CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2021

Raadsvergadering 5 juli 2022, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarverslag en jaarrekening 202128.429 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Jaarstukken 2021

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................... 5 Deel A.: Jaarverslag .......................................................................................................................................... 6 1 Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen ........................................................................................................... 7 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen .....................................................................................................................................7 1.2 Financiële hoofdlijnen ........................................................................................................................................9 1.3 Corona ..............................................................................................................................................................14 2 Programma's ...............................................................................................................................................

15 2.1 programma Solidair Borne ...............................................................................................................................16 2.2 programma Duurzaam Borne ..........................................................................................................................25 2.3 programma Verbindend Borne ........................................................................................................................31 2.4 programma Borne Algemeen ...........................................................................................................................35 3 Paragrafen ...................................................................................................................................................

38 3.1 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................................................................39 3.2 Paragraaf Financieel Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ...................................................................49 3.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................................................57 3.4 Paragraaf Financiering .....................................................................................................................................61 3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................................64 3.6 Paragraaf Verbonden partijen .........................................................................................................................68 3.7 Paragraaf Grondbeleid .....................................................................................................................................73 Deel B.: Jaarrekening......................................................................................................................................

81 Balans per 31 december 2021 ...............................................................................................................................82 2 Overzicht van baten en lasten 2021 ....................................................................................................................84 3 Grondslagen voor de waardering en de bepaling van het resultaat ...................................................................85 4 Toelichting op de balans per 31 december 2021 ................................................................................................90 5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2021 ....................................................................................111 6 Incidentele baten en lasten...............................................................................................................................125 7 Structurele en incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ........................................................127 8 Informatie Wet normering topinkomens ..........................................................................................................128 9 Begrotingsrechtmatigheid.................................................................................................................................129 10 Bijlagen

................................................................................................................................................... 130 11 Controleverklaring ..........................................................................................................................................147 Deel C.: Overig ............................................................................................................................................. 148 1 Basisgegevens Verbonden partijen ...................................................................................................................149 2 Verplichte beleidsindicatoren ...........................................................................................................................159

Pagina 3

Jaarstukken 2021

Inleiding De jaarstukken zijn het instrument waarmee het college verantwoording aflegt aan de Raad over wat er in de Programmabegroting is afgesproken. De jaarstukken vallen uiteen in het jaarverslag (deel A.) en de jaarrekening (deel B.). Het jaarverslag start met bestuurlijke- en financiële hoofdlijnen die een samenvatting vormen. Daarnaast zijn de verplichte programmaverantwoording en de paragrafen opgenomen in het jaarverslag. De programma's zijn een samenhangend geheel van activiteiten. In deze raadsperiode heeft Borne vier programma's: •

Solidair Borne

•

Duurzaam Borne

•

Verbindend Borne

•

Borne Algemeen.

In deze raadsperiode zijn de programma's onderverdeeld in deelprogramma's ook wel thema's genoemd. In de programmaverantwoording worden voor elk programma afzonderlijk de gerealiseerde maatschappelijke effecten beschreven, de wijze waarop die zijn nagestreefd en voorzien van een overzicht van de baten en lasten. Voor een toelichting op de baten en lasten wordt veelal verwezen naar het overzicht van de baten en lasten in de jaarrekening. Die keuze is gemaakt om de zelfstandige leesbaarheid van de jaarrekening te behouden en omdat de programmaverantwoording in principe geen object van de accountantscontrole is terwijl de jaarrekening dat wel is. Het laatste deel van het jaarverslag bestaat uit de paragrafen. De onderwerpen van de paragrafen zijn voorgeschreven door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het gaat hierbij om de volgende paragrafen: •

Lokale heffingen

•

Financieel weerstandsvermogen en risicobeheersing

•

Onderhoud kapitaalgoederen

•

Financiering

•

Bedrijfsvoering

•

Verbonden partijen

•

Grondbeleid

Deze paragrafen worden opgenomen omdat ze grote politieke betekenis hebben, grote financiële impact hebben of van belang zijn voor de uitvoering van de programma's. De onderwerpen in de paragrafen zitten vaak versnipperd in de begroting en jaarrekening. De paragrafen zijn daarom eigenlijk dwarsdoorsnedes van deze onderwerpen. De jaarrekening bestaat uit de balans en een toelichting op de balans. Het overzicht van baten en lasten per programma en thema en de bijbehorende financiële verantwoording. Ook de incidentele baten, de reservemutaties en informatie over de Wet Normering Topinkomens komen terug in de jaarrekening. Tot slot gaat de jaarrekening in op begrotingsrechtmatigheid. Tot slot zijn de verplichte beleidsindicatoren, basisgegevens over de verbonden partijen en het overzicht van baten en lasten per taakveld in de bijlage opgenomen.

Pagina 5

Jaarstukken 2021

Deel A.: Jaarverslag

Pagina 6

Jaarstukken 2021

1 Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen 1.1 Bestuurlijke hoofdlijnen Deze jaarstukken hebben betrekking op de verantwoording van de begroting 2021. De begroting 2021 is gebaseerd op de uitgangspunten van het raads- en coalitieakkoord 2018-2022. Het vertrekpunt hierbij is onze visie 'Toekomstvisie 2030: Dynamische Dorpen' (MijnBorne2030). Visie en prioriteiten Dynamische dorpen - Toekomstvisie van de Bornse gemeenschap Welzijn en samenleving in 2030 Gewilde locatie om te wonen. Dorpse identiteit, groene gemeente, stedelijke voorzieningen dichtbij. Zelfstandigheid behouden. Noaberschap en gastvrijheid. Inwoneraantal is gegroeid. Aansprekende voorzieningen voor de jeugd. Centrum ontmoetingsplek voor bewoners. Goede verbindingen van de wijken naar het centrum. Uitnodigende uitstraling van het centrum. Aantrekkelijk voor de jeugd door vele uitgaansgelegenheden en terrasjes. Het Kulturhus is een bindende factor in de gemeenschap. Door culturele activiteiten leren bewoners elkaar beter kennen en integreren nieuwe inwoners makkelijk. Ruimte en wonen in 2030 De structuur en aanblik van Borne, Hertme en Zenderen is zoveel mogelijk gelijk gebleven. Er zijn nieuwe woningen gebouwd door effectief van de open ruimte in de dorpskernen gebruik te maken. Oude woningen en bedrijfsruimtes zijn indien nodig vervangen door nieuwbouw. Bornenaren in alle leeftijdsfasen wonen gelukkig in Borne.

Zorgwoningen voor bewoners die extra zorg behoeven. Levensloop geschikte woningen in de nieuwbouw. Veel senioren uit de omgeving gevestigd in diverse woonservice-zones. Economie en ondernemen in 2030 De aantrekkingskracht van Borne uit zich in nieuwe bedrijvigheid. Er zijn diverse kennisintensieve zelfstandige bedrijven gevestigd. Ook komen door het groene karakter van de gemeente en de vele culturele activiteiten ieder jaar meer toeristen naar Borne en de kerkdorpen. Er is hierdoor meer werkgelegenheid in de horeca ontstaan. Duurzaamheid in 2030 Alle nieuwbouw van de afgelopen jaren is gebouwd op basis van duurzame principes. Projectontwikkelaars gebruiken 100% herbruikbaar materiaal voor hun nieuwbouw. De nieuwe woningen zijn energieneutraal. Borne heeft zijn duurzaamheid in een convenant met alle Bornse bedrijven en organisaties vastgelegd. Daarin hebben alle partijen zich verbonden groene energie en minimaal 50% fairtrade producten te gebruiken. Bestuurlijke agenda 2018-2022 De bestuurlijke agenda 2018-2022 bestaat uit het raadsakkoord en het coalitieakkoord. Hierin zijn de prioriteiten voor deze raadsperiode benoemd: •

Stimuleren (burger- en overheids)participatie

Solidair Borne • Sport, welzijn en cultuur • Veiligheid en Leefbaarheid • Arbeidsmarkt en werkgelegenheid • Sociaal Domein • Centrumontwikkeling

Pagina 7

Jaarstukken 2021

•

Spoorveiligheid (coalitieakkoord)

Duurzaam Borne • Duurzaamheid • Fietsers en voetgangers • Elhorst Vloedbelt • Onderwijshuisvesting/Brede school • Infrastructuur (coalitieakkoord) • Wonen (coalitieakkoord)

Pagina 8

Jaarstukken 2021

Verbindend Borne • Bestuurlijke vernieuwing • Regisserende gemeente Borne • Serviceloket/Dienstverlening • Regionale samenwerking Prioriteiten en ruimte De prioriteiten uit het raads- en coalitieakkoord worden uitgewerkt in concrete voorstellen. Om de voorstellen te kunnen afwegen tegen andere prioriteiten, is voor deze prioriteiten een indicatieve inschatting van de lasten gegeven. Daarnaast is voor een goede afweging inzicht nodig in de beschikbare financiële ruimte.

1.2 Financiële hoofdlijnen Het gerealiseerde resultaat 2021 bedraagt € 10.762.965. In onderstaande tabel is dit resultaat weergegeven: ( x € 1.000)

Primitief

Actueel

Rekening

Verschil

begroot

begroot

2021

2021

Totaal lasten

67.540

69.537

74.364

-4.827

Totaal baten

66.014

71.257

85.883

14.626

Saldo baten en lasten

-1.529

1.717

11.520

9.803

Toevoegingen aan reserves

233

7.026

7.024

2

Beschikking over reserves

1.763

5.310

6.267

957

0

0

10.763

10.763

Resultaat

In dit boekwerk sluiten de primitieve en actuele begroting steeds op €0. Door onze systematiek worden tekorten en overschotten bij de begroting en wijzigingen op de begroting, zoals bestuursrapportage, gewijzigd op de algemene reserve. De wijzigingen tussen de primitieve begroting en de actuele begroting zijn het afgelopen jaar uitgelegd in de bestuursrapportages. In deze jaarstukken worden de wijzigingen uitgelegd tussen de 2e bestuursrapportage, die in november 2021 is vastgesteld (de actuele begroting) en het jaarrekeningresultaat. In dit hoofdstuk wordt echter eerst ingegaan op het verloop van het saldo door het jaar heen. Hoe we van de primitieve begroting tot de actuele begroting gekomen zijn.

Verloop van primitieve naar actuele begroting De primitieve begroting sloot met een nadelig saldo van €861.000. Bij de eerste bestuursrapportage ontstonden er voordelen door een hogere uitkering van het gemeentefonds en door een verschuiving van niettarief taken naar tarief taken bij Twente Milieu. We zagen ook dat we met de Omgevingswet aan de slag moesten. Per saldo leidde dit tot een aanvullend nadeel van €110.000. In de tweede bestuursrapportage verbeterde dit beeld met €2,8 miljoen. Hierdoor ontstond er voor het eerst een positief begrotingssaldo van bijna €1,9 miljoen. Deze voordelen werden veroorzaakt door de incidenteel ontvangen Cogas middelen (€2,25 miljoen), hogere gemeentefonds baten (€800.000) en stelposten die vrij konden vallen. Anderzijds werd er ook een voorziening voor wachtgeld van (oud) wethouders ingesteld van €265.000. Ten opzichte van de tweede bestuursrapportage zien we dat het beeld nog eens aanvullend met €10,8 miljoen positief wijzigt. Dit is het saldo dat in de jaarstukken wordt verklaard.

Pagina 9

Jaarstukken 2021

Pagina 10

Jaarstukken 2021

Analyse op hoofdlijnen In deze analyse wordt uitgelegd waar het grote verschil van €10,8 miljoen door ontstaat. Per programma wordt aangegeven waar de grootste wijzigingen zich hebben voorgedaan. De grootste wijziging zit echter in de verbetering van de grondexploitaties. Deze worden daarom apart toegelicht. Grondexploitaties €11.040.000 voordeel Alle gezamenlijke grondexploitaties verbeteren met ongeveer €11.040.000. Er is in het kader van de basis op orde een grondige analyse uitgevoerd op de Bornsche Maten. Oude deelfases zijn afgesloten en nog in uitvoering zijnde deelfases zijn geanalyseerd. Hierdoor verbetert deze grondexploitatie met €9.725.000. De bedrijventerreinen de Veldkamp en het businesspark XL verbeteren samen met €795.000. Doordat de overige grondexploitaties ook verbeteren komt het totale voordeel in de grondexploitaties uit op €11.040.000. In de paragraaf grondbeleid in deze jaarstukken en in de Meerjarenprognose Grondexploitatie wordt dieper ingegaan op de oorzaken achter deze verbeteringen. Programmaverschillen: €277.000 nadeel Het restantverschil tussen de tweede bestuursrapportage en de jaarstukken bedraagt een nadeel van €277.000 Per programma (exclusief de grondexploitaties) is het verschil als volgt:

Solidair Borne Het programma solidair Borne sluit op een nadeel van €1,25 miljoen. De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn: •

Gezondheid Per saldo een overschrijding van € 54.000. Dit betreft een incidentele overschrijding vanwege kosten inzet wijk GGD’er, die gedekt worden uit middelen op Programma Borne Algemeen.

•

Maatschappelijke participatie Het saldo van de lasten en baten is € 1.078.000 negatiever dan begroot. Dit heeft meerdere, vooral incidentele, oorzaken. De belangrijkste zijn een eenmalige bijdrage pilot zorgintensief (€ 152.000), incidentele afrekening subsidies 2020 gecertificeerde instellingen Jeugdzorg in 2021 (€ 256.000), niet in de begroting verwerkte indexatie tarieven (€ 769.000) en coronakosten die gedekt worden uit

Pagina 11

Jaarstukken 2021

middelen op Programma Borne Algemeen (€ 83.000). Hiertegenover staan hogere incidentele opbrengsten uit eigen bijdragen WMO (€ 105.000) en structureel lagere lasten PGB’s (€ 323.000). De resterende € 246.000 overschrijding betreft hogere zorglasten en een deel van de taakstelling die nog te realiseren is. •

Sport Dit betreft met name hogere afschrijvingen project ’t Wooldrik vanwege hogere besteding dan begroot in 2021.

•

Werk en Inkomen Het nadeel ten opzichte van de begroting ad € 110.000 bestaat voor € 54.000 uit een structureel tekort bij begeleide participatie omdat de gemeentelijke bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling SWB niet in de begroting is opgenomen. De overige € 56.000 betreft een incidenteel tekort op subsidies schuldhulpverlening die abusievelijk te laag waren geraamd.

Duurzaam Borne Het programma Duurzaam Borne sluit op een nadeel van €44.000. Lagere energie- en onderhoudslasten op de openbare verlichten zorgen voor een voordeel van €200.000. Ook de verkoop van de resterende stukken snippergroen levert een voordeel van €30.000. De voorziening onderhoud kapitaalgoederen dient gezien de enorme inflatie te worden geïndexeerd. Dit zorgt voor een nadeel van €245.000. Verbindend Borne Het programma Verbindend Borne levert een voordeel van €234.000 op. Dit wordt verklaard doordat de rekenrente op grond van de pensioenwet voor politieke ambtsdragers is verlaagd. Daarnaast is er minder pensioen dan voorzien uitgekeerd aan oud wethouders. Dit levert een voordeel van bijna €100.000 op. Het restant wordt verklaart door corona. Corona heeft voor oversterfte gezorgd. Dit zien we terug in een stijging van de verkoop van graven. Anderzijds zorgden de versoepelingen van de coronamaatregelen richting de zomer van 2021 voor een forse stijging van aanvragen van reisdocumenten. Borne Algemeen Het programma Borne Algemeen sluit op een voordeel van €759.000 miljoen. Dit heeft de volgende oorzaken: •

Middelen Binnen het thema middelen ontstaat een voordeel van bijna €900.000. Oorzaken hiervoor zijn de teruggaaf van extra dividendbelasting (bijna €200.000) en extra ontvangsten vanuit het gemeentefonds (ruim €100.000). De stelposten laten eveneens een overschot van een kleine €600.000 zien. De tegenhangers hiervan zitten echter door de diverse programma’s heen. Een boekhoudkundige wijziging op de afschrijvingsmethodiek van het huidige gemeentehuis zorgt voor een nadeel op van €511.000. In verband met het Huis van Borne dient het huidige pand in 2024 compleet te zijn afgeschreven. De huidige methodiek (afschrijvingslast hetzelfde laten en in 2024 €2,1 miljoen afboeken) dient te worden gewijzigd door de afschrijvingslast dusdanig te verhogen dat de €2,1 miljoen niet meer in 2024 dient te worden afgeboekt, maar wordt uitgesmeerd over de resterende looptijd.

•

Vastgoed De koopsom van de verkoop van De Esch school is afgelopen jaar voldaan. Dit levert per saldo een voordeel op van bijna €300.000. Gewijzigde huurovereenkomsten, o.a. door prijsafspraken voor zendmasten, levert daarnaast nog eens bijna €100.000 op.

Pagina 12

Jaarstukken 2021

Pagina 13

Jaarstukken 2021

1.3 Corona Ondanks dat we terugkijken op een jaar met pieken en dalen in de coronacrisis, is er gedurende het jaar constant aandacht geweest voor verschillende groepen in onze samenleving, zoals kwetsbare burgers, gedupeerde ondernemers en lokale culturele verenigingen en instellingen. We hebben ons daarnaast gericht op de continuïteit van de dienstverlening naar onze inwoners. Op verschillende manieren hebben wij een (financieel) steentje kunnen bijdragen. Wij hebben in 2021 een bedrag van € 1.277.000 ontvangen aan geoormerkte gelden voor specifieke uitgaven, zoals TOZO en TONK. Over de besteding wordt via de SISA bijlage in deze jaarstukken verantwoording afgelegd. IIn maart 2021 is er een gecombineerd voorstel door de raad vastgesteld, waarbij er middelen voor verschillende doeleinden beschikbaar zijn gesteld vanuit de coronamiddelen. Om adequaat en snel te kunnen reageren op situaties in onze samenleving is er, in afstemming met de raad, voor gekozen om in de loop van 2021 het proces voor inzet van de vrij besteedbare coronamiddelen anders in te richten. De middelen van het Rijk worden op de stelpost geplaatst en de besteding hiervan vindt plaats door middel van toekenning op basis van tijdelijke subsidieregelingen. Om kaders mee te kunnen geven zijn er voor twee periodes subsidieregelingen opengesteld voor verenigingen, stichtingen, culturele organisaties en ondernemers.

De ene regeling loopt van 1 januari 2021 tot 1 september 2021. De andere opengestelde regeling loopt van 1 september 2021 tot 1 mei 2022. Via het gemeentefonds hebben wij in 2021 in totaal een bedrag ontvangen van € 1.069.500. Hiervan is een bedrag van € 612.500 besteed. Hieronder een overzicht waar deze middelen aan besteed zijn.

Het restantbedrag van € 457.000 is meegenomen bij de budgetoverheveling voor besteding in 2022. Controle voor toegang Wij hebben ook een regeling opengesteld voor de tegemoetkoming in de kosten voor Controle op Toegangsbewijzen (CTB). Van het Rijk hebben wij € 61.000 gekregen via een specifieke uitkering die is uitgekeerd aan de Veiligheidsregio Twente (VRT). In totaal is er voor € 43.000 aan aanvragen gehonoreerd en uitbetaald aan ondernemers, verenigingen en organisaties. Deze besteding van middelen wordt verantwoord in de SISA verantwoording.

Pagina 14

2 Programma's

Jaarstukken 2021

2.1 programma Solidair Borne 2.1.1 Wat willen we bereiken? Raadsakkoord Borne 2018-2022: Een van onze uitgangspunten is en blijft dat iedereen in Borne in staat moet worden gesteld om volwaardig in onze samenleving mee te doen. Mensen moeten mee willen doen, maar ook ruimte krijgen om daadwerkelijk mee te kunnen doen. Dat vraagt inzet van ons allemaal. Het Sociaal Fonds is een van de middelen om ons doel te bereiken. THEMA'S PROGRAMMA SOLIDAIR BORNE

Doelen per thema

Cultuur en vrije tijd

Inwoners kunnen zich ontspannen en ontplooien door toegankelijke cultuur- en vrijetijdsvoorzieningen.

Economie

Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid en voorzieningen in de buurt.

Educatie

Kinderen en jongeren kunnen zich ontwikkelen en veilig (op-)groeien naar zelfstandigheid.

Gezondheid

Inwoners zijn zo lang mogelijk gezond.

Maatschappelijke participatie

Inwoners kunnen meedoen aan onze samenleving.

Sport

Inwoners kunnen sporten en bewegen door toegankelijke sportvoorzieningen.

Veiligheid

Inwoners wonen en leven in een veilige leefomgeving

Werk en inkomen

Inwoners hebben bevredigend werk en voldoende geld om volwaardig deel te nemen aan onze samenleving.

Aanvullend zijn voor 2018 - 2022 de volgende resultaatafspraken gemaakt. Sport, welzijn en cultuur: • Regie op samenhang tussen cultuur, sport, welzijn. Onderzoek wordt gedaan naar de rol en positie van het welzijnswerk en overige activiteiten binnen het Kulturhus. • De cultuuragenda wordt uitgevoerd. • Subsidies zijn makkelijk te vinden en voorwaarden zijn duidelijk voor aanvragers.

Pagina 16

Jaarstukken 2021

•

Eerste fase ’t Wooldrik (zwembad, sporthal, beach, duurzaamheid) is in uitvoering.

Veiligheid en leefbaarheid: • Sluitende aanpak personen met verward gedrag • Woonoverlast neemt af • Ondermijning wordt programmatisch aangepakt • Agendering van Integraal veiligheidsbeleid in 2020 Arbeidsmarkt en werkgelegenheid: • Participatiebeleid: doel is iedereen mee laten doen naar vermogen, bij voorkeur in de vorm van betaald werk of als zelfstandige. De werkgerelateerde uitstroom groeit jaarlijks met 15%. • De vrijetijdseconomie leidt tot een groei van bestedingen en banen in Borne. • De rol van de accountmanager bedrijven is samen met de BBO structureel geborgd. Sociaal domein: • Vroegsignalering van problematische situaties rondom echtscheidingen om nadelige gevolgen voor kinderen die betrokken zijn bij problematische echtscheidingen worden voorkomen. • In 2020 is minimaal 90% van de sub-doelgroep ‘ouders van kinderen uit armoedegezinnen’ geattendeerd op het Sociaal Fonds. • In 2020 is een aanpak gerealiseerd waarin expliciete aandacht is voor de groep ‘inwoners met een laag inkomen’ (o.a. eenoudergezinnen met minderjarige kinderen, ouderen en zelfstandigen/ondernemers). • Begin 2019 wordt gestart met een ‘sociaal makelaar’. De taken van de ‘sociaal makelaar’ zijn meerledig:  voorlichting over mogelijkheden in het kader van armoedepreventie/Sociaal Fonds aan doelgroep én intermediairs (b.v.

scholen) zodat doelgroep beter wordt bereikt  bevorderen van samenwerking tussen verschillende organisaties en initiatieven  het algemeen maatschappelijk bewustzijn over armoede vergroten zodat maatschappelijk en sociaal kapitaal wordt vergroot (zie: Movisie, wat werkt bij de aanpak van armoede)  effectieve aanpak van achterliggende problemen en versterken van o.a. vaardigheden, zelfbeeld, veerkracht en creativiteit bij de doelgroep. Aanvullend op het raadsakkoord bereikt het college de volgende resultaten: • In 2020 is ‘verlengde jeugdhulp’ geborgd opdat de overgang van Jeugdzorg naar Wmo soepel verloopt als een jongere 18 wordt. • Verlengde ondersteuning van pleeggezinnen tot 22 jaar als een pleegkind thuis woont. • In 2018 is gestart met een integrale aanpak voor ondersteuning van personen met verward gedrag (inclusief psycholance). Deze aanpak resulteert onder andere in een voorstel over hoe de gemeente Borne voldoende passende opvang, zorg en ondersteuning voor personen met verward gedrag zelf en hun omgeving kan organiseren. • Er is in 2022 een aanpak gerealiseerd voor stageplekken voor de specifieke doelgroepen ‘voormalig Wajongers’ en ‘statushouders’ naar het model ‘Borne Werkt’, maar aansluitend bij doelgroep.

Centrumontwikkeling: • Strategisch project Centrum Borne is afgerond: o Gebied Nijstad / Bakkerssteeg o Parkeerterrein De Haven (voor het Kulturhus) • Besluitvorming over het uitbreiden van autoluw gebied centrum is afgerond. • Groene componenten zijn in het centrum toegevoegd.

Pagina 17

Jaarstukken 2021

Onderwijshuisvesting/brede school: • Instroompunten Bornsche Maten, Reuvekamp en Stroom Esch zijn gerealiseerd. • Visie op Integrale kindcentra is in uitvoering. Spoorveiligheid: • Het risicobewustzijn en kennis over het spoorvervoer van gevaarlijke stoffen bij de inwoners van Borne wordt vergroot. • Het aantal stremmingen op de spoorwegovergangen in de gemeente Borne wordt tot een minimum beperkt. • Het verkeersgedrag van de weggebruikers in de gemeente is op positieve wijze veranderd. • Met ProRail zijn afspraken gemaakt over maximale bereikbaarheid, minimale storingen, onbewaakte overwegen en minimale dichtligtijden. • Daartoe worden in de komende vier jaar in overleg met Prorail zo mogelijk maatregelen genomen.

2.1.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Hieronder is, per thema, een beschrijving gegeven van de acties die zijn ondernomen om de gedefinieerde doelen te behalen.

Cultuur en vrije tijd In 2021 zijn de culturele activiteiten zoals opgenomen in de Cultuuragenda voortgezet. Voor de jaren 2017-2020 kende de provincie Overijssel een subsidieregeling om kinderen kennis te laten maken met kunst en cultuur. Samen met een bijdrage van de basisscholen en de gemeente Borne werd hiervoor jaarlijks een cultuureducatieprogramma gemaakt met als doel kinderen in Borne met alle facetten van kunst en cultuur in aanraking te laten komen binnen hun basisschoolperiode. Vanuit dit programma komen de kinderen allemaal een keer in het Bussemakerhuis in Borne. Vanuit een overkoepelend thema wordt het cultuureducatieprogramma opgezet. Het thema voor het schooljaar 2020/2021 was 'Mijn leven in 2040'. Binnen een thema kan er door de scholen ook verbinding worden gelegd met andere vakken. De programmaonderdelen worden jaarlijks geëvalueerd. Voor de jaren 2021-2024 heeft de Provincie Overijssel een nieuwe regeling open gesteld. Aangezien het programma jaarlijks goed wordt ontvangen, is in april 2021 een nieuwe subsidieaanvraag gedaan bij de Provincie Overijssel voor borging van het cultuureducatieprogramma in het basisonderwijs voor de schooljaren 2021/2022 tot en met 2024/2025. Voor het schooljaar 2021-2022 is het thema Contact!.

In tijden van corona kom je er achter waar behoefte aan is en hoe maak je contact? Een voorbeeld uit het huidige programma is dat kinderen van groep 5 en 6 met behulp van drama en/of Poëzie werken aan contact met hun gevoel en emoties. In 2021 is het Kulturhus enkele keren gesloten geweest door de coronamaatregelen. Ook hebben zij hun dienstverlening op sommige momenten moeten aanpassen. Zo zijn er online muzieklessen gegeven en konden inwoners op afspraak hun boeken reserveren en afhalen. Ten aanzien van de vrijetijdseconomie is er in 2021 voor het eerst een arrangementsubsidie verleend aan de Stichting Beleef Boeiend Borne (VisitBorne). Dit aangezien de toeristische marketing in 2020 is losgekoppeld van het Kulturhus. Na deze loskoppeling is de toeristische marketing professioneler vorm gegeven. Er is sprake van veel meer samenwerking en profilering en er zijn stappen gezet in het model van de citymarketing (> alle activiteiten die worden verricht om een stad of dorp zo goed mogelijk te profileren voor zowel toeristen als de eigen inwoners). Door de stichting is inmiddels een jaarverslag uitgebracht met een overzicht van alle activiteiten die in 2021 zijn uitgevoerd (zie 22ink00461).

Pagina 18

Jaarstukken 2021

Ten aanzien van het cultureel erfgoed is invulling gegeven aan de wettelijke taken (o.a. afhandeling omgevingsvergunningen voor monumenten en Oud Borne, met o.a. advisering gemeentelijke erfgoedcommissie, en de afhandeling/advisering t.a.v. subsidieaanvragen). Er is beleid opgesteld voor PVpanelen in Oud Borne en op monumenten. Een belangrijk nieuw resultaat is ook de ontwikkeling van een digitale cultuurhistorische waardenkaart (Erfgoedviewer > zie https://www.borne.nl/inwoners/sport-cultuuren-vrije-tijd/monumenten ). De aanleiding voor deze erfgoedviewer is enerzijds de Erfgoedwet, die enkele jaren geleden in werking is getreden, en anderzijds de aankomende Omgevingswet. Eén van de essenties van de Omgevingswet is de uitnodigingsplanologie: initiatiefnemers door middel van informatie inspireren om erfgoed als inspiratiebron te gebruiken. Daarvoor is de beschikbaarheid van erfgoedinformatie een belangrijk aspect. Met de erfgoedviewer is hiermee een grote stap gezet.

Economie Het jaar 2021 kende qua economie hoogte- en dieptepunten in gemeente Borne. Zo zagen we bij ondernemers in de foodsector en de bouw grote groei, alleen kenden de niet essentiële winkels en horeca grote verliezen. Toch zijn de te verwachten faillissementen en/of leegstand niet uitgekomen in 2021. Sterker nog, er zijn nieuwe ondernemers zich in het centrum gaan vestigen en op bedrijventerrein Molenkamp zijn bijna geen leegstaande panden te vinden. Op het bedrijventerrein De Veldkamp is in 2021 60.321 m2 grond verkocht. De rol van de accountmanager bedrijven/dorpsmanager bewijst juist in deze tijd zijn (onmisbare) waarde in Borne. Ondernemers wisten de weg naar de gemeente veelal via de accountmanager goed te vinden en zijn positief over het ondernemersklimaat.

Educatie In 2018 is de locatie de Goudbes tijdelijk gerealiseerd om te kunnen onderzoeken wat er aan onderwijshuisvestingscapaciteit voor de Bornsche Maten nodig is. Nadat er in 2020 een scenario-analyse was uitgevoerd, is er in 2021 een nieuwe leerlingenprognose voor het basisonderwijs in de gemeente Borne opgesteld. Op basis hiervan is in november 2021 door de gemeenteraad besloten een schoolgebouw van 2.464 m2 bruto vloeroppervlak op locatie De Horsten te realiseren. Door de realisatie wordt voor de komende jaren een permanente oplossing geboden voor de groei van het leerlingaantal in de Bornsche Maten. Voor deze investering is door de gemeenteraad een krediet beschikbaar gesteld van € 8.032.000. Tevens is er een krediet van € 360.000 voor de uitbreiding onderwijsleerpakket en meubilair beschikbaar gesteld. In 2021 is met stichting Brigantijn samengewerkt aan de voorbereidingen voor de uitbreiding van Basisschool Beekpark. Deze uitbreiding is voorzien voor ingebruikname per schooljaar 2022-2023. De uitbreiding die daarnaast nodig is voor de Vonder, is voorzien per schooljaar 2023-2024. Daarnaast is er gewerkt aan een voorlopig ontwerp voor het onderwijs op 't Wooldrik (vervangende nieuwbouw voor de basisscholen Jan Ligthart en 't Oldhof). De start van de bouw is naar verwachting in de zomer van 2022 en het streven is om de school op te leveren voor schooljaar 2023-2024.

Door corona zijn Swim2play lessen een groot deel van het schooljaar uitgevallen. De gemeenteraad heeft met de begrotingsbehandeling 2022-2025 financiële middelen beschikbaar gesteld voor het continueren van Swim2play vanaf schooljaar 2021-2022 tot 1 september 2023. De gemeente ontvangt voor de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 via een specifieke uitkering geld van het Rijk vanuit het Nationaal Programma Onderwijs. Het gaat voor Borne om een bedrag van € 293.018. Het geld moet worden ingezet op een aantal specifieke doelen, zoals bevordering van samenwerking in de gemeente, maatregelen gericht op zorg en welzijn in de school of mogelijke vertragingen in de voorschoolse periode. In het najaar 2021 is gewerkt aan de voorbereidingen voor de besteding van deze gelden.

Pagina 19

Jaarstukken 2021

Gezondheid Het doel is dat inwoners van Twente minimaal net zo lang in gezondheid leven als inwoners elders in Nederland. Hierbij gaan we uit van positieve gezondheid, waarbij het betekenisvol leven van mensen centraal staat. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. De afgelopen 2 jaren heeft de coronacrisis ons laten inzien dat een goede gezondheid en preventie van essentieel belang zijn. Lokaal werken we bij de bestrijding van corona intensief samen met lokale partners. Er is een goed werkend netwerk rondom Noaberzorg opgezet, samen met vrijwilligers, huisartsen en zorgorganisaties om de lokale zorg te ontlasten. Daarnaast is er ondersteuning geboden bij het vaccineren. De gezondheidsmonitor jeugd is afgenomen en daarin is gevraagd naar de impact van corona op de jeugd. In oktober 2021 heeft de gemeenteraad de Visie Sociaal Domein 2021 vastgesteld. In de visie wordt benoemd dat gezondheid een groot goed is. We gaan in Borne uit van positieve gezondheid en stimuleren gezond gedrag. In Twente werken we regionaal samen op het gebied van gezondheid en preventie. Alle Twentse gemeenten, Menzis en de GGD zijn hierbij betrokken. In navolging van het Nationaal Preventieakkoord en het Lokaal Sportakkoord zijn we in Borne gestart met een Lokaal Preventieakkoord.

We richten ons lokaal op de pijlers: gezonde leefstijl (waarin we ook de mentale gezondheid meenemen), rookvrije generatie en preventie van alcohol en drugs. Lokaal wordt hiervoor intensief samengewerkt met het onderwijs, de kinderdagverblijven, sport, de JGZ, huisartsen, voorliggende partijen en zorgpartners. Ook is geïnventariseerd hoe collectieve opvoedondersteuning van het regionale platform Loes voor collectieve opvoedondersteuning nog meer ingezet kan worden rondom lokale vragen, zoals preventie jeugdcriminaliteit. Op het gebied van mentale gezondheid gaan we uit van onze lokale aanpak voor mensen met zorgwekkend gedrag. Borne heeft een wijk-GGD'er die inzetbaar is op het snijvlak van veiligheid en zorg. Er is besloten om de wijk-GGD'er structureel in te zetten. En er zijn trainingen verzorgd in het kader van destigmatisering en preventie aan vrijwilligers en professionals.

Maatschappelijke participatie Visie Sociaal Domein In het najaar van 2021 is de Visie Sociaal Domein vastgesteld. Wat vinden we belangrijk, wat willen we zijn en wat willen we doen zodat alle inwoners kunnen meedoen. We hebben de integrale samenwerking binnen het sociaal domein, binnen onze eigen gemeentelijke organisatie en met onze maatschappelijke partners centraal gesteld. In het voorjaar van 2021 is het Programmaplan sociaal domein vastgesteld met als doel de transformatie, met name op de onderdelen jeugd en Wmo, te realiseren. Niet alleen een transformatie van de werkwijze en organisatie maar belangrijker: een verandering in denken en doen in het bieden van zorg en hulpverlening. Ook dit doen we niet alleen, we pakken dit samen op met onze partners in de samenleving, de externe verwijzers en andere professionals en vrijwilligers. Met deze aanpak realiseren we vanaf 2021 de transformatie naar passende ondersteuning voor onze inwoners zodat zij kunnen Integrale toegang In 2021 zijn concrete stappen gezet richting één integrale toegang. De integrale toegang is zowel fysiek, telefonisch als digitaal. Inwoners kunnen er terecht voor: alle ondersteuningsvragen op het gebied van welzijn, opvoeden en opgroeien, onderwijs, zorg, wonen, werk & inkomen en financiën.

het stimuleren van een goede (positieve) gezondheid, vrijwilligerswerk, sport en cultuur, kijkend vanuit de kansen en mogelijkheden van de inwoner.

Pagina 20

Jaarstukken 2021

Eind 2021 was de visie op de integrale toegang gereed. Deze is opgesteld en wordt gedragen door de direct betrokken partners (Wijkracht, Stichting Informele Zorg Twente, Uitvoeringsorganisatie SMS, GGD Twente, Kulturhus en de Gemeente Borne). We werkten met een proeftuin voor verdeel-overleggen en er waren werkplekken beschikbaar voor consulenten in het Kulturhus. Vanwege corona is daar geen gebruik van gemaakt. De definitieve plek van de integrale toegang komt in het Huis van Borne in 2024 als onderdeel van het maatschappelijk plein. Mantelzorg Er was een toename te zien van het aantal mantelzorgers en de complexiteit van de vraag van mantelzorgers. Door corona viel de dagbesteding weg voor veel cliënten waardoor de druk en belastbaarheid van de mantelzorgers nog groter werd. In 2021 is succesvol een subsidie van € 50.000 aangevraagd bij het ministerie VWS met als doel het ontlasten van mantelzorgers door het verminderen van de regeldruk en het verbeteren van de toegang tot bestaande voorzieningen. In 2022 wordt hiervoor een plan geschreven en uitgevoerd. Wmo Aanbieders van Wmo-ondersteuning hebben tijdens de coronacrisis in 2021 zo goed als mogelijk de zorg en ondersteuning aan hen die het nodig hebben, gegeven. Waar nodig met aanpassingen conform de richtlijnen van het RIVM dan wel op afstand (digitaal/telefonisch).

Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Gemeenten staan voor de opgave om beschermd wonen en maatschappelijke opvang toekomstbestendig te organiseren en inhoudelijk door te ontwikkelen. Als centrumgemeente is Enschede verantwoordelijk voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang in de gemeenten Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser en Oldenzaal. Vanaf 2022, en wat financiën betreft vanaf 2023, zijn al deze gemeenten zelf verantwoordelijk voor beschermd wonen. Deze gemeenten hebben afgesproken om in de toekomst de bovenlokale samenwerking op het gebied van beschermd wonen te blijven voortzetten. Hiervoor zijn de gemeenten een gemeenschappelijke regeling en een Dienstverleningsovereenkomst centrumgemeente Enschede beschermd wonen aangegaan. Daarnaast is het convenant ‘Samenwerken aan beschermd wonen, opvang en zorg Twente’, dat door de 14 Twentse gemeenten is opgesteld, vanaf 2022 geactualiseerd. Tot en met 2022 ontvangt de gemeente Enschede als centrumgemeente middelen voor de uitvoering van de taken en verantwoordelijkheden omtrent beschermd wonen. Statushouders Borne heeft in 2021 meer dan voldaan aan de taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Het jaar begon met een achterstand van 1 plaatsing. De taakstelling voor 2021 bedroeg 33. Dit betekende dat er 34 statushouders gehuisvest moesten worden.

In samenwerking met Welbions zijn 43 statushouders gehuisvest, zodat het jaar werd afgesloten met een saldo van +9. Borne Werkt ondersteunt statushouders met hun integratie. Duale trajecten worden aangeboden in de vorm van vrijwilligerswerk, sport/ bewegen en taalles in de praktijk. Jeugdhulp Mede door de coronacrisis is in 2021 extra beroep gedaan op de jeugdhulp. Er was geen sprake van een forse toename van het aantal jongeren in zorg, maar wel van verzwaring van de problematiek. Er waren meer spoed-

Pagina 21

Jaarstukken 2021

en acute zaken en de vraag naar zwaardere vormen van jeugdhulp is toegenomen. Er was en is nog sprake van een wachtlijst bij de jeugd GGZ. Daar waar mogelijk is in 2021 overbruggingszorg ingezet. In 2021 is de pilot zorgintensief gestart samen met de gemeenten Hengelo en Hof van Twente om te komen tot meer efficiënte jeugdhulpondersteuning op de scholen voor speciaal onderwijs in Hengelo. Veel jongeren die scholen voor speciaal onderwijs in Hengelo bezoeken hebben ook jeugdhulp. Corona heeft in 2021 veel invloed gehad op de start van de pilot. Het jeugdhulpteam dat op deze scholen aanwezig is, heeft veel coronagerelateerde problematiek kunnen behandelen. De jongeren van 4 tot 12 jaar, die voor naschoolse opvang gebruik maakten van een jeugdhulpvoorziening, kunnen sinds september 2021 gebruik kunnen maken van de reguliere buitenschoolse opvang. Bij één kinderopvangorganisatie is naschoolse opvang mogelijk voor jongeren met een zorgvraag. De ouders van de jongeren betalen zelf de reguliere kinderopvang en de gemeente bekostigt de extra begeleiding. Er is intensief samengewerkt met de externe verwijzers van de gecertificeerde instellingen (zij voeren de jeugdbeschermingsmaatregelen uit) om passende hulp voor jeugdigen in te zetten. Er is afgestemd over de in te zetten indicaties en de omvang daarvan.

Herhaalde inzet van trajecten die niet tot het gewenste resultaat hebben geleid zijn daardoor voorkomen. Samen met de Twentse gemeenten werd ook in 2021 gewerkt aan de vroegsignalering rondom problematische situaties bij echtscheidingen. Hierbij worden advocaten en notarissen betrokken. In 2021 is het traject gestart voor de Regiovisie Jeugdhulp Twente. Er zijn vanuit de regio bijeenkomsten georganiseerd voor de raadsleden, aanbieders van jeugdhulp, adviesraden enz. om gezamenlijk te komen tot een gedragen Twentse regiovisie voor jeugdhulp. De Twentse gemeenten hebben in het najaar van 2021 gezamenlijk opdracht gegeven voor een onderzoek naar de wachtlijsten en mogelijke oplossingsrichtingen voor de jeugd GGZ. Er zijn afspraken gemaakt over de verlengde jeugdhulp. Met de gecertificeerde instellingen zijn afspraken gemaakt om tijdig contact op te nemen met de Wmo, zodat de overgang van jeugdhulp naar Wmo soepeler verloopt. Pleegzorg is standaard tot en met 21 jaar. Een pleegzorg-relatie kan alleen eerder eindigen wanneer de jongeren dit zelf willen.

Sport De verbouwingswerkzaamheden van fase 1 (zwembad) voor project 't Wooldrik zijn afgerond. De aanpassingen aan het peuterbad en de vernieuwde entree worden in fase 2 uitgevoerd. Uitstel van besluitvorming heeft geleid tot vertraging in de voorbereiding van het Voorlopig Ontwerp (VO) van fase 2 (onderwijs en sport). Door uitstel van besluitvorming van fase 2 van project ’t Wooldrik is ook vertraging ontstaan in de voorbereiding voor een externe verzelfstandiging van sport. In 2021 is een scenariostudie uitgevoerd naar de mogelijke beheersvormen hiervan. Hierbij is de conclusie getrokken dat oprichting van een gemeentelijke BV de beste vorm is. In 2021 is gestart met de voorbereiding en uitvoering van de vervanging van de toplagen van twee kunstgrasvelden op Sportpark ’t Wooldrik. Naar aanleiding van de nieuwe Visie Sociaal Domein is gestart met de voorbereiding voor de herijking van de visie op sport en bewegen. Door de coronamaatregelen is de uitvoering van de ambities uit het Lokaal Sportakkoord in 2021 niet volledig gerealiseerd. De verbinding met het op te stellen Lokaal Preventieakkoord is gestart en vindt plaats samen met de sportverenigingen, onderwijs, kinderopvang en de diverse maatschappelijke partners. De buurtsportcoaches hebben tijdens de coronaperiode nieuwe (digitale) mogelijkheden ontwikkeld om de inwoners te stimuleren te blijven bewegen.

Sportaanbieders zijn in de coronaperiode ondersteund bij de uitvoering van de RIVM richtlijnen en met financiële tegemoetkomingen.

Pagina 22

Jaarstukken 2021

Veiligheid Integraal veiligheidsplan 2021-2022 Het Integraal veiligheidsplan 2021-2022 is in de raad van februari 2021 vastgesteld. In 2021 is uitvoering gegeven aan de verschillende speerpunten, te denken valt aan borging functie wijk GGD'er, inzet jongerenwerk, alcohol en drugsgebruik jongeren Lokaal Preventie akkoord. De politie is gestart met de actualisering van het convenant Schoolveiligheid, het nieuwe handelingsprotocol is de basis waarop scholen, politie en gemeente het gesprek met voeren over de veiligheid op school. In samenhang met het proces van de integrale toegang worden ook de overlegstructuren zorg en veiligheid geactualiseerd. Op basis van de nieuwe overlegstructuren wordt het convenant voor de informatie-uitwisseling opgesteld. Tot slot zijn in september de resultaten van de weerbaarheidsscan van het RIEC gepresenteerd en is het Actieplan Weerbaar Borne opgesteld. Met dit plan werken we aan een weerbare, georganiseerde en integere gemeentelijke organisatie die samen met de gemeenschap in Borne doortastend optreedt tegen de vormen van ondermijnende criminaliteit. Voorstel beleid Wet tijdelijke maatregelen Covid-19 Het Handelingskader Wet tijdelijke maatregelen Covid-19 is in januari door de burgemeester vastgesteld.

Door middel van dit handelingskader is eenduidigheid ten aanzien van de uitleg en inzet van maatregelen, het lokale maatwerk en het bestuurlijk crisisoptreden op basis van de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 gecreëerd. In 2021 werd het hele jaar nog beheerst door de coronapandemie. Toezicht en handhaving van de maatregelen (om de pandemie onder controle te houden) stond hierbij centraal. Om aan deze taak goed uitvoering te kunnen geven is uit de coronagelden van het Rijk hiervoor ook een extra (tijdelijke) boa aangesteld. De raad is met verschillende raadsinformatiebrieven op de hoogte gehouden van de lokale aanpak van de coronapandemie. Verkeersveiligheid Om de verkeersveiligheid in Borne verder te vergroten zijn meerdere acties uitgevoerd. Verschillende straten in de gemeente zijn veranderd in 30km-zones, de bermen in het buitengebied zijn voorzien van brede betonstroken en schoolomgevingen zijn door JULIE materiaal veiliger gemaakt. Daarnaast zijn met snelheidsindicatiesystemen de inwoners bewuster gemaakt van de gereden snelheden in hun wijk en buurt en zijn verkeerseducatieprojecten voor alle leeftijden georganiseerd. Spoorveiligheid De raad heeft besloten om de eerste onderdoorgang in de Oonksweg aan te leggen. Op deze manier wordt van buiten naar binnen gewerkt met de oplossing voor de spoorse doorsnijding.

Ook heeft de raad besloten de fietssnelweg aan te leggen inclusief de fietsonderdoorgang in de Bornerbroeksestraat. Dit gedeelte van de F35 wordt in 2022 en 2023 aangelegd, de onderdoorgangen in 2024-2025. Tot slot zijn alle Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO's) in de gemeente afgesloten.

Werk en inkomen Ondanks corona constateren we een daling van het aantal inwoners met een uitkering Participatiewet, Ioaw en Ioaz (van 291 per 1 januari 2021 naar 271 op 31 december 2021). In 2021 zijn de Verordening maatschappelijke participatie en de Verordening individuele inkomenstoeslag aangepast. Dit betrof technische wijzigingen, waardoor ons minimabeleid toegankelijk is geworden voor een aantal doelgroepen die daarvoor tussen wal en schip vielen. De Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) werd voortgezet tot 1 oktober 2021. Deze regeling, die een vangnet bood voor zelfstandigen die werden geraakt door corona, wordt volledig door het Rijk gefinancierd. Per 1 maart kwam daar de TONK bij (Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten). Net als in de rest van Nederland is in Borne slechts in beperkte mate gebruik gemaakt van deze regeling. De raad heeft op 21 december 2021 een nieuw Beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025 vastgesteld. In dit plan wordt met name de integrale aanpak bevorderd. Schuldhulpverlening krijgt nadrukkelijk een plek in het sociale domein. We leveren vanuit de hele keten maatwerk aan mensen die meer ondersteuning nodig hebben.

Pagina 23

Jaarstukken 2021

We zetten in op preventie en vroegsignalering (door middel van het project Er op AF) om inwoners met beginnende schulden sneller te bereiken. De voorbereidingen op de invoering van de gewijzigde Wet inburgering per 1 januari 2022 hebben in 2021 plaatsgevonden. Door deze wet krijgt de gemeente weer een grotere taal als het gaat om de inburgering van statushouders. In overleg met de Uitvoeringsorganisatie SMS en de regiogemeenten hebben we de uitvoeringsformatie ingericht, een aanbesteding uitgevoerd om de leerroutes goed te kunnen invullen en zijn voorbereidingen getroffen om de verplichte maandelijkse doorbetaling van vaste lasten (deze vindt gedurende 6 maanden plaats) te kunnen uitvoeren.

2.1.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. ( x € 1.000)

Primitief

Actueel

Rekening

Verschil

begroot

begroot

2021

2021

Totaal lasten

38.735

39.967

40.758

-791

Totaal baten

10.179

10.374

10.732

358

Saldo baten en lasten

-28.558

-29.594

-30.025

-431

Toevoeging aan reserves

30

30

28

2

Beschikking over reserves

30

30

27

-3

-28.558

-29.594

-30.026

-432

Saldo programma

Voor een toelichting wordt verwezen naar de jaarrekening.

Pagina 24

Jaarstukken 2021

2.2 programma Duurzaam Borne 2.2.1 Wat willen we bereiken? Raadsakkoord Borne 2018-2022: Ook lokaal ligt er een grote opgave op het gebied van duurzaamheid. Het is een containerbegrip, dat meer is dan het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen, CO2-uitstoot en restafval. In deze raadsperiode willen we onze doelen concreet maken en stappen zetten om die doelen te bereiken. THEMA'S PROGRAMMA DUURZAAM BORNE

Doelen per thema

Duurzaamheid

Inwoners leven in een duurzame, klimaatneutrale samenleving.

Mobiliteit

Inwoners kunnen makkelijk en veilig komen waar ze moeten zijn.

Omgeving

Inwoners leven in een schone, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.

Wonen

De inwoners wonen in een betaalbare, nette en veilige woning.

Aanvullend zijn voor 2018 - 2022 de volgende resultaatafspraken gemaakt. Duurzaamheid: • In 2030 is 30% van het gebruik van elektriciteit in Borne duurzaam opgewekt. • In 2030 is 20% van de gebouwde omgeving in Borne aardgasvrij. • De CO2-uitstoot is in 2025 met 25% verminderd ten opzichte van 1990. • Qua energiebesparing streven we in 2023 naar het niveau van energieverbruik van 1990. Van daaruit streven we naar een verdere jaarlijkse besparing van 2%. • Qua energielabel zijn alle woningen in 2025 betrouwbaar gelabeld. Voor nieuwbouw gelden vanaf 2020 BENG normen (Bijna Energie Neutraal) en vanaf 2025 dient alles volledig energie neutraal te zijn. Gemeentelijk vastgoed en kantoren vereisen vanaf 2023 een Energielabel C. • Gemiddeld produceren inwoners van Borne maximaal 120 kg restafval per persoon. Om dit te bereiken wordt het afvalbeleid gemonitord, geëvalueerd en (stapsgewijs) geoptimaliseerd (zonder de lange termijnvisie los te laten). Scenario’s met behoud van de zwarte afvalcontainer worden uitgewerkt. Voorlichting blijft essentieel. • Binnen de Groene Poort blijven we inzetten op o.a. vergroting van het toeristische en recreatieve aanbod, plattelandsontwikkeling (behoud leefbaarheid) en verbetering van biodiversiteit.

Pagina 25

Jaarstukken 2021

•

We voeren het vastgestelde "Plan van aanpak asbestdaken" uit en onderzoeken hierbij de mogelijkheid van een stimuleringsregeling voor particulieren.

Fietsers en voetgangers: • Fietsplan is gereed en in uitvoering. • Binnendorps deel F35 is afgerond, inclusief onderdoorgang Bornerbroeksestraat (stapsteen 3 van de Totaalvisie). • Alle wijken zijn duurzaam veilig ingericht (inclusief 30 km zones). Infrastructuur: • Een gemeentelijke verbindingsweg met ondertunneling. • Een goede en duidelijke oplossingsvariant gekozen voor de verkeersproblematiek in Zenderen. • Blijvende lobby voor knip in de rondweg. Elshorst-Vloedbelt: • Uitgangspunt is dat ontwikkelingen op deze locatie de leefbaarheid en veiligheid in Zenderen en het buitengebied niet negatief beïnvloeden, maar juist bijdragen aan versterking hiervan. • Dit is ook het uitgangspunt met betrekking tot het plan van de eigenaar Twence voor de realisatie van een mestverwaardingsinstallatie op de locatie Elhorst Vloedbelt. Als dit plan wordt doorgezet, moeten kansen worden benut voor de doorontwikkeling van deze locatie en moet de samenleving kunnen profiteren van de energieopbrengst. • Waar dit mogelijk is en bijdraagt aan de leefbaarheid en veiligheid van Zenderen, zoeken wij de verbinding met infrastructuur en duurzaamheid, in het bijzonder de verkeersafwikkeling en bereikbaarheid van Zenderen en de werklocaties in Twente.

• Bij een nieuwe invulling van de Elhorst Vloedbelt is voor ons een voorwaarde dat op deze locatie naast eventuele mestverwaarding- geen nieuwe stortactiviteiten en/of opslag van afval c.q. vrijkomende materialen, zoals asbest, meer mogelijk is. Wonen: • Een evenwichtige en toekomstbestendige woningvoorraad die past bij de woningvraag van de toekomst. Daarbij vooral kijkend naar specifieke doelgroepen als jongeren, ouderen en statushouders. Het gaat dan bijvoorbeeld niet alleen om levensloopbestendig bouwen, maar ook om aandacht binnen woonomgevingen voor kwetsbaren. • Duurzaamheid moet de komende jaren ook bij “wonen” een duidelijker thema worden, waarbij particuliere initiatieven uitdrukkelijk in de afwegingen worden meegenomen. • Concreet betekent dit voortdurend goed kijken of we de juiste woningen op de juiste plek realiseren.

Pagina 26

Jaarstukken 2021

2.2.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Hieronder is, per thema, een beschrijving gegeven van de acties die zijn ondernomen om de, in het vorige onderdeel, gedefinieerde doelen te behalen.

Duurzaamheid Energietransitie In mei 2021 heeft de raad de Energievisie voor Borne vastgesteld. De doelstellingen vanuit net Nationaal Klimaatakkoord en vanuit de Regionale Energie Strategie Twente zijn hierin doorvertaald naar lokale doelen tot 2030. Langs 3 strategische hoofdpijlers zijn deze lokale doelen verder uitgewerkt. En is een dynamische uitvoeringsagenda opgenomen met projecten en acties die bijdragen deze doelen te realiseren. De stip op de horizon is een klimaatneutraal (CO-2 neutraal) Borne in 2050. De Klimaatmonitor is de voornaamste bron om de voortgang van de doelrealisatie te meten. Nadeel van deze monitor is dat de meetwaarden verder terug liggen. In 2019 was de reductie van de CO2 uitstoot voor Borne (exclusief de snelwegen) 19% ten opzichte van de referentiewaarde in 1990. In 2030 dient de reductie ten opzichte van 1990 gedaald te zijn met 49% (in een later stadium nog aan te passen tot een reductie van 55%). In 2021 is er een nieuw digitaal Energieloket gestart, is een website voor de inwoners ingericht (Energie van Borne) en zijn er verschillende activiteiten geweest om het bewustzijn onder de samenleving te vergroten dat kleine energiebesparende maatregelen voor iedereen mogelijk zijn. Zowel De Stichting Duurzame Initiatieven Borne (DiBo) als de wooncoaches van Duurzaam Thuis Twente hebben hieraan hun bijdrage geleverd.

Via een beschikte Rijkssubsidie (Regeling Reductie Energiegebruik) hebben we in 2020 en 2021 meer dan 5.000 huishoudens weten te bereiken met informatie en/of met kleine energiebesparende producten (zoals LED lampen, tochtstrips, warmte scans). Mede hierdoor liep Borne in de pas met de nagestreefde 2% jaarlijkse energiebesparing. Eind 2021 heeft de raad besloten tot instelling van een leenfaciliteit voor kleine zakelijke gebruikers. In 2021 zijn oriënterende gesprekken gevoerd met de wijkraad Wensink-Zuid over een wijkgerichte aanpak in de verduurzamingsopgave. In 2021 is gestart met een Toetsingskader voor grootschalige zonnevelden waarmee ruimtelijke inrichtingscriteria en participatievoorwaarden voor de lokale omgeving vastgelegd worden.

Afval In het raadsprogramma is afgesproken dat de hoeveelheid restafval per inwoner in deze raadsperiode zou worden gereduceerd tot 120 kilo per jaar. In 2018 is al een flinke stap gezet door invoering van de verpakkingencontainer in combinatie met 4- wekelijkse inzameling van restafval. De ambitie van de raad was daarmee nog niet gehaald, waarna in 2019 is besloten tot de invoering van Diftar op volume- frequentie (betaling op basis van het aantal aanbiedingen per jaar). In het eerste jaar van Diftar (2020) nam de hoeveelheid restafval af met 44 kilo. Een reductie van maar liefst 32%. Dit is een gebruikelijk beeld na de invoering van Diftar, omdat men voorafgaand aan de invoering vaak nog veel grofvuil afvoert. In 2021 nam de hoeveelheid restafval weer licht toe, van 92 kilo tot 95 kilo per inwoner. Hiermee treedt dan normaal gesproken de fase van stabilisering in. Voor 2022 blijft het in ieder geval zaak om onverminderd in te zetten op voorlichting en optimalisering van het scheidingsgedrag. In de onderstaande tabel zijn de ontwikkelingen samengevat. Het verdient vermelding dat het landelijke streefcijfer (100 kilo restafval per inwoner per jaar in 2020) eveneens ruimschoots is gehaald.

Pagina 27

Jaarstukken 2021

Jaar

Kilo restafval per inwoner per jaar Beleidsmaatregel 2017

232

2018

145

2019

136

2020

92

1e jaar Diftar

2021

95

2e jaar Diftar

Verpakkingencontainer +1 * 4 weken restafval

Klimaatadaptatie In 2021 is het Watertakenplan (voorheen Gemeentelijk Riolering Plan) vastgesteld. In Wensink is op het gebied van klimaatadaptatie vooruitgang geboekt. Er is met de samenleving een dialoog gevoerd inzake het klimaatadaptief maken van de leefomgeving.

Mobiliteit De Totaalvisie is aangepast. De Verbindingsweg met eerste onderdoorgang gaat niet door. Er komt nu een regionale rondweg om Zenderen en Borne. Hierdoor zal het doorgaande verkeer niet meer door Zenderen en Borne rijden. De provincie pakt dit op door middel van een Provinciaal Inpassingsplan (PIP). De Raad heeft € 5 miljoen beschikbaar gesteld voor cofinanciering. De raad heeft ook besloten om de eerste onderdoorgang in de Oonksweg aan te leggen. Het krediet is hiervoor geregeld. Ook zal er in de Bornerbroeksestraat een fietsonderdoorgang aangelegd worden. Hier heeft de raad ook krediet voor geregeld. Deze onderdoorgang maakt deel uit van de F35 waarvan de voorbereiding is gestart voor het gedeelte vanaf de Parallelweg naar de Oonksweg. Er is een eerste doorkijk gemaakt voor het afwaarderen van de N743. Dit en de toekomstige wegenstructuur inclusief het fietsnetwerk wordt in Q3 met het college en de raad besproken.

Omgeving De omgevingsvergunning voor de mestverwaardingsinstallatie is verleend. Twence heeft de intentie dat ook de (Zenderense) samenleving moet kunnen (mee)profiteren van het ‘groene’ gas. Naast de mestverwaardingsinstallatie wordt ook een zonnepark van bijna 1,5 hectare op de Elhorst Vloedbelt gerealiseerd. Twence biedt de omgeving de mogelijkheid daar in mee te participeren. Zowel de mestverwaardingsinstallatie als het zonnepark dragen bij aan energieopbrengst en duurzaamheid. De zogenaamde Vloedbeltverbinding is in voorbereiding om met name Zenderen en een deel van Borne te ontlasten van te grote verkeersdruk en regionaal verkeer beter te laten doorstromen. Ook het vrachtverkeer voor de mestverwaardingsinstallatie kan hierdoor goed ontsluiten. De provincie start in de tweede helft van 2022 met procedure van een provinciaal inpassingplan voor deze nieuwe verkeersverbinding. Er zal in de eerste helft van 2022 een bestuurlijk overleg plaatsvinden tussen provincie, gemeente en Twence. Vanuit de gemeente is de insteek om te komen tot afspraken over sluiting van de stortplaats.

Wonen Actualisering woonvisie: Aangezien er binnen de woningmarkt sprake is van veel dynamiek en er, vooral in het beleid van hogere overheden, de laatste jaren veel veranderd is, is er in 2021 gestart met een evaluatie en actualisering van de Woonvisie Borne 2018-2028. Met deze Woonvisie Borne 2022-2032 werpen we een blik in de toekomst van het wonen in Borne. Welke trends zien we en hoe gaan we daarmee om? Deze woonvisie biedt een basis voor de afwegingen die we in de komende jaren zullen maken, om ervoor te zorgen dat Borne ook de komende tien jaar voldoende passende

Pagina 28

Jaarstukken 2021

woningen kan blijven bieden voor haar inwoners en tevens een belangrijke woonfunctie blijft vervullen voor de regio Twente. De Woonvisie volgt de ambities van de toekomstvisie van de Bornse gemeenschap, vastgelegd in ‘Mijn Borne 2030, Dynamische Dorpen’. De integraliteit tussen wonen en zorg wordt steeds belangrijker. Voor de uitwerking van het thema wonen en zorg is dan ook in voorliggende woonvisie het hoofdstuk ‘woonzorgvisie’ opgenomen. Woningbehoefteonderzoek en -monitor: Met als doel om voor de gemeente Borne een duidelijk beeld te krijgen van de benodigde/ gewenste aantallen en typen woningen is recent door het bureau “Tellers en Benoemers” een woningbehoefteonderzoek uitgevoerd. Daarnaast wordt, in navolging van dit behoefteonderzoek, de woningmarkt van Borne voortaan structureel jaarlijks gemonitord. Daarmee worden de zich voordoende trends en ontwikkelingen op de woningmarkt gevolgd en kan de impact van ingezet beleid worden gemeten, waarmee het beleid en de woonvisie actueel kunnen worden gehouden. Versnellingsopgave provincie: Met de veertien Twentse gemeenten en de provincie Overijssel is de Regionale Woonagenda Twente opgesteld. Hierin heeft de provincie onder meer aangegeven dat zij, tot 2030, 60.000 woningen aan de voorraad in Overijssel wil toevoegen, om de druk op de provinciale, maar ook nationale, woningmarkt te doen afnemen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=b7ca92c6-8640-47a9-a589-bcf1e70e072b