Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Pagina 60
Jaarstukken 2021
3.4 Paragraaf Financiering Inleiding De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) geeft de kaders aan waarin decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. Het doel hiervan is de bevordering van een gezonde financiering en handhaving van de positie op de kapitaalmarkt.
Renterisiconorm Het renterisico is gelijk aan de som van het bedrag aan herfinanciering van vaste schuld (betaalde aflossingen) en het bedrag aan renteherziening op de vaste schuld (renteherziening op leningen). Dit komt neer op het totale bedrag van langlopende leningen waarvan het te betalen rentepercentage wijzigt. Voor gemeentes is de norm vastgesteld op maximaal 20% van het begrotingstotaal. In 2021 was geen sprake van overschrijding van de renterisiconorm. Het verschil tussen begroot en werkelijk renterisico betreft aflossing op een nieuwe langlopende lening. Renterisiconorm (* €1.000) Begrotingstotaal
Begroot 2021 Realisatie 2021 76.565
81.389
Renterisiconorm in procenten
20%
20%
Renterisiconorm in bedrag
15.313
16.278
0
0
Betaalde aflossingen
8.746
11.502
Renterisico Ruimte (+) / overschrijding (-) renterisiconorm
8.746
11.502
6.567
4.776
Renteherzieningen op leningen
Pagina 61
Jaarstukken 2021
Kasgeldlimiet Kasgeldlimiet ( * € 1.000) Begrotingstotaal Kasgeldlimiet in procenten Kasgeldlimiet in bedrag
Begroting 2021 Realisatie Q1 Realisatie Q2 Realisatie Q3 Realisatie Q4 76.565 8,5% 6.508
81.389 8,5% 6.918
81.389 8,5% 6.918
81.389 8,5% 6.918
81.389 8,5% 6.918
Omvang vlottende schulden Omvang vlottende middelen Netto vlottende schuld
0 0 -
-19.023 3.989 -15.034
-16.915 12.356 -4.559
-13.016 7.493 -5.523
-15.374 5.101 -10.273
Ruimte (+) / Overschrijding (-) kasgeldlimiet
6.508
-8.116
2.359
1.395
-3.355
De kasgeldlimiet is bedoeld om de kortlopende schuld te beheersen en wordt elk kwartaal getoetst. Indien de kasgeldlimiet drie kwartalen op rij overschreden dreigt te worden dient een langlopende financiering te worden geregeld voor het deel dat de kortlopende schuld de limiet overschrijdt. Voor gemeentes is de norm vastgesteld op maximaal 8,5% van het begrotingstotaal. In 2021 was in het 1e en 4e kwartaal sprake van een overschrijding van de kasgeldlimiet.
Pagina 62
Jaarstukken 2021
Financiering en rente Renteschema De externe rentelasten over de korte en lange financiering
Jaarrekening 2021 1.568.285
De externe rentebaten (idem)
274.538
Saldo rentelasten en rentebaten
1.293.747
De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
991.160
Saldo
991.160
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
302.587
Rente over eigen vermogen
27.608
Rente over voorzieningen
-
-
-
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
330.195
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag 0,5%)
266.760
Renteresultaat op het taakveld Treasury
63.435
Het renteschema is conform BBV richtlijnen uit de notitie Rente 2017 opgesteld en biedt inzicht in de rentelast en op welke wijze de rente wordt toegerekend. De boekwaarde van de activa die integraal zijn gefinancierd per 1 januari bedraagt € 53,4 miljoen. De aan taakvelden toegerekende rente bedraagt 0,5% over € 53,4 miljoen = € 266.760. De afwijking tussen de werkelijke rentelasten € 330.195 en de toegerekende rentelasten € 266.760 bedraagt € 63.435. Deze afwijking bedraagt 19,2% van de werkelijke rentelasten. De gemeente hoeft niet over te gaan tot correctie op basis van deze nacalculatie, omdat de afwijking kleiner is dan 25%.
Pagina 63
Jaarstukken 2021
3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding In de paragraaf bedrijfsvoering wordt ingegaan op de stand van zaken en op de beleidsvoornemens van onze bedrijfsvoeringstaken. Een goede bedrijfsvoering bestaat uit de ondersteunende taken en is een belangrijk middel om de resultaten die de gemeente wil bereiken ook daadwerkelijk te realiseren. De paragraaf Bedrijfsvoering omvat de intern gerichte beleidsterreinen zoals Organisatieontwikkeling - Programma Organisatie, Personeel, Inkoop, (interne) Communicatie, Juridisch, Informatisering en Automatisering, Financiën, Control en Kwaliteit.
Programma Organisatie Afronding programma organisatie Eind 2021 is het Programma Organisatie afgerond. Er ligt nu een basis aan instrumentarium om de basis op de orde blijvend te ondersteunen. In systemen en werkwijzen is en wordt continu geïnvesteerd. We hebben in het ‘hoe we ermee werken’ nog stappen te zetten, daarin zijn in 2021, met het nieuwe MT, diverse stappen gezet. De uitvoering van het programma is in een dynamische periode gedaan, hierdoor resteren er nog een aantal aandachtspunten voor verdere ontwikkeling. Dit betreft het verder realiseren van het I&A werkplan, het realiseren van het dashboard en de verdere ‘inbedding’ van het financieel instrumentarium (dat de basis op orde heeft) in het samenspel van de rollen budgethouder en budgetbeheerder met de faciliterende bedrijfsvoering.
We willen natuurlijk de huidige basis op orde verder bestendigen en dat vindt de komende jaren plaats in de lijnorganisatie door uitvoering van: - Jaarlijks organisatieplan met acties- en speerpunten doorontwikkeling organisatie; - Actuele verbeteragenda Control (continue / relatie boardletter); - Actueel financieel instrumentarium en P&C-cyclus (continue); - Actueel HR beleid en uitvoering (continue); - Actueel inkoopbeleid en uitvoering van de inkoopkalender (continue); - Actueel informatiebeleid en uitvoering projectportfolio I&A; - Actuele projectportfolio I&A; - Structurele leiderschapsontwikkeling en teamontwikkeling. Doorontwikkeling organisatie ‘De weg vooruit’ Bij de afronding van het programma is tegelijkertijd gewerkt aan de doorontwikkeling van onze organisatie en is gebouwd aan het Meerjarenplan De weg vooruit 2022-2024. Hiermee is de organisatieontwikkeling voor de komende jaren geborgd. Begin 2022 is de afronding van het programma en het Meerjarenplan De weg vooruit gepresenteerd aan college en raad. We mogen, mede gezien de dynamiek van de afgelopen jaren, tevreden zijn met hetgeen we nu hebben bereikt en kunnen nu samen activiteiten uitvoeren voor de doorontwikkeling.
Pagina 64
Jaarstukken 2021
Personeel We werken samen in een gemeentelijke organisatie voor en aan een vitale, leefbare en zelfstandige Bornse gemeenschap. Een gemeentelijke organisatie die 'toekomstproof' is en blijft, is een organisatie die zich blijft ontwikkelen met oog voor wat er in de maatschappelijk gebeurt. In 2021 zijn er aanvullende middelen beschikbaar gesteld om meer personeel vast in dienst te kunnen nemen en de inhuur terug te dringen. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal FTE dat begroot is in 2021 op 141 ligt. Eind 2021 was er 124 FTE in dienst. Voor 2021 zijn, mede als gevolg van het project ‘De basis op orde’, een aantal doelstelling gesteld. Deze zijn (ten Dele) uitgevoerd of krijgen verder vorm in 2022 verder vorm in ‘De weg vooruit’. O.b.v. van de besturingsfilosofie die in 2020 is opgesteld, is samen met het MT een plan van aanpak opgesteld. Binnen de dit plan van aanpak is zijn 4 hoofdthema’s benoemd, waar ‘de weg vooruit’ uit voort is gekomen. Deze thema’s zijn: •
Eigenaarschap
•
Professionaliteit
•
Integraliteit
•
Werkdruk (verlagen)
In samenwerking met Raet Visma zijn verschillende werkprocessen uitgewerkt en gedigitaliseerd. Een deel hiervan is reeds in gebruik genomen en de overige volgen in 2022. Hieronder staan de onderwerpen, waarbinnen werkprocessen zijn gedigitaliseerd. •
Formatie & bezetting (inmiddels ingevoerd)
•
Werving & selectie, Easycruit (inmiddels ingevoerd)
•
In-, door- en uitstroom (deel ingevoerd)
•
Personeel niet in loondienst (inmiddels ingevoerd)
Het bovenstaande zal leiden tot het aanleveren overzichtelijke managementinformatie. Om hierover het gesprek te voeren zijn bedrijfsvoering overleggen ingevoerd, waarbij de teamleider maandelijks met Financiën en HR in gesprek gaat over voortgang op financieel- en HR-gebied. • In 2021 is tevens de nieuwe gesprekscyclus geïntroduceerd binnen de organisatie. Door het voeren van Succes- en Ambitiegesprekken, hebben zowel de medewerker als de leidinggevende meer grip op de toekomst. • Ook heeft het Verlofbeleid een update gehad en deze vastgesteld in samenspraak met de OR.. • Om meer grip te krijgen op de inhuur, is in 2020 een inhuurbeleid opgesteld en vastgesteld. In aanvulling hierop is de gemeente Borne aangesloten bij het Dynamisch Aankoopsysteem (DAS) Twente. Hierdoor wordt de inhuur van personeel standaard Europees aanbesteed, wordt voldaan aan alle wet- en regelgeving en start de inhuur pas als het dossier volledig is. • Daarnaast is een start gemaakt met de oriëntatie op thuiswerk/hybride werken beleid. Dit zal in 2022 verder vorm krijgen.
Pagina 65
Jaarstukken 2021
Informatisering en automatisering In de begroting 2021 zijn de I&A-budgetten gebaseerd op het werkplan I&A. Hierin wordt er gestuurd op 5 speerpunten om de visie op Informatievoorziening vorm te geven, wetende: •
optimale inrichting van de digitale dienstverlening
•
verdergaande digitalisering van de werkprocessen
•
data gestuurd werken realiseren
•
efficiënte en effectieve inrichting van de infrastructuur en de beheerorganisatie, en
•
informatievoorziening is van strategisch belang voor de bedrijfsvoering en dienstverlening van de gemeente
Daaruit voortvloeiend zijn er beleidsvoornemens gedefinieerd voor 2021, waaronder nieuw werkplekbeleid, optimalisering van werkprocessen door digitale toepassingen en data gestuurd werken Alle interne werknemers van de gemeente zijn gefaciliteerd in de middelen om tijd- en plaatsonafhankelijk te kunnen werken.
Cybersecurity. Het team I en A is uitgebreid met een functie ten behoeve van de beveiliging van onze digitale werkomgeving. Cybersecurity behoeft in toenemende mate aandacht. Hiermee wordt beoogd het Bornse netwerk veilig en betrouwbaar te houden.
Communicatie Het afgelopen jaar is verder en stevig ingezet op een coachende en faciliterende rol vanuit communicatie. De Covid19-pandemie heeft een groot tijdsbeslag ingenomen van de communicatiecapaciteit. Enerzijds als het gaat om het informeren van onze inwoners en intern van onze medewerkers, anderzijds als het gaat om het (verder) ontwikkelen van mogelijkheden om via de digitale weg met onze inwoners en met elkaar in contact te blijven via bijvoorbeeld Microsoft Teams. Juist doordat reguliere, fysieke contacten met inwoners (zoals informatiebijeenkomsten) niet mogelijk waren, is ingezet op digitale communicatie. Evenals in 2020 heeft dit opnieuw veel tijd en inzet gevraagd van communicatie. Dit heeft geresulteerd in kwantitatieve én kwalitatieve verbetering van onze digitale communicatiemogelijkheden o.a. een verbeterslag m.b.t. het gebruik van onze social mediakanalen als ook verbeterde mogelijkheden van hybride vergaderen.
Pagina 66
Jaarstukken 2021
Inkoop In 2021 is verder uitvoering gegeven aan de professionalisering van inkoop. De volgende resultaten zijn in 2021 bereikt: -
De aanbestedingsprocedures voor diverse werken, leveringen en diensten zijn correct uitgevoerd, waardoor de onrechtmatigheid op alle inkopen aanzienlijk is verminderd. Voorbeelden: Europese aanbestedingen: Verticale Luchtfotografie 2022-2024, Microsoft Licenties, DAS-Twente en Bouwprocesmanager 't Wooldrik. Onderhandse aanbestedingen: Adviseurs constructieve en technische installaties Huis van Borne, renovatie van kunstgrasvelden en projecteider Sportbedrijf.
-
De contractenregistratie is up-to-date en wordt bijgehouden waardoor een lager risico is op onnodige verlengingen. Eind 2021 waren 250 contracten geregistreerd.
-
In 2021 is gestart met een aanbestedingskalender. Hierdoor kan er een betere planning worden gemaakt van de komende aanbestedingen.
-
Per 1 juli 2021 is het ‘Convenant inkoopsamenwerking 14 Twente gemeenten’ van kracht. Dit convenant heeft het doel om regionale aanbestedingen op basis van gelijkwaardige inzet uit te voeren.
-
De zogenaamde ‘CPV-codes’ zijn toegevoegd aan de financiële administratie waardoor alle inkopen in 2021 zijn verdeeld in diverse productgroepen. Hierdoor ontstaat meer inzicht in alle inkopen.
Pagina 67
Jaarstukken 2021
3.6 Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen leveren een forse bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen. Participatie in verbonden partijen levert gemeenten niet alleen voordelen op, maar ook financiële en bestuurlijke risico's. Om voordelen optimaal te benutten en risico's te beheersen, is grip en sturing op verbonden partijen belangrijk. Deze paragraaf geeft een beeld van de doelstellingen van onze verbonden partijen, de behaalde resultaten en de wijze waarop deze resultaten bijdragen aan het beleid en belang van Borne. De Nota samenwerking, vastgesteld in 2017, dient als houvast voor de samenwerking met partners zoals verbonden partijen en andere samenwerkingen (zoals subsidierelaties) en voor de raad als hulpmiddel om sturing te houden op wat op afstand gebeurt. In de nota staat omschreven hoe raad, college en ambtelijke organisatie kunnen sturen op het behalen van beleidsdoelen en maatschappelijke effecten met de verbonden partijen en andere samenwerkingspartners volgens de Bornse 'cirkel van sturing'. In 2021 is er met name veel aandacht geweest voor het proces naar de ontvlechting van de Regio Twente per 2022. De Gemeenschappelijk Regeling Regio Twente is ontmanteld. Hiervoor in de plaats is in 2021 de Stichting Twente Board opgericht (sociaal Economische Structuurversterking).
Voor de achterblijvende taken is de bedrijfsvoeringsorganisatie Recreatieschap Twente opgericht en is de Regeling Regio Twente in zijn geheel gewijzigd in de Gemeenschappelijke regeling Gezondheid.
Overzicht verbonden partijen Onderstaand zijn alle verbonden partijen opgenomen, verdeeld in gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties en organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang.
Gemeenschappelijke regelingen
Pagina 68
Jaarstukken 2021
Hieronder per gemeenschappelijke regeling een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen voor 2021 en verder. In de laatste alinea van deze paragraaf treft u per gemeenschappelijke regeling een detailoverzicht aan, waarin de algemene gegevens en de specifieke risico's worden benoemd. 1. EUREGIO EUREGIO is geen verbonden partij in de zin van de Wet Gemeenschappelijke regelingen, maar is een openbaar lichaam. Dit betekent dat voor EUREGIO niet dezelfde verplichtingen gelden ten aanzien van bijvoorbeeld de verzending van de begroting aan de deelnemende gemeenten. De EUREGIO werkt aan het strategieproces EUREGIO 2030: welke visies en strategische doelen zullen de komende jaren aan de basis staan van het werk van de EUREGIO als organisatie en waar komt de inhoudelijke focus te liggen?
2. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBT) In het strategieplan GBTwente 2020-2022 heeft GBTwente haar missie en visie herijkt. Omdat GBTwente belastingen persoonlijk en begrijpelijk wil maken, gaat de doorontwikkeling de komende jaren vooral over de menselijke maat en het vermogen om de visie uit te laten dragen door onze medewerkers. Het gaat dus over de wijze waarop de medewerkers in staat zijn om het proces van waarderen, heffen en innen van de gemeentelijke belastingen persoonlijk en begrijpelijk te maken. Voor zowel gemeenten als de inwoners van die gemeenten. Met name het aantal no cure no pay bureaus op de markt die mensen stimuleren bezwaar te maken tegen hun belastingaanslag heeft forse impact op GBTwente gehad. De afhandeling van deze bezwaren heeft de organisatie fors meer inzet van middelen gekost in 2021.
Pagina 69
Jaarstukken 2021
3. Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT) Het OLCT heeft tot doel om zorg te dragen voor de continuïteit van een crematoriumvoorzieningen ten behoeve van het verzorgingsgebied. Hierbij wordt de kwaliteit van de crematoriumvoorziening gehandhaafd op het huidige niveau. Uw raad heeft het OLCT in december 2021 geëvalueerd en er is geen aanleiding geweest om het belang in deze gemeenschappelijke regeling te wijzigen of stoppen.
4. Openbaar Lichaam Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT) Port of Twente bundelt alle krachten van logistiek Twente om de sector te versterken, te verduurzamen en de Twentse economie te ondersteunen. Port of Twente is belangenvereniging, havenbeheerder, grondbedrijf en vestigingsloket in één. Gronden worden in erfpacht uitgegeven. Kopers hebben de keuze tussen het ineens afkopen van de erfpacht of jaarlijks betalen van erfpacht. Deze keuze heeft veel invloed op de snelheid waarmee de middelen terugvloeien in de GR. De risico's, dat erfpachters de opstallen verkopen en de GR met problemen opzadelen zijn in de overeenkomsten ondervangen. Op het gebied van acquisitie wordt samengewerkt met Oost en de NFIA (agentschap voor buitenlandse investeringen). Dit heeft geleid tot goede contacten met beleggers en ontwikkelaars in logistiek vastgoed. 5. Twenteboard De Regio Twente is in 2021 ontvlochten en per 1 januari 2022 is Twenteboard operationeel. Twenteboard is een samenwerking op sociaal economisch gebied tussen overheid, ondernemers en kennisinstellingen.
6. Gezondheid, GGD, OZJT en Veilig Thuis Twente De Regio Twente is per 2022 ontvlochten in drie delen. Hierdoor is er ook een gemeenschappelijke regeling ontstaan met de focus op gezondheid. Deze gemeenschappelijke regeling bevat onder andere GGD, OZJT en Veilig Thuis Twente.
7. Recreatieschap Twente Als gevolg van de ontvlechting van de Regio Twente per 2022 is in 2021 het Recreatieschap Twente opgericht. Deze organisatie beheert en onderhoudt de drie Twentse recreatieparken en de toeristische routes.
8. Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB) De SWB is het samenwerkingsverband van Hengelo, Borne en Hof van Twente die uitvoering geeft aan de voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, nieuw Beschut Werk en is het ontwikkelbedrijf waarin mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteund en begeleid worden naar betaald werk. Deze resultaten zullen in 2022 beter meetbaar zijn aan de hand van eenduidig gedefinieerde KPI’s. Hierbij ligt de focus op kwaliteit, tevredenheid en rendement.
9. Stadsbank Oost Nederland (SON) In 2021 is gestart met de ontwikkeling van een nieuw financieel model ontwikkeld, waarbij de opzet van de P&C documenten qua opzet, structuur en informatiewaarde worden verbeterd. Binnen dit nieuwe financiële model wordt er ook gewerkt met effectindicatoren. De bijdrage van de gemeente aan de Stadsbank Oost Nederland is een optelsom van een bijdrage in de bestaanskosten (statisch deel) en een bijdrage per dienstafname (dynamisch deel). De bijdrage voor de gemeente Borne in 2022 bedraagt € 157.800 en is daarmee iets lager dan de gemeentelijke bijdrage in 2021 (€ 159.000).
Pagina 70
Jaarstukken 2021
10. Veiligheidsregio Twente (VRT) De VRT opereert in heel Twente. De brandweer beschikt over 29 kazernes met materieel verspreid over Twente. Vanuit deze kazernes staat de brandweer 24/7 paraat, met zowel beroeps als vrijwilligers, voor de inzet bij incidenten. Daarnaast maakt de crisisorganisatie gebruik van vele medewerkers van alle gemeenten en van overige organisaties. Rekeninghoudend met de landelijke ontwikkelingen, het regionaal risicoprofiel en de wettelijke kaders, is het nieuwe Beleidsplan 2021-2024 “Stabiele factor in tijden van verandering” opgesteld, inclusief het dekkingsplan brandweer.
11. Werk en Inkomen Borne, Hengelo & Haaksbergen (vm SMS - Samenwerken Maakt Sterker) Door de centrumgemeente-constructie is er geen sprake van een zelfstandige verantwoording van de gemeenschappelijke regeling, ook al worden er voor de onderlinge kostenverdelingen wel een begroting en een jaar(af)rekening opgesteld. De documenten maken integraal onderdeel uit van de begroting en jaarrekening van de gemeente Hengelo en zijn nog niet beschikbaar. Inzet in 2021 was, naast het verstrekken van rechtmatige uitkeringen, dat iedereen naar vermogen deelneemt aan de samenleving met de focus op werk (meeprofiteren van de economische groei), ontwikkeling en maatschappelijke participatie.
Pagina 71
Jaarstukken 2021
12. Omgevingsdienst Twente (ODT) Het ODT streeft naar een model van outputfinanciering, waarbij de vraag gesteld kan worden of dit voor een deel van het werkgebied van de ODT de juiste prikkel is. Bij outputfinanciering is het immers zo dat er geldstromen zijn op basis van productie. Voor het onderdeel vergunningverlening is dit een reële optie, maar bij de vraag naar toezicht lijkt deze financieringsvorm niet passend met het oog op de maatschappelijke resultaten.
Vennootschappen en coöperaties Hieronder een overzicht van alle vennootschappen en coöperaties waarin Borne aandelen in haar portefeuille heeft. Het overzicht laat zien wat het belang van Borne is en hoe de vermogenspositie er uit ziet. In de laatste alinea treft een u per vennootschap of coöperatie een detailoverzicht aan, waarin nader wordt ingegaan op onder andere risico's en belangrijkste ontwikkelingen.
Overzicht vennootschappen en coöperaties (per 31 december 2021)
(x € 1.000)
naam vennootsch/ coöperatie COGAS ENEXIS Bank Nederlandse Gemeenten Twence Holding Twente Milieu Vitens Wadinko
(in mln €)
Aandeel Eigen Borne Vermogen Financieel op per belang totaal 01/01 190,5 7,50% 199,1 32,5 0,02% 4.116,0 268,0 0,19% 4.364,0 27,9 2,79% 142,8 40,5 5,36% 12,2 25,5 0,44% 557,1 5,5 2,30% 65,5
(in mln €)
(in mln €)
(in mln €)
(in mln Eigen Vreemd Vreemd €) Vermogen Vermogen Vermogen per per per Resultaat 31/12 01/01 31/12 2021 144,8 95,9 116,7 5,5 4.432,0 2.975,0 2.800,0 199,0 5.062,0 160.359,0 143.995,0 236,0 149,6 109,5 15,0 12,3 12,2 19,9 19,9 600,3 1.340,1 1.387,8 44,6 74,1 5,5 6,9 8,7
Organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang Stichting Beheer Dierpark Borne In het geval dat formeel juridisch geen sprake is van een verbonden partij door het ontbreken van een financieel belang maar er wel sprake is van: •
een structurele bekostiging in overwegende mate van (de activiteiten van) een organisatie via één of meer geldstromen (begrotingsfinanciering, subsidie en overeenkomst van opdracht); én
•
een bestuurlijk belang;
beveelt de Commissie BBV aan om deze organisaties, gezien het maatschappelijke of algemene belang en de mogelijke risico’s, toch op te nemen in deze paragraaf. In bijlage 1 treft u van de stichting beheer dierenpark Borne een detailoverzicht aan, waarin nader wordt ingegaan op onder andere risico's en ontwikkelingen
Pagina 72
Jaarstukken 2021
3.7 Paragraaf Grondbeleid Inleiding Inleiding De gemeente Borne wil sturing geven aan (de kwaliteit van) ruimtelijke ontwikkelingen. Dit vanuit een regisserende rol. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt gemeenten de mogelijkheid om in geval van particuliere initiatieven de regie te voeren op de inhoud. De gemeente kan daarnaast op basis van de Wro kosten verhalen die zij maakt vanwege particuliere initiatieven. Ondanks dat de gemeente over een effectief instrumentarium beschikt om ontwikkelingen over te laten aan de markt, kunnen er situaties zijn waarin de gemeente zelf de ontwikkeling oppakt. Een actief grondbeleid kan bijvoorbeeld aangewezen zijn indien de markt de ontwikkeling niet oppikt. Per situatie wordt bezien welke vorm van grondbeleid en welke in te zetten instrumenten het beste passen bij de te realiseren doelen van het ruimtelijk beleid. De exploitatie van bouwgrond wordt jaarlijks gerapporteerd in de Meerjaren Prognose Grondexploitatie (MPG).
Doelstellingen Grondbeleid is een instrument dat wordt ingezet om doelstellingen op andere beleidsvelden te kunnen realiseren. Vanuit de beleidsvelden volkshuisvesting, economie & werkgelegenheid, maatschappelijke ontwikkeling en verkeer & vervoer worden de zogenaamde w-vragen (wat? waar? wanneer?) ingevuld en vastgelegd in de Structuurvisie. In juni 2015 heeft de gemeenteraad de structuurvisie Borne 2030 vastgesteld.
Relaties met overig beleid: bovenlokaal beleid Provinciale doelstellingen van het grondbeleid vertonen slechts een gedeeltelijke overlap met het gemeentelijk grondbeleid. Provinciaal beleid is gericht op de aanleg van nieuwe natuur, wegen, recreatie- en bedrijventerreinen. Op 12 juli 2012 heeft de bestuurlijke conferentie van de Netwerkstad opdracht gegeven om te komen tot een verdergaande samenwerking. Concreet heeft dit geleid tot een Ontwikkelagenda Netwerkstad en de kantorenen bedrijventerreinenvisie. Begin 2016 hebben de provincie Overijssel en de gemeenten in Twente woonafspraken ondertekend. Uitgangspunt van deze afspraken was dat alle gemeenten bouwen voor eigen behoefte. In verdere afspraken, maart 2017, was de groei in de Bornsche Maten beperkt van 2700 tot 2300 woningen. Begin 2021 is echter de Regionale Woonagenda Twente 2021 – 2025 ondertekend. Hierin wordt onder andere ingegaan op de verschillende ambities op de Woonagenda met bestandsdelen en uitwerkingen daarvan. Met de huidige woningcrisis zijn de plafonds voor woningbouw opgeheven en kan er in Bornsche Maten ook weer gebouwd worden voor de regio.
Relaties met overig beleid: lokaal beleid De hoofdlijnen van het lokale grondbeleid zijn vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2011-2015 die op 31 mei 2011 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor verdere toelichting op het grondbeleid wordt verwezen naar deze nota. De Nota Grondbeleid zal worden herijkt. Zolang er geen nieuwe nota grondbeleid is vastgesteld blijft de huidige nota van kracht.
Pagina 73
Jaarstukken 2021
Grondprijzen Jaarlijks moeten de te hanteren grondprijzen worden herzien. Dit gebeurde middels de nota grondprijzen waarin jaarlijks werd uitgelegd hoe de prijzen tot stand waren gekomen. Om dit te vereenvoudigen is het grondprijsbeleid 2022-2026 geschreven wat eenmaal in de vijf jaar moet worden herzien. Hierin zijn de uitgangspunten beschreven voor de totstandkoming van de grondprijzen. Hiernaast is een grondprijsbrief opgesteld waarin jaarlijks op basis van het grondprijsbeleid uitsluitend de grondprijzen bekend worden gemaakt. Met het grondprijsbeleid wordt nu voor alle categorieën rekening gehouden met de Floor Space Index (FSI). Wanneer deze groter wordt dan 1 wordt de grondprijs berekend over het bruto vloeroppervlak (bvo) in plaats van over de kavel. Ook wordt nu rekening gehouden met een index gedurende het jaar.
Beheer Tijdelijk beheer Aangekocht onroerend goed wordt zo mogelijk verhuurd of verpacht tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Hierbij worden zoveel als mogelijk is marktconforme prijzen gerekend. Indien verhuren of verpachten niet tot de mogelijkheden behoort, wordt het onroerend goed onderhouden tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Opbrengsten komen ten gunste van het betreffende project, kosten ten laste ervan. De opbrengsten en uitgaven worden verantwoord in de betreffende grondexploitaties. Permanent beheer In voorkomende gevallen wordt onroerend goed permanent beheerd. Hierbij moet met name gedacht worden aan erfpacht, opstalrecht en permanente verhuur.
Overzicht te verwachten planresultaten In de onderstaande tabel ‘complexen in exploitatie’ worden de planresultaten per 1 januari 2021 van de vastgestelde grondexploitaties weergegeven en vergeleken met de planresultaten per 1 januari 2022. Let op: een negatieve boekwaarde correspondeert met een positief saldo in het betreffende complex en omgekeerd. Hetzelfde geldt voor het saldo. Dit saldo is berekend op eindwaarde en op Netto Contante Waarde (NCW, is hetzelfde als “startwaarde”, zie ook toelichting in het gearceerde kader onder de tabel). Een positieve NCW of eindwaarde betreft een tekort, een negatieve een overschot.
Pagina 74
Jaarstukken 2021
De Netto Contante Waarde (NCW) wordt gebaseerd op de eindwaarde. De eindwaarde is het geheel van alle geboekte en geprognosticeerde kosten en opbrengsten, inclusief rentetoerekening en effecten van indexering in de toekomst (de kosten- en de opbrengstenstijging). Die eindwaarde wordt teruggerekend door middel van de disconteringsvoet, een percentage dat jaarlijks “terug” verrekend wordt om de waarde van het complex op de peildatum (1-1-2022) te bepalen. Voor tekort exploitaties betekent dit dat voor de NCW een voorziening wordt getroffen. Deze voorziening wordt geacht zonder verdere maatregelen te groeien naar de eindwaarde, zodat bij afsluiting van het complex de voorziening het uiteindelijke tekort dekt. Tot enkele jaren geleden was het gangbaar om de disconteringsvoet gelijk te stellen aan de rente. Immers, de voorziening zou dan “vanzelf” de benodigde groei generen door rente inkomsten. Sinds enkele jaren schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor dat de te hanteren disconteringsvoet 2% moet zijn. Zo lang de prognose van de rentetoerekening aan de grondexploitaties gelijk aan of hoger dan de disconteringsvoet was, leverde dit geen problemen op. Het toe te rekenen rentepercentage is gebaseerd op de leningenportefeuille van de gemeente en regelgeving die daarop betrekking heeft.
Per 1 januari 2021 werd voor het eerst een rente toegerekend die lager is dan de voorgeschreven disconteringsvoet. Zodoende daalt de NCW ten opzichte van de eindwaarde meer dan op basis van de rente te verantwoorden is. Om aan wet- en regelgeving te voldoen, ligt de NCW 2% ten grondslag aan de getroffen voorzieningen. Ook is deze NCW gebruikt voor de vergelijking met de grondexploitaties van vorig jaar.
De boekwaarden per 31 december 2021 liggen ten grondslag aan het begrote resultaat per 1 januari 2022 op NCW. De boekwaarden per 31 december 2021 zijn verwerkt in de herzieningen van de grondexploitaties per 1 januari 2022. Deze zijn opgenomen in de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2022. De MPG 2022 wordt aan de gemeenteraad aangeboden ter vaststelling, voorafgaand aan de jaarstukken 2021. Om de resultaten op NCW 1-1-2021 te vergelijken met die per 1-1-2022, zijn deze met de disconteringsvoet (2%) verhoogd. De voorlaatste kolom in tabel 1 geeft de verschillen van de NCW per 1-1-2022 weer met de NCW 2021 per 1-1-2022. Zodoende blijkt dat de grondexploitaties gezamenlijk (op 100% basis, dus inclusief de aandelen Hengelo in De Veldkamp en Wijkerslocatie Olde Engberink) met circa € 1,94 miljoen zijn verbeterd. De belangrijkste oorzaak hiervan is de afronding van deelfases van Bornsche Maten die volledig gereed zijn,
Pagina 75
Jaarstukken 2021
waarbij de boekwaarden de werkelijke kosten en opbrengsten zijn. De verwachte kosten (prognose) nemen hierdoor nominaal in grote mate af waardoor ook een groot voordeel ontstaan voor de rente toerekening. Verder hebben verhoogde grondprijzen en de opbrengstenstijgingsparameter een positief effect op een aantal grondexploitaties. Een korte toelichting op enkele projecten wordt in het vervolg van deze paragraaf gegeven, nadere toelichting is te vinden in de MPG 2022. Wanneer een grondexploitatie een tekort vertoont, moet hiervoor een voorziening worden getroffen. Deze voorziening moet worden getroffen zodra het tekort bekend is. Conform wet- en regelgeving wordt per 31-12 winst genomen op basis van de Percentage of Completion (POC) methode. Deze winstneming wordt, net als de verliesvoorziening, niet verrekend in de boekwaarde van het betreffende complex en is in de jaarrekening terug te vinden in de exploitatie en op de balans. De ontwikkelingen in 2021 van de voorzieningen en de winstnemingen worden weergegeven in de volgende tabel:
De voorzieningen per 31-12-2021 zijn getroffen op basis van de NCW per 1-1-2021. Indien er geen enkele wijziging in de grondexploitatie zou zijn opgetreden, en in het boekjaar 2021 precies de prognose van de grondexploitatie 2021 was gevolgd, dan zou nog steeds de voorziening verhoogd moeten worden naar de NCW 2021 per 1-1-2022 in tabel 1. Korte toelichting van drie grondexploitatieprojecten Westermaat De Veldkamp De gemeenten Borne en Hengelo ontwikkelen samen het Bedrijventerrein Westermaat De Veldkamp. De gemeente Hengelo is verantwoordelijk voor 80/115 deel van het resultaat, Borne voor 35/115. Voor het Bornse aandeel in het becijferde tekort van de grondexploitatie is een voorziening getroffen (de gemeente Hengelo heeft een voorziening getroffen voor haar aandeel). Op basis van de in de MPG 2022 opgenomen herziening van de grondexploitatie, wordt rekening gehouden met een tekort van € 23,14 miljoen op NCW per 1-1-2022. Dit is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de grondexploitatie 2021. Deze verbetering komt door de combinatie van de verlaagde rente, de verkorte looptijd en de hogere uitgifteprijzen. De uitgifte van de kavels gaat sneller dan verwacht waardoor de einddatum van 31-12-2030 naar 31-12-2025 is verlegd, wat resulteert in lagere beheerkosten.
Deze snellere uitgifte en het lagere rentepercentage van 1,7% naar 1,4% resulteert tevens in lagere rentekosten. De uitgifteprijzen zijn verhoogd wat resulteert in een hogere opbrengst.
Pagina 76
Jaarstukken 2021
Bornsche Maten Voorgesteld wordt om de grondexploitatie Bornsche Maten als volgt uit te splitsen: •
Fases die zijn afgerond (verleden);
•
Fases die momenteel in ontwikkeling zijn (heden);
•
Fases die nog volledig ontwikkeld moeten worden (toekomst).
Fases die zijn afgerond worden afgesloten waarbij het voordelig resultaat van € 6,5 miljoen ten gunste komt van de reserve grondexploitaties. Fases die momenteel in ontwikkeling zijn worden meegenomen in deze MPG. Het verwacht resultaat van deze fases bedraagt hiermee circa € 1,6 miljoen positief op NCW per 1-1-2022. Het oorspronkelijke resultaat van deze actieve grondexploitaties bedroeg 4,0 miljoen positief op NCW per 1-1-2021. De gronden uit de fases die nog in ontwikkeling moeten komen( prov. Weg (de Knip), Park Oud Borne, de Horsten en Beekdal wonen) worden overgeheveld naar de materiele vaste activa (MVA) tegen de boekwaarde van €10,4 miljoen. Wijkerslocatie Olde Engberink Het overschot op NCW van Olde Engberink zoals opgenomen in de MPG 2022 bedraagt € 2,26 miljoen. In vergelijking met de grondexploitatie van 2021 is dit een verbetering van ruim € 1,08 miljoen. De voornaamste oorzaak van deze verbetering zijn de verhoogde grondprijzen naar aanleiding van taxatie. Verder dragen een lagere rente en een verhoogde inkomstenstijgingsparameters bij aan het verbeterde resultaat. Nadere analyse van deze drie grondexploitaties en van alle overige grondexploitaties, met daarbij van de verschillen met 2021, is te vinden in de MPG 2022.
Exploitaties derden Onderstaande tabel ‘Exploitaties van derden’ is bestemd voor particuliere exploitaties waarvoor de gemeente een complex heeft geopend en een boekwaarde heeft opgebouwd. Deze boekwaarden worden normaal gesproken middels kostenverhaal volledig op de exploitant verhaald. In een aantal gevallen zijn de kosten niet (geheel) te verhalen. De boekwaarden van deze complexen worden geheel gedekt door de getroffen voorzieningen. Dit laat onverlet dat een zo groot mogelijk deel van de kosten zal worden verhaald. De aldus te verkrijgen inkomsten worden als zodanig in het betreffende complex geboekt en zullen leiden tot (gedeeltelijk) terugstorten van de getroffen voorziening in de Reserve Grondexploitatie. Per 1-1-2021 is er binnen de gemeente Borne geen sprake van een dergelijk complex. Wel is de gemeente deelnemer in de grondexploitatie RBT (XL Businesspark Twente). Het RBT staat voor Regionaal Bedrijventerrein Twente en is een gezamenlijk initiatief van de provincie Overijssel en de gemeenten Almelo, Hengelo, Enschede en Borne. In dit plan worden bedrijvenkavels groter dan 2 hectare gerealiseerd. De samenwerking en de werkwijze van de projectorganisatie is vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling. Het project wordt geheel uitgevoerd door een eigen projectorganisatie, aangestuurd door een algemeen en een dagelijks bestuur. In beide is Borne vertegenwoordigd.
De gemeente Borne heeft een aandeel van 8% in de grondexploitatie. Gezien dat er tot vorig jaar een tekort becijferd was, was voor dit aandeel een voorziening getroffen. Dit jaar wordt het resultaat echter positief en zal er winst uitgekeerd worden aan de deelnemers, op basis van de in de gemeenschappelijke regeling vastgelegde verdeelsleutel. Volgens de Gemeenschappelijke Regeling moet de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie vóór 15 juli zijn vastgesteld door het algemeen bestuur, na kennisgeving aan de betrokken raden en staten. Het resultaat hiervan staat nog niet vast. In onderstaande tabel is uitgegaan van het resultaat van de meest actuele versie van de concept grondexploitatie 2021. Indien noodzakelijk op basis van de definitieve grondexploitatie zal de winstneming worden aangepast.
Pagina 77
Jaarstukken 2021
Het RBT komt, als Gemeenschappelijke Regeling, ook aan bod in de paragraaf Verbonden Partijen van deze jaarstukken.
Af te sluiten complexen Per 31 december 2021 worden acht van de elf deel-grondexploitaties van Borsche Maten afgesloten. Fases 1ab (Nieuw Borne/Oost-Esch wonen), 2a (Tuinstad), 2b (Singelwonen) en 5 (Hoofdinfrastructuur) worden afgesloten. Verder worden ook 1c (Oost Esch provinciale weg), 3c (Park Oud Borne), 3d (de Horsten) en 4a (Beekdal wonen) afgesloten en worden van deze fases de boekwaarden overgeheveld naar de materiele vaste activa.
Pagina 78
Jaarstukken 2021
Nagekomen kosten / opbrengsten afgesloten projecten In 2021 zijn geen nagekomen kosten of opbrengsten in verband met afgesloten projecten geboekt.
Algemene Reserve Grondexploitaties De Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG) is de reserve waarmee winsten uit grondexploitaties worden verrekend en verliezen uit grondexploitaties worden gedekt. Conform wet- en regelgeving worden verliezen gedekt / voorzien in het jaar waarin het verlies tot uitdrukking komt (onafwendbaar is). Dit is meestal het jaar waarin de exploitatie wordt vastgesteld of het jaar waarin een boekwaarde is ontstaan die nog niet is verantwoord middels een grondexploitatie. Voorzieningen worden getroffen voor het resultaat op startwaarde (contante waarde) van de betreffende grondexploitatie. Door de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie en op basis daarvan aanpassing van de voorziening, groeit deze mee naar de benodigde eindwaarde. Aangezien aan de ARG jaarlijks rente op de ARG en de voorzieningen wordt toegevoegd, zijn de benodigde toevoegingen geborgd. Naast de verrekening van winsten en verliezen speelt de ARG een belangrijke rol in de dekking van risico. De ARG dient te worden beschouwd als de buffer voor de risico’s waarvan de omvang niet redelijkerwijs is in te schatten. De hoogte van de ARG wordt uitgedrukt als percentage van de boekwaarde voor zover de gemeente Borne het risico draagt.
Dit betekent dat boekwaarden van de projecten De Veldkamp (35/115) en Wijkerslocatie Olde Engberink (50/50) alleen worden meegewogen voor het Bornse aandeel, al staan deze projecten in hun geheel in de boeken. Anderzijds betekent dit dat de boekwaarde RBT, niet in de gemeentelijke rekening terug te vinden, voor de 8% die Borne daaraan deelneemt, moet worden meegewogen. Ten slotte worden tussentijdse winstnemingen sinds 2017 niet meer ten laste gebracht van de boekwaarde van de complexen. Zodoende moeten deze worden verrekend met de boekwaarde om een realistisch beeld te verkrijgen. In de volgende tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen aan de Algemene Reserve Grondexploitatie in 2021 weergegeven: Tabel 6 Mutaties
Bedrag
Saldo ARG 1-1-2021
1.817.213
Resultaatbestemming 2020
2.301.599
Onttrekking Saldo ARG 31-12-2021
279.000 3.839.812
Het saldo per 1 januari 2021 van de ARG bedroeg € 1,8 miljoen. Ultimo 2021bedraagt de reserve € 3,8 miljoen. De boekwaarde van het Bornse aandeel in de grondexploitaties bedraagt per 31-12-2021 €27.037.851.Op basis van de weerstandsnorm die bepaalt dat de ARG 10% van de boekwaarde dient te bedragen ,dient er minimaal €2,7 miljoen in de ARG te zitten. Hier wordt aan voldaan. Indien de mutaties in de voorzieningen en de tussentijdse winstnemingen met de ARG worden verrekend, zit er €14,9 miljoen in de ARG. Dit is meer dan er in hoeft te zitten. Bij de resultaatbestemming na de jaarstukken wordt dit uiteindelijk vereffend.
Pagina 79
Deel B.: Jaarrekening
Jaarstukken 2021
Balans per 31 december 2021 ACTIVA (* € 1.000)
31 december 31 december 2021 2020
VASTE ACTIVA Immateriële vaste activa
-
-
Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut
62.874 47.171
52.395 37.430
4.969 10.733
5.279 9.685
Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen Leningen aan deelnemingen Overige leningen u/g Overige langlopende uitzettingen
4.161 738 108 3.316 -
3.926 738 220 2.968 -
TOTAAL VASTE ACTIVA
67.035
56.320
Voorraden Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie
53.095 53.095
62.189 62.189
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen
3.581 234 3.348
3.410 657 2.753
31 27 4
26 19 7
Overlopende activa De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
6.614
9.611
4.754
5.705
1.860
3.907
TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA
63.320
75.236
TOTAAL ACTIVA
130.355
131.556
VLOTTENDE ACTIVA
Liquide middelen Banksaldi Kassaldi
Pagina 82
Jaarstukken 2021
PASSIVA (* € 1.000)
31 december 31 december 2021 2020
VASTE PASSIVA Eigen vermogen Algemene reserves Bestemmingsreserves Gerealiseerde resultaat
36.720 15.065 10.892 10.763
25.200 18.394 9.721 -2.915
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is
8.172 4.704 3.468
9.352 4.281 5.072
Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan één jaar Onderhandse leningen van binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen Door derden belegde gelden Waarborgsommen
59.614 59.577 33 5
71.117 71.019 93 4
TOTAAL VASTE PASSIVA
104.506
105.669
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige kasgeldleningen Banksaldi Overige schulden
15.082 9.000 2.939 3.142
19.124 13.000 4.029 2.095
Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen
10.768
6.764
6.541
4.602
4.224 3
2.161 -
TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA
25.850
25.887
TOTAAL PASSIVA
130.355
131.556
Gewaarborgde geldleningen Garantstellingen
94.342 943
97.607 1.030
VLOTTENDE PASSIVA
Pagina 83
Jaarstukken 2021
2 Overzicht van baten en lasten 2021 De baten en lasten over het verslagjaar zijn, aangevuld met de reserve mutaties, als volgt weer te geven: OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2021
Primitieve begroting 2021
Actuele begroting 2021
Realisatie 2021
(* € 1.000)
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Programma's Solidair Borne Duurzaam Borne Verbindend Borne Borne Algemeen
38.736 16.827 2.307 2.270
10.179 11.921 306 117
28.558 4.906 2.002 2.152
39.967 16.884 2.734 1.476
10.373 11.921 313 121
29.594 4.963 2.421 1.356
40.758 20.932 2.720 1.459
10.733 25.210 534 633
30.025 -4.278 2.186 825
Subotaal programma's
60.141
22.522
37.619
61.061
22.727
38.334
65.869
37.109
28.759
28 270 232 -
34.506 7.444 1.100 257 148
-34.478 -7.175 -1.100 -25 -148
28 270 309 -
37.216 7.444 3.307 293 148
-37.188 -7.175 -3.307 16 -148
28 344 316 -
37.359 7.480 3.493 275 -
-37.331 -7.137 -3.493 41 -
Totaal algemene dekkingsmiddelen
530
43.455
-42.925
606
48.408
-47.802
687
48.607
-47.919
Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien
6.807 64
35 -
6.772 64
7.808 64
121 -
7.687 64
7.809 -
169 -
7.640 -
67.541
66.012
1.529
69.539
71.256
-1.717
74.366
85.885
-11.520
Mutaties reserves
233
1.762
-1.529
7.026
5.309
1.717
7.024
6.267
757
Gerealiseerde resultaat
67.774
67.774
0
76.565
76.565
-0
81.389
92.152
-10.763
Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Lokale heffingen Dividend Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen
Gerealiseerde saldo van baten en lasten
Pagina 84
Jaarstukken 2021
3 Grondslagen voor de waardering en de bepaling van het resultaat Waarderingsgrondslagen De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten daarvoor geeft. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders is vermeld, worden activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden.
De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.
Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar wordt gesteld. Met betrekking tot de verwerking van de algemene uitkering heeft de commissie BBV een stellige uitspraak gedaan. Deze uitspraak houdt in dat in de jaarrekening de algemene uitkering wordt opgenomen conform de in het jaar laatst gepubliceerde accresmededeling, die doorgaans is opgenomen in de september circulaire van het boekjaar. Met betrekking tot de eigen bijdragen die het CAK int en aan de gemeenten afdraagt geldt op basis van de Kadernota rechtmatigheid 2017 van de commissie BBV het volgende. Gemeenten kunnen op basis van de overzichten van het CAK wel de aantallen personen, soort en omvang van de zorgverlening beoordelen met de eigen WMO-administratie. Probleempunt is dat door het ontbreken van inkomensgegevens op deze overzichten de informatie over de eigen bijdrage ontoereikend is om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is.
Dat betekent dat door de gemeenten geen zekerheden over omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen als gevolg van het niet kunnen vaststellen van de juistheid op persoonsniveau, zoals hiervoor is toegelicht. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken en dergelijke. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen.
Pagina 85
Jaarstukken 2021
Balans Vaste activa Materiële vaste activa Algemeen Activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen voorts worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten en de rente over het tijdvak die aan de vervaardiging van het actief worden toegerekend; in dat geval vermeldt de toelichting dat deze kosten worden geactiveerd. Investeringen met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven. Warme gronden Gronden verworven met het oog op gebiedsontwikkeling, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld, worden in de regel geduid als ‘warme gronden’. Conform de notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019) worden deze verantwoord onder materiele vaste activa (artikel 52 lid 1 onderdeel a BBV) tegen de verwervingskosten.
Het toerekenen (activeren) van andere kosten is daarbij niet toegestaan. In de bepaling of er bij deze ‘warme gronden’ sprake is van een duurzame waardevermindering, zoals bedoeld in artikel 65 BBV lid 1, kan onder de volgende cumulatieve voorwaarden uitgegaan worden van de waarde in toekomstige bestemming in plaats van de geldende bestemming: •
de gronden moeten deel uitmaken van een door de gemeenteraad vastgestelde visie of masterplan voor (een) concrete en binnen afzienbare tijd te starten grondexploitatie(s), waarin de gebiedsontwikkeling van totaalplan naar deelgrondexploitaties is vastgelegd;
•
de gebiedsontwikkeling mag niet zodanig conflicteren met de uitkomst van de inventarisatie van bedreigingen die de ontwikkeling in de weg kunnen staan, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of bereikbaarheid;
•
de visie / het masterplan mag niet strijdig zijn met beleid van de provincie en/of rijk;
•
er is een betrokkenheid bij de gebiedsontwikkeling van provincie of rijksoverheid;
•
het mag alleen gaan om gebiedsontwikkeling voor de bouw van woningen en niet voor bedrijfsterreinen;
•
periodiek (minimaal eens in de 2 jaar) worden de gronden getaxeerd tegen de waarde volgens de toekomstige woningbouwbestemming, met inachtneming van de inherente onzekerheden van de ontwikkelmogelijkheden.
Pagina 86
Jaarstukken 2021
Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Wanneer investeringen grotendeels of meer worden gedaan voor riolering, het inzamelen van huishoudelijk afval of andere alsook voor rechten die op grond van art. 229 lid 1 a en b Gemeentewet worden geheven, dan worden deze investeringen op de balans opgenomen in een aparte categorie: de investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut Investeringen met een maatschappelijk nut worden, evenals investeringen met een economisch nut, geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. De verplichting om alle investeringen te activeren volgens de nieuwe methode geldt alleen voor investeringen die vanaf het begrotingsjaar 2017 worden gedaan. Door de invoering van de nieuwe systematiek blijven verschillen bestaan in de wijze waarop mag worden afgeschreven op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die vóór het begrotingsjaar 2017 zijn gedaan. Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is qua systematiek is in het verloopoverzicht in de toelichting op de balans aangeven welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek.
Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen, (overige) leningen u/g en (overige) uitzettingen zijn – tenzij hierna anders is vermeld – opgenomen tegen nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht. Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s (kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de waarde van de aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs zal afwaardering plaatsvinden. Tot dusver is een dergelijke afwaardering gelukkig niet noodzakelijk gebleken. De actuele waarde ligt ruim boven de verkrijgingsprijs. De aan derden verstrekte geldleningen zijn opgenomen tegen het overdrachtsbedrag verminderd met de ontvangen aflossingen. Van een deelneming is krachtens artikel 1 lid d BBV sprake als de gemeente participeert in het aandelenkapitaal van een NV of BV.
Pagina 87
Jaarstukken 2021
Vlottende activa Voorraden Onderhanden werk De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijpmaken) alsmede de rentekosten berekend zoals voorgeschreven in het BBV en de administratie- en beheerskosten. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1.
Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat.
2.
De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht.
3.
De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
Zolang daarvan geen sprake is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingskosten in mindering gebracht. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen. Liquide middelen en overlopende activa Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.
Pagina 88
Jaarstukken 2021
Vaste passiva Eigen vermogen Onder het eigen vermogen zijn opgenomen algemene- en bestemmingsreserves alsmede het saldo van de rekening van baten en lasten. Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. De pensioenverplichting ten behoeve van de wethouders is echter tegen de contante waarde (tegen 1,648%) van de (reeds opgebouwde) toekomstige uitkeringsverplichtingen gewaardeerd. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan (een deel van) de gemeentelijke kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid ter zake nader uiteengezet. Vaste schulden met rentetypische looptijd langer dan één jaar Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Borg- en Garantstellingen Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten telling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen. Overigens is in de toelichting op de balans nadere informatie opgenomen.
Pagina 89
Jaarstukken 2021
4 Toelichting op de balans per 31 december 2021 4.1 Vaste activa De vaste activa bestaan uit: (* € 1.000)
31 dec. '21
Immateriële vaste activa
31 dec. '20 -
-
Materiële vaste activa
62.874
52.395
Financiële vaste activa
4.161
3.926
Totaal
67.035
56.320
31 dec. '21
31 dec. '20
Investeringen met een economisch nut Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut
47.171
37.430
4.969
5.279
10.733
9.685
Totaal
62.874
52.395
De verschillende onderdelen zijn hieronder toegelicht.
Materiële vaste activa De materiële vaste activa bestaan uit:
(* € 1.000)
Het onderstaande overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de investeringen weer:
Pagina 90
Jaarstukken 2021
(* € 1.000)
Bkw. 31-12-2020 Investeringen Bijdragen van derden Afschrijvingen Desinvesteringen Afwaardering Bkw. 31-12-2021
Economisch nut: Gronden en terreinen* Bedrijfsgebouwen Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa Totaal economisch nut
2.353 30.359 56 2.912 1.750 37.430
11.041 1.446 80 12.567
23 2 25
134 2.162 5 357 144 2.802
-
-
13.238 29.640 51 2.636 1.607 47.171
Economisch nut, dekking door heffing: Gronden en terreinen Bedrijfsgebouwen Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Overige materiële vaste activa Totaal economisch nut, dekking door heffing
359 45 4.875 5.279
925 925
925 925
19 2 289 310
-
-
340 42 4.587 4.969
Maatschappelijk nut vóór 2017: Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Overige materiële vaste activa Subtotaal
2.030 13 2.043
-
-
81 1 82
-
-
1.949 12 1.961
Maatschappelijk nut vanaf 2017: Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Overige materiële vaste activa Subtotaal Totaal maatschappelijk nut Totaal
7.554 88 7.642 9.685 52.395
2.097 2.097 2.097 15.589
760 760 760 1.710
196 11 207 289 3.401
-
-
8.695 77 8.772 10.733 62.874
* Vanuit de Bornsche Maten zijn er strategische gronden overgeheveld vanuit de voorraden naar de materiële vaste activa. Dit betreft een bedrag van € €10.410.426. Op het moment dat er een plan wordt ontwikkelt kunnen deze gronden weer worden overgeheveld naar de voorraden. Zie ook de alinea warme gronden onder de waarderingsgrondslagen.
Pagina 91
Jaarstukken 2021
In onderstaande tabel worden alle kredieten weergegeven en wat er t/m 31-12-2021 is besteed. Uitgangspunt is dat elke investering binnen de door de raad beschikbaar gestelde kredieten plaats kan vinden. (* € 1.000)
Onderwijsleerpakket De Vonder Duurzame herontw.gymzaal Hooiberg Renov. en energiebesp. maatregelen zwembad Uitbreiding Beekpark Nieuwbouw Bornsche Maten Voorbereidingskrediet 't Wooldrik Reuvekamp Kinderopvang 't Wooldrik Sportcomplex 't Wooldrik Vervanging 2 kunstgrasvelden
Startdatum Beschikbaar Besteed Besteed Resterend Afsluiten krediet t/m 2020 2021 krediet (ja/nee) 190 127 63 ja 1-1-2018 138 149 23 -34 ja 1-1-2019
Totaal programma 4 Borne Algemeen
2.495 1.100 400 1.265 5.215 1.200 17.334 685 30.022 2.250 428 84 120 50 995 3.076 5.000 4.100 864 368 280 100 70 70 42 17.897 140 217 963 5.200 348 230 7.098
1.982 1 2.259 1.788 307 28 85 24 45 2.277 117 172 289
284 110 201 402 203 1.223 231 227 14 -16 17 690 653 62 43 12 72 2.005 22 45 900 102 229 1.298
229 990 198 863 5.215 1.200 17.334 482 26.540 231 -106 42 51 9 260 2.423 5.000 4.038 864 325 268 100 -2 70 42 13.615 1 63 5.098 348 1 5.510
Totaal
55.017
4.825
4.526
45.665
1-1-2019 15-12-2020 15-12-2020 1-1-2021 29-6-2021 29-6-2021 29-6-2021 16-11-2021
Totaal programma 1 Solidair Borne
Openbare buitenverlichting Stapsteen 3 overweg Deldensestraat Invoering BGT Herinrichting Grotestraat Zuid Bomen 2020 Herinrichting Europastraat GRP kredieten Bundeling A1/A35 Oonksweg onderdoorgang Bornerbroeksestraat fietsonderdoorgang F35: Parallelweg-Oonksweg Bomen 2021 Wegen 2021 Bermen 2021 Verkeersborden 2021 Speeltoestellen 2021
1-1-2019 5-2-2019 24-9-2019 4-2-2020 10-3-2020 10-3-2020 1-1-2021 25-5-2021 25-5-2021 25-5-2021 25-5-2021 29-6-2021 29-6-2021 29-6-2021 29-6-2021 29-6-2021
Totaal programma 2 Duurzaam Borne
ICT:Pijler 8 , verdere digitalisering ICT:Vervangingsinvesteringen 2018 Aankoop AZC Huis van Borne : verbouwing Huis van Borne : inrichting Huis van Borne : Rode Kruis gebouw
6-6-2017 6-3-2018 12-5-2020 20-4-2021 20-4-2021 9-11-2021
deels nee nee nee nee nee nee nee ja ja ja ja ja nee ja nee nee nee nee nee nee ja nee nee ja ja ja nee nee ja