CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Rapport toekomstbestendige sociale basis Borne

Beeldvormende commissievergadering 6 oktober 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Uitkomsten onderzoek Sociale Basis en proces vervolg32.979 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Dit alles om onderlinge hulp en zelfhulp te normaliseren. Werk hierin samen met het maatschappelijk middenveld, kerken, scholen et cetera, zodat de boodschap in alle lagen van de bevolking landt. Op lange termijn kan dit ervoor zorgen dat de druk op professionele voorzieningen afneemt en de sociale samenhang toeneemt. Bijdrage aan ambities: Dit is vooral gelinkt aan ondersteuning, steun & hulp (de manier waarop hulp georganiseerd is, meer vanuit de gemeenschap) en ontplooiing & vertrouwen (mensen worden empowered om zelf oplossingen te zoeken, groeien in zelfvertrouwen). Ook eigenaarschap & eigen regie wordt enorm versterkt: inwoners nemen mede verantwoorde- lijkheid en regie. Gerelateerde bouwstenen: Mensen vragen en uitnodigen is een pijler van deze cultuurverandering (men helpt en activeert elkaar). Vrijwillige inzet wordt hiermee bevorderd en gewaardeerd. Ook samenwerken vanuit gelijkwaardigheid komt hierin terug: de rolverdeling tussen inwoner en overheid/professional verschuift naar meer gelijkwaardigheid, ieder doet waar hij goed in is. Intensiveer regionale en domeinoverstijgende samenwerking Gegeven de gecombineerde uitdagingen (vergrijzing, groei, complexere zorgvragen) is het op lange termijn onhoudbaar dat Borne alles zelfstandig oplost. De aanbeveling is daarom om structureel meer samenwerking te zoeken buiten de eigen organisatiegrenzen.

Twee richtingen zijn van belang: Regionaal: Zoek steun bij buurgemeenten (zoals de benchmarkgemeenten) en Twentse verbanden om doelen te halen zonder grote eigen investeringen. Bijvoorbeeld: ontwikkel gezamenlijk een respijtzorg-faciliteit (aanvullend op de pilot logeerzorg) waar meerdere gemeenten aan bijdragen, zodat mantelzorgers uit Borne daar gebruik van kunnen maken zonder dat Borne het alleen hoeft te financieren. Of richt ØØn Twents LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 63 1 2 3 4 5 6 7 vrijwilligersplatform op voor werving en matching van vrijwilligers – dit vergroot het bereik en voorkomt dat iedere gemeente apart naar vrijwilligers vist. Stem het voorzieningenaanbod nog meer regionaal af: misschien kan een specialistische voorziening in Almelo of Enschede ook Bornse inwoners bedienen, in ruil voor Bornse inzet op een ander thema, zodat kostbare dubbele investeringen vermeden worden. Sluit met regionale samen- werking aan bij plannen uit bestaande regionale plannen, zoals het Transformatieplan mentaal gezond Twente en het Transformatieplan Ouder worden doen we samen. Denk bijvoorbeeld aan hoe de sociale basis kan helpen bij de aanpak voor mensen met zorgwekkend gedrag. Kijk daarnaast ook naar de aansluiting met landelijke ontwikkelingen.

Domeinoverstijgend intern: Om de sociale basis duurzaam te versterken is een stevige, integraal georganiseerde interne structuur nodig. Sociale-basisopgaven raken immers meerdere domeinen (wonen, onderwijs, veiligheid, ruimtelijke ordening, participatie en financiºn). Dit vraagt om regie, samenhang en een duidelijke aanjagende functie binnen de gemeentelijke organisatie. Daarom adviseren we om een structurele, domeinoverstijgende werkstructuur in te richten, aangevuld met twee rollen die als aanjager/verbinder fungeren: • Interne aanjager/verbinder — borgt samenwerking tussen beleidsvelden; — zorgt dat sociale-basisopgaven vroegtijdig worden meegenomen in fysieke en sociale beleidsprocessen; — bewaakt integraliteit in programma’s en besluitvorming; • Externe aanjager/verbinder — vormt het vaste aanspreekpunt voor ketenpartners (Wijkracht, GGD, scholen, verenigingen, woningcorporatie); — stimuleert samenwerking en kennisdeling in de keten; — signaleert knelpunten en kansen uit wijknetwerken; — zorgt dat initiatieven uit de samenleving doorstromen naar beleid en uitvoering. De precieze positionering binnen de gemeentelijke organisatie vraagt nadere uitwerking, maar uitgangspunten zijn: heldere opdracht, onafhankelijkheid, mandaat en structurele inbedding.

Daarnaast stellen we voor om een vaste werkgroep Sociale Basis te vormen waarin professionals uit alle betrokken domeinen structureel samenwerken. Dit voorkomt dat plannen vastlopen doordat ØØn sector ontbreekt en zorgt voor efficiºnter gebruik van mensen en middelen. Ook versterkt het de samenwerking binnen het Sociaal Hus en met Wijkracht door vaste aanspreekpunten te creºren en gezamenlijk te werken vanuit ØØn gedeelde visie. Het intensiveren van deze samenwerkingen vraagt vooral om coördinatie en afstemming; het is niet per se kostbaar, maar vereist een verandering in manier van werken. De beloning is dat Borne meer kan bereiken met beperkte middelen door slim samen te werken. Bijdrage aan ambities: Dit komt ten goede aan ondersteuning, steun & hulp (de hulpstructuur wordt sterker door samenwerking) en ontplooiing & vertrouwen (inwoners merken dat overheden en organisaties hun krachten bundelen, wat vertrouwen geeft dat men niet tussen wal en schip valt). Gerelateerde bouwstenen: Financiering – middelen worden efficiºnter en effectiever ingezet via gedeelde trajecten. Vrijwillige inzet – regionaal vrijwilligersbeleid kan het vrijwilligerswerk lokaal versterken.

Samenwerken LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 64 1 2 3 4 5 6 7 vanuit gelijkwaardigheid – zowel regionaal tussen gemeenten als intern tussen afdelingen, wordt deze bouwsteen in praktijk gebracht door samen op te trekken voor het gezamenlijke doel. Ondersteunen van mantelzorgers (respijtzorg en ontlasting) uitbreiden Gezien de dubbele vergrijzing en toenemende druk op mantelzorgers is het op lange termijn onontkoombaar om structureel meer ondersteuning voor mantelzorgers te organiseren. Borne zou – mogelijk in regionaal verband – moeten investeren in respijtzorg (bijvoorbeeld de uitbreiding van de pilot logeerzorg of ontwikkeling van andere vormen van respijtzorg) zodat mantelzorgers geregeld ontlast kunnen worden om overbelasting te voorkomen. Tevens moet men inzetten op het verminderen van regel- belasting voor mantelzorgers (een mantelzorger zou bijvoorbeeld ØØn aanspreekpunt moeten hebben voor alle ondersteuning). Dit kan onderdeel zijn van een breder mantelzorgprogramma waarin ook lotgenotengroepen, cursussen en psychosociale steun zitten. Bijdrage aan ambities: Dit valt onder ondersteuning, steun & hulp – directe steun aan degenen die ondersteunen, en zorgt dat hulp op lange termijn vol te houden is.

Het raakt ook eigenaarschap & eigen regie, aangezien mantelzorgers ontlast worden om hun rol beter vol te kunnen houden, blijven zij in regie over hun eigen leven en dat van hun naaste. Gerelateerde bouwstenen: Uiteraard ondersteunen van mantelzorg. En ook financiering (mogelijk zijn innovatieve financieringsvormen of regionale potjes nodig om dit te realiseren). Versterk inclusie en toegankelijkheid Hoewel inclusie genoemd wordt in meerdere korte-termijnacties, verdient dit thema ook een stevige lange-termijn-aanpak. Het gaat hier om het blijvend betrekken van groepen die nu structureel buiten beeld (dreigen te) vallen, zoals mensen met een beperking, bepaalde migrantengroepen, langdurig werklozen, et cetera (zie ook bijlage 7). Op strategisch niveau kan Borne een inclusie actieplan opstellen met concrete doelen: bijvoorbeeld alle publieke bijeenkomsten en communicatie zijn toegankelijk (fysiek en qua taalgebruik), nultolerantie beleid op discriminatie binnen verenigingen, actief kwartiermaken voor mensen met psychische kwetsbaarheid zodat zij kunnen deelnemen aan reguliere activiteiten, enzovoort. Deze agenda moet ingebed raken in alle beleidsterreinen (mainstreaming van inclusie).

Bijdrage aan ambities: Dit slaat op ontmoeting & erbij horen (iedereen hoort erbij in Borne, niemand blijft aan de kant) en ook op ondersteuning & hulp (de sociale basis ondersteunt expliciet ook hen die anders niet meedoen). Gerelateerde bouwstenen: Inclusie is hier uiteraard het speerpunt. Daarnaast richt het zich impliciet op responsiviteit (de sociale basis moet responsief zijn voor diverse behoeften) en het mensen vragen & uitnodigen (actief benaderen van geïsoleerde groepen). LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 65 1 2 3 4 5 6 7 7.9 Hoe kunnen de aanbevelingen effectief worden geïmplementeerd en gemonitord? Het succesvol doorvoeren van de bovenstaande aanbevelingen – op korte Øn lange termijn – vraagt om bewuste sturing, samenwerking en het borgen van voortgang. Hoewel veel aanbevelingen binnen bestaande middelen kunnen worden opgepakt, is de realisatie ervan niet vanzelf- sprekend. Hieronder doen we aanbevelingen voor de implementatie en monitoring, zodat de mooie voornemens worden omgezet in concrete resultaten en bijgestuurd kunnen worden waar nodig: Politieke verankering en bestuurlijk draagvlak Breng de uitkomsten van dit onderzoek en de aanbevelingen nadrukkelijk onder de aandacht van de nieuwe gemeenteraad en het college in 2026.

Dit kan door het opstellen van een bondige position paper of raads- voorstel over de toekomstbestendige sociale basis, of door een thema- bijeenkomst te organiseren waarin de raad wordt meegenomen in de conclusies. Het doel is dat de raad de urgentie en het belang erkent en de sociale basis opneemt in het nieuwe coalitieakkoord 2026-2030. Daarmee krijgt dit onderwerp structureel prioriteit, ook al is er voor 2027 wellicht beperkte beleidsruimte (beleidsarme kadernota). Politieke verankering zorgt voor mandaat en commitment om de aanbevelingen uit te voeren. Brede borging binnen de organisatie Richt binnen de gemeentelijke organisatie een domeinoverstijgende werkstructuur in voor de uitvoering. Bijvoorbeeld een interne werkgroep of taskforce ‘Sociale Basis’ met daarin vertegenwoordigers van het sociaal domein, maar óók van ruimtelijke ordening (voor de infrastructuur- aanbevelingen), financiºn (voor slimme inzet van middelen), communicatie (informatievoorziening en campagne eigen kracht), onderwijs, et cetera. Deze werkgroep bewaakt integraal de voortgang van alle aanbevelingen. Door afstemming tussen afdelingen te institutionaliseren, voorkomen we dat acties versnipperd raken of stuklopen omdat een bepaalde afdeling niet aangehaakt is.

Bovendien kan zo efficiºnt gebruikgemaakt worden van bestaande capaciteit: men weet van elkaar wat er gebeurt en kan capaciteit bundelen voor gezamenlijke acties. Slim gebruik van bestaande middelen en externe financiering Aangezien er in 2027 naar verwachting geen extra gemeentelijk budget beschikbaar is, is het zaak de bestaande middelen creatief en maximaal in te zetten ten behoeve van de aanbevolen acties. Maak bijvoorbeeld optimaal gebruik van rijksgelden die al binnenkomen, zoals de specifieke uitkeringen GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) door deze expliciet te koppelen aan de uitvoer van de voorgestelde maatregelen (bijvoorbeeld inzet GALA-middelen voor preventieve jeugdinterventies onder ‘investeren in jonge generaties’). Zoek daarnaast samenwerking met de Twentse partners om kosten en capaciteit te delen: misschien kan een regionaal communicatiebudget aangewend worden voor de campagne gericht op de gewenste cultuuromslag naar (nog) meer “eigen kracht/noaberschap” (EØn campagne voor de hele regio is vaak efficiºnter dan elke gemeente apart, een goed voorbeeld hiervan is de regionale campagne Bennie Oud).

Ook personele samenwerking is een optie: denk aan het uitwisselen van expertise of samen inkopen van specialistische ondersteuning (bijvoorbeeld gezamenlijk een mantelzorgmakelaar aanstellen die meerdere gemeenten bedient). Verder kunnen veel kortetermijnacties uitgevoerd worden in samenwerking met vrijwilligers en bestaande organisaties. Bijvoorbeeld het verwelkomen van nieuwe inwoners kan mogelijk grotendeels door vrijwilligers (wijkverenigingen) gebeuren – de gemeente faciliteert met materialen en coördinatie, maar de uitvoering ligt LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 66 1 2 3 4 5 6 7 bij de gemeenschap. Op die manier wordt niet veel extra geld gevraagd, maar slim gebruikgemaakt van de kracht die er al is. Monitoring en bijsturing Stel bij de start van de implementatie een set van indicatoren op om de voortgang en effecten van de aanbevelingen te meten. Denk aan indicatoren zoals: het aantal nieuwe inwoners dat is bereikt via welkomst- activiteiten, de bezettingsgraad van buurthuizen (voor en na campagne), het percentage mantelzorgers dat jaarlijks respijtzorg krijgt, het bereik van minimaregelingen (aantal aanvragen), het aantal jongeren dat actief is in vrijwilligerswerk, et cetera. Deze indicatoren moeten SMART zijn en gekoppeld aan een nulmeting.

Leg vast dat de voortgang jaarlijks wordt gemonitord en teruggekoppeld aan college en raad, bijvoorbeeld via een jaarbericht sociale basis of in de programmaverantwoording. Door jaarlijks te evalueren kunnen successen aangetoond worden en knelpunten tijdig worden gesignaleerd. Als een aanpak niet het gewenste effect sorteert, kan bijgestuurd of verscherpt worden. Monitoring houdt iedereen scherp en maakt de resultaten zichtbaar. Communiceer en vier successen Zorg tenslotte voor een actieve communicatie over behaalde verbeteringen. Als bijvoorbeeld dankzij de nieuwe aanpak een x-aantal extra inwoners is bereikt of een nieuwe ontmoetingsplek tot stand is gekomen, deel dit met inwoners, vrijwilligers en politiek. Het vieren van successen – hoe klein ook – versterkt het draagvlak en enthousiasme. Inwoners zien dat inzet loont, vrijwilligers voelen zich gewaardeerd en politici raken overtuigd dat investeren in de sociale basis rendeert. Dit vergemakkelijkt in de toekomst eventuele noodzakelijke investeringen of beleidsbeslissingen, omdat men de meerwaarde al heeft ervaren. Relatie met AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord) De aanbevelingen in dit hoofdstuk sluiten aan op de opgaven die voortkomen uit AZWA.

Het AZWA verplicht gemeenten om de sociale basis op een samenhangende en toegankelijke manier te organiseren, met aandacht voor tijdige ondersteuning, integrale toegang en transparante informatievoorziening. Uit de bevindingen van dit onderzoek blijkt dat deze wettelijke opdracht direct raakt aan verschillende Bornse ontwikkelpunten: • vindbare en begrijpelijke informatie, • laagdrempelige en nabij georganiseerde ondersteuning, • wijkgerichte ontmoetingsplekken, • structurele samenwerking tussen formeel en informeel, • en borging van mantelzorg- en vrijwilligersondersteuning. De voorgestelde kortetermijnacties (7.7), langetermijnstrategieºn (7.8) en de wijze van implementatie en monitoring (7.9) dragen daarmee niet alleen bij aan een toekomstbestendige sociale basis, maar ondersteunen de gemeente ook om op een passende wijze te voldoen aan de verplichtingen van het AZWA. Door dit akkoord als toetsings- kader te gebruiken bij de uitwerking van de aanbevelingen, ontstaat een sociale basis die zowel inhoudelijk sterk als juridisch goed geborgd is. LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 67 1 2 3 4 5 6 7 7.10 Tot slot Dit onderzoek laat zien dat de sociale basis van Borne stevig, veelzijdig en diep geworteld is in noaberschap, vrijwilligerskracht en toegankelijk professionele ondersteuning.

Tegelijkertijd maakt het rapport zichtbaar dat deze kracht geen vanzelfsprekendheid is. Demografische ontwikkelingen, groei van de gemeente, toenemende druk op mantel- zorgers, vrijwilligers en professionals, een tekort aan professionals en verschillen in bereik en toegankelijkheid vragen om bewuste keuzes. Een toekomstbestendige sociale basis ontstaat niet door mØØr voorzieningen alleen, maar door samenhang, nabijheid en vertrouwen centraal te stellen: duidelijke informatie, wijkgerichte ontmoeting, ruimte voor eigen initiatief en ondersteuning waar dat echt nodig is. De opgave voor Borne ligt daarmee in het behouden en versterken van wat al sterk is, terwijl tijdig wordt ingespeeld op veranderingen die de draagkracht van de gemeenschap onder druk zetten. Hiervoor doen we diverse aanbevelingen; in bijlage 5 zijn alle aanbevelingen (en aan welke ambities en bouwstenen deze bijdragen) opgenomen in een overzichtstabel. Door strategisch te investeren in verbinding, eigenaarschap en samenwerking kan Borne ook in de komende jaren een sociale basis bieden waarin inwoners zich gezien, gesteund en uitgenodigd voelen om mee te doen. Bijlage 1. | Bronnenlijst 1. | Aanvraag: Zinvolle Dagactiviteiten voor Thuiswonende Mensen met | 24. Monitor Wijkgezondheid Borne 2023 Dementie | 25. Odensehuis – Visie Ontmoeten ’t Dijkhuis 2.

| Adviesraad Sociaal Domein – Werkproces Steunpunt Relatie en | 26. Ontwerp Omgevingsvisie Samen Borne Scheiding | 27. Organisatieplan Gemeente Borne 2024 3. | Armoede is zoveel meer dan een lege portemonnee | 28. Over het Sociaal Hus – Toelichting 4. | Behoefteanalyse – Gemeente Borne | 29. Praatplaat: Dementievriendelijk Wonen 5. | Behoefteanalyse Dementie – Gemeente Borne (2022) | 30. Programma Wonen, Welzijn en Zorg 2025 (Concept) 6. | Borns Akkoord 2022–2026 | 31. Programmaplan Sociaal Domein 7. | Borne Werkt 2.0 – Plan | 32. Projectplan Cliºntondersteuning 8. | Borne Blijf Fit | 33. Publieksamenvatting (diverse documenten) 9. | Businesscase Dementievriendelijk Wonen (Infographic) | 34. Regioplan Twente 10. Cultuurnota Gemeente Borne – Meedoen is de Kunst | 35. Senioren op Eigen Kracht (SOEK) – Rapportage 2023 11. Dementiescan Borne (incl. bijlagen) | 36. SPUK GALA – Borne Gezond 12. Dorpsambitieplan Hertme | 37. Taalhus – Ambitiedocument 2026–2029 13. Domeinscan Borne (Spinnenwebdiagram) | 38. Transformatieplan Mentaal Gezond Twente 14. Evaluatie Sociaal Hus 2022–2024 | 39. Tussenevaluatie Pilots Ontmoetingsplekken & RESET074 15. Evaluatieverslag Inwonersparticipatie Sociaal Domein | 40. Uitvoeringsagenda Meedoen is de Kunst 16. Factsheet Meedoen Borne 2024 | 41. Uitvoeringsplan Bestaanszekerheid 17. GALA – Plan van Aanpak Twentse Koers | 42.

Uitvoeringsplan Programma Sociaal Domein 2023 18. Handreiking Huisvesting Huisartsen en Gezondheidscentra | 43. Visie Sociaal Domein – Definitief 19. Herziening Borne 2030 – Beleidsdocument | 44. Aanvraag: Zinvolle Dagactiviteiten voor Thuiswonende Mensen met 20. Inclusieagenda Gemeente Borne | Dementie 21. Kansrijke Start – Monitor 2024 22. Leefbaar Zenderen – Koersdocument 23. Mentaal Gezond Twente – SPUK-overeenkomst LJ/26/0237/sbbrn | Onderzoek toekomstbestendige sociale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 68 Bijlage 2. | Betrokken partijen 1. | Apollo8 | 28. Visit Borne 2. | Aveleijn | 29. Vluchtelingenwerk 3. | Belangenvereniging Oud Borne | 30. Voedselbank 4. | Borne Sport | 31. Welbions 5. | Bornefonds | 32. WijkcomitØ Wensink-Zuid 6. | Buurtvereniging Hertenkamp | 33. Wijkraad Bornsche Maten 7. | Carint Reggeland | 34. Wijkvereniging Spanjaard de Spil 8. | GGD JGZ | 35. Wijkvereniging Stroom-Esch 9. | Groen Zwart | 36. Wijkracht 10. Halt | 37. Zelfregieteam Borne 11. Handhaving | 38. Zenderen Vooruit 12. Humanitas 13. JP van den Bent 14. Kulturhus/bibliotheek 15. Mediant 16. Onderwijs (basis en voortgezet) en kinderopvang 17. Politie 18. Protestantse Gemeente Borne 19. Ras-ptc 20. RKSV NEO 21. Stichting de Klup 22. Stichting Ervaringsdeskundigen Handicap Borne 23. Stichting gemeenschapsbelangen Hertme 24. Stichting gemeenschapsbelangen Zenderen 25.

Stichting Wijkorganisatie Letterveld/Kerkedennen 26. Tactus 27. Trivium Meulenbelt Zorg LJ/26/0237/sbbrn | Onderzoek toekomstbestendige sociale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 69 LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 70 Bijlage 3. Overzicht voorzieningen, netwerken en initiatieven Bouwsteen 1 – Bestaanszekerheid Voorzieningen en initiatieven gericht op financiºle zekerheid, armoedebestrijding en basisbehoeften. Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Minimaregelingen (o.a. bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag, kwijtschelding lokale belastingen, collectieve zorgverzekering) – financiºle ondersteuningsregelingen voor inwoners met een laag inkomen. Institutionele Gemeente Borne (uitvoering via Uitvoeringsorganisatie Borne-Hengelo-Haaksbergen) Sociaal Fonds Borne – activiteitenfonds dat een bijdrage levert aan sport/cultuurdeelname voor volwassenen met minimale inkomsten (max. € 225 p.p.). Institutionele Gemeente Borne (onderdeel minimabeleid; aanvraag via Sociaal Hus) Jeugdfonds Sport & Cultuur Hengelo-Borne – fonds dat contributie/deelname betaalt voor kinderen uit minimagezinnen zodat ze kunnen sporten of aan cultuur doen.

Institutionele Jeugdfonds Sport & Cultuur (regio Hengelo-Borne), mede gefinancierd door gemeente Borne Vroegsignalering schulden (“Vroeg Eropaf”) – systeem waarbij bijv. huur- of zorg- premieachterstand vroeg gemeld wordt; een sociaal werker biedt dan proactief hulp om erger te voorkomen. Institutionele Wijkracht in samenwerking met woningcorporatie (Welbions), zorgverzekeraars, et cetera. (convenant vroegsignalering) Inloopspreekuur Geld & Formulieren – laagdrempelige hulp bij administratie, aanvraag regelingen en budgetadvies (wekelijks in het Kulturhus / Sociaal Hus). Gemeenschappelijke Vrijwilligers van Wijkracht (formulierenbrigade) in samenwerking met Sociaal Hus Voedselbank Borne – voedselpakketten voor huishoudens in armoede. Gemeenschappelijke Stichting Voedselbank (vrijwilligers) Dreamteam Borne – voedselpakketten op maat voor gezinnen, en extra’s zoals verjaardagscadeaus en feestdagenpakketjes Gemeenschappelijke Stichting Dreamteam Borne (vrijwilligers) Stichting Verjaardagsbox – vrijwilligersinitiatief dat verjaardagspakketten geeft aan kinderen in armoede. Gemeenschappelijke Stichting Aangepaste Vrijetijd (vrijwilligers) – lokaal initiatief ondersteund door donateurs Noodfonds – lokaal noodhulpfonds voor acute financiºle noodsituaties (veelal particulier initiatief).

Gemeenschappelijke Diverse lokale partners (mogelijk kerken en vrijwilligers; incidentele ondersteuning via gemeente) Project Ondersteuning Oost (POOT) – vrijwilligersproject (regio Twente) ter ondersteuning van mensen in financiºle nood (bijv. tweedehands goederen, hulpnetwerk). Gemeenschappelijke Vrijwilligersnetwerk (informele hulpinitiatieven in gemeenschap) LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 71 Bouwsteen 2 – Financiering Voorzieningen en afspraken die zorgen voor voldoende middelen en ondersteuning van de sociale basis. Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Bornefonds – systeem dat ondersteuning en organisatorische hulp biedt aan projecten in Borne Gemeenschappelijke Stichting Bornefonds Subsidies voor inwonersinitiatieven – eenmalige subsidie voor inwoners die een plan hebben dat bijdraagt aan het aantrekkelijker maken van een wijk of buurt (75% van de kosten met maximum van € 1.250) Gemeenschappelijke Gemeente Borne (via wijkcoördinator) Subsidies voor wijk- en dorpsverenigingen – driejaarlijkse subsidie voor organisatiekosten (bestuur, secretariaat, bankzaken, reguliere bestuursvergaderingen en representatie) (€ 80,- per jaar per organisatie) Gemeenschappelijke Gemeente Borne (via wijkcoördinator) Subsidies voor voorliggende voorzieningen – structurele

subsidies (arrangementsubsidies) voor organisaties in de sociale basis, resultaatafspraken om preventie te versterken. Institutionele Gemeente Borne (Team Samen Leven) i.s.m. gesubsidieerde instellingen (Kulturhus, Wijkracht, Bibliotheek et cetera.) Jeugdfonds Sport & Cultuur – (zie ook Bestaanszekerheid) financieel instrument om jeugddeelname te bekostigen (gemeente draagt bij, fonds betaalt direct aan verenigingen). Institutionele Gemeente Borne in cofinanciering met Jeugdfonds (regionaal fondsbestuur) Cultuureducatie basisscholen (CAB) – Provinciale subsidie Cultuur aan de Basis (CAB) aangevuld door gemeente en scholen om alle basisscholieren cultuur- onderwijs te bieden. Institutionele Kulturhus Borne (cultuurcoach) i.s.m. Provincie Overijssel, scholen en gemeente Borne Muziekakkoord Borne – meerjarige afspraak en budget (€ 30.000/jaar, 2023- 2025) om wekelijks muziekles op alle basisscholen te realiseren. Institutionele Gemeente Borne (financiering) i.s.m. muziekverenigingen, scholen en stichting Meer Muziek in de Klas Resultaatgericht subsidiºren Sociaal Domein – gemeente stuurt subsidies in het sociaal domein op concrete resultaten (project “resultaatsturing voorveld”) zodat preventieve inzet meetbaar bijdraagt.

Institutionele Gemeente Borne met gesubsidieerde partners (zoals Wijkracht) Specifieke uitkeringen Rijk (SPUK) voor preventie – aparte middelen van Rijk (GALA, IZA) die lokaal ingezet worden voor sociale basis projecten (bv. welzijn op recept, valpreventie). Institutionele Gemeente Borne i.s.m. regionale samenwerkingsverbanden (Twentse Koers, GGD) LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 72 Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Vrijwilligersvergoeding en budget Adviesraad – jaarlijks werkbudget (€ 3000) en vacatiegeld voor de Adviesraad Sociaal Domein, formeel vastgelegd in de verordening. Institutionele Gemeente Borne, uitvoering door Adviesraad-bestuur Bouwsteen 3 – Samenwerken vanuit Gelijkwaardigheid Initiatieven die specifiek gericht zijn op het bevorderen van samenwerken vanuit gelijkwaardigheid. Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Adviesraad Sociaal Domein Borne – Onafhankelijk adviesorgaan van inwoners dat gevraagd en ongevraagd advies geeft aan burgemeester en wethouders van gemeente Borne over onderwerpen gerelateerd aan de Wmo, Jeugdwet, en Participatiewet.

Institutionele Gemeente Borne (leden: vrijwilligers, woonachtig in gemeente Borne) Inwonerconsultaties – Uitnodigingen voor inbreng door inwoners buiten de adviesraad om. Voorbeelden: het BornePraat (online panel van inwoners van >16 jaar oud voor enquŒteonderzoek, voorheen ‘BornePanel’), meedenksessies zoals het GB90-MeedenkcafØ over armoede (waarin inwoners, vrijwilligers en professionals ervaringen uitwisselden). Institutionele – BornePraat: initiatief gemeente (Communicatie) voor inwonersparticipatie. – Meedenk-bijeenkomsten: georganiseerd door gemeente/Wijkracht Adviescommissie Sport en Bewegen - De adviescommissie zet zich in voor een gezond sportklimaat in de gemeente Borne. De commissie brengt gevraagd en (on)gevraagd advies uit van en in het belang van sport aan het college van B en W. De commissie bestaat uit enthousiaste leden die hun sportexpertise en passie inzetten voor de sport in Borne met een brede blik op gezondheid, participatie en maatschappelijke ontwikkelingen. Gemeenschappelijke Borne Sport LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 73 Bouwsteen 4 – Versterken Eigenaarschap Initiatieven die inwoners zeggenschap en verantwoordelijkheid geven over hun omgeving en activiteiten, en partners die ruimte geven aan burgerinitiatief.

Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Wijk- en dorpsverenigingen – onafhankelijke inwonersplatforms per wijk/dorp die de belangen van inwoners behartigen en meedenken over leefbaarheid. In Borne bestaan o.a. de Dorpsraad Zenderen (Stichting Gemeenschapsbelangen Zenderen) en de Dorpsraad Hertme (Stichting Gemeenshapsbelangen Hertme), plus meerdere wijk(raden) in Borne zelf . Zij zijn gesprekspartner voor de gemeente en nemen eigenaarschap in buurtprojecten. Gemeenschappelijke Vrijwillige besturen van de betreffende wijk- en dorpsraden (in samenspraak met inwoners achterban). Belangen- en inwonersverenigingen –informele verenigingen (ouderenbonden, muziekverenigingen, carnavalsverenigingen, sportverenigingen, et cetera) die initiatief nemen in de gemeenschap . Deze groepen organiseren eigen activiteiten en denken soms mee over beleid. Gemeenschappelijke Betreffende verenigingen en stichtingen zelf MijnBorneInitiatief.nl – Een website van de gemeente waar inwonersinitiatieven worden weergegeven en waar inwoners op weg worden geholpen met hun ideeºn of initiatieven Institutionele Gemeente Borne – via de wijkcoördinator en de adviseur communicatie en participatie Wijkcoördinatoren – Het aanspreekpunt voor wijkbewoners en inwonersorganisaties, en de schakel tussen de gemeente en de inwoners en organisaties.

De wijkcoördinator stimuleert inwonersparticipatie en initiatieven door informatie, advies, ondersteuning en het verbinden van netwerken. Institutionele Gemeente Borne – de wijkcoördinator is een medewerker van de gemeente. LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 74 Bouwsteen 5 – Beschikbaarheid van Ruimte & Plekken De fysieke infrastructuur van de sociale basis: laagdrempelige ontmoetingsplekken, voorzieningen in de wijk en vervoersmogelijkheden die meedoen faciliteren. Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Kulturhus Borne (Stichting Kulturhus Borne)– centraal gemeenschapshuis met bibliotheek, theaterzaal, cursuszalen en ontmoetingsruimten . Biedt onderdak aan tal van activiteiten (van lezingen en filmhuis tot Taalhus en cursussen) en verhuurt ruimtes aan culturele- en maatschappelijke organisaties.. Institutionele Stichting Kulturhus Borne (exploitatie); gebouw eigendom gemeente Borne. Diverse kleinschalige ontmoetingsruimten verspreid over Borne, waaronder: Wijkcentrum De Letterbak (Clematishof), Ontmoetingsruimte Stroom-Esch (De Wanne) , Atrium ’t Dijkhuis, Huiskamer van Zenderen (Sindron), De Wensinkhof (Wensink-Zuid), De Fontein, Stefanshof, ’t Praathuis, De Pootkaamp. Deze ruimtes worden vaak gedeeld en het activiteitenaanbod (voor ouderen) is er breed.

Gemeenschappelijke Stichting, kerk, vereniging of bewonerscommissie per locatie (veelal vrijwilligers). Welbions (woningcorporatie) faciliteert ruimten in hun complexen. Ontmoetingsruimten in wooncomplexen – in diverse seniorencomplexen van Welbions zijn gemeenschapsruimten ingericht waar buurtgenoten samenkomen: o.a. De Laterije (Molenstraat), Sancta Maria (Grotestraat), Van Heekgaarde, De Aak, De Schouw. Hier worden kleinschalige activiteiten voor ouderen georganiseerd, vaak geïnitieerd door bewoners zelf. Gemeenschappelijke Bewonerscommissies en vrijwilligers (vaak i.s.m. Wijkracht). Faciliteiten door Welbions (huisvesting). Sport- en speelvoorzieningen – vrije ruimte om elkaar te ontmoeten: Borne heeft meerdere speeltuinen, trapveldjes en sportparken in de wijken. Ook zijn er jongerenontmoetings- plekken: in 2023/2024 zijn drie ontmoetingsplekken voor jongeren gerealiseerd (Azelose- straat, Wensinkstraat, Tuinlaan). Institutionele Gemeente Borne in samenspraak met diverse stakeholders Odensehuis – een ontmoetingsplek voor mensen met beginnende dementie en hun naasten Institutionele Wijkracht LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige socia le basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 75 Bouwsteen 6 – Responsiviteit Het vermogen van de sociale basis om in te schatten wat werkelijk voor de ander van betekenis is en daar vervolgens naar te handelen.

Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) De adviesraad sociaal domein Borne - De Adviesraad Sociaal Domein Borne is een onafhankelijk adviesorgaan dat gevraagd en ongevraagd advies uitbrengt aan burgemeester en wethouders van gemeente Borne over de Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet en Participatiewet. De Adviesraad Sociaal Domein Borne vergadert acht keer per jaar en wanneer nodig vaker. Institutioneel Gemeente Borne Wijkverenigingen en belangengroepen - Belangenverenging Oud Borne, Stichting WijkcomitØ Wensink-Zuid, Stichting Wijkorganisatie Letterveld/Kerkedennen, Stichting Wijkraad ’t Oldhof, Wijkverenging Stroom Esch, Wijkraad Bornsche Maten, Bewonersvereniging Akker/Warande, Belangenvereniging Veldovenplas, Wijkverenging Spanjaard De Spil, Buurtvereniging Hertenkamp. Gemeenschappelijk Stichting of commissie per locatie Dorpsraad Zenderen - De Dorpsraad behartigt de belangen van de inwoners van Zenderen op maatschappelijk, recreatief en cultureel gebied, op ruimtelijk en infrastructureel gebied en op het gebied van duurzaamheid en milieu. Belangrijkste doel van de Dorpsraad is het instandhouden en versterken van de leefbaarheid van Zenderen (inclusief het buitengebied). Daartoe treedt de Dorpsraad veelal op als intermediair tussen de overheden (gemeente Borne en provincie Overijssel) en de Zenderense gemeenschap.

De samenwerking met gemeente Borne is vastgelegd in een bestuursconvenant. De Dorpsraad onderhoudt intensief contact met vertegenwoordigers van de gemeente. Gemeenschappelijk Stichting Gemeenschapsbelangen Zenderen Dorpsraad Hertme - In de vorige eeuw is de ‘Werkgroep Hertme’ opgericht. Deze werkgroep kreeg in de loop der tijd steeds meer het karakter van belangenbehartiger voor en van Hertme. Sinds 25 september 2003 is de werkgroep van Hertme een officiºle stichting. Het doel van de stichting is het bevorderen en behartigen van de belangen van de gemeenschap op maatschappelijk, recreatief en cultureel gebied in de meest ruime zin van het woord. Ook is de stichting gesprekspartner van gemeente Borne. Gemeenschappelijk Stichting Gemeenschapsbelangen Hertme Mijn Borne initiatief - Gemeente Borne heeft een wijkcoördinator die verbinder is tussen inwoners, organisaties en de gemeente. Zij is het aanspreekpunt voor wijkbewoners en inwonersorganisaties. Daarnaast is ze de schakel tussen de gemeente en de inwoners en organisaties. De wijkcoördinator stimuleert inwonersparticipatie en initiatieven door informatie, advies en ondersteuning te geven en netwerken met elkaar te verbinden.

Institutioneel Gemeente Borne LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 76 Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) BornePraat (voorheen BornePanel) - Het BornePraat panel bestaat uit inwoners uit Borne, Hertme en Zenderen van 16 jaar en ouder die een aantal keer per jaar via internet een vragenlijst van de gemeente invult. Zo weten we wat inwoners belangrijk vinden over de onderwerpen die op dat moment spelen. De resultaten gebruikt de gemeente bij het maken van beleid en het nemen van besluiten. Institutioneel Kennispunt Twente; gemeente Borne Senioren Op Eigen Kracht (SOEK) – proactief huisbezoekenproject voor ouderen. Getrainde vrijwilligers gaan langs bij senioren (meestal 75+ of bij bepaalde signalen) om te vragen hoe het gaat, welke wensen en behoeften ze hebben om zelfstandig te blijven en om informatie te geven over mogelijkheden . De anoniem verzamelde bevindingen worden geanalyseerd door GGD en welzijn om beleid en aanbod beter af te stemmen. Gemeenschappelijke + institutie ondersteund Wijkracht (welzijnsorganisatie) – coördineert de SOEK- vrijwilligers; GGD Twente – analyseert de resultaten regionaal; Gemeente Borne – gebruikt adviezen voor beleid. Meedenk- en dialoogbijeenkomsten – inwoners uitnodigen om mee te praten over hun leefomgeving of kwesties.

Voorbeelden:– GB90 MeedenkcafØ armoede: 25 inwoners, vrijwilligers en professionals gingen samen in gesprek over verbeteren ondersteuning bij armoede.– Wijkdialogen jongeren-overlast: in de pilot jongerenontmoetingsplekken zijn voor de verlengde fase wijkdialogen en thema-avonden gepland waar jongeren, inwoners en professionals samen gedragsafspraken ontwikkelen.– Bornse Dromendagen & enquŒtes: inwoners werden uitgenodigd hun ideeºn te geven voor de Omgevingsvisie (breed participatietraject, incl. inloopmomenten). Gemeenschappelijke + institutionele Organiserende partij verschilt:– MeedenkcafØ: Politieke partij (GB90) initieerde, met deelname gemeente en Wijkracht.– Wijkdialogen: Gemeente Borne (wijkcoach, jongerenwerk RAS/PTC, politie) organiseert, deelnemers = buurtbewoners en jongeren.– Dromendagen/enquŒtes: Gemeente (ruimtelijk/strategisch) organisatie, brede inwoneropkomst. LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 77 Bouwsteen 7 – (Onder)steunen van Mantelzorg Voorzieningen en netwerken ter ondersteuning van mantelzorgers en het ontlasten van informele zorg. Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) MantelzorgcafØ – maandelijkse ontmoetingsbijeenkomst voor mantelzorgers (iederØØn die zorgt voor een naaste is welkom voor een praatje, tips en steun) .

Mantelzorgers vinden herkenning bij elkaar en kunnen ervaringen delen in een informele sfeer. Gemeenschappelijke Wijkracht, Ouderenwerk (ondersteuning) en vrijwilligers. Locatie: wisselend (bijv. Synagoge Ennekerdijk). Alzheimer CafØ Borne – tweemaandelijks cafØ-avond voor mensen met dementie, hun partners, familie en belangstellenden . Onder het genot van koffie/thee kunnen ervaringen worden uitgewisseld en geven sprekers informatie over dementie. Gemeenschappelijke Alzheimer Nederland afdeling i.s.m. Wijkracht Ouderen (co-host). Vrijwilligers (Alz. Afdeling en Wijkracht) verzorgen de avonden. Locatie: Kulturhus. Inloophuis voor Naasten – wekelijkse informele inloopmiddag voor naasten van mensen met psychische problemen of andere kwetsbaarheid. Dit laagdrempelige inloophuis wordt gerund door ervaringsdeskundige vrijwilligers; naasten (ouders, partners, kinderen) kunnen zonder afspraak langskomen voor een luisterend oor, lotgenotencontact en advies. Gemeenschappelijke Stichting Zelfregieteam Borne – initiatiefnemer/uitvoerder (getrainde ervaringsdeskundige vrijwilligers). Locatie: Wijkcentrum De Letterbak. Ondersteund door ggz-partners en Wijkracht indien nodig.

Respijtzorg (ontlasting mantelzorgers) – diverse initiatieven om mantelzorg een adempauze te geven: – Pilot Nachtzorg – experimentele nachtopvang zodat mantelzorgers ’s nachts ontlast worden– Logeerzorg (logeervoorziening) – in Twente is in 2024 een pilot gestart voor extra logeerbedden voor kortdurende opname van bv. dementiepatiºnten. Borne doet hieraan mee (gebruik van regionaal crisisbed als geplande logeerplek). – Dagopvang & dagbesteding – deeltijdopvang overdag (formeel via Wmo of WLZ) om mantelzorgers te ontlasten. Institutionele – Pilot Nachtzorg: regionale samenwerking (Zorgkantoor Menzis, 14 Twentse gemeenten) met lokale uitvoer door thuiszorgorganisaties.– Logeerzorg pilot: idem, via Menzis/regionaal (Borne neemt deel).– Dagopvang/besteding: zorgaanbieders (bv. TriviumMeulenbelt, Zorggroep) en gemeente (Wmo-indicaties). Dementievriendelijke gemeenschap – mantelzorgers van mensen met dementie worden specifiek ondersteund: er is het Odensehuis (zie bouwsteen 5), er zijn bijeenkomsten als het Alzheimer CafØ (zie boven) en men biedt trainingen aan vrijwilligers en inwoners over omgaan met Institutionele + gemeenschappelijke Netwerk Dementie Twente / Dementievriendelijk Borne – samenwerking gemeente, welzijn (Wijkracht), zorginstellingen (TriviumMeulenbelt), Alzheimer Nederland en vrijwilligers .

LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 78 Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) dementie. Ook draait “Samen leven met dementie” – een project om bewustwording te vergroten en mantelzorgers beter te ondersteunen. Vrijwilligers (zoals Dementie-vrijwilligers en Odensehuis-vrijwilligers) spelen een sleutelrol in praktische ondersteuning en activiteiten . Mantelzorgwaardering & info – de gemeente geeft mantelzorgers waardering en voorlichting. Er is jaarlijks rond de Dag van de Mantelzorg extra aandacht. Men verspreidt brochures (zoals “Ontmoeten, sporten en bewegen voor senioren” waarin ook mantelzorgondersteuning staat) . Ook de vindbaarheid van ondersteuning is verbeterd via het Sociaal Hus. Institutionele Gemeente Borne (beleid mantelzorgondersteuning. Communicatie via Sociaal Hus, huisartsen, et cetera. LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 79 Bouwsteen 8 – Steun en Ruimte voor Vrijwillige Inzet Initiatieven om vrijwillige inzet te faciliteren, vrijwilligers te verbinden aan mogelijkheden en samenwerking tussen vrijwilligers en professionals te versterken.

Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Vrijwilligers Informatiepunt (VIP) / Inloopspreekuur Vrijwilligerswerk – laagdrempelig punt waar (aspirant) vrijwilligers terechtkunnen voor vragen en matching. In Borne is elke dinsdag- en donderdagochtend een VIP inloop in de Bibliotheek (Kulturhus), bemenst door de vrijwilligerscoördinator van Wijkracht . Hier kunnen inwoners hulp krijgen bij het zoeken van passend vrijwilligerswerk of het aanmelden van vacatures voor vrijwilligers. Institutionele basis Wijkracht Borne – Vrijwilligerscoördinator organiseert het VIP spreekuur. Locatie en ondersteuning door Kulturhus/Bibliotheek. Online Vacaturebank Vrijwilligers – digitaal platform (website vrijwilligerswerk- borne.nl) met actuele vrijwilligersvacatures en informatie. Dit vergroot de vindbaarheid van vrijwilligerswerk. Institutionele basis Wijkracht (beheer website, inname vacatures). Website is onderdeel van regionale Vrijwilligerscentrale. Vrijwilligersorganisaties en -netwerken – Borne kent een groot aantal actieve vrijwilligersorganisaties die cruciaal zijn voor de sociale basis. Enkele voorbeelden: – De Zonnebloem, afd.

Borne (bezoekdienst en uitjes voor mensen met fysieke beperking)– Humanitas (maatjes voor mensen met financiºle/ psychosociale hulpvragen en taalmaatjes)– Stichting Aandacht voor Elkaar (’t Praathuis ontmoetingsplek, zie bouwsteen 5) – Kerken en Caritas (diaconale hulp, voedsel- en kledinginzamelingen) – Sportverenigingen, scouting en jeugdclubs (waar vrijwilligers kader vormen) Deze vallen onder de gemeenschappelijke sociale basis en leveren een grote bijdrage aan ontmoeting en ondersteuning. Gemeenschappelijke Respectievelijke besturen van genoemde organisaties (allen voornamelijk vrijwilligers). Samenwerkingsverbanden bestaan incidenteel (bijv. overleg tussen vrijwilligersorganisaties onderling bij projecten). De gemeente stimuleert samenwerking waar mogelijk (zie “Stimuleer samenwerking initiatieven en organisaties rondom preventieve voorzieningen” in beleidsstuk). Ondersteuning en training voor vrijwilligers – De sociale basis investeert in het toerusten van vrijwilligers. Voorbeeld: in het dementieproject krijgen vrijwilligers een training Sociale Benadering Dementie aangeboden om beter met deelnemers om te gaan. Ook worden er netwerksessies en waarderingsactiviteiten gehouden. Institutionele Gemeente en welzijn (Wijkracht) – organiseren trainingen en deskundigheidsbevordering. Vrijwilligersorganisaties haken hierop aan (stimuleren hun vrijwilligers deel te nemen).

LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 80 Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Samenwerking formele-informele sector – Er zijn initiatieven om vrijwilligers en professionals meer samen te laten optrekken. Bijvoorbeeld zogenaamde “zorgzame gemeenschappen” waarbij buurtbewoners, dorpscoöperaties en professionele zorg samen mensen ondersteunen. In Borne gebeurt dit bijvoorbeeld in het Zelfregieteam (vrijwilligers werken naast professionals ggz), of bij buurtsportcoaches die vrijwilligers inzetten. Institutionele + gemeenschappelijke (hybride) Netwerkoverleg Sociaal Domein Borne – de gemeente en Wijkracht stimuleren structureel overleg waarin ook vrijwilligersinitiatieven aansluiten . Tevens koppelen professionals vanuit Sociaal Hus actief inwonersinitiatieven aan formele hulp waar nodig (en vice versa). LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 81 Bouwsteen 9 – Versterken van Inclusie Initiatieven om iedereen te laten meedoen, ongeacht beperking, leeftijd, achtergrond of taal – gericht op toegankelijkheid, acceptatie en gelijke kansen.

Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Inclusieagenda Borne – beleidsprogramma (2024 opgesteld) met jaarlijkse acties om participatie van iedereen te bevorderen. Hierin staan concrete punten: inzet van ervaringsdeskundigen in advies, jaarlijkse evaluatie, aansluiten bij landelijke campagneweken, regionale samenwerking met COC voor LHBTI+ , et cetera. Institutionele Gemeente Borne in samenwerking met regio (Twents netwerk inclusie, COC Twente). Buurtsportcoaches & Beweegmakelaar – sportprofessionals die speciaal inzetten op kwetsbare groepen. Ze bemiddelen mensen met een beperking, chronische ziekte of smalle beurs naar een passende sport- of beweegactiviteit. In het inclusiebeleid is afgesproken dat de buurtsportcoaches iedereen wegwijs helpen bij clubs of activiteiten. Daarnaast begeleidt de beweegmakelaar minstens 20 inwoners met financiºle, sociale of fysieke drempels naar sport. Institutionele Gemeente Borne (team Sport) in samenwerking met sportverenigingen en Sociaal Domein. Zonnebloem, afd. Borne – vrijwilligersnetwerk dat zich inzet tegen sociaal isolement van mensen met een lichamelijke beperking. De ~50 vrijwilligers van de Zonnebloem bezoeken regelmatig inwoners die door ziekte of ouderdom moeilijk de deur uit komen, en organiseren uitstapjes voor deze doelgroep. Dit houdt mensen betrokken bij de maatschappij.

Gemeenschappelijke De Zonnebloem, afdeling Borne (landelijke vrijwilligersorganisatie) – lokaal bestuur en vrijwilligersgroep. Samenwerking met bijv. verzorgingshuizen voor activiteiten. Taalhus Borne & TaalcafØ – gezamenlijke aanpak voor mensen met lage basisvaardigheden (laaggeletterdheid of NT2). Het Taalhus Borne is een samenwerkingsverband (gestart 2015) van Bibliotheek/Kulturhus, ROC van Twente, Stichting Lezen & Schrijven en gemeente. Inwoners die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen of computer kunnen hier advies, cursussen of een taalmaatje krijgen. Er is wekelijks een TaalcafØ in de bieb waar men in informele sfeer Nederlands kan oefenen onder leiding van vrijwilligers. Deze voorzieningen bevorderen inclusie van mensen met taalachterstand. Institutionele (Taalhus) Øn gemeenschappelijke (TaalcafØ) Taalhus Borne – gecoördineerd door Bibliotheek (taalcoördinator) samen met ROC-docent; gefinancierd door gemeente (arrangementsubsidie Kulturhus + Rijksmiddelen educatie) . TaalcafØ – vrijwilligers van Bibliotheek/Taalhus; locatie Bibliotheek. Stichting Aandacht voor Elkaar - willen iets betekenen voor ouderen e/o personen met een lichamelijke beperking, die mogelijk wel wat (meer) aandacht zouden kunnen en willen ontvangen. De stichting probeert de eenzaamheid bij haar Gemeenschappelijke Stichting Aandacht voor Elkaar. Locatie Clubhuis De Harmonie / Praathuis Borne.

LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 82 Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) doelgroep te verminderen en de zelfredzaamheid van mensen in een zeer kwetsbare situatie te versterken. Want, het hebben van contact is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Borne Blijf Fit - een vereniging voor mensen die ook op latere leeftijd fit en ook sportief actief willen blijven. Het doel is om senioren vanaf 55 jaar op een verantwoorde wijze de mogelijkheid te bieden leeftijdsbewust te sporten. Daarnaast willen we het onderhouden van sociale contacten en het genieten van de sfeer en gezelligheid in de groepen bevorderen. Gemeenschappelijke Borne Blijf Fit (vereniging) Ervaar het OV – project om mensen die onzeker zijn over openbaar vervoer (bv. ouderen of beperkten) te ondersteunen. Er zijn vrije inloopspreekuren en groepsgewijze proefreisjes, zodat men leert met bus/trein te reizen. Dit vergroot zelfstandigheid en inclusie in mobiliteit. Gemeenschappelijke Provinciaal initiatief (OV-ambassadeurs, vaak senior-vrijwilligers) – in Borne worden bijeenkomsten gehouden i.s.m. Wijkracht en gemeente. Uitvoering door OV-vrijwilligers van bijv. Rocov/ervaarhetov.

Automaatje, FlexRRReis en vervoerinitiatieven – ANWB Automaatje Borne biedt vervoer van en naar activiteiten voor minder-mobiele inwoners (vrijwilligers gebruiken hun auto tegen kleine onkostenvergoeding). FlexRRReis (voorheen de buurtbus) rijdt met een 8-persoons busje kriskras door Borne, ook beschikbaar voor mindervaliden. Daarnaast is er Aanvullend Openbaar Vervoer voor inwoners. Gemeenschappelijke (Automaatje en FlexRRReis) en institutionele (Wmo- vervoer) – Automaatje: Wijkracht coördinatie, vrijwillige chauffeurs. – FlexRRReis: Arriva, vrijwillige chauffeurs – Aanvullend Openbaar Vervoer: in opdracht van gemeente Digitale inclusie voor ouderen – op basis van behoeftepeilingen onder ouderen wordt vraaggericht cursussen en ondersteuning geboden bij digitale vaardigheden. Dit voorkomt dat ouderen buitengesloten raken door digitalisering. Voorbeelden: computercursussen via Bibliotheek, inzet van Taalhusvrijwilligers op digi- taalvaardigheid, et cetera. Institutionele Bibliotheek/Kulturhus (cursussen Digisterker e.d.) in samenwerking met gemeente en Taalhus . Ouderenbond en Sociaal Hus dragen bij in het inventariseren van wensen en toeleiden van deelnemers.

LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 83 Bouwsteen 10 – Mensen Vragen en Uitnodigen Initiatieven om inwoners actief te benaderen, te betrekken en uit te nodigen om een positieve bijdrage te leveren. Voorziening / Initiatief / Netwerk Sociale basis type Verantwoordelijke organisatie(s) Wijkracht – Vrijwilligerswerk Borne - Als partner van Sociaal hus in Borne biedt Wijkracht in Borne op verschillende manieren ondersteuning aan inwoners. De coördinatie van het vrijwilligerswerk is ØØn van de diensten die zij in Borne leveren. Zij helpen inwoners bij het vinden van een passende vrijwilligersfunctie Øn we helpen organisaties, stichtingen en verenigingen bij het werven, opleiden en vinden van geschikte vrijwilligers. Ze bieden informatie, advies en ondersteuning. Institutioneel Wijkracht – Sociaal Hus – gemeentehuis. Het inloopspreekuur is iedere maandag van 15.30 - 17.00 uur. LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 84 Bijlage 4. Sociale verbinding in Borne

LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 85

LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 86 Bijlage 5. Samenvattend overzicht van aanbevelingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van alle aanbevelingen uit hoofdstuk 7. Per aanbeveling is aangegeven of het gaat om een korte termijn actie, een langetermijnstrategie of een aanbeveling voor implementatie/monitoring. Tevens is vermeld aan welke ambitie(s) van de sociale basis de aanbeveling bijdraagt en op welke bouwsteen(en) van de sociale basis deze inspeelt. Aanbeveling Type Ambitie(s) sociale basis Bouwsteen(en) sociale basis Beter benutten van bestaande ontmoetingsplekken Korte termijn Ontmoeting & erbij horen; Ontspanning & plezier; Ontplooiing & vertrouwen Beschikbaarheid van ruimte & plekken; Inclusie; Mensen vragen & uitnodigen Wijkgericht “witte vlekken” in ontmoetingsplekken aanpakken Korte termijn Ontmoeting & erbij horen; Ondersteuning, steun & hulp; Eigenaarschap & zeggenschap Beschikbaarheid van ruimte & plekken; Inclusie; Versterken eigenaarschap, zeggenschap & eigen regie Nieuwe inwoners actief verwelkomen en wegwijs maken Korte termijn Ontmoeting & erbij horen; Ontplooiing & vertrouwen; Eigenaarschap & zeggenschap Mensen vragen & uitnodigen; Inclusie; Vrijwillige inzet Investeren in jonge generaties (jeugd en jonge gezinnen) Korte termijn Ontmoeting & erbij horen; Ontplooiing & vertrouwen;

Ondersteuning, steun & hulp Responsiviteit; Inclusie; Vrijwillige inzet Flexibeler samenwerken met uitvoeringspartners Korte termijn Ondersteuning, steun & hulp; Ontplooiing & vertrouwen; Eigenaarschap & zeggenschap Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid; Financiering; Responsiviteit Toegankelijkheid minimaregelingen & bestaanszekerheid vergroten Korte termijn Ondersteuning, steun & hulp; Ontplooiing & vertrouwen Bestaanszekerheid; Responsiviteit Mensgerichte benadering (“menselijke maat”) versterken Korte termijn Ondersteuning, steun & hulp; Ontplooiing & vertrouwen Responsiviteit; Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid Inwoners actiever vragen en uitnodigen om bij te dragen Korte termijn Eigenaarschap & zeggenschap; Ondersteuning, steun & hulp; Ontmoeting & erbij horen Mensen vragen & uitnodigen; Vrijwillige inzet; Inclusie LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 87 Aanbeveling Type Ambitie(s) sociale basis Bouwsteen(en) sociale basis Integrale toekomstvisie sociale basis opstellen Lange termijn Ontplooiing, zingeving & vertrouwen; Eigenaarschap & zeggenschap Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid; Financiering; Versterken eigenaarschap, zeggenschap & eigen regie Investeren in gemeenschaps- ondersteunende infrastructuur Lange termijn Ontmoeting & erbij horen; Ontplooiing & vertrouwen; Ontspanning & plezier Beschikbaarheid

van ruimte & plekken; Inclusie; Financiering Cultuurverandering naar meer eigen kracht (noaberschap versterken) Lange termijn Ondersteuning, steun & hulp; Ontplooiing & vertrouwen; Eigenaarschap & eigen regie Mensen vragen & uitnodigen; Vrijwillige inzet; Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid Regionale en domeinoverstijgende samenwerking intensiveren Lange termijn Ondersteuning, steun & hulp; Ontplooiing & vertrouwen Financiering; Vrijwillige inzet; Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid Mantelzorgers structureel ontlasten (respijtzorg e.d.) Lange termijn Ondersteuning, steun & hulp; Eigenaarschap & eigen regie Ondersteunen van mantelzorg; Financiering Inclusie & toegankelijkheid actief bevorderen Lange termijn Ontmoeting & erbij horen; Ondersteuning, steun & hulp Inclusie; Responsiviteit; Mensen vragen & uitnodigen Politieke verankering van sociale basis- agenda Implementatie/Monitoring Eigenaarschap & zeggenschap Versterken eigenaarschap, zeggenschap & eigen regie Brede borging binnen gemeentelijke organisatie Implementatie/Monitoring Eigenaarschap & zeggenschap; Ondersteuning, steun & hulp Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid Slim gebruik van bestaande (externe) middelen Implementatie/Monitoring Financiering; Ondersteuning, steun & hulp Financiering; Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid Monitoring en jaarlijkse bijsturing Implementatie/Monitoring Eigenaarschap & zeggenschap;

Ontplooiing & vertrouwen Responsiviteit; Versterken eigenaarschap, zeggenschap & eigen regie Communicatie over successen Implementatie/Monitoring Ontmoeting & erbij horen; Eigenaarschap & zeggenschap Mensen vragen & uitnodigen; Inclusie LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 88 Bijlage 6. Spreiding voorzieningen en witte vlekken in Borne In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van voorzieningen voor ontmoeting per wijk in de gemeente Borne. Onderstaande tabel bevat geen uitputtend overzicht, maar is gevuld vanuit de gegevens die in het kader van dit onderzoek zijn geanalyseerd.

Wijk / Kern Aanwezige voorzieningen ontmoeting Ontbrekende voorzieningen / Witte Vlekken Potentiºle Acties Borne-Centrum - Kulturhus (bibliotheek, theater, Taalhus) - Dijkhuis - Stefanshof - De Potkaamp - De Laterie - Sancta Maria - Van Heekgaarde - De Aak - Benutting ontmoetingsruimten optimaliseren Bornsche Maten - Jongerenontmoetingsplek (JOP) - Sporthal de Veste - Ontmoetingsruimte binnen 500m Prioriteit voor realisatie ontmoetingsplek; wijkgerichte aanpak gewenst Dikkerslaan – Molenkampweg (Hertenkamp) - - Ontmoetingsruimte binnen 500m Realisatie ontmoetingsplek; wijkgerichte aanpak gewenst Letterveld I - Sportpark ’t Wooldrik - Ontmoetingsruimte binnen 500m Realisatie ontmoetingsplek; wijkgerichte aanpak gewenst Letterveld II - Jongerenontmoetingsplek (JOP) - De Fontein - Wijkcentrum de Letterbak - Benutting ontmoetingsruimten optimaliseren Stroom-Esch - Ontmoetingsruimte De Wanne - Benutting ontmoetingsruimten optimaliseren Tichelkamp - Wijkgebouw de Spil - ‘t Praathuis - Benutting ontmoetingsruimten optimaliseren LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 89 Wijk / Kern Aanwezige voorzieningen ontmoeting Ontbrekende voorzieningen / Witte Vlekken Potentiºle Acties ’t Wensink - Sportcentrum de Wensinkhof - Jongerenontmoetingsplek (JOP) - Mogelijk realisatie ontmoetingsplek; wijkgerichte aanpak gewenst Hertme -

Theaterhoes - Spookhoes - Benutting ontmoetingsruimten optimaliseren Zenderen - Sindron - Clubgebouw ijsbaan - Benutting ontmoetingsruimten optimaliseren N.B. Deze tabel is gebaseerd op informatie uit het rapport (hoofdstuk 3.3 en Bijlage 3). De kolom “Ontbrekende Voorzieningen / Witte Vlekken” markeert waar sprake is van een tekort aan fysieke ontmoetingsplekken binnen een redelijke loopafstand (500 meter), zoals benoemd in het conceptprogramma Wonen, Welzijn en Zorg. LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 90 Bijlage 7. Samenvatting belangrijkste behoeften per doelgroep Doelgroep Samenvatting belangrijkste behoeften Potentiºle acties Jeugd Jongeren geven aan onbekend te zijn met het aanbod in Borne en wensen meer ontmoetingsplekken (zoals een jeugdhonk, buurthuis, keet, sportveldjes) en activiteiten voor jongeren. Jongeren blijven soms buiten beeld (vooral als ze niet bij een club of vereniging zitten) of ervaren drempels om mee te doen. Daarnaast blijft de betrokkenheid van jongeren bij participatie en overleg in het kader van ontmoetingsplekken achter. • Realiseren van een centrale jongerenvoorziening, ontmoetingsplekken (zoals sportveldjes) en meer activiteiten voor jongeren • Jongeren enthousiasmeren zich in te zetten voor de gemeenschap Ouderen Er is in Borne veel aanbod voor ouderen.

Wel zijn eenzame ouderen mogelijk niet goed in beeld en ervaren sommige ouderen drempels om mee te doen (bijvoorbeeld vanwege vervoer, of onbekendheid met het aanbod). Ouderen zijn daarnaast niet altijd digitaal vaardig, terwijl veel communicatie tegenwoordig online gebeurt. • Het beter in beeld krijgen van eenzame ouderen, bijvoorbeeld door intensiever huisbezoek of buurtcontact door vrijwilligers en Wijkracht • Communicatie specifiek gericht op ouderen (niet digitaal) Mensen met een beperking Borne heeft veel aandacht voor een inclusieve samenleving. Echter zijn niet alle speelplaatsen geschikt voor mensen (kinderen) met een beperking en is er behoefte aan spelactiviteiten waar ook mensen met een beperking aan mee kunnen doen. Ook zijn niet alle ontmoetingsplekken fysiek toegankelijk voor mensen met een beperking. Daarnaast kunnen mensen met een beperking nog beter betrokken worden bij beleidsontwikkeling, voor participatie. • Betrek mensen met een beperking expliciet bij beleidsontwikkeling. • Inventariseer welke ontmoetingsplekken, speelplaatsen en spelactiviteiten beter geschikt gemaakt kunnen worden voor mensen met een beperking. Mensen met migratie- achtergrond Mensen met een migratieachtergrond zijn soms lastig te bereiken en ervaren drempels om mee te doen aan activiteiten.

Dit hangt deels samen met terughoudendheid van deze inwoners zelf, maar ook het ontbreken van structurele outreach. De drempel kan bijvoorbeeld worden verlaagd als zij al iemand kennen bij een activiteit of als zij de Nederlandse taal beter spreken. Hierbij is het ook belangrijk dat informatie in begrijpelijke taal en met visuele ondersteuning beschikbaar moet zijn. • Zorg voor informatie in begrijpelijke taal en met visuele ondersteuning. • Zet meer in op het actief betrekken van mensen met een migratieachtergrond bij activiteiten. Nieuwkomers Nieuwkomers in Borne kunnen een welkomsttasje ophalen met informatie, maar dit lijkt niet voldoende te zijn. Nieuwkomers geven aan dat informatie niet goed vindbaar is en zij ervaren drempels om mee te doen aan activiteiten. Zoek naar manieren om nieuwkomers in Borne beter te informeren en te betrekken. Bijvoorbeeld: LJ/26/0237/sbbrn Onderzoek toekomstbestendige soci ale basis gemeente Borne | ' bureau HHM 2026 | 91 Doelgroep Samenvatting belangrijkste behoeften Potentiºle acties • Door wijkgerichte welkomstbijeenkomsten te organiseren, of een ontmoetingscafØ voor nieuwe inwoners. • Een koppeling te maken van nieuwkomers aan een buddy of buurtmakelaar.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7bb85d66-04ed-4509-a5dd-ddc7dfe3cd0b?agendaItemId=b089ca9c-aa38-44f6-a0f7-2cb98257d8fe