CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Nota Kaderstelling 2024-2027

Raadsvergadering 18 juli 2023, gemeente BorneBij agendapunt: Nota kaderstelling 2024-202713.941 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Integraal huisvestingsplan Er moet een geactualiseerd Integraal Huisvestingsplan (IHP) komen. Het vorige dateert uit 2017. In dit plan komt een visie op de huisvesting voor onderwijs, kinderopvang en eventuele andere aangrenzende kindvoorzieningen. In de factsheet wordt uitgebreid ingegaan op de noodzaak om deze visie te actualiseren. Richtinggevende beleidskeuzes De eerder geschetste maatschappelijke ontwikkelingen geven de noodzaak aan deze ook op de langere termijn het hoofd te bieden. Er moet meer worden geïnvesteerd in voorliggende preventieve voorzieningen. Volgens de weg die inmiddels met de Visie Sociaal Domein en het Programma Sociaal Domein zijn ingeslagen. En volgens de voornemens uit het Raadsakkoord. Nu investeren in preventie helpt uiteindelijk duurdere zorg in een later stadium te verminderen. De te verwachten besparing op zorgkosten, dankzij preventie op dit moment, kan al in 2024 zichtbaar worden. Gebaseerd hierop liggen de volgende richtinggevende beleidskeuzes voor. • • • • •

23int00840 Integraal huisvestingsplan (leerlingenprognoses en technische ondersteuning): € 60.000 incidenteel 23int00933 Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein (uitvoeringsbudget): € 25.000 Incidenteel voor 2024 t/m 2026 23int00994 Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente: € 3.000 incidenteel voor 2024 en voor de periode 2025-2028 € 15.000 structureel. 23int01051 Uitvoering plan van aanpak Lokale Inclusie-agenda: €10.000 incidenteel. 23int01335 Versterken voorliggende voorzieningen (ouderenwerk, vrijwilligerswerk en mantelzorgondersteuning): € 107.000 structureel, waarvan € 67.000 uit materiële budgetten.

Pagina 28 van 40

Bestuur en samenleving “De echte opdrachtgever loopt op straat”. We doen het voor de inwoners en ondernemers van Borne en de dorpen. Daarvoor heb je vertrouwen nodig. En dat vertrouwen winnen we door open, betrouwbaar, dienstverlenend, maar ook sturend te zijn. Met die competenties vormen we het fundament van het imago. En dat moet worden gedragen door alle geledingen van de gemeente. Van Raad, via Bestuur, tot aan directie en medewerkers van de organisatie. Op die manier staat het welzijn van de samenleving centraal. En dat betekent voor iedereen dat je naar buiten moet kijken. Jezelf constant de vraag stellen: “Is wat ik nu doe of beslis, goed voor de samenleving? En, in hoeverre kan ik de voortschrijdende mening van de samenleving deel laten uitmaken van mijn besluitvorming en handelen?” Luisteren, participatie en daarnaar beslissen en handelen dus. Dit klinkt makkelijk, gewoon doen, maar zo eenvoudig is dat niet. Het draait om verwachtingsmanagement. Aan de voorkant al helder aangeven wat kan en haalbaar is. En daar speelt communicatie de hoofdrol. Zowel intern als extern. Zodat de uiteindelijke boodschap naar buiten eenduidig is. Waarin heel helder wordt verteld wat je mag verwachten van gemeente Borne. En dat vervolgens ook doen! “We zeggen dus wat we doen én we doen dus wat we zeggen.” Loopt het anders, dan maken we dit, beargumenteerd, bespreekbaar.

Dit kunnen we niet alleen, we betrekken de organisatie actief bij deze manier van werken en voor een aantal publieke onderwerpen, betrekken we de samenleving daarbij. Voor dat laatste stellen we participatiebeleid op. En voor deze open werkwijze trainen we ons bestuur en onze organisatie. Programmaplan Bestuur en Samenleving De paraplu voor dit verhaal vinden we in het programmaplan Bestuur en Samenleving, waarin we de verschillende elementen vinden die nodig zijn om een betrouwbare, dienstverlenende overheid te zijn. Dit programmaplan krijgt in 2024 vorm. De stappen die hieruit voortvloeien worden gefaseerd uitgevoerd. Enerzijds om de organisatie en het bestuur op een natuurlijke manier mee te nemen in nieuwe werkwijzen en vaardigheden. Anderzijds om ook de samenleving steeds meer mee te laten doen op alle onderwerpen. In één keer alles oppakken, zal de participatie niet ten goede komen. Ook de samenleving moet léren hoe te participeren. Gedoseerd invoeren komt ten goede aan de gewenning aan het proces, en daarmee aan de kwaliteit van de participatie. En dat verhoogt de waarde van de uitkomsten waarop besluiten kunnen worden gebaseerd. Kernelementen programma bestuur en samenleving De belangrijkste vraag die we ons moeten stellen: Wat voor gemeente willen we zijn? Hoe willen we besturen? De kortste weg om dat te omschrijven is het ontwikkelen van een kernboodschap.

Om dat ‘waar’ te maken is het belangrijk om daar ook naar te handelen. Dat vereist juiste en optimale inzet van middelen en het bijbehorende gedrag.

Pagina 29 van 40

Communicatie & Participatie Communicatie begeeft zich, kort gezegd, op het werkterrein van het overbrengen en vergroten van kennis en het daarmee beïnvloeden van houding en gedrag. Een communicatieve overheid vertelt een heldere, eenduidige boodschap. Daarin klinkt doorgaans de positieve aard van een boodschap. ‘Het glas is minstens half vol!’. Geeft ook antwoord op de vraag: “Wat heb ik eraan?” Op die manier werkt communicatie aan een positieve grondhouding van de doelgroepen. En legt het een basis voor de actieve of passieve actie die men moet ondernemen. Wanneer dat zo is wordt, op empathische wijze, ook een negatieve boodschap helder over het voetlicht gebracht. Daarin wordt uitgelegd waarom een dergelijke beslissing op dat moment de beste oplossing voor de samenleving (doelgroep) is. En daar gaat communicatie om het vestigen van ‘begrip’ bij de doelgroep. Een continue, sterk veranderende maatschappij, met een steeds mondiger en kritischer samenleving, vereist een hoogkwalitatief, strategisch communicatieadvies. In dat licht wordt gewerkt aan: • •

Herijking van het team communicatie – met meer strategische opzet en inbreng Opzet en organisatie van het opleiden van de ambtelijke organisatie en het bestuur naar een ‘communicatieve organisatie’.

Participatie is de weg naar grotere betrokkenheid. Uiteindelijk zelfs naar een vorm van eigenaarschap van de samenleving. Daarmee is de gemeente op inhoud transparant. De betrokkenheid op onderwerpen wordt groter. En het participatietraject, helpt bij besluitvorming die zo goed mogelijk op de samenleving is afgestemd. Bovendien, op die manier kan je als gemeente laten zien waar je wel, en niet van bent.

Pagina 30 van 40

Belangrijke elementen die in het participatiebeleid naar voren gaan komen zijn: • •

•

Initiatieven vanuit de samenleving worden in principe omarmd en ondersteund. Met behulp van een Participatieleidraad komt er een heldere uitleg over de werkwijze en bevoegdheden van deelnemende partijen of personen. Het invloedsniveau kan per onderwerp verschillen, afhankelijk van de - voor dat onderwerp mogelijke - participatiegraad, die loopt van Meebeslissen, als hoogste niveau tot Informeren in de laagste. De organisatie en het bestuur krijgen een training over de opzet, omgang en gespreksmethodieken bij participatietrajecten.

Transparant bestuur Transparant besturen draagt bij aan de betrouwbaarheid van de gemeente. Daarvoor is de Wet Open Overheid (Woo) in het leven geroepen. (Ter vervanging van de achterhaalde en complexe WOB) De Wet open overheid (Woo) is een nieuwe wet die op 1 mei 2022 in werking is getreden. De Woo heeft als doel de komende jaren de transparantie van de overheid te vergroten door het actief openbaar maken van informatie. Naast het vergoten van de digitale toegankelijkheid van deze informatie. De wet heeft tevens als bijkomend doel; het vertrouwen in de overheid te vergroten. Om de Woo op een juiste manier te implementeren in de gemeentelijke organisatie, is het van essentieel belang dat de informatiehuishouding van de organisatie digitaal op orde is. Om dit doel te bereiken, verplicht de Woo dat gemeenten maatregelen treffen om digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken. Uit onderzoek blijkt dat de gemeentelijke informatiehuishouding nog niet zodanig op orde is om voorbereid te zijn op de voorwaarden in deze wet. Er liggen nog grote uitdagingen voor de (nabije) toekomst om volledig aan de wettelijke verplichtingen van de Woo te kunnen voldoen. Zo zal het informatiebeleid moeten worden herijkt. Er wordt een kanaalstrategie voor de langere termijn ontwikkeld. Duizenden documenten op harde schijven en mailboxen moeten worden opgeschoond.

Het digitale bewustzijn van ambtenaren en bestuurders moet worden vergroot. Dit alles om de komende jaren de documenten uit de volgende 11 categorieën, actief, openbaar te kunnen maken: raadsstukken; organisatiegegevens; Woo-verzoeken; convenanten; bestuursstukken; adviezen van adviescolleges; onderzoeken; wet- en regelgeving; klachten; beschikkingen; jaarplannen en -verslagen. Voor 2023/2024 richten wij ons op de openbaarmaking van raadsstukken, organisatiegegevens, Wooverzoeken en besluiten, en convenanten. Dienstverlening Er wordt continue gemonitord en gewerkt aan het optimaliseren van de bereikbaarheid van de gemeentelijke ‘loketten’, via verschillende kanalen. Zowel digitaal als fysiek: • •

Het Digitaal loket: Inmiddels is een groot aantal diensten digitaal aan te vragen. Daar waar mogelijk worden daar nieuwe digitale mogelijkheden aan toegevoegd. Het Fysieke loket blijft bestaan voor inwoners die de digitale ingang niet kunnen of willen benutten.

Pagina 31 van 40

•

In 2024 wordt het beleid op dienstverlening getoetst en eventueel verbeterd met nieuwe ontwikkelingen, waardoor het digitale aanbod mogelijk nog actueler en breder wordt.

Veiligheidsbeleid Het lokaal veiligheidsbeleid is een belangrijke pijler van het lokale bestuur. De koppeling van veiligheid aan andere (beleids)terreinen komt daarbij steeds prominenter naar voren. Dat gaat niet alleen over sociaal beleid en zorg, maar bijvoorbeeld ook over het woonbeleid. Hierbij staat het versterken of terugwinnen van het vertrouwen centraal. Het laten zien dat de overheid een betrouwbare partner is voor iedereen, maar zeker voor mensen die bescherming zoeken. Het opbouwen van gezag en geloofwaardigheid is een primaire opgave voor ons als lokale overheid en veiligheid heeft daarin een belangrijke functie. In Borne voeren we een op sociale cohesie gericht veiligheidsbeleid. Dat wil zeggen dat we handelen volgens een harmoniemodel. Een aanpak die bijdraagt aan verhoudingen die minder conflictueus zijn en meer gericht op samenwerken en begrip. Handhaving van de relatie en van de rust kan niet altijd de belangrijkste norm zijn, optreden tegen drugscriminaliteit of woonoverlast is ook een belangrijke taak van de lokale overheid. En daar is streng en resoluut handelen eerder de norm. Juist echte aanwezigheid, in de haarvaten van de samenleving, draagt bij aan het inzicht wanneer er streng opgetreden moet worden en wanneer niet. Zeker in het veiligheidsbeleid zijn zowel preventie als repressie nodig.

Vooraf de voedingsbodem voor onveilige omstandigheden proberen weg te nemen, maar ook achteraf corrigeren om zaken niet op hun beloop te laten. Het gaat om duidelijkheid. Het handhavingsuitvoeringsprogramma is hierin leidend. Van groot belang hierbij is een adequaat georganiseerde toezicht- en handhavingsfunctie van de gemeente. Daarbij gaat het niet alleen om de activiteiten zelf, maar ook om hun effect op het gedrag van burgers. Uitgangspunt daarvoor is: ”Daar waar overheidstoezicht en handhavingscapaciteit zichtbaar aanwezig is en er ook daadwerkelijk wordt optreden, zullen onze inwoners dit als aanmoediging beschouwen om ook zelf verantwoordelijkheid te nemen.” Zo kan gesteld worden dat een goed georganiseerde handhavings- en toezichtfunctie in feite een vitale basisvoorziening voor onze samenleving is. In het Integraal Veiligheidsplan (IVP) dat nu wordt ingevoerd, is ‘de basis op orde krijgen voor onze boa’s’, dan ook één van onze speerpunten. Project de oversteek essentie Project ‘De Oversteek’ is gericht op het realiseren van een nieuw huisvestingsconcept, gevestigd bij het huidige Kulturhus. Dit nieuwe huisvestingsconcept staat voor een warm en laagdrempelige gevoelswaarde, waar sociaalmaatschappelijke dienstverlening, ontspanning en gemeentelijke dienstverlening hand in hand gaan.

Het nieuwe huisvestingsconcept is ook de start van een nieuwe manier van integrale dienstverlening. De inwoner kan voor vrijwel alle relevante dienstverleningsvragen op deze nieuwe locatie terecht. En de bezoeker staat hierbij vanaf binnenkomst centraal! Dit totaal-serviceconcept wordt ondersteund door drie pijlers. Het Kulturhus, het sociaalmaatschappelijk plein en de gemeentelijke organisatie. En natuurlijk is het de moderne en werkzame Pagina 32 van 40

locatie voor de lokale democratie. Om dit te bewerkstelligen werken de verschillende huisgenoten actief en intensief samen in de daarvoor benodigde ruimtes en werkprocessen. Iedere pijler is hierbij ambassadeur van het totaalconcept en staat zowel individueel als collectief, volop ten dienste van de Bornse samenleving. Om dit concept verder kracht bij te zetten zal de gemeentelijke organisatie hybride en flexibel werken. Het uitgangspunt is om op locatie te werken wanneer dit nodig is, en op afstand te werken wanneer dat kan. Het beoogde eindresultaat: een hybride organisatie die resultaatgericht werkt voor de Bornse samenleving. Hybride werken Min of meer afgedwongen door de lockdowns tijdens de Coronapandemie, zijn medewerkers hybride (plaats- en tijdonafhankelijk) te gaan werken. Als gevolg hiervan is hybride werken inmiddels een goed functionerend onderdeel geworden van de werkwijze bij veel organisaties. Zo ook bij de gemeente. Na de aanstaande verhuizing van de organisatie zal hybride werken een vast element zijn in de werkwijze, waardoor bijvoorbeeld met minder kantoorruimte kan worden volstaan. De kaders waarbinnen dit gebeurt moeten nog definitief vorm krijgen. De medewerkers worden vanuit het project ‘De Oversteek’ meegenomen en gevraagd input op dit onderwerp te geven.

Naast de praktische kant van hybride werken, betekent dit ook een definitieve cultuurverandering van de medewerkers en het management. Binnen het project zal hier uitgebreid aandacht aan worden besteed, zodat ‘hybride’ daarna een natuurlijke manier van werken is geworden. Organisatieontwikkeling Het organisatiebesluit en de besturingsfilosofie is in de zomer van 2020 vastgesteld. Daarbij is afgesproken om beide na een jaar te evalueren. Door corona en werkdruk is dit uitgesteld. Op dit moment wordt weer gewerkt aan een analyse van de organisatie. De aanleiding voor de analyse kent meerdere redenen. Het is altijd goed om de organisatie als geheel regelmatig tegen het licht te houden om te bezien of de opdracht en dienstverlening met de gekozen instrumenten nog goed kunnen worden uitgevoerd. Daarbij komt, dat pas na enige jaren ervaring kan worden beoordeeld of de in 2019-2020 gekozen organisatiestructuur, besturing en rollen renderen binnen onze cultuur. De komende periode gebruiken we om de analyse verder uit te voeren. Daarbij is onder andere aandacht voor de volgende vragen: • • • •

Wordt het gekozen organisatiemodel voldoende gevoed door beschikbare professionaliteit (kwaliteit)? Komt het huidige model tegemoet aan de behoefte van medewerkers en bestuur? Hoe verhoudt zich de capaciteit t.o.v. de gevraagde inzet c.q. bestuurlijke ambities? Kan de organisatie zich voldoende ontwikkelen om ook op langere termijn als zelfstandige gemeente te blijven functioneren?

Deze periode wordt gebruikt voor een uitgebreide analyse van beschikbare rapporten over de organisatie. Voorts zijn vragenlijsten onder medewerkers uitgezet en worden diepte-interviews gehouden met collega’s op sleutelposities. De uitkomsten van analyse, enquête en interviews leiden tot een actueel totaalbeeld van onze organisatie. Het eindrapport wordt geschreven in de zomermaanden, zodat de bestuurlijke besluitvorming eind van dit jaar kan plaatsvinden.

Pagina 33 van 40

Mogelijk dat de analyse aanleiding geeft voor aanpassingen in de organisatie(structuur). Als dat het geval is, zal de aanvraag voor financiële middelen voor de doorontwikkeling van de organisatie ook aan het eind van dit jaar worden gedaan.

Bedrijfsvoering Het bedrijfsvoeringsproces raakt de gehele organisatie. Het vormt een belangrijke voorwaarde om ons werk voor de inwoners, partners en ondernemers in en rondom Borne, professioneel en optimaal te kunnen doen. De samenleving en daarmee ook de gemeentelijke organisatie van Borne, is volop in ontwikkeling. Externe veranderingen gaan snel, dat betekent ook iets voor onze interne organisatie. Onze bedrijfsvoering vormt het fundament in de organisatie. In de veranderende omgeving moeten we bijblijven en doorontwikkelen. Zodat we professioneel blijven werken, blijven aansluiten op de moderne en digitale ontwikkelingen en op die manier een goede en kwalitatieve, ondersteunende bijdrage leveren aan het te voeren beleid en de uitvoering daarvan. Waar nodig en mogelijk zoeken we in de uitvoering de samenwerking met andere gemeenten en maken we gebruik van de korte lijnen in Twente, zodat we de kwetsbaarheid verminderen en de realisatie van het ‘bijblijven’ voor de gemeente meer bestendigen.

In deze kaderstelling richten we ons voor de bedrijfsvoering van onze organisatie, voornamelijk op de ontwikkelingen vanuit I&A (informatisering en automatisering), informatiebeveiliging (privacy en security) en de arbeidsmarkt, zodat we de bedrijfsprocessen en de dienstverlening voor onze inwoners kunnen blijven uitvoeren Arbeidsmarkt Ook in Borne wordt het steeds lastiger om in bepaalde functies te voorzien. Inhuur is niet altijd passend en zeker geen structurele oplossing. Tenzij het gaat om tijdelijke invulling voor een project met een duidelijke start en afrondingsdatum. De concurrentiepositie op de gemeentelijke arbeidsmarkt voor vaste medewerkers is overigens ook niet sterk. Rondom Borne ligt een aantal gemeenten dat in veel gevallen financieel een beter aanbod kan doen. De aantrekkelijkheid van Borne als werkgever moet gezocht worden in een sterke arbeidsmarktpositionering, waarin veelzijdigheid van de functies, collegialiteit en ‘korte lijnen’, kortom het positief uitdagende werkklimaat, het kunnen winnen van het loonverschil. Hiervoor zal een aansprekend HR-communicatiebeleid moeten worden ontwikkeld. Volstaan met een vacaturemelding, geplaatst op onze website en aangesloten zijn op jobsites is in deze tijd niet meer toereikend. Creativiteit is nodig om de juiste mensen uit de markt te halen.

In 2023 worden al de eerste stappen gezet om tot een strategisch wervings-communicatiebeleid te komen. Soms is het ook nodig om bij de werving van een specifieke functie extra inspanning te leveren. Binnen het platform Bedrijfsvoering Twente (14 gemeenten met aantal GR-en) is het thema ‘arbeidsmarkt’ als strategisch thema benoemd. Met een idee om hier Twentebreed invulling aan te kunnen geven. Hierbij zijn verschillende ideeën geopperd. Te denken valt aan het, binnen Twente, gezamenlijk invullen (of opleiden) van een aantal veel gevraagde of moeilijk vervulbare functies. Boven op de formatie als tijdelijke (of langdurige) invulling bij een van de gemeenten (of GR). Ook scholen en Pagina 34 van 40

andere partners daarbij betrekken is een mogelijkheid. Deze mogelijke intensivering van de samenwerking wordt in samenspraak met Twentse kracht besproken, vanuit hun nieuwe visie en strategie. Informatisering en automatisering (I&A) Het is belangrijk om regelmatig strategisch te kijken naar de ontwikkeling van digitalisering in relatie tot de dienstverlening en bedrijfsvoering. In 2023 wordt de nieuwe I&A visie opgesteld. Daarin wordt vooruitgekeken wat nu en straks voor de gemeente Borne belangrijk is voor het realiseren van professionele dienstverlening aan de inwoners. Ook de inrichting van de bedrijfsvoeringsprocessen moet daarop aansluiten en er dient voldoende capaciteit voorhanden te zijn om dit te realiseren. In het voorjaar van 2023 (Q2) wordt de uitkomst van het onderzoek ‘de best passende inrichting voor I&A van de gemeente Borne’ bekend. Deze uitkomst gaat over processen, instrumenten, capaciteit en besturing en wat daarbij het best passende scenario voor de gemeente is om toekomstbestendig te zijn. Deze uitkomst wordt meegenomen in de analyse van de organisatie, die in de 2e helft van het jaar wordt aangeboden aan het bestuur. In de afgelopen jaren is de I&A visie 2020-2023 uitgevoerd en is de basis van meerdere I&A processen ingericht. Denk naast de dienstverleningsapplicaties ook aan incidentenbeheer, ‘changemanagement’ en het werken met een projectportfolio.

Daarbij zijn eerder ook de rollen van informatiemanager, Iadviseur en ICT- projectleider ingevuld, zij het op dit moment nog beperkt in omvang. De initiatieven in de organisatie vanuit dienstverlenings- en bedrijfsvoeringsprocessen vragen om een samenhangende, goed geprioriteerde en projectmatige aanpak. Dat doen we via het projectportfolio I&A. Daarbij is het belangrijk dat de automatiseringskant goed kan bijdragen en de instrumenten voor handen heeft om de monitoring, de service (helpdesk) en het zaakgericht werken voor de organisatie goed te kunnen uitvoeren. Bij deze kaderstelling wordt daarop ingegaan. Informatiebeveiliging, security en privacy Informatieveiligheid en zorgvuldige omgang met privacy geldt voor iedereen binnen onze organisatie. De technische kant moet daarvoor goed geregeld zijn. Tegelijkertijd moeten we ook zorgen dat medewerkers beschikken over de kennis en vaardigheden om op een veilige manier met gegevens om te gaan. Medewerkers bewust maken van de risico’s is extra belangrijk, omdat niet alles met techniek kan worden geregeld. Het gaat om houding en gedrag. En dat kunnen we bevorderen door training. In 2023 wordt het Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid en het Privacy beleid geactualiseerd. Een actueel informatiebeveiligingsbeleid is één van de onderdelen in de regelmatig terugkerende DigiD audit.

In het uitvoeringsplan wordt ingegaan op het te actualiseren van aanvullend beveiligingsbeleid op procedures en standaarden. Speerpunten waarop in 2023 en 2024 wordt ingezet zijn het vergroten van de beveiligingsbewustzijn (ook wel security awareness) bij de medewerkers, en het meer gaan voldoen aan de verplichtingen uit de BIO door het aanbieden van de mogelijkheid tot het gebruik van: - wachtwoordkluizen aan medewerkers, - een verdere segmentatie van de netwerkinfrastructuur - het inzetten van betere instrumenten voor audits op security.

Pagina 35 van 40

Voor de uitvoering van dit beleid is het relevant dat de formatie voor de securitybeheerder structureel wordt gemaakt. Richtinggevende beleidskeuzes Wij verzoeken u om onderstaande besluiten te nemen die het hierboven geschetste beleid mogelijk maakt.

• • • • • • • •

23int00780 Hosting digitaal archief: € 19.000 structureel 23int00907 Faciliteren Ondernemingsraad, € 19.000 structureel 23int00847 Project ‘De Oversteek’ Incidenteel: € 250.000. Structureel: 67.000 23int02112 Audiovisuele middelen raadszaal: structureel € 15.000. Incidenteel € 275.000 23int02140 Extra Boa: structureel € 0 23int00911 Uitvoering projecten 2024 projectportfolio I&A. Structureel: € 67.500. Incidenteel: € 117.000 23int00910 Uitvoering Informatiebeveiliging, privacy en security. Incidenteel: € 17.000. Structureel €104.500 23int00909 Arbeidsmarkt, werving & selectie € 25.000 incidenteel voor 2024 t/m 2026.

Pagina 36 van 40

Programma Financieel gezond Uit het Raadsakkoord: ”Onze ambitie is een structureel financieel gezonde gemeente. Met een gezonde financiële positie kunnen we onze inwoners een leefbare samenleving bieden voor de komende raadsperiode en daarna.” Als gemeente Borne willen wij de financiën en bedrijfsprocessen beheersbaar en onder controle houden. Op basis daarvan moet beleidsmatig en financieel een realistisch, evenwichtig en toekomstbestendig financieel beleid worden gevoerd. Waarbij er grip én sturing is op zowel de structurele als incidentele lasten en baten. In de afgelopen jaren is er een basis gelegd onder de (veelal financiële) instrumenten waarmee de organisatie het hierboven genoemde doel wil bereiken. Er zijn al veel stappen gezet en deze worden doorontwikkeld in de vertaling naar de processen en welke manier van uitvoering hierbij passend is. Op die manier blijven we ons aansluiten bij wat er nodig is om het bestuur en de organisatie te adviseren en te faciliteren. Het komend jaar willen we ons met focus richten op het afmaken waar we mee bezig zijn en (door)ontwikkelen wat hierbij helpend is.

Op deze wijze komen we steeds een stap verder in onze beoogde richting: “De gemeente Borne doet op een financieel verantwoorde manier wat de Bornse samenleving van ons mag verwachten om de leefbaarheid, in de breedste zin, te optimaliseren, en zorgt dat de organisatie daarnaar handelt.”. In dit programma benoemen we de hoofdlijnen van die stappen in het kader Financieel Gezond.

Financiën Rijk en het gemeentefonds Het Rijk verwacht in de voorjaarsnota 2023 een tekort van ruim 3% bbp en laat hiermee de staatsschuld de komende jaren stijgen van 49% naar 56%. De verdere uitwerking van deze voorjaarnota komt met de meicirculaire en laat nog op zich wachten. Financieringssystematiek & het Ravijn In het Coalitieakkoord van het Rijk is besloten dat vanaf 2026 het gemeentefonds niet langer via de normeringssystematiek wordt geïndexeerd. Hiermee vervalt de directie koppeling met de Rijksuitgaven conform het ‘samen trap op, samen trap af’ principe. Het accres wordt vanaf 2026 bijgesteld met de jaarlijkse loon en prijsontwikkelingen. Dit zorgt voor het zogenaamde ‘Ravijn’ na 2025. Dit effect is in de begroting 2023 voor het eerst zichtbaar gemaakt. Voor Borne betekent dit dat het structurele saldo van ongeveer 1,2 miljoen in 2024, oplopend naar 2,8 miljoen in 2025 daalt naar rond de € 0 in 2026. In de miljoenennota 2023 heeft het kabinet eenmalig geld beschikbaar gesteld voor 2026 vooruitlopend op deze nieuwe financieringssystematiek. Dit heeft er in de begroting 2023 toe geleid dat er € 958.000 incidenteel beschikbaar is gekomen. Met de voorjaarsnota van het Rijk worden deze middelen nu structureel gemaakt. Een ander onderdeel van deze nieuwe financieringssystematiek is de mogelijkheid voor een groter lokaal belastinggebied in te voeren.

Hierbij is het uitgangspunt dat een groter belastinggebied geen middel is, maar een doel om de autonomie en stabiliteit van gemeentes te vergroten en om eventuele Pagina 37 van 40

geldstromen te verleggen. Waar het Rijk nu heft en dit via maatstaven verdeelt over de gemeenten kunnen de gemeenten in de toekomst zelf middelen gaan heffen. Wat de financiële gevolgen hiervoor zijn is momenteel nog onduidelijk. Inflatie Het uitgangspunt voor prijscompensatie is het document ‘Macro Economische Verkenningen zoals het CP’B per september 2022 heeft opgesteld. Achteraf worden de werkelijke inflatoire effecten hierop bijgesteld. Deze correcties zitten nog niet in de begroting 2023, maar zijn van grote invloed op de komende jaren. De prijsstijging ten opzichte van de begroting 2023 is 12,7%. Voor de periode 20252027 wordt rekening gehouden met percentages van 5%, 2,5% en 2,5%. Voor de looncompensatie wordt, volgens, in overeenstemming met de uitgangspunten van de Twentse gemeenten, de salarissen eerst geactualiseerd op basis van de meest recente CAO. In april 2023 is er een akkoord bereikt over de CAO 2023. Uitgangspunt hierbij is de “Loonvoet sector overheid” volgens de Macro Economische Verkenningen. Op basis hiervan wordt de looncompensatie vastgesteld op 10% in 2024 en op 5% voor de periode 2025-2027 per jaar. Deze percentages gelden voor het loon- en prijs beïnvloedbare gedeelte van onze begroting. Het uitgangspunt dat wordt gehanteerd is dat de verhogingen op deze gebieden direct door het Rijk, met de meicirculaire, worden gecompenseerd.

Dit blijft echter onzeker. Gezien de bijzondere situatie vanwege de hoogte van de inflatie, kan het hier om een groot structureel budget gaan. Verbonden partijen De verbonden partijen maken onderdeel uit van het door prijs beïnvloedbare gedeelte van onze begroting. Vanuit de Twentse gemeenten wordt er jaarlijks een voorstel gedaan voor de mee te nemen loon- en prijsontwikkeling als uitgangspunt voor de op te stellen volgende begroting van de GRen. De meeste gemeenten, en ook Borne, gebruiken de uitkomsten van het voorstel als basis voor het aankomende begrotingsproces. Op basis van een gemotiveerde onderbouwing kan er afgeweken worden van deze integrale richtlijnen. De verhogingen zijn volgens bovenstaande systematiek opgesteld. Dividend Dividendinkomsten zijn structureel verwerkt in de begroting. Deze inkomsten staan echter onder druk. Cogas heeft DeltaFiber verkocht. Hiervoor zijn incidenteel middelen ontvangen. Structureel levert dit in de begroting vanaf 2026 een nadeel op van € 385.000. Vanwege de duurzaamheidsopgave, dan wel beleid dat er op is gericht om de tarieven voor burgers zo laag mogelijk te houden, staan ook de overige dividendbijdragen onder druk. Uitvoering van projecten Er staan veel projecten op de agenda (inclusief ’t Wooldrik ongeveer €60 miljoen) om de komende jaren te worden uitgevoerd.

We zien mede door marktomstandigheden, het belang van participatie en veranderende wet- en regelgeving, dat de uitvoering vaak langer duurt dan vooraf wordt gedacht. Door de (inter)nationale ontwikkelingen is er extra aandacht gegeven aan de hoge inflatie en de effecten daarvan op onze projecten. Dit heeft ertoe geleid dat er in 2023, in de kaderstelling en bij de begroting, aanvullende structurele middelen beschikbaar zijn gesteld om de kapitaallasten van de projecten te kunnen dragen. Het gaat om een structureel bedrag van € 500.000 in 2023, oplopend naar Pagina 38 van 40

€ 1.270.000 in 2026. Door deze stelpost nu concreet toe te kennen aan de projecten, wordt zichtbaar wat de effecten voor elk project zijn en maakt dit de financiële gevolgen bij een eventuele heroverweging van deze projecten, inzichtelijk. In de bijlage is een overzicht te vinden van de projecten, de kapitaallasten hiervan en de extra beschikbaar gestelde prijscompensatie middelen. Lokale lastendruk Richting het proces van de begroting kijken we hoe, naast toepassen van de prijsindex, de totale lastendruk voor onze inwoners kan worden beheerst door bijvoorbeeld de rioolheffing te verlagen . De uitwerking hiervan wordt verwerkt in de begroting 2024 – 2027 en in de voorstellen voor de belastingverordeningen die in december in de Raad behandeld worden. Wmo & Jeugd Er ligt een principeakkoord tussen Rijk en gemeenten over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Deze deal gaat echter over de jaren 2024 en 2025. Gezien de onzekerheid over het structurele effect van deze middelen zijn er door alle Provincies gezamenlijk uitgangspunten opgesteld over deze middelen. Daarbij mag de aanname worden gedaan dat deze middelen voor 100% structureel naar de gemeenten gaan. In de Bornse begroting is dit voorzichtigheidshalve verwerkt als 100% structureel in 2023 en 75% structureel in de jaren erna.

Met het akkoord dat er ligt kunnen deze middelen ook voor 2024 en 2025 voor 100% structureel worden gemaakt. Het abonnementstarief verdwijnt vanaf 2025 voor alle Wmo-voorzieningen waarop het nu van toepassing is. Er zijn hiervoor middelen toegevoegd aan het Gemeentefonds en er worden aanvullend hierop meer middelen beschikbaar gesteld. De uitwerking van deze punten laat op zich wachten bij de meicirculaire. Vastgoed Uiterlijk in 2024 willen we herziene kaders voor het vastgoedbeleid aan de Raad voorleggen. Hierin willen we onder andere een afwegingskader voor het realiseren van de ambities ten aanzien van verduurzaming opnemen. Tevens is er sprake van achterstallig onderhoud ten aanzien van (een deel van) het gemeentelijk vastgoed en de juridische borging in overeenkomsten met derden. Deze kwesties oplossen heeft prioriteit. Grondzaken De grondexploitaties hebben een groot effect op het jaarresultaat van de gemeente en op de financiële positie. We voeren een realistisch en marktconform grondbeleid waarin we ook aandacht hebben voor de urgentie van de opgaven en de bijzondere verantwoordelijkheid als gemeente voor de huisvesting van bepaalde doelgroepen. Uiterlijk in 2024 willen we nieuwe kaders voor grondbeleid en grondprijsbeleid aan de Raad voorleggen. Ook willen we kijken op welke wijze we de Meerjarenprognose Grondexploitaties kunnen verbeteren.

Voor het realiseren van deze ambities is het in eigen dienst hebben van een planeconoom wel een randvoorwaarde. Helaas hebben meerdere openstellingen van de vacature nog niet tot (geschikte) kandidaten geleid.

Pagina 39 van 40

Richtinggevende beleidskeuzes Wij verzoeken u om onderstaande besluiten te nemen die het hierboven geschetste beleid mogelijk maakt. In 2023 is de aangepaste financiële verordening vastgesteld door de gemeenteraad. In de verordening is opgenomen dat activa met een aanschafwaarde lager dan €50. 000 niet geactiveerd wordt. Op basis hiervan is de staat activa doorgelicht. De boekwaarde van alle investeringen met een aanschafwaarde kleiner dan € 50.000 is per 2023 € 1.037.000. Door deze boekwaardes incidenteel af te boeken levert dit ons structureel € 153.000 in 2024 aflopend naar € 73.000 in 2

Pagina 40 van 40

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=18039de3-7850-42b4-87da-0cb1371de8f2