – een ligging voorschrijven die afwijkt van de eisen in dit artikel. Een voorbeeld van een aanvullende voorziening is een pomp of terugslagklep, die nodig is om potentiële wateroverlast te voorkomen als lozingsvoorzieningen in het gebouw lager liggen dan 0,15 m boven het straatniveau. Voor aansluiting op de openbare riolering is ook een aansluitleiding in het openbare gebied nodig, vanaf de perceelgrens tot aan de openbare riolering. Deze aansluitleiding wordt veelal door de gemeente zelf aangelegd.
Op grond van de Algemene plaatselijke verordening is het verboden om zonder vergunning te graven in de openbare weg en om verharding op te breken. Een perceeleigenaar kan dus niet zomaar zelf een aansluiting op de openbare riolering realiseren.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
10
Projectgerelateerd
Lozen van huishoudelijk afvalwater Deze paragraaf gaat over het lozen van huishoudelijk afvalwater. De gemeente heeft een zorgplicht voor het inzamelen van stedelijk afvalwater (waar ook huishoudelijk afvalwater onder valt). In de gemeentelijke omgevingsvisie is deze zorgplicht verder ingevuld. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de bebouwde kom en het buitengebied, en tussen huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater. De onderstaande artikelen voor het lozen van huishoudelijk afvalwater geven uitvoering aan de omgevingsvisie. Als de gemeente deze artikelen overneemt, dienen de volgende artikelen uit de bruidsschat te worden geschrapt: • Artikel 2.3.7.3.2 (gegevens en bescheiden); • Artikel 2.3.7.3.4 (lozen van huishoudelijk afvalwater); en • Artikel 2.3.7.3.5 (zuiveringsvoorziening huishoudelijk afvalwater). Artikel 6.3 (huishoudelijk afvalwater: lozingsroute) 1. Met het oog op het doelmatig beheer van afvalwater wordt in het gerioleerde gebied huishoudelijk afvalwater geloosd in het vuilwaterriool. 2. Het bevoegd gezag kan omgevingsvergunning verlenen voor een andere verwerking van huishoudelijk afvalwater dan lozing in het vuilwaterriool. 3.
Het bevoegd gezag verleent de vergunning alleen als het huishoudelijk afvalwater wordt gezuiverd met een techniek die ten minste hetzelfde zuiveringsrendement heeft als een zuiveringtechnisch werk als bedoeld in paragraaf 4.49 van het Besluit activiteiten leefomgeving. Artikel 6.4 (lozen op of in de bodem: zuiveringsvoorziening) 1. Met het oog op doelmatig beheer van afvalwater kan huishoudelijk afvalwater in het ongerioleerde gebied op of in de bodem worden geloosd. 2. Met het oog op het voorkomen van verontreiniging van de bodem wordt het afvalwater via een zuiveringsvoorziening geleid. 3. Voor dat afvalwater gelden de in tabel 6.4 genoemde emissiegrenswaarden. Tabel 6.4 Emissiegrenswaarden
4. Als het huishoudelijk afvalwater minder dan zes inwonerequivalenten bevat, kan het, in afwijking van het derde lid, voor vermenging met ander afvalwater worden geleid door een septictank: a. met een nominale inhoud van ten minste 6 m3 (6.000 liter), volgens NEN-EN 12566-1, en met een hydraulisch rendement van maximaal 10 g, volgens annex B van NEN-EN 12566-1; of b. die voor 1 januari 2009 is geplaatst en op de hoeveelheid afvalwater dat wordt geloosd is afgestemd. Artikel 6.5 (gegevens en bescheiden) 1. Ten minste vier weken voor de start van de activiteit, bedoeld in artikel 1.4, worden de volgende gegevens en bescheiden aan het bevoegd gezag verstrekt: a. het aantal inwonerequivalenten dat wordt geloosd; b. de wijze van behandeling van het afvalwater; en
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
11
Projectgerelateerd
c. de verwachte datum van het begin van de activiteit. 2. Ten minste vier weken voor de activiteit wijzigt, worden de gewijzigde gegevens verstrekt aan het bevoegd gezag. Toelichting Artikel 6.3 (huishoudelijk afvalwater: lozingsroute) De zorgplicht die de gemeente heeft voor stedelijk afvalwater houdt in dat zij het vrijgekomen afvalwater inzamelt en transporteert naar het overnamepunt. Vanaf dit overnamepunt zorgt het waterschap voor verder transport en zuivering in een zuiveringtechnisch werk, de zogenaamde rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Stedelijk afvalwater bestaat uit huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. De zorgplicht wordt met name ingevuld door het aanleggen en beheren van een openbaar vuilwaterriool. Een dergelijk riool is expliciet bedoeld om huishoudelijk afvalwater mee in te zamelen en te transporteren naar een RWZI. Daarmee wordt het milieu op de best mogelijke manier beschermd. Om die reden is in dit artikel een verplichting opgenomen om in het gerioleerde gebied huishoudelijk afvalwater in het vuilwaterriool te lozen. Daarmee is het lozen van huishoudelijk afvalwater op of in de bodem of in het oppervlaktewater verboden. Artikel 6.4 (lozen op of in de bodem: zuiveringsvoorziening) Niet overal is het aanleggen van riolering doelmatig.
Er zijn gebieden waar de kosten voor de aanleg van riolering niet opwegen tegen de milieuwinst die daarmee wordt behaald. Het Rijk had daarvoor een voorziening getroffen in de zin van afstandseisen tot het dichtstbijzijnde vuilwaterriool of zuiveringtechnisch werk. Als de afstand tot een dergelijk werk groter was dan 40 meter vanaf de perceelgrens, mocht in de bodem of op het oppervlaktewater worden geloosd, wel afhankelijk van het aantal te lozen inwonerequivalenten. Deze regel keert niet op rijksniveau terug en was daarom opgenomen in de bruidsschat (de verzameling voormalige rijksregels die bij inwerkingtreding van de Omgevingswet vervallen). De hiervoor genoemde bruidsschatregel is niet meer nodig. Immers, de gemeente weet precies welke gebieden gerioleerd en ongerioleerd zijn. Bij het vaststellen van de regel om huishoudelijk afvalwater in het vuilwaterriool te lozen, heeft de gemeente al beoordeeld waar een vuilwaterriool aanwezig is waarop geloosd kan worden. Dit werkingsgebied is het “gerioleerde gebied” genoemd. Voor lozingen die plaatsvinden in het “ongerioleerde buitengebied” hoeft huishoudelijk afvalwater niet in het vuilwaterriool te worden geloosd. In dat gebied gelden de regels voor het lozen van huishoudelijk afvalwater in de bodem van dit artikel.
De gemeente moet wel worden geïnformeerd over die lozing (zie artikel 4.5) Er kan overigens ook in het oppervlaktewater worden geloosd; de regels daarover staan in de waterschapsverordening. Als een locatie in het werkingsgebied “ongerioleerd buitengebied” ligt, is de afstand tot het dichtstbijzijnde vuilwaterriool te groot om lozing op het vuilwaterriool voor te schrijven. De gemeente staat met dit artikel lozing in de bodem onder voorwaarden toe: er moet een zuiveringsvoorziening worden toegepast die voldoet aan bepaalde eisen. Het vierde lid voorziet voor kleinschalige lozingen in een afwijkingsmogelijkheid van de in tabel 4.4 genoemde emissiegrenswaarden. Het huishoudelijk afvalwater kan in die gevallen voor vermenging met ander afvalwater worden geleid door een septictank. Het regelmatig legen van een dergelijke septictank valt onder de specifieke zorgplicht.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
12
Projectgerelateerd
Bedrijfsafvalwater in het buitengebied Deze paragraaf gaat over het stellen van beperkingen aan het lozen van bedrijfsafvalwater in het buitengebied. Het gerioleerde buitengebied bestaat per definitie uit drukrioleringen die in beginsel bedoeld zijn voor huishoudelijk afvalwater. Ander afvalwater, dat qua biologische afbreekbaarheid overeenkomt met huishoudelijk afvalwater, kan ook worden geloosd op het vuilwaterriool. Bedrijfsafvalwater dat qua biologische afbreekbaarheid niet overeenkomt met huishoudelijk afvalwater, moet volgens het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) in veel gevallen ook op de vuilwaterriolering worden geloosd. De drukriolering kan dit afvalwater, zeker als het gaat om grote hoeveelheden, vaak niet adequaat verwerken. Het onderstaande artikel regelt de beperkingen die aan dergelijke lozingen moeten worden gesteld. Voor bedrijven die onder het Bal vallen, is deze regel een maatwerkregel op het Bal. Betreft een denkrichting: hier wordt in een later stadium nog een besluit over genomen. De regels worden te zijner tijd in het omgevingsplan opgenomen: Artikel 6.14 (ander afvalwater: lozingsroute) 1.
Met het oog op de bescherming van de doelmatige werking van het openbare vuilwaterriool en het zuiveringtechnische werk wordt bedrijfsafvalwater, dat qua biologische afbreekbaarheid niet overeenkomt met huishoudelijk afvalwater, in het gerioleerde buitengebied alleen geloosd op dat vuilwaterriool: a. tussen 06.00 en 22.00 uur: met een maximaal debiet van < x > m3 per uur; en b. tussen 22.00 en 06.00 uur: met een maximaal debiet van < y > m3 per uur. 2. Met het oog op het beschermen van de doelmatige werking van het openbare vuilwaterriool kan het bevoegd gezag bij maatwerkvoorschrift, in afwijking van het eerste lid, bepalen dat minder of geen bedrijfsafvalwater in het vuilwaterriool wordt geloosd. Toelichting Het heeft de voorkeur om bedrijfsafvalwater dat qua biologische afbreekbaarheid overeenkomt met huishoudelijk afvalwater, in het vuilwaterriool te lozen. Het vuilwaterriool transporteert het afvalwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van het waterschap. De RWZI is geschikt om dit soort afvalwater te verwerken. Het zuiveringsproces van de RWZI is echter minder effectief voor bedrijfsafvalwater dat qua biologische afbreekbaarheid niet overeenkomt met huishoudelijk afvalwater. Koelwater bevat bijvoorbeeld vrijwel geen biologisch afbreekbare stoffen, zodat transport naar een zuivering in de RWZI eigenlijk overbodig is.
Ander afvalwater is soms in het geheel niet biologisch afbreekbaar. Voor veel lozingen van bedrijfsafvalwater bepaalt het Besluit activiteiten leefomgeving dat dit, met het oog op het doelmatig beheer van afvalwater, op de vuilwaterriolering moet worden geloosd. In het buitengebied is dat echter lang niet altijd mogelijk. De drukriolering in het buitengebied is met name bedoeld voor de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater. Grote hoeveelheden bedrijfsafvalwater kunnen niet worden verwerkt. Het eerste lid is een gebiedsgerichte maatwerkregel die het mogelijk maakt om beperkingen te stellen aan de hoeveelheid bedrijfsafvalwater dat qua biologische afbreekbaarheid niet overeenkomt met huishoudelijk afvalwater, in het vuilwaterriool te lozen. Deze lozingen zijn alleen toegestaan als het overtollige afvalwater op eigen terrein wordt geborgen en wordt geloosd met een maximum debiet van <x> m3 per uur. In de nachtelijke uren wordt minder huishoudelijk afvalwater geloosd, en kan het vuilwaterriool daarom meer bedrijfsafvalwater verwerken. Tussen 22u en 6u mag daarom <y> m3 per uur worden geloosd. Op deze manier wordt de beschikbare afvoercapaciteit optimaal benut. Voorbeelden van dit soort bedrijfsafvalwater zijn melkspoelwater of waswater van wasplaatsen bij agrarische bedrijven, of regenwater dat op bodembeschermende voorzieningen bij tankstations valt.
Het tweede lid bevat een mogelijkheid om bij maatwerkvoorschrift de lozing van bedrijfsafvalwater geheel verder te beperken of zelfs geheel te verbieden. Het bevoegd gezag gaat alleen over tot het stellen van zo’n maatwerkvoorschrift als het aanbod van bedrijfsafvalwater in het buitengebied, ondanks de beperking in lozingsdebiet en de venstertijden, niet meer verwerkt kan worden. 27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
13
Projectgerelateerd
De initiatiefnemer kan de gemeente overigens ook verzoeken om de vuilwaterriolering uit te breiden of het systeem anderszins aan te passen. De kosten van die uitbreiding of aanpassing komen dan voor rekening van de initiatiefnemer en worden verhaald met toepassing van bijvoorbeeld de Verordening eenmalig aansluitrecht.
Vloerpeil en maximaal percentage verharding Deze paragraaf gaat over de minimale hoogte van het bouwpeil van vloeren en over het maximale percentage verharding op een perceel. Steeds vaker worden percelen verhard en ligt het bouwpeil van vloeren op gelijke hoogte met verharding buiten het gebouw. Hierdoor stroomt hemelwater makkelijk het gebouw in met alle gevolgen van dien. Meer verharding op een perceel zorgt daarnaast voor minder mogelijkheden voor infiltratie in de bodem. Hemelwater stroomt daardoor versneld af naar de riolering, die daardoor overbelast raakt. Om deze ongewenste effecten te voorkomen, zijn artikelen opgenomen die zowel de hoogte van het bouwpeil als het maximale percentage verharding reguleren. Artikel 6.7 (vloerpeil) Met het oog op het beperken van wateroverlast is bij (ver)nieuwbouw het vloerpeil van de begane grond vloer van een gebouw ten minste 30 cm boven het straatpeil. Toevoegen aan begripsbepalingen: straatpeil: hoogteligging van de bovenkant van de openbare weg; vloerpeil: hoogteligging van de bovenkant van de niet-afgewerkte vloer. Betreft een denkrichting: hier wordt in een later stadium nog een besluit over genomen. De regels worden te zijner tijd in het omgevingsplan opgenomen: Artikel 6.8 (maximaal percentage verharding) 1.
Met het oog op klimaatadaptatie bedraagt de oppervlakte van alle bouwwerken en verhardingen op percelen met de functie Wonen samen maximaal 50% van het totale perceeloppervlak. 2. Met het oog op klimaatadaptatie bedraagt de oppervlakte van alle bouwwerken en verhardingen op percelen met de functie Bedrijven samen maximaal 70% van het totale perceeloppervlak. Toevoegen aan overgangsrecht: Artikel 6.8 is niet van toepassing op de oppervlakte van bouwwerken en verhardingen die op het moment van inwerkingtreding van dit omgevingsplan aanwezig was en sindsdien niet is veranderd. Toelichting Artikel 6.7 (vloerpeil) In de omgevingsvisie is vastgelegd dat de gemeente in bepaalde gevallen sturend wil optreden als het gaat om het nemen van maatregelen om waterschade aan gebouwen te voorkomen. Een van die maatregelen betreft regels over een minimaal vloerpeil. Het vloerpeil is van belang voor de waterhuishouding binnen de gemeente omdat het vloerpeil invloed heeft op de ontwateringsdiepte en op de gevoeligheid van gebouwen voor waterschade als er bij hevige neerslag water op straat komt te staan. Door het voorschrijven van een minimaal vloerpeil van de begane grond vloer ten opzichte van het straatpeil, kan de gemeente de gewenste ontwateringsdiepte realiseren en in stand houden en de kans op schade door water op straat beperken.
Het minimale vloerpeil verschilt per locatie en is vastgelegd als waarde op de digitale verbeelding van het omgevingsplan. Artikel 6.8 (maximaal percentage verharding) In de omgevingsvisie is vastgelegd dat de gemeente in bepaalde gevallen sturend wil optreden als het gaat om het nemen van maatregelen om wateroverlast in de openbare ruimte te voorkomen. Een van die maatregelen betreft regels over een maximaal percentage aan verhard oppervlak. Neerslag die op verhard oppervlak valt, dringt niet of nauwelijks door in de bodem, maar stroomt direct af naar de riolering. Bij forse neerslag leidt dit tot afvoerpieken in de riolering. Door beperkingen te stellen 27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
14
Projectgerelateerd
aan de hoeveelheid verharding op een perceel wordt de hoeveelheid neerslag die versneld tot afvoer komt, beperkt. Een percentage van maximaal 50 % verharding bij woningen en maximaal 70 % bij bedrijven zorgt ervoor dat de hoeveelheid neerslag die van een perceel afstroomt niet te groot is en dat er op het perceel zelf voldoende ruimte over blijft om water te bergen. Voor bestaand verhard oppervlak is voorzien in overgangsrecht. De bestaande verharde oppervlakten mogen worden gehandhaafd. De regel wordt van toepassing zodra er wijzigingen aan de bouwwerken of verhardingen worden aangebracht.
Waterberging Deze paragraaf gaat over het lozen van afvloeiend hemelwater vanaf particuliere percelen. Particulieren zijn hiervoor zelf verantwoordelijk, tenzij het niet redelijk is om te verlangen het hemelwater zelf af te voeren. Door klimaatverandering is steeds vaker sprake van extreme neerslag. Om belasting op de openbare riolering terug te brengen, is het belangrijk dat particulieren het hemelwater langer op eigen terrein vasthouden en vertraagd afvoeren. In het onderstaande artikel is daarom geregeld in welke gevallen particulieren een waterberging moeten aanleggen en waar deze aan moet voldoen. Betreft een denkrichting: hier wordt in een later stadium nog een besluit over genomen. De regels worden te zijner tijd in het omgevingsplan opgenomen. Vooralsnog gelden de uitgangspunten zoals in hoofdstuk 6 van dit plan opgenomen. Artikel 6.9 (compenserende waterberging) 1. Met het oog op het beperken van wateroverlast wordt bij nieuwbouw of vernieuwbouw van een gebouw op locaties met de functie 'Wonen' een hemelwaterberging met een minimale capaciteit van 60 l per m2 nieuw verhard oppervlak aangebracht en in stand gehouden. 2. De hemelwaterberging wordt zo ontworpen en in stand gehouden dat deze: a. het opgevangen hemelwater ten minste 48 uur vasthoudt; en b. binnen vijf dagen weer volledig beschikbaar is. 3.
Het bevoegd gezag kan bij omgevingsvergunning afwijken van het eerste lid als: a. het realiseren van de waterbergingscapaciteit redelijkerwijs niet mogelijk is; en b. de kans op wateroverlast niet toeneemt. 4. De hoeveelheid hemelwater die niet kan worden geborgen, kan worden geloosd op het openbare riool of de openbare weg. Toelichting Artikel 6.9 (compenserende waterberging) Door klimaatverandering neemt de kans op stortbuien en langdurige neerslag toe. Neerslag (hemelwater) stroomt vanaf het dakoppervlak van gebouwen en bestrating via een regenpijp of bovengronds naar de openbare riolering. De openbare riolering moet het afstromende hemelwater van veel gebouwen verwerken. De capaciteit van het riool is bij zo'n forse regenbui niet altijd toereikend. Als de riolering het aanbod van hemelwater niet meer aan kan, kan dit tot ernstige wateroverlast leiden en tot schade aan gebouwen of infrastructuur. De gemeente wil dit soort situaties zo veel mogelijk voorkomen. De gemeente heeft haar visie op de verwerking van hemelwater voor de komende jaren opgenomen in de omgevingsvisie. Daar staat onder meer in dat het uitgangspunt bij nieuwbouwlocaties is dat deze ‘waterrobuust’ en ‘klimaatbestendig’ worden ontwikkeld. De gemeente zamelt bij nieuwbouwsituaties geen regenwater is.
De eigenaar van gebouwen en percelen verwerkt het regenwater zelf binnen de perceelgrens, tenzij dat redelijkerwijs niet kan worden gevergd. De gemeente stimuleert perceeleigenaren om zelf in actie te komen, onder andere door voorlichting en technisch advies. Deze regel moet als sluitstuk van het proces worden beschouwd.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
15
Projectgerelateerd
De gemeente zorgt voor een voorziening waarmee regenwater bij hevige buien kan worden verwerkt. Voor echt hevige buien is daarom altijd een openbare voorziening aanwezig waarmee de kans op wateroverlast wordt beperkt. Via de regel om bij (ver)nieuwbouw een minimale waterbergingscapaciteit van 60 liter per vierkante meter verhard oppervlak aan te leggen en in stand te houden, wordt hemelwater langer vastgehouden op eigen terrein. Op die manier wordt de belasting op de openbare riolering geleidelijk aan teruggebracht. Een capaciteit van 60 l per m2 betekent dat voor een perceel met een totaal verhard oppervlak (de bebouwing en eventuele bestrating) van 100 m2 moet worden voorzien in een vorm van waterberging met een totale capaciteit van 6.000 liter. De benodigde waterbergingscapaciteit kan op verschillende manieren gerealiseerd worden. Voorbeelden zijn het ingraven van infiltratiekratten of een grindbed, het aanleggen van een verdiept gedeelte in de tuin, het aanleggen van een groen dak of het plaatsen van een of meer regentonnen. Een combinatie van waterbergende voorzieningen is ook mogelijk. Bij het berekenen van het bergende volume van een grindbed moet rekening worden gehouden met het volume dat het grind zelf inneemt. De verplichting om te voorzien in een minimale waterbergingscapaciteit van hemelwater van 60 l per m2 geldt alleen voor (ver)nieuwbouw.
Nieuwbouw betreft bijvoorbeeld een volledig nieuw gebouw, maar ook de uitbreiding van een bestaand gebouw met een aanbouw. De bergingseis heeft dan betrekking op het oppervlak van de aanbouw. Met vernieuwbouw wordt hier bedoeld het slopen en opnieuw bouwen van een gebouw. Bij verbouwingen zoals een dakkapel aan een bestaand gebouw is deze regel niet van toepassing, omdat dan de omvang van het verharde oppervlak niet toeneemt. Voor het beperken van wateroverlast is het essentieel dat de hemelwaterberging binnen afzienbare tijd na een bui weer beschikbaar is voor het opvangen van de volgende bui. Daarom is in het tweede lid bepaald dat de hemelwaterberging binnen een termijn van vijf dagen weer beschikbaar moet zijn. Dit kan bijvoorbeeld door de hemelwaterberging als infiltratievoorziening in te richten, zodat het opgevangen water langzaam in de bodem zakt. Er kunnen voor infiltreren van regenwater in een grondwaterbeschermingsgebied overigens wel regels gelden in de provinciale omgevingsverordening ter bescherming van drinkwaterwinningen. Het is niet zo dat het omgevingsplan bouwplannen voor (ver)nieuwbouw die niet voldoen aan de waterbergingseis uit het eerste lid zonder meer verbiedt. Er zijn situaties denkbaar waarin het realiseren van de voorgeschreven hoeveelheid waterberging erg lastig is, of zelfs onmogelijk.
Bijvoorbeeld als de doorlatendheid van de bodem slecht is of de grondwaterstand erg hoog is op de (enige) plaats waar een initiatiefnemer waterberging kan realiseren. Een initiatiefnemer kan, in dit soort gevallen, in overleg met de gemeente kijken of er een andere geschikte manier is om te zorgen dat wateroverlast niet toeneemt. De alternatieve maatregelen worden vastgelegd in een omgevingsvergunning op grond van het derde lid. Bij extreme neerslag die de hoeveelheid van 60 liter per vierkante meter te boven gaat, kan gebruik worden gemaakt van de voorziening die de gemeente specifiek voor dit doel heeft aangelegd. Het vierde lid maakt daarmee duidelijk dat de waterberging niet bedoeld is om alle mogelijke regenbuien op te vangen. Dit artikellid geeft invulling aan de wettelijke zorgplicht die de gemeente heeft voor het verwerken van hemelwater, als dat redelijkerwijs niet van de perceeleigenaar kan worden gevergd.
27-9-2021
WATERTAKENPLAN BORNE
BH8495-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0001
16
Projectgerelateerd
Afkoppelen en infiltreren Deze paragraaf gaat over een eventueel nader te bepalen verbod om hemelwater of grondwater te lozen op het vuilwaterriool. Het verbod geldt alleen in het zogenaamde afkoppelgebied. Perceeleigenaren worden met de onderstaande bepaling verplicht om in het betreffende gebied af te koppelen. Daarmee wordt de doelmatige werking van de voorzieningen voor het beheer van afvalwater veiliggesteld. Verder is een artikel opgenomen over het verplicht infiltreren van hemelwater op eigen terrein in de zogenaamde infiltratiegebieden. Achterliggende reden hiervan is de wens om hemelwater lokaal vast te houden in de betreffende gebieden, zodat dit water beschikbaar blijft voor perioden van droogte. Artikel 6.11 (afkoppelen) 1. Met het oog op de bescherming van de doelmatige werking van de voorzieningen voor het beheer van afvalwater wordt in het afkoppelgebied afvloeiend hemelwater en grondwater niet geloosd in het openbare vuilwaterriool. 2. Het eerste lid is niet van toepassing op lozingen vanaf verhard oppervlak aan de achterzijde van een perceel. 3. Het bevoegd gezag kan in het afkoppelgebied een omgevingsvergunning verlenen voor het lozen van afvloeiend hemelwater en grondwater in het openbare vuilwaterriool. 4.