CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Rapport Verder op de weg vooruit (analyse organisatie)

Informatiebijeenkomst 13 februari 2024, gemeente BorneBij agendapunt: Organisatieregeling gemeente Borne 202419.467 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

5.1. Wat gaat er goed in onze organisatie? De medewerkers en het college zijn het er grotendeels over eens: sinds de zomer van 2020 is er veel veranderd en is er veel tijd en energie gestoken in het op orde brengen van de organisatie. We zijn er nog niet, maar alles komt steeds meer op orde en dat vinden het college en de medewerkers heel prettig. Een ander positief punt is dat er sinds 2020 meer knopen worden doorgehakt; de directie is besluitvaardig en dat schept duidelijkheid; dit wordt als heel waardevol ervaren, maar men moest er wel aan wennen. Men ervaart kortere lijnen en dat vinden de medewerkers fijn. Tevens ervaart men meer sturing op de stukken voor bestuurlijke besluitvorming. Onder andere de nieuwe bestuurlijke planning en de sturing hierop draagt hier positief aan bij. Directie en MT hebben oog voor de werkdruk; ook al is de werkdruk nog niet overal minder geworden, het is wel bespreekbaar en dat wordt gewaardeerd. Daarnaast is duidelijk merkbaar in de organisatie dat de formatie is geformaliseerd c.q. uitgebreid van 120 fte in 2020 naar bijna 170 fte in 2023. Een forse uitbreiding en erkenning! Tot slot wordt veelvuldig het Wij-gevoel in combinatie met de informele sfeer in het gemeentehuis genoemd. Hoewel ook wordt aangegeven dat het minder is geworden vanwege corona en de vele nieuwe gezichten.

De behoefte aan elkaar ontmoeten, elkaar kennen is onverminderd groot.

5.2. Organisatiestructuur Conform het organisatiebesluit is de organisatie gestructureerd volgens het eenhoofdig directiemodel en is het ingericht op basis van teams. De volgende tekst komt uit de besturingsfilosofie: “De organisatiestructuur van de gemeentelijke organisatie is gebouwd op het principe van lijnsturing, de teams zijn de basis in onze organisatie. Complexe maatschappelijke opgaven vergen echter integrale oplossingen en dus een integrale benadering. In de lijnorganisatie willen we met goed gestructureerde processen en systemen hierop in spelen. Ook faciliteren we andere sturingsprincipes: procesmatig, projectmatig werken en programmamanagement. De eindverantwoordelijkheid ligt bij de directie en het managementteam. Voor een programma wordt door het college van B&W een bestuurlijk verantwoordelijke aangewezen, die politiek aanspreekbaar is voor het programma op hoofdlijnen. Een bestuurlijk verantwoordelijke is nadrukkelijk geen ambtelijk opdrachtgever. Voor de ambtelijke aansturing wordt een MT-lid aangewezen als ambtelijk opdrachtgever. Een programmamanager vervult de rol als ambtelijk opdrachtnemer voor een programma. De programmamanager wordt voor de realisatie van het programma ondersteund door een programma- / projectorganisatie.” In de praktijk is gebleken dat deze vorm van lijnsturing en programmasturing niet goed werkt voor onze organisatie.

Er is veel onduidelijkheid over wie welke taak, rol en verantwoordelijkheid heeft. Met name over wie de beslissingen neemt. De teamleider, de programmamanager of de ambtelijk opdrachtgever. De organisatie geeft aan dat ze behoefte heeft aan duidelijkheid: één leidinggevende die de knopen doorhakt. En die leidinggevende moet dichtbij zijn.

23

Rapport analyse organisatie

Integrale toets Wat betreft de integraliteit: medewerkers hebben aangegeven dat ze het lastig vinden en niet goed weten waar de inhoudelijke toets plaatsvindt van college- en raadsvoorstellen. Waar wordt de integraliteit getoetst? In het MT wordt momenteel niet of nauwelijks inhoudelijk gesproken over grote maatschappelijke opgaven of thema’s, zoals bijvoorbeeld de Omgevingswet of het Asielvraagstuk en de gevolgen daarvan. Het huidige MT focust zich vooral op het op orde brengen van de bedrijfsvoering van de organisatie en het samenspel met het college. Dat is ook logisch gelet op het profiel van de teamleiders, zoals gekozen in het organisatiebesluit. Sparren op inhoud en taken meer verdelen Het betreft hier de grote wens van medewerkers om te kunnen sparren op inhoud. Een groot aantal medewerkers werkt alleen op zijn of haar vakgebied (zogenaamde éénpitter). De wens bestaat om te kunnen sparren, zowel op proces- als op inhoudsniveau. Tevens is de wens om de taken van zo’n solistische functie meer te verdelen over personen. Enerzijds vanwege het verminderen van de kwetsbaarheid (achtervang/vervanging bij verlof, ziekte, uitval), anderzijds om de kans op doorgroeimogelijkheden en de mogelijkheid om te sparren te vergroten.

Strategisch Managementteam De organisatie, de directie en het college hebben heel nadrukkelijk aangegeven behoefte te hebben aan een strategisch MT, dat stuurt op de grote maatschappelijke opgaven, de vertaling maakt van de begroting naar concrete acties en uitvoering en het college adviseert over aankomende ontwikkelingen. Administratieve ondersteuning Tot slot is een veelgehoorde opmerking dat men graag voor ieder team administratieve ondersteuning zou willen inzetten. Iemand die de leidinggevende kan ondersteunen bij alle administratieve taken, maar ook ondersteuning kan bieden aan de medewerkers in het team, bijvoorbeeld bij het plannen van grotere bijeenkomsten en het werken met/in de verschillende systemen (zoals Corsa, Ibabs, etc.). Niet iedereen is immers even digitaal vaardig.

5.3. Directie, MT en directiesecretaris Directie Zoals gezegd kennen we een éénhoofdige directie. De directie vormt tezamen met de door haar benoemde teamleiders het managementteam. De algemeen directeur heeft beslissingsbevoegdheid, het MT adviseert. De meerderheid van de organisatie is van mening dat één directeur en het eenhoofdige model prima is voor de organisatie en passend bij de schaalgrootte van Borne. Echter, er is ook een groep medewerkers die aangeeft dat de druk op de directeur groot is en dat het wellicht een goed idee is om de verantwoordelijkheden te kunnen delen en daarmee ook de kwetsbaarheid te verminderen. Zeker gelet op de grote (maatschappelijke) opgaven die op de gemeente afkomen. Voorwaarde voor het goed functioneren van het éénhoofdige directiemodel is wel dat zij goed ondersteund wordt door een directiesecretaris, bestuursadviseurs en een strategisch functionerend MT. Directiesecretaris Sinds 1 januari 2023 is de functie van directiesecretaris ingevuld. De organisatie is positief over de invulling van deze functie en geeft aan dat het een meerwaarde heeft. Zowel rondom de voorbereiding en afhandeling van de directie- en managementteam-overleggen als bij de sturing op de bestuurlijke planning en advisering van de Directie en MT.

Daarnaast worden ook bepaalde strategische-tactische klussen uitgevoerd door de directiesecretaris, waaronder deze analyse van de organisatie. Wel geeft men aan dat er behoefte is aan een precieze duiding van de functie en afbakening met functie van de bestuursadviseurs. Zichtbaarheid Directie en MT Een veelgehoorde opmerking is dat de Directie en het MT meer zichtbaar mogen zijn in de organisatie (zowel bij officiële bijeenkomsten als bij PV-uitjes/festiviteiten), meer eenheid moeten uitstralen (“teamleiders moeten zich niet verschuilen achter besluiten van de Directie en/of het MT”) en zich meer strategisch mogen opstellen rondom de grote, maatschappelijke opgaven van Borne.

24

Rapport analyse organisatie

Het uitstralen en vertalen van de visie van Borne is hierbij belangrijk. Medewerkers geven aan dat de visie en missie een oneliner moet zijn en dat herhaling van belang is. Communicatie vanuit het MT is het afgelopen half jaar al sterk verbeterd, maar blijft van groot belang. Verder zouden medewerkers gestimuleerd moeten worden om informatie ook zelf op te halen.

5.4. Rol concerncontroller De rol van concerncontroller is in deze vorm en omvang nieuw sinds de zomer van 2020. Ook deze functie is geëvalueerd en we komen tot de conclusie dat het heel waardevol is dat er een concerncontroller is die zich, onafhankelijk, bezighoudt met thema’s als rechtmatigheid en doelmatigheid. Verzoek vanuit de organisatie en college is wel om meer aan de voorkant te komen en proactief te adviseren, met name op het thema doelmatigheid.

5.5. Rol Teamleider De rol van de teamleider is een veelbesproken onderwerp in deze evaluatie. De hele organisatie is het erover eens dat de rol van teamleider zoals hij bedacht is bij het organisatiebesluit en besturingsfilosofie van 2020 niet werkt in de praktijk. Een niet-inhoudsdeskundige teamleider met soms meer dan 40 medewerkers onder zich is te schraal om een goede invulling te geven aan ontwikkeling en uitvoering van beleid. De span of control is veelal ook teveel. De medewerkers van de teams geven aan dat ze hun teamleider missen en dat hij/zij teveel bezig is met bedrijfsvoeringstaken. De directie en teamleiders zelf geven aan dat de teamleiders tijd (en vaak ook kwaliteit) missen om bezig te zijn met de strategische vraagstukken van de organisatie. Kortom, de teamleiders staan in het huidige model in een spagaat. Op beide vlakken is het niet mogelijk om te voldoen aan de verwachtingen. Ook het college geeft aan dat ze gemerkt hebben dat de teamleiders onvoldoende kunnen sturen op de gemaakte afspraken, budgetten en de te bereiken resultaten uit de begroting. Het profiel van de teamleiders in het huidige organisatiemodel is ook gericht op tactisch operationele kennis en kunde. Dit profiel schiet vanuit een breder perspectief duidelijk tekort. De afstand tussen de uitvoering en het bestuur is te groot met allerlei neveneffecten tot gevolg.

Het is een breed gedragen wens om het MT meer strategisch te laten opereren en vanuit dat gremium meer te sturen op de opgaven, op inhoud. Ook is gekeken naar de rol van coördinator sociaal domein. In de praktijk blijkt deze functie nauwelijks te verschillen van de rol van teamleider. De coördinator stuurt de consulenten aan en maakt onderdeel uit van het MT.

5.6. Programmatisch en projectmatig werken Zoals hierboven al genoemd is het programmatisch werken onvoldoende uitgerold in de organisatie. Er zijn zowel onder medewerkers als binnen het college twijfels over de nut en noodzaak ervan en of het verstandig is om hiermee door te gaan. De crux zit in het feit dat een stapeling van projecten en/ of lijn gebonden taken de titel van programma hebben gekregen. Maar ook het gegeven dat de scope van een programma zich slechts op een deel van een beleidsveld richt. Door deze aanpak ontstaat er frictie met de opdracht van het team zoals dat in de programmabegroting is opgenomen. De verantwoordelijkheid omtrent de realisatie (en soms ook budgetten) wordt verdeeld tussen programmamanager, projectleider(s) en teamleider. Deze werkwijze creëert grote onduidelijkheid voor medewerkers en bestuur over o.a. de

25

Rapport analyse organisatie beslissingsbevoegdheid en wie aangesproken moet worden. Dit geldt niet voor alle programma’s. Het programma duurzaamheid heeft vanuit de integrale opdracht geen lijngebonden karakter. Dit programma kan dan ook gehandhaafd blijven. Het programma sociaal domein heeft veel waarde gehad en mooie resultaten opgeleverd. Echter, wanneer we kijken naar de inhoud van het huidige programma, dan kunnen we niet anders concluderen dat de activiteiten nu overgedragen moeten worden aan de lijn, omdat het doel van het programma (transitie) bereikt is. Er wordt in de organisatie enthousiast gesproken over het projectmatig werken. Met de kanttekening dat er drie aandachtspunten zijn: 1. Voor de start van een project zou er integraal moeten worden afgewogen (mens en middelen, integraliteit), dat gebeurt nu niet. 2. De werkwijze rondom participatie verdient nog aandacht. Er is geen vastgestelde werkwijze opgesteld. 3. Er wordt niet door iedereen conform de vastgestelde projectaanpak gewerkt.

5.7. Rol regisseur In de besturingsfilosofie staat het volgende over regisseren: ‘De visie blijft dat samenwerking het leidende principe is en blijft. De regisserende netwerkorganisatie werkt samen aan maatschappelijke effecten die ten dienste staan van onze inwoners uit Borne, Hertme en Zenderen’.

Wat is een netwerkorganisatie c.q. netwerkgemeente? We hebben het over een netwerkgemeente wanneer een gemeente taken (beleid, regie, beheer, uitvoering) aan anderen overlaat, of samen met anderen uitvoert, waarbij de belangrijkste afweging is dat de gemeente participant is. Taken die zelf moeten worden gedaan blijven bij de gemeente, waarbij er wordt samengewerkt met omliggende gemeenten waar nodig en mogelijk. De overige varianten zijn: -

Regiegemeente: uitgangspunt is dat alle uitvoerende taken door anderen worden uitgevoerd, waarbij de gemeente regie voert op de uitvoering en zich focust op beleid en regie. Uitvoeringsgemeente: de gemeente kiest ervoor te focussen op een zo excellent mogelijke uitvoering van uitvoerende taken, maar laat strategische dossiers of complexere taken in regionaal verband oppakken.

Gemeente Borne heeft in samenwerkingsverbanden (o.a. Gemeenschappelijke Regelingen) taken belegd. Denk aan het beheer van de openbare ruimte (Twente Milieu), Stadsbank Oost-Nederland, de belastingen (GBT) en de uitvoering van de Participatiewet (gemeente Hengelo). Daarnaast worden op basis van dienstverleningsovereenkomsten (DVO) en/of subsidie diensten ingekocht bij anderen. Dat gebeurt o.a. bij het Kulturhus, Wijkracht en gemeente Enschede (ICT). Als laatste wordt er ingekocht bij marktpartijen om uitvoering te geven aan gemeentelijke taken en/of wensen. Bijvoorbeeld in de zorg of bij onderhoud- en bouwprojecten.

26

Rapport analyse organisatie

We voeren regie op Dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) en samenwerkingsverbanden (verbonden partijen) en wanneer we inkopen sturen en controleren we met contractmanagement. De samenwerkingsverbanden hebben we gevraagd om te reflecteren op de samenwerking en wijze van regisseren door onze medewerkers. Over het algemeen is de samenwerking goed en is er sprake van een open en heldere communicatie. De contactpersonen weten elkaar goed te vinden en er is regelmatig contact. Er zou echter meer gestuurd moeten worden op de gemaakte (prestatie)afspraken. Daarnaast zouden we nog meer, tijdig kunnen voorsorteren op de Bestuurlijke Overleggen; tevens is de regiefunctie teveel financieel ingericht en zou het meer beleidsmatig moeten worden ingestoken. Hiervoor moet de rol van (inhoudelijk) regisseur adequaat ingevuld worden. De integrale afstemming over processen en werkwijze tussen de verschillende regisseurs kan een impuls gebruiken. De laatste jaren hebben we te maken gehad met de vele wisselingen op de diverse functies waardoor er pragmatische oplossingen zijn gekozen en de onderlinge afstemming is verwaterd.

5.8. Organisatiecultuur Structuur en cultuur gaan hand in hand samen. Houding en gedrag van de medewerkers is een essentieel onderdeel om een organisatie goed te laten functioneren. Tijdens de evaluatie is dit aspect ook uitgebreid aan bod gekomen. Meest in het oog springende is wel dat er veel behoefte is aan een open en transparante manier van communiceren. Feedback geven en ontvangen vindt men noodzakelijk, maar wordt als lastig ervaren. Enerzijds wordt dit toegedicht aan de Twentse cultuur, anderzijds lijkt het ook te maken te hebben met de prettige, informele familiaire sfeer die in het gemeentehuis aanwezig is. Het blijkt toch lastig om die fijne collega waar je een goede band mee hebt feedback te geven op zijn of haar handelen. Ondanks dat die feedback los staat van de persoon en gaat over een handeling of actie: men vindt dat moeilijk. Afspreken en aanspreken moet beter Opvallende constatering tijdens de evaluatie is dat we het motto ‘Afspraak is afspraak’ sterk aanhangen, maar dat dit moeilijk is in de praktijk. Tevens is het lastig gebleken om de (nieuwe) afspraken goed te borgen in de organisatie. Een goede borging is van belang voor een blijvende verandering en verankering in de organisatie. Het moet ‘beklijven’. Mogelijke oorzaak is de werkdruk; de waan van de dag is veelal leidend en we nemen/hebben onvoldoende tijd om op ons handelen te reflecteren.

Opgemerkt wordt ook dat mensen vaak nog teveel alleen met hun eigen werk bezig zijn en de verbinding met collega’s te weinig maken: wat draagt jouw werk bij aan dat van de ander? Hoe realiseren we samen verbinding om de output beter te maken? Om afspraken te borgen zal dit verder ontwikkeld moeten worden. Een andere mogelijke oorzaak is het bestuurlijk overvraagd worden. Vanuit loyaliteit en de gewoonte om geen feedback te geven wordt er al snel ‘ja’ gezegd tegen een nieuwe opdracht of gewoon omdat het er tussendoor moet (vragen c.q. opdrachten uit raad en college). Het bestaande werk wordt aan de kant geschoven en een nieuwe taak opgepakt terwijl anderen rekenen op afronding van het bestaande werk (afspraak=afspraak). Kortom: het is een complex cultuuraspect en misschien wel het meest belemmerende om verder te groeien als professionele organisatie. Hier moet de organisatie meer op gecoacht worden.

27

Rapport analyse organisatie

Ruimte voor invulling eigen functie: tonen van eigenaarschap en professionaliteit Hoewel een deel van onze organisatie (vaak de uitvoerende medewerkers) het prettig vindt als ze sturing krijgt vanuit hun leidinggevende en hij/zij ook de beslissingen neemt, geven veel medewerkers aan het heel erg te waarderen dat ze de ruimte krijgen om hun functie naar eigen inzicht in te vullen, wel binnen bepaalde kaders. Op deze manier krijgen ze ook het vertrouwen en de vrijheid om eigenaarschap en professionaliteit te tonen. Medewerkers geven aan dat die vrijheid prettig is, maar bij dilemma’s of problemen willen ze wel graag de mogelijkheid hebben om snel te kunnen opschalen, naar een (inhoudelijk) deskundige leidinggevende dichtbij. Zo is ook geconstateerd in het rapport van Woosh5: het probleemoplossend vermogen in de organisatie verdient een impuls. Medewerkers niet op hun plek of functioneren niet voldoende Opvallend punt in de analyse is dat veel medewerkers aangeven dat ze het heel vervelend vinden als er collega’s niet op de juiste plek zitten danwel niet goed functioneren. Enerzijds is dat vervelend voor de persoon zelf, maar anderzijds ook voor de directe omgeving. Er kan extra werkdruk ontstaan of een onwenselijke sfeer in het team. De dringende oproep is dan ook om vooral in gesprek te gaan met deze mensen en te kijken naar mogelijkheden voor verbetering/verandering.

Lukt dat niet, dan moet de organisatie niet schromen om in te grijpen en door te pakken. Ontwikkeling politiek-bestuurlijke sensitiviteit Er is geen opleiding ‘politieke sensitiviteit’, maar voor het werken binnen de (lokale) overheid is het wel belangrijk dat medewerkers hier gevoel voor hebben. Waarbij gezegd moet worden dat deze sensitiviteit in de ene functie natuurlijk belangrijker is dan in de andere. Dat begint met kennis hebben van een politiek bestuurlijke organisatie. Hier zijn workshops voor georganiseerd maar we merken dat het maar langzaam beklijft. In de organisatie werken ontzettend veel gedreven vakmensen en een flink aantal werkt hier al jaren. Deze mensen hebben bovenal een ambitie voor Borne voor ogen, zijn ambitieus om de samenleving zo goed mogelijk te bedienen. En dat is fantastisch. Het is de kunst om deze persoonlijke ambities vanuit vakmanschap te combineren met de politiek bestuurlijke ambities. Dit vereist ondersteuning en signalering vanuit de leidinggevenden en de bestuursadviseurs. Deze moeten er voor waken dat de verbinding wordt gelegd, dat de portefeuillehouder goed wordt geïnformeerd en in stelling wordt gebracht. Dit gebeurt nu nog onvoldoende. Het college heeft de wens uitgesproken dat zowel de afstemming van ambities als het signaleren van politiekbestuurlijke onderwerpen wordt verbeterd.

Werkdruk In de vragenlijst van de analyse van de organisatie hebben we tevens gevraagd naar de werkdruk. Ruim 60% ervaart nog evenveel of meer werkdruk ten opzichte van het Medewerkers Tevredenheid Onderzoek in september 2022. Veel medewerkers geven aan dat het heel prettig is dat dit bespreekbaar is met hun leidinggevende, maar de werkdruk is nog niet overal afgenomen. Wel geven veel collega’s tevreden te zijn met de uitbreiding van formatie. Maar ook hier merken we dat we te maken hebben met een overspannen arbeidsmarkt en dat sommige functies heel lastig in te vullen zijn. Er zijn meerdere oorzaken voor de continue werkdruk onder medewerkers. Ook de komende periode zullen we strak vinger aan de pols moeten houden om te voorkomen dat het escaleert zoals dat in een aantal gemeenten al gebeurd is. De grote hoeveelheid werk in combinatie met de ambities van het bestuur, de cultuuraspecten en het uitblijven van snelle invulling bij vacatures bepalen in Borne de werkdruk. Teveel werkdruk leidt tot ziekteverzuim, dalende motivatie en loyaliteit, vertrek van medewerkers en vermindering van kwaliteit. Daarbij komt dat wanneer je structureel onder hoge druk staat om in het nu te opereren dat je als gemeente niet aan de voorkant van ontwikkelingen kunt komen. Het is dus erg belangrijk om de komende jaren op alle vier de aspecten te acteren en verbeteringen te realiseren. 28

Rapport analyse organisatie

6. Conclusies 6.1. Algemeen We hebben er vertrouwen in dat Borne als zelfstandige gemeente verder kan, ook in roerige tijden van onzeker rijksbeleid (politieke grilligheid met betrekking tot overdragen van verantwoordelijkheden aan gemeenten en het opdragen van nieuwe wet- en regelgeving) en financiële ontwikkelingen. Daarbij is het verstandig om blijvend scherp te zijn op kansen om taken met anderen te doen of onder regie aan anderen uit te besteden. Dit omdat er altijd een bepaalde kwetsbaarheid blijft bestaan. Daarom zullen we ook blijven monitoren of we voldoende gekwalificeerd personeel aan ons kunnen (blijven) binden en of onze medewerkers in balans zijn met betrekking tot verhouding werk-privé en werkdruk. Een onderwerp waar de komende jaren een uitdaging voor Borne ligt is aantrekkelijk werkgeverschap. Goede primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden zijn daarbij belangrijk, maar bovenal willen mensen graag met plezier naar het werk gaan, gezien worden en er toe doen. Juist deze werkomstandigheden zijn door de persoonlijke aandacht en korte lijnen goed te creëren in een kleine organisatie als Borne. Waar onze inwoners, organisaties en bedrijven positief over zijn is de dienstverlening van de ambtelijke organisatie. De uitvoering gaat ook goed, misschien wel juist omdat die veelal lokaal is georganiseerd en persoonlijk contact snel is gelegd.

Er zijn in de uitvoering zeker ook nog uitdagingen, met name op het gebied van participatie en communicatie. Zorgvuldigheid omtrent verwachtingen en differentiatie in de uitvoering dragen bij aan het imago van een betrouwbare lokale overheid.

6.2. Uitkomst evaluatie De afgelopen 3 à 4 jaar is er veel gebeurd en veranderd in de ambtelijke organisatie. We hebben ervaringen opgedaan met hybride werken (coronaperiode), met op afstand bouwen aan de organisatie, met wisselende leidinggevenden, met wijziging van de bedrijfscultuur (meer professionaliseren), met ontvangen en inwerken van zo’n 100 nieuwe medewerkers, met op allerlei manieren afscheid nemen van collega’s en met werken volgens andere werkwijzen in een nieuwe organisatiestructuur. Daar hebben we veel van geleerd. We zijn ook echt gegroeid en er is veel ten positieve veranderd. De organisatie voelt voor velen als een fijne plek om te werken. Maar er is nog werk aan de winkel! In de huidige organisatiestructuur staan de maatschappelijke opgaven niet centraal, omdat het belangrijkste sturingsmechanisme momenteel een MT met tactisch -operationeel leidinggevenden is. Daarnaast zorgt het programmatisch werken in combinatie met de lijnorganisatie voor grote onduidelijkheid voor medewerkers. Tevens verdient het bestuurlijk proces nog een kwaliteitsslag. We denken dat een bijstelling van de inrichting van de organisatie een aanzienlijke verbetering teweeg kan brengen. Sturing op het beleidsproces (van idee c.q. opdracht naar besluit naar uitvoering) zal dan beter verlopen. 29

Rapport analyse organisatie

De input die we nu allemaal hebben opgehaald is bedoeld om, met behoud van de saamhorigheid, verder vooruit te komen op de ingeslagen weg naar professionalisering en toekomstbestendigheid van de zelfstandige gemeente. Die ambitie voor verbetering leeft sterk. Uit alle onderzoeken en gesprekken komt het beeld dat er om verder te groeien (en niet terug te vallen) een noodzaak is om een aantal structuurwijzigingen door te voeren, kwetsbaarheden te verminderen en aan de slag te gaan met hardnekkige cultuuraspecten.

6.3. Conclusies per onderwerp Bij de evaluatie hebben we zoals gezegd ingezoomd op de nieuwe aspecten van het organisatiebesluit en de besturingsfilosofie. Hieronder wordt per onderwerp beknopt een conclusie geformuleerd. Organisatiemodel Het model met teams als basis heeft nog steeds de voorkeur van college en medewerkers. Er zit wel een aantal onduidelijkheden in de structuur waar men last van heeft. Dat heeft met name te maken met de matrix aanpak van inhoudelijke sturing vanuit programma’s die voornamelijk lijnactiviteiten bevatten. De werkwijze dat programma’s slechts een deelgebied van de teamopdrachten bestrijken verhoudt zich niet goed tot een lijnorganisatie met andere verantwoordelijken. Dit zorgt voor verwarring en het ontstaan van hiaten. Een ander aspect dat niet goed uitpakt is het profiel en positie van de teamleiders als MT-lid in combinatie met hun rol als tactisch-operationeel leidinggevenden. De focus in het model ligt op het vakmanschap, eigenaarschap en zelfstandigheid van medewerkers waardoor een leidinggevende/manager op tactisch-operationeel niveau voldoende zou moeten zijn. Dit lijkt op dit moment een idee-fixe te zijn. Medewerkers vragen vanaf het eerste begin om meer inhoudelijke deskundigheid dichtbij.

Daarbij komt dat met een MT gevuld met niet (strategisch) i nhoudelijk deskundigen de koers van de gemeente en de grote maatschappelijke opgave n niet of nauwelijks op die tafel besproken kunnen worden. De strategische kennis zit met name bij programmamanagers en beleidsmedewerkers, maar zij hebben een scope op het eigen vakgebied en niet op strategisch organisatieniveau.

Conclusie 1: Het model behoeft bijstelling zodat sturing op het realiseren van maatschappelijke opgaven vanuit een deskundig integraal en strategisch perspectief is gepositioneerd. Conclusie 2: Een aantal van de huidige programma’s is gestoeld op lijnactiviteiten en zijn dus eigenlijk geen programma’s. Dit zorgt voor teveel onduidelijkheid. De programmatische werkwijze leent zich wel prima voor integrale en team overstijgende doeleinden. Eénhoofdige directie Het 1e model van april 2020 kende een tweehoofdige directie waarbij elk van de directieleden ook teamleider was van een team. Daarnaast waren er nog vier teamleider s voorzien. Dit model is vanwege het vertrek van de vorige gemeentesecretaris per juli 2020 gewijzigd in een éénhoofdige directie met zes teamleiders. Het merendeel van de organisatie vindt één algemeen directeur voldoende om een kleine gemeente als Borne te leiden. Maar dan wel goed ondersteund, bij voorkeur door een strategisch MT, bestuursadviseurs en een directiesecretaris.

Conclusie 3: Een éénhoofdige directie is voldoende voor Borne maar draag wel zorg voor goede ondersteuning bijvoorbeeld door integrale besluitvorming in een strategisch MT.

30

Rapport analyse organisatie

Rol concerncontroller Met het nieuwe model in 2020 is de concerncontroller op een onafhankelijke positie in de organisatie geïntroduceerd. In het oude model was concern control een taak van het afdelingshoofd Bedrijfsvoering. De eigenstandige rol en positie van de concerncontroller wordt als een absolute meerwaarde voor de organisatie gezien. Het geeft een gerust gevoel dat er iemand is die zonder last of ruggenspraak kritis ch schouwt, zijn mening geeft en stuurt op verbeteringen. Wel zou men graag zien dat de concerncontroller naast zijn controlerende taak ook meer aan de voorkant van processen en ontwikkelingen komt en daarover adviseert.

Conclusie 4: Het is een goede keuze geweest om een concerncontroller te benoemen en onafhankelijk te positioneren in de organisatie.

Rol directiesecretaris Bij de start van de organisatiewijziging is toentertijd (vanwege gebrek aan middelen) gekozen voor een combinatiefunctie van teamleider Directie- en Bestuursondersteuning en directiesecretaris. Door allerlei omstandigheden is dit niet uit de verf gekomen. Op advies van het college is er formatieve ruimte vrijgemaakt voor de functie van directiesecretaris om met name de algemeen directeur te ondersteunen. De organisatie is positief over deze rol. Er wordt een betere brug van directie/MT naar de organisatie geslagen en vanuit deze functie worden er ook meer tactische en operationele taken overgenomen van de algemeen directeur zodat zij beter in haar kracht komt. Het is wel noodzakelijk dat er een goede rolbeschrijving komt en dat de organisatie het ook scherp heeft wat de rol van directiesecretaris inhoudt. Ook wordt er aangegeven dat er vanuit deze rol aandacht moet zijn voor de taak onafhankelijk advies, die sneeuwt door de hoeveelheid en aard van de werkzaamheden van dit moment wat onder.

Conclusie 5: De functie van directiesecretaris is een waardevolle aanvulling binnen de organisatie en specifiek binnen het team directie. Rol teamleider Over de functie teamleider is al veel gemeld in dit rapport. Het is ook een cruciale rol in het organisatiemodel. Al vanaf het eerste begin was er vanuit de medewerkers veel kritiek op deze rol: de span of control is te groot, het profiel van lijnverantwoo rdelijke zonder inhoudelijke kennis is niet passend en de inhoudelijk strategische visie wordt gemist. Zowel in de lijn als in het MT. De combinatie met de programmamanager zorgt ook voor veel onduidelijkheid. Daarbij komt dat het bestuur logischerwijs de teamleider aanspreekt voor informatie op inhoud, maar dat die vanuit de rol niet gegeven kan worden. Medewerkers hebben wel erg veel behoefte aan een teamleider, maar dan wel dichtbij, met voldoende tijd en met kennis van de inhoud (mag op hoofdlijnen). In de praktijk blijkt dat een behoorlijk aantal medewerkers directieve aansturing van de teamleider nodig heeft om verder te kunnen met hun werk. Ook is benoemd dat de functie van coördinator in het sociaal domein teveel op een teamleider lijkt en daardoor onduidelijkheid creëert.

Conclusie 6: De span of control van teamleiders is in het algemeen te groot. Er ontbreekt daardoor tijd om het bestuurlijke proces en de bedrijfsvoeringprocessen goed in control te houden en medewerkers te coachen.

31

Rapport analyse organisatie

Conclusie 7: De functie van coördinator sociaal domein wijkt in het huidige model te weinig af van teamleider. Conclusie 8: Het huidige profiel van de leidinggevenden is onvoldoende om vanuit het MT sturing te geven aan de maatschappelijke opgaven. Ook past dit profiel niet bij de behoefte van een organisatie met veel zgn. éénpitters die niet of nauwelijks een sparringpartner hebben. Rol regisseur Medewerkers die een taak hebben als regisseur van een zogenaamde verbonden partij werken ieder op een eigen werkwijze. Er wordt in principe geen verschil gemaakt tussen subsidiepartijen en samenwerkingsverbanden. Het contact met de verbonden partijen verloopt goed en constructief. Het college is wel van mening dat het advies zich teveel richt op de financiële aspecten waarmee de rol van regisseur beperkt lijkt en dat er te weinig op beleidsmatig en prestatieniveau gestuurd wordt. Ook gebeurt het nog weleens dat de annotaties (voorbereiding en advies voor bestuurlijke overleggen) te laat zijn. De oorzaak ligt dan vaak bij de late aanlevering vanuit de regio.

Conclusie 9: Een uniforme werkwijze van de regisseurs is wenselijk. De advisering is voornamelijk financieel ingestoken en er moet meer gestuurd worden op prestaties. Programmatisch en projectmatig werken Organisatie en bestuur zijn tevreden over het projectmatig werken. Wel zijn er aandachtspunten. Niet iedereen gebruikt structureel de vastgestelde methodische aanpak en het ontbreekt soms aan een weloverwogen integrale benadering bij de start van een project.

Conclusie 10: Projectmatig werken levert gemeente Borne veel op. Wel moeten de werkwijze en de randvoorwaarden beter geborgd worden.

Met betrekking tot het programmatisch werken is men kritisch. Is alles wel een programma? Het college heeft ook sterke twijfels over het programmatisch werken binnen de lijn. De bestuurlijke afstemming is diffuus, mensen lopen elkaar in de weg. Ook medewerkers lopen tegen onduidelijkheid rond taken, rollen en verantwoordelijkheden aan.

Conclusie 11: Programmatisch werken binnen de lijn zorgt voor inefficiëntie. De programmatische werkwijze leent zich wel prima voor integrale en team overstijgende doeleinden.

32

Rapport analyse organisatie

Cultuur Het cultuuraspect is uitgebreid besproken in het rapport. Structuur en cultuur gaan hand in hand samen. Houding en gedrag van de medewerkers is een essentieel onderdeel om een organisatie goed te laten functioneren. Belangrijkste is de behoefte aan een open en transparante manier van communiceren en het nakomen en borgen van afspraken. Feedback geven en ontvangen vindt men noodzakelijk, maar ook moeilijk. Tevens is het van belang om stappen te maken op het vlak van de politiek-bestuurlijke sensitiviteit. Werken in een gemeentelijke organisatie betekent dat je rekening moet houden met wensen en gevoeligheden rondom bestuur en samenleving.

Conclusie 12: Goed communiceren in de organisatie verdient een impuls.

Conclusie 13: De politiek-bestuurlijke sensitiviteit is onvoldoende verankerd in de organisatie.

Conclusie 14: De organisatie heeft moeite met het borgen en naleven van besluiten en processen in de bedrijfsvoering.

33

Rapport analyse organisatie

7. Aanbevelingen: voorgestelde organisatiestructuur en werkwijze Op basis van alle bovenstaande bevindingen stellen wij voor om afscheid te nemen van het huidige organisatiemodel en besturingsfilosofie. In dit hoofdstuk beschrijven wij aan de hand van de conclusies de gewenste organisatiestructuur en werkwijze. De nieuwe organisatiestructuur en werkwijze worden formeel vastgelegd in een regeling genaamd: ‘De organisatieregeling gemeente Borne 2024’ en ter besluitvorming voorgelegd aan het college. Resumé: De belangrijkste wensen vanuit de analyse voor de benodigde aanpassingen zijn: • • • • • • • •

Duidelijkheid rondom taken, rollen en verantwoordelijkheden 1 leidinggevende dichtbij, kleine span of control Strategische, inhoudelijke sturing vanuit een kleiner MT Kunnen sparren op inhoud Anticiperen op de toekomst Samenhang, duidelijke visie en integrale benadering van beleidsvorming - en uitvoering Verandering cultuur: verder professionaliseren, zoals afspraak is afspraak en feedback geven Kwaliteitsverbetering rondom bestuurlijk proces en P&C cyclus

Aanbevelingen per conclusie:

Conclusies

Aanbevelingen

1

Het model behoeft bijstelling zodat sturing op het realiseren van maatschappelijke opgaven vanuit een deskundig integraal en strategisch perspectief is gepositioneerd.

In het nieuwe model staan de maatschappelijke opgaven centraal. In het Managementteam nemen vier strategisch afdelingsmanagers plaats die integraal leidinggeven aan een eigen afdeling, ter zake deskundig zijn en sturen op inhoud van lijnactiviteiten en programma’s (onderdelen). Deze managers sturen binnen hun afdeling inhoudelijk en hiërarchisch beleid, projecten en teamleiders aan.

2

Een aantal van de huidige programma’s is gestoeld op lijnactiviteiten en zijn dus eigenlijk geen programma’s. Dit zorgt voor teveel onduidelijkheid. De programmatische werkwijze leent zich wel prima voor integrale en team overstijgende doeleinden.

De (beoogde) programma’s Wonen & Leven, Bestuur & Samenleving en Sociaal Domein komen te vervallen. Activiteiten uit deze programma’s worden opgenomen en uitgevoerd in de lijnafdeling. Het programma Duurzaamheid blijft vanwege de afdeling overstijgende opdrachten wel bestaan; echter, dit programma wordt aangestuurd door de afdelingsmanager van het fysieke domein (Samen Bouwen) en niet meer door een aparte programmamanager.

34

Rapport analyse organisatie

3

Een éénhoofdige directie is voldoende voor Borne maar draag wel zorg voor goede ondersteuning bijvoorbeeld door integrale besluitvorming in een strategisch MT.

We willen een eenhoofdige directie behouden, maar wel in samenhang met een strategisch, besluitvormend managementteam. Door het MT besluitvormend te maken, komen we tegemoet aan de wens om strategische verantwoordelijkheden en taken te delen met meerdere personen en niet alle druk bij de algemeen directeur neer te leggen. In het MT willen we strategisch afdelingsmanagers positioneren die, samen met de Algemeen Directeur, geadviseerd door de concerncontroller en de directiesecretaris, de strategie en de voortgang van de maatschappelijke opgaven en de koers van de organisatie bepalen en bewaken. De Algemeen Directeur, als eindverantwoordelijke, neemt uiteindelijk het formele besluit.

4

Het is een goede keuze geweest om een concerncontroller te benoemen en onafhankelijk te positioneren in de organisatie.

De positie van de concerncontroller als onafhankelijk adviseur (en toetser) van directie, MT en college blijft ook in de nieuwe organisatie gehandhaafd: hij/zij valt hiërarchisch rechtstreeks onder de gemeentesecretaris/algemeen directeur. Bij afwezigheid wordt de concerncontroller vervangen door de controller.

5

De functie van directiesecretaris is een waardevolle aanvulling binnen de organisatie en specifiek binnen het team directie.

De functie van directiesecretaris wordt in het nieuwe model voortgezet. Als adviseur van directie, MT en van het nieuwe bedrijfsvoeringsoverleg (alle leidinggevenden) is deze functionaris een onmisbare spil in de organisatie. De focus van het takenpakket ligt op de ondersteuning van de gemeentesecretaris in de rol van algemeen directeur.

6

De span of control van teamleiders is in het algemeen te groot. Er ontbreekt daardoor tijd om het bestuurlijke proces en de bedrijfsvoeringprocessen goed in control te houden en medewerkers te coachen.

We adviseren om een tussenlaag in het organisatiemodel in te bouwen. Hierdoor creëren we, naast de gemeentesecretaris, elf leidinggevenden die ieder een groep van maximaal 25 medewerkers aansturen. Met deze kleinere span of control is er meer tijd om medewerkers te coachen en sturing te geven aan het organisatieonderdeel. Bovendien krijgt binnen elke afdeling één van de leidinggevenden een specifieke opdracht om primair verantwoordelijk te zijn voor de bedrijfsvoering binnen die afdeling.

7

De functie van coördinator sociaal domein wijkt in het huidige model te weinig af van teamleider.

We kiezen voor een gelaagde hiërarchische structuur van afdelingsmanagers met daaronder teamleiders. Daarbij zijn alle leidinggevenden integraal verantwoordelijk voor de teamactiviteiten en de personen aan wie zij leidinggeven. Daar hoort ook budgetverantwoordelijkheid bij, in ieder geval met betrekking tot de personele budgetten voor salarissen, opleidingen en teambuildingsactiviteiten. De functie van coördinator sociaal domein komt in het nieuwe model dus niet meer terug.

35

Rapport analyse organisatie

8

Het huidige profiel van de leidinggevenden is onvoldoende om vanuit het MT sturing te geven aan de maatschappelijke opgaven. Ook past dit profiel niet bij de behoefte van een organisatie met veel zgn. éénpitters die niet of nauwelijks een sparringpartner hebben.

We introduceren in het nieuwe model een inhoudelijk deskundig managementteam, met o.a. de vier afdelingsmanagers, dat vanuit strategisch perspectief sturing geeft op korte en lange termijn doelen. De nieuwe organisatie kent alleen nog maar leidinggevenden die zowel inhoudelijk als hiërarchisch sturing geven. Dat creëert de gewenste duidelijkheid over taken en rollen. Daarnaast introduceren we rondom beroepsgroepen die verdeeld in de organisatie werkzaam zijn vakgroepoverleggen. Dit zijn periodieke bijeenkomsten waar vakgenoten met elkaar kunnen sparren, en zo mogelijk elkaar kunnen vervangen bij afwezigheid . Hiermee hopen we een deel van de kwetsbaarheden rondom de zogenaamde éénpitters te ondervangen.

9

Een uniforme werkwijze van de regisseurs is wenselijk. De advisering is voornamelijk financieel ingestoken en er moet meer gestuurd worden op prestaties.

Borne is een regisserende netwerkgemeente. Dat houdt in dat we taken samen met anderen doen (bijv. Samen Twente) of dat anderen taken voor ons doen (bijv. Twente Milieu). Voor het regisseurschap op deze verbonden partijen ontwikkelen we een uniforme werkwijze. In de nieuw op te richten vakgroep regisseurs wordt een werkwijze ontwikkeld en gemonitord die gericht is op sturen op prestaties en financiën. De coördinatie op de verbonden partijen beleggen we bij bestuursadvies. Hiermee creëren we sturing op inhoudelijke professionalisering van onze regierol.

10

Projectmatig werken levert gemeente Borne veel op. Wel moeten de werkwijze en de randvoorwaarden beter geborgd worden.

In de nieuwe werkwijze hanteren we een zogenoemd thema overleg voor projecten start-ups. In dit overleg stemmen we allereerst bestuurlijk af over de wenselijkheid en timing van het project. Daarnaast brengen we de randvoorwaarden in beeld die nodig zijn om het project te realiseren. Dit moet namelijk duidelijk zijn voordat het besluitvormingstraject kan starten.

36

Rapport analyse organisatie

11

Programmatisch werken binnen de lijn zorgt voor inefficiëntie. De programmatische werkwijze leent zich wel prima voor integrale en teamoverstijgende doeleinden.

De beleidsontwikkeling en uitvoering van thema’s uit de beoogde programma’s wonen & leven, sociaal domein en bestuur & samenleving worden vanwege hun karakter geïntegreerd in de lijnactiviteiten en in het jaarlijkse afdelingsplan opgenomen. Hiermee komt de status van programma voor deze activiteiten te vervallen. De afdelingsmanagers geven, vanuit hun hoofdtaak integrale sturing aan de afdeling, richting aan zodat de taken wel worden uitgevoerd maar de functie van programmamanager overbodig is geworden. Het programma duurzaamheid blijft vanwege de afdelingsoverstijgende activiteiten en doelen wel bestaan. Maar ook hier is het de taak van de afdelingsmanager uit het fysieke domein om zorg te dragen voor realisatie van de onderliggende projecten waarmee de functie van een separate programmamanager overbodig is geworden. Door deze constructie heffen we tegenstrijdigheden in taken, rollen en verantwoordelijkheden op en creëren we duidelijkheid.

12

Goed communiceren in de organisatie verdient een impuls.

De organisatie kan nog aan kracht winnen wanneer meer medewerkers anders communiceren op de werkvloer. Elkaar aanspreken en houden aan afspraken, minder mailen maar bellen of naar iemand toe lopen, zijn activiteiten die we gaan stimuleren. Dat doen we in eerste instantie via de leidinggevenden en zo nodig nemen we aanvullende activiteiten op in het organisatieplan van 2025.

13

De politiek-bestuurlijke sensitiviteit is onvoldoende verankerd in de organisatie.

Door in de nieuwe organisatiestructuur de beleidsmedewerkers rechtstreeks te laten aansturen door de strategische afdelingsmanagers die in nauwe verbinding staan met de portefeuillehouders, geven we een impuls aan de groei van politiek bestuurlijke sensitiviteit. Ook organiseren we workshops rondom bestuurlijke besluitvorming en zetten we in, geïnitieerd door de bestuursadviseurs, op kwaliteitsverbetering van bestuurlijke voorstellen.

14

De organisatie heeft moeite met het borgen en naleven van besluiten en processen in de bedrijfsvoering.

We zetten de procesoptimalisatie voort maar wijzen ook per afdeling een teamleider aan die als een specifieke taak heeft om bedrijfsvoering processen te bewaken en te borgen. Doordat we in de nieuwe organisatiestructuur kleinere teams realiseren heeft de leidinggevende ook meer ruimte om overzicht te houden op het naleven van afspraken en het borgen van besluiten. Tenslotte worden alle leidinggevenden gefaciliteerd middels bedrijfsvoering overleggen en kunnen zij beschikken over een personeelshandboek voor leidinggevenden.

37

Rapport analyse organisatie

Samenvattend Het organisatiemodel omvat vier afdelingen, met daaronder een aantal teams. De afdelingen worden aangestuurd door de strategisch managers, met kennis van of affiniteit met de inhoud van de betreffende afdeling. Rechtstreeks onder de afdelingsmanager valt een (beleids)team; tevens stuurt de afdelingsmanager een aantal teamleiders aan (m.u.v. de afdelingsmanager van de kleinste afdeling). Deze teamleiders zijn de inhoudelijk deskundig en hiërarchisch leidinggevenden van de medewerkers uit dat team. Dat betekent dat ieder team een coachende leidinggevende heeft die medewerkers ondersteunt bij de inhoud van het werk en beschikbaar is voor de professionele ontwikkeling en persoonlijke situatie. We creëren duidelijkheid in taken, rollen en verantwoordelijkheden door in de nieuwe organisatie elke medewerker één leidinggevende toe te wijzen. In totaal heeft de organisatie, naast de Algemeen Directeur, 11 leidinggevenden: 4 strategisch afdelingsmanagers en 7 teamleiders. We nemen afscheid van de functies coördinator sociaal domein en programmamanager. De (beoogde) programma’s Wonen & Leven, Bestuur & Samenleving en Sociaal Domein komen te vervallen. Activiteiten uit deze programma’s worden opgenomen en uitgevoerd in de lijnafdeling.

Het programma Duurzaamheid blijft wel bestaan; echter, dit programma wordt aangestuurd door de afdelingsmanager van het fysieke domein en niet meer door een aparte programmamanager. Alle leidinggevenden vormen samen met de Algemeen Directeur, de Concernc ontroller en Directiesecretaris het besluitvormende Bedrijfsvoeringsoverleg. Alle onderwerpen die de bedrijfsvoering raken van onze organisatie komen hier op tafel. Dit gremium is een besluitvormend orgaan en hierdoor zijn leidinggevenden mede eigenaar van de bedrijfsvoering van de gemeente. De Algemeen Directeur, als eindverantwoordelijke, neemt uiteindelijk het formele besluit. De span of control voor de leidinggevenden wordt verkleind. Iedere leidinggevende stuurt maximaal 25 personen aan. Op deze manier heeft de leidinggevende voldoende tijd om in goed contact met zijn/haar medewerkers te staan, over de inhoud van het werk te sparren, maar ook om te coachen en te begeleiden. Daarnaast krijgt iedere afdeling administratieve ondersteuning; deze medewerker kan de afdelingsmanager ondersteunen bij de agendavoering, maar ook de medewerkers van de afdeling helpen bij het organiseren van grotere bijeenkomsten of ondersteunen bij werkzaamheden in de systemen. Om tegenmoet te komen aan de wens van medewerkers om te kunnen sparren met vakgenoten gaan we het aantal vakgroepen uitbreiden.

We denken aan een vakgroep juridisch, applicatiebeheer, veiligheid, informatiemanagement, administratie, etc. Daarnaast biedt het werken met vakgroepen nog een bijkomend voordeel wanneer het gaat om professionele ontwikkeling, (integrale) afstemming en achtervang. Naast de vakgroepen worden er ook thema-overleggen georganiseerd. Thema overleggen vinden periodiek plaats en zijn gericht op integrale afstemming in de organisatie op diverse thema’s. Bijvoorbeeld op het vlak van inkoop of bij de start van projecten.

38

Rapport analyse organisatie

Organogram

39

Rapport analyse organisatie

Indeling afdelingen en teams Afdeling Samen Leven

Afdeling Samen Werken

Team Beleid: verkeer, RO, volkshuisvesting, water, groen, milieu, economie, duurzaamheid

Team Beleid: Gezondheid, inclusie, zorg, jeugd, onderwijs, cultuur, WMO, werk & inkomen, inburgering

Team Handhaving & Uitvoering: - Teamleider - Toezichthouders en BOA’s - Bouwinspecteurs - Juristen APV, handhaving, Bijzondere Wetten - Directievoerders - Projectleiders - Civiel-technische medewerkers - Beleidsuitvoering groen, verkeer, duurzaamheid

Team uitvoering: - Teamleider - Orthopedagoog - Jongerencoaches - Proces coördinatie Zorg & veiligheid - Consulenten WMO - Jeugdregisseurs

Team organisatieondersteuning: - HRM - Juridisch medewerkers - Privacy officer - Secretaris commissie bezwaarschriften - Functionaris gegevensbescherming - Bode-conciërges - Administratieve ondersteuning Team Informatie: - Teamleider - Netwerk- en systeembeheerders - Helpdeskmedewerkers - Securitybeheerder - Informatiemanager - CISO - Projectleider I&A - Informatieadviseur - Medewerkers Documentaire informatievoorziening en archief - Applicatiebeheerder

Team Directie

Afdeling Samen Besturen

Afdeling Samen Bouwen

Gemeentesecretaris/ Algemeen Directeur Directiesecretaris Concerncontroller Afdelingsmanagers

Communicatie Bestuursadvies Bestuursondersteuning Veiligheid en ondermijning Projectmanagement

40

Rapport analyse organisatie

-

GIS, WKPB, BAG Administratieve ondersteuning

Team Ontwikkeling & Vastgoed: - Teamleider - Medewerkers Vastgoed & Grondzaken - Planeconoom - Stedenbouwkundige - Adviseurs RO, milieu en verkeer - Projectleiders - Bouwkundig medewerkers - Vergunningverleners

Team Kwaliteit & Publiek: - Teamleider - Kwaliteitsmedewerker - Applicatiebeheerders - Contractmanagement - Consulent externe verwijzers - BRP beheerder - Medewerkers publieksbalie - Medewerker publiekszaken - Medewerker receptie - Backoffice medewerkers

Team Sport: - Teamleider/beleidsadviseur - Sporthal beheerders - Beleidsondersteuning - Buurtsportcoaches

41

Team Financiën & Control: - Teamleider/beleidsadviseur - Controllers - Adviseur kwaliteit - Inkoopadviseur - Beleid financiën - Financieel medewerkers - Applicatiebeheer

Rapport analyse organisatie

8. Ontwikkelagenda voor de toekomst 8.1. Verder op de weg vooruit Zoals eerder in dit rapport beschreven is, is er de afgelopen jaren veel gebeurd in de gemeentelijke organisatie en is er flink geïnvesteerd in de ontwikkeling van de organisatie. Het is nu zaak om verder door te ontwikkelen: we willen verder op de weg vooruit! Dat is ook nodig, als Borne een zelfstandige gemeente wil blijven. Op een aantal vlakken in de organisatie moeten we doorontwikkelen en versterken om goed voorbereid te zijn om adequate invulling te geven aan de complexe maatschappelijke opgaven die op Borne af komen de komende jaren. Belangrijke uitgangspunten daarbij zijn: investeren in onze medewerkers, een aantrekkelijk werkgever zijn én medewerkers behouden voor onze organisatie. De secundaire arbeidsvoorwaarden zijn daarbij van belang. We willen een lerende organisatie zijn en blijven. Daarom willen we ook de komende jaren doorontwikkelen. In deze analyse van de organisatie zijn verschillende aandachtspunten geformuleerd. Om hier een goed vervolg aan te geven, gaan we een ontwikkelagenda opstellen voor de komende jaren. De concrete invulling daarvan volgt op een later moment, maar in dit hoofdstuk beschrijven we op hoofdlijnen waar we de focus op willen leggen. In 2024 ligt de focus op een viertal aspecten: -

Bouwen aan de nieuwe afdelingen en teams Investeren in de leidinggevenden (koplopers cultuur: sturen op processen en gedrag) Professionalisering in het proces rondom bestuurlijke besluitvorming Starten met hybride werken

Bouwen aan nieuwe afdeling en teams De leidinggevende posities vullen we in met: 1. 2. 3.

medewerkers die vanuit het Sociaal Statuut op de functie geplaatst worden; interne medewerkers die gesolliciteerd hebben op de openstaande leidinggevende vacatures; medewerkers die van buiten de organisatie gesolliciteerd hebben op de openstaande leidinggevende vacatures.

Uiteraard is het van belang om te bouwen met de nieuwe afdelingen en teams. Sommige organisatieonderdelen wijzigen nauwelijks ten opzichte van het huidige model; andere teams/afdelingen krijgen een heel andere samenstelling. Daarnaast komen er op verschill ende plekken in de organisatie andere leidinggevenden. Het jaar 2024 gebruiken we om elkaar goed te leren kennen, te bouwen aan de nieuwe afdelingen en teams en te verkennen waar we per afdeling/team de focus op willen leggen met betrekking tot de doorontwikkeling. Investeren in de leidinggevenden In de voorgestelde organisatiestructuur creëren we een managementlaag extra ten opzichte van het huidige organisatiemodel. De functie van afdelingsmanager is nieuw en in de functie van teamleider worden wijzigingen doorgevoerd en differentiatie toegepast. Beide functies vragen meer vaardigheden van de leidinggevenden dan tot op heden het geval was. Bij de werving van de afdelingsmanagers en teamleiders wordt hier nadrukkelijk naar gekeken: past een kandidaat op h et profiel? Kennis van en/of affiniteit met de inhoud is één, maar kunde op het vlak van managementvaardigheden is ook noodzakelijk. Om te bouwen aan een sterk Managementteam én een goed team van leidinggevenden ontwikkelen we een leergang voor Leidinggevenden.

Aspecten die een plek gaan krijgen in deze leergang zijn bijvoorbeeld politiek-bestuurlijke sensitiviteit, resultaatgericht sturen, kennis en kunde van bedrijfsvoeringsprocessen en coachend leidinggeven (afspreken en aanspreken).

42

Rapport analyse organisatie

Immers, de leidinggevenden moeten het voorbeeld zijn van de organisatie en zijn de koplopers als het gaat om het dragen van de cultuur in Borne. Professionalisering bestuurlijk besluitvormingsproces De afgelopen periode hebben we gemerkt dat het proces rondom de bestuurlij ke besluitvorming een impuls nodig heeft. Het plannen en het op de juiste manier op route brengen van bestuurlijke voorstellen is voor meerdere medewerkers een uitdaging. Vooruitdenken vindt men soms lastig, maar ook bedenken welke stukken aangeleverd moeten worden voor de verschillende gremia (directie, MT, college, raad). Wie heeft welke taak, rol en bevoegdheid, waar ligt het mandaat? Daarnaast begint het eigenlijk bij de basis: op welk moment stem ik bestuurlijk af en hoe schrijf ik een goed bestuursvoorstel. We ontwikkelen workshops voor de doelgroep die regelmatig voorstellen richting college en raad op route brengt (beleidsmedewerkers, projectleiders, etc.). Ook de leidinggevenden worden hierin meegenomen; zij moeten immers de medewerkers daarbij coachen en sturen op de inhoud en resultaten. Hybride werken Tot slot gaan we in 2024 al starten met een aantal aspecten van het hybride werken. De verhuizing naar het nieuwe pand (De Oversteek) staat gepland voor zomer 2025. Echter, in de aanloop daarnaar toe willen we al starten met hybride werken.

Wat verstaan we onder hybride werken, welke afspraken maken we organisatiebreed, maar ook binnen de afdelingen en teams?

43

Rapport analyse organisatie

8.2. Andere ontwikkelingen Naast de bovengenoemde aandachtspunten spelen er ook nog een aantal andere ontwikkelingen, die van belang zijn voor de toekomst. Denk aan het terugdringen van de externe inhuur, het zoeken naar samenwerkingsverbanden, een aantrekkelijke werkgever zijn en d e cultuur van onze organisatie. Terugdringen van inhuur De tarieven voor externe inhuur van medewerkers zijn hoog. Het is veel d uurder om medewerkers extern in te huren dan ze in vaste dienst aan te nemen bij gemeente Borne. Echter, soms kunnen we helaas niet anders en rest ons geen andere oplossing dan extern in te huren. Inhuren doen we vanwege vier redenen: 1. 2. 3. 4.

Vanwege de krapte op arbeidsmarkt zijn we soms genoodzaakt om de openstaande vacatures voor vaste formatie in te vullen met externe inhuur medewerkers. Ter overbrugging naar invulling met vaste medewerkers, vanwege de korte opzegtermijn van medewerkers Vanwege de specialistische expertise die voor een specifiek project (tijdelijk) nodig is Vanwege specialistische kennis ter voorbereiding van uitvoering voor maatschappelijke opgaven door de gemeente

Het streven is om de inhuur terug te dringen, vooral op het 1 e punt. Op de overige punten is dat helaas een stuk lastiger. Waar het kan, zullen we dat zeker doen. Zoeken naar samenwerkingsverbanden Borne is een regisserende netwerkgemeente. We zoeken altijd naar mogelijkheden tot samenwerking waanneer dat de dienstverlening aan de inwoners, organisaties en bedrijven in onze gemeente ten goede komt. Samenwerking kan ook een oplossing zijn om kwetsbaarheden in de organisatie op te vangen. Het komende jaar onderzoeken we bijvoorbeeld de mogelijkheden om op het gebied van automatisering samenwerking uit te breiden of uit te besteden. Aantrekkelijk werkgeverschap Borne probeert een aantrekkelijk werkgever te zijn. Dit is soms lastig, als je kijkt naar de omliggende, grotere gemeenten. Borne kan niet altijd dezelfde salarisschaal bieden voor een zelfde soort functie. Het is dus van belang om verder te investeren in met name de secundaire arbeidsvoorwaarden en de unieke kenmerken van onze organisatie (korte lijnen, van burger tot burgemeester, breed takenpakket , etc.). Verder kijken we naar zoveel mogelijk doorgroeimogelijkheden in de organisatie door soortgelijke functies op verschillende niveaus aan te bieden. Cultuur Zoals gezegd kent Borne een cultuur van loyaliteit en saamhorigheid. Dit is een groot goed.

Soms staan deze cultuuraspecten echter professioneel samenwerken in de weg. Feedback geven of elkaar aanspreken vindt niet iedereen even makkelijk in een sfeer van harmonie. Leidende principe is: ‘Zeggen wat je doet en doen wat je zegt’. Dit was ook een belangrijk thema in de organisatieontwikkeling van de afgelopen jaren: De Weg Vooruit. Hier borduren we op voort. We hebben echte cultuurdragers nodig. De leidinggevenden hebben hierin een voorbeeldfunctie.

44

Rapport analyse organisatie

9. Financiën De voorgestelde wijziging van de organisatiestructuur heeft gevolgen voor de leidinggevenden structuur. Hieronder staat een vergelijking van de beschikbare financiële middelen in het huidige organisatiemodel met de benodigde financiële middelen in het nieuwe organisatiemodel.

Huidige organisatiemodel Functie FTE Gemeentesecretaris/ 1,00 algemeen directeur Teamleider DBO 1,00 Teamleider REO 1,00 Teamleider FL 1,00 Teamleider SD 1,00 Teamleider BV 1,00

Budget 138.000 116.500 116.500 116.500 116.500 116.500

Teamleider DV

1,00

116.500

Teamleider Sport Coordinator uitvoering sociaal domein Programmamanagers (4x)

1,00 0,89 fte 3,89 fte

116.500 91.500

Totaal

12,78 fte

453.500

1.498.500

Nieuwe organisatiemodel Functie Gemeentesecretaris/ algemeen directeur Manager Samen Besturen Manager Samen Bouwen Manager Samen Leven Manager Samen Werken Teamleider Kwaliteit & Publiek Teamleider/beleidsadviseur Borne Sport Teamleider Uitvoering Teamleider/beleidsadviseur Financiën & Control Teamleider Informatie

FTE 1,00

Budget 138.000

1,00 1,00 1,00 1,00 1,00

126.500 126.500 126.500 126.500 103.000

1,00

103.000

1,00 1,00

110.000 110.000

1,00

110.000

Teamleider Handhaving & uitvoering Teamleider Ontwikkeling & Vastgoed Projectleider Sociaal Domein

1,00

110.000

1,00

116.500

0,89

80.000

Totaal

12,89 fte

1.486.500

Dit betekent dat we de organisatiewijziging budgettair neutraal kunnen doorvoeren. In de analyse van de organisatie hebben we echter ook geconstateerd dat we op een aantal plekken in de organisatie graag willen doorontwikkelen c.q. versterken. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de functies van subsidieadviseur, beleidsadviseur economie, administratieve ondersteuning voor de afdelingen, een facilitair regisseur, een beleidsadviseur dienstverlening. Dit zijn functies die we nu niet kennen binnen Borne, maar die wel van belang zijn voor de toekomst. Voor het invullen van deze functies gaan we onderzoeken of en hoe we deze kunnen realiseren. Indien hiervoor extra f inanciële middelen nodig zijn, zullen we deze aanvragen bij de Kadernota 2025, in het voorjaar van 20 24.

45

Rapport analyse organisatie

Bijlagen A. Afwegingscriteria In onderstaande schema’s wordt aan de hand van de belangrijkste afwegingscriteria duiding gegeven aan opgehaalde structuur onderwerpen en worden daarvoor oplossingsrichtingen aangedragen.

Afwegingscriterium Maatschappelijke opgaven zijn leidend

Eisen en wensen

Duiding

Oplossing

Strategische koers wordt integraal bepaald

In het huidige model vindt het uitzetten van de strategische koers versnipperd door de organisatie plaats. Er vindt geen integrale afweging plaats.

Formeer een managementteam met strategische managers met inhoudelijke kennis.

Beleidsontwikkeling en – uitvoering worden voldoende op elkaar afgestemd

Het fysieke domein kent twee teams met een onderlinge afhankelijkheid op het gebied van beleid en uitvoering.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=8228abc2-c730-4e0b-a15c-3033c30f1bdb