Bijlage: Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
2.5.4 Inkoop In 2025 wordt er verder gewerkt aan de professionalisering van de inkoop binnen de gemeente Borne. Jaarlijks wordt een inkoopanalyse gemaakt met het doel meer inzicht in de gedane inkopen en aanbestedingen te krijgen. Door beter inzicht wordt het risico op onrechtmatigheid kleiner en is er betere controle op de uitvoering van het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Ook kan meer worden gestuurd op bundeling van opdrachten, mede door regionale samenwerking, waardoor efficiënter en effectiever wordt ingekocht. In het kader van deze regionale samenwerking neemt Borne in 2025 deel aan de regionale Europese aanbestedingen voor Accountantsdiensten en Arbodienstverlening. Een volledige contractregistratie is van belang vanuit controle- en verantwoordingsoogpunt. Hierdoor worden problemen zoals zoekrakende contracten en het ongemerkt doorlopen van contracten voorkomen. Ook in 2025 zal deze registratie onderdeel zijn van de jaarlijkse accountantscontrole en mede de basis vormen voor de jaarlijkse inkoopkalender van de gemeente Borne.
2.5.5 Financiën In 2025 ligt de focus op het verder professionaliseren van de financiële informatievoorziening, het budgethouderschap en het sturen en verantwoorden.
2.5.6 Integrale verbeteragenda De Integrale Verbeteragenda is een intern monitoringsinstrument. Actiepunten uit verschillende interne rapportages ter verbetering van onze bedrijfsvoering worden hierin opgenomen. Denk hierbij aan rapportages inzake interbestuurlijk toezicht (provincie), informatieveiligheid, interne controle memo’s en de management-/ boardletter van de accountant. De accountant heeft over 2023 geconstateerd dat er voldoende voortgang wordt geboekt ten aanzien van het oplossen van bevindingen en de prioriteiten die we hierin stellen. Ook in de toekomst is het opvolging geven aan actiepunten een speerpunt en zijn hier wederom vorderingen in gemaakt.
Pagina 72
Programmabegroting 2025-2028
2.6 Verbonden partijen 2.6.1 Nota samenwerking Verbonden partijen leveren een forse bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen. Participatie in verbonden partijen levert gemeenten niet alleen voordelen op, maar ook financiële en bestuurlijke risico's. Om voordelen optimaal te benutten en risico's te beheersen, is grip en sturing op verbonden partijen belangrijk. Op initiatief van een aantal wethouders financiën uit Twente is er een handreiking gemaakt gericht op het proces van de begroting 2026. Zoals bekend, lopen de inkomsten vanuit het gemeentefonds per 2026 fors terug, waardoor gemeenten voor een uitdaging staan om een structureel sluitende begroting op te stellen. Gemeenschappelijke regelingen voeren een substantieel deel van de gemeentelijke taken uit. Het ligt dan ook voor de hand om de algemene besturen van deze gemeenschappelijke regelingen eveneens te verzoeken relevante opties voor scherpe keuzes aan te gaan dragen, zodat de uitkomsten kunnen worden meegenomen bij het proces naar de begroting 2026. Er wordt de besturen van de gemeenschappelijke regelingen gevraagd te kijken naar wettelijke / bovenwettelijke taken, naar vrije beleidsruimte bij wettelijke taken en naar het niveau van uitvoering (kan het een tandje minder). Ook wordt er gevraagd kritisch te kijken naar kosten rondom bedrijfsvoering in de eigen organisatie van de GR.
Deze paragraaf geeft een beeld van de doelstellingen van onze verbonden partijen, de te behalen resultaten en de wijze waarop deze resultaten bijdragen aan het beleid en belang van Borne. De Nota samenwerking, vastgesteld in 2017, dient als houvast voor de samenwerking met partners zoals verbonden partijen en andere samenwerkingen en voor de raad als hulpmiddel om sturing te houden op wat op afstand gebeurt. In de nota staat beschreven hoe raad, college en ambtelijke organisatie kunnen sturen op het behalen van beleidsdoelen en maatschappelijke effecten met de verbonden partijen en andere samenwerkingspartners volgens de Bornse 'cirkel van sturing'. De actualisatie van de Nota Samenwerking staat gepland voor het tweede kwartaal 2025. Beleidsuitvoering 2026 Alle verbonden partijen zijn gevolgd in hun bedrijfsvoering, besluitvorming en ontwikkelingen. Er kan door collegeleden invloed uitgeoefend worden in de algemene en dagelijkse besturen van de verbonden partijen of in de vergadering van aandeelhouders of leden. De raad wordt door ons geadviseerd bij de begrotingen 2026 van de gemeenschappelijke regelingen.
2.6.2 Overzicht verbonden partijen
Pagina 73
Programmabegroting 2025-2028 Onderstaand zijn alle verbonden partijen opgenomen, verdeeld in gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties en organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang.
Naam verbonden partij
Juridische vorm
Vertegenwoordiging/
Verplichte
aandeelhouderschap
samenw.
1. Gemeenschappelijke regelingen Openbaar Lichaam Crematoria Twente
Openbaar Lichaam
College
NEE
Euregio
Openbaar Lichaam
Raad
NEE
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente
Openbaar Lichaam
College
NEE
Recreatieschap Twente
Openbaar Lichaam
College
NEE
Regionaal Bedrijventerrein Twente
Openbaar Lichaam
College
NEE
SamenTwente
Openbaar Lichaam
College
NEE
Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente
Openbaar Lichaam
College
NEE
Stadsbank Oost Nederland
Openbaar Lichaam
College
NEE
Twente Board
Openbaar Lichaam
College
NEE
Veiligheidsregio Twente
Openbaar Lichaam
College
JA
Omgevingsdienst Twente
Openbaar Lichaam
College
JA
COGAS
N.V.
College
NEE
Enexis
B.V.
College
NEE
Bank Nederlandse Gemeenten
N.V.
College
NEE
Twence Holding
B.V.
College
NEE
Twente Milieu
N.V.
College
NEE
Vitens
N.V.
College
NEE
Wadinko
N.V.
College
NEE
2. Vennootschappen en coöperaties
Pagina 74
Programmabegroting 2025-2028 Gemeenschappelijke regelingen Hieronder per gemeenschappelijke regeling een toelichting op de financiën en de verwachte ontwikkelingen voor 2025 en verder.
Overzicht gemeenschappelijke regelingen (per 31 december 2023) (in €)
(in mln €) (in mln €) (in mln €) (in mln €)
Bijdrage
EV per
EV per
VV per
VV per
resultaat
Borne
01/01
31/12
01/01
31/12
2023
0
1,91
2,08
4,00
5,30
470.751
6.863
2,52
xxx
30,29
xxx
xxx
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente
559.000
0,76
1,65
7,41
6,49
896.384
Recreatieschap Twente
112.992
0,85
0,79
5,06
4,83
-7.901
0
6,87
14,40
82,80
72,70
2.600.000
1.357.223
12,83
4,11
1,42
1,65
267.000
Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente
54.000
5,01
4,92
2,61
2,49
-859.000
Stadsbank Oost Nederland
163.918
1,35
1,37
12,90
9,20
-214.900
Veiligheidsregio Twente
1.442.000
1,96
2,50
45,70
47,70
1.374.000
Omgevingsdienst Twente
464.500
1,73
2,50
2,93
3,01
142.000
Naam vennootschap/coöperatie Openbaar Lichaam Crematoria Twente Euregio
Regionaal Bedrijventerrein Twente SamenTwente
(in €)
1. EUREGIO EUREGIO is geen verbonden partij in de zin van de Wet Gemeenschappelijke regelingen, maar is een openbaar lichaam. Dit betekent dat voor EUREGIO niet dezelfde verplichtingen gelden ten aanzien van bijvoorbeeld de verzending van de begroting aan de deelnemende gemeenten. De EUREGIO werkt aan het strategieproces EUREGIO 2030: welke visies en strategische doelen zullen de komende jaren aan de basis staan van het werk van de EUREGIO als organisatie en waar komt de inhoudelijke focus te liggen? 2. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBT) Het GBTwente voert de wettelijke taken lokale heffingen voor ons uit. De hoofdtaken zijn het waarderen van vastgoed conform de Wet WOZ en heffen, bezwaarafhandeling en invorderen van belastingen. In 2022 heeft GBTwente het concept strategisch meerjarenplan 2023-2026 " Met mekaar en voor mekaar" opgesteld. Omdat GBT belastingen persoonlijk en begrijpelijk wil maken, gaat de doorontwikkeling de komende jaren vooral over de menselijke maat en het vermogen om de visie uit te laten dragen door onze medewerkers. Het gaat dus over de wijze waarop de medewerkers in staat zijn om het proces van waarderen, heffen en innen van de gemeentelijke belastingen persoonlijk en begrijpelijk te maken. Voor zowel gemeenten als de inwoners van die gemeenten.
GBTwente neemt zich voor te blijven investeren in het bouwen van bruggen met haar inwoners en opdrachtgevers. Verhoging van acceptatiegraad bij inwoners door focus op uitlegbaarheid van de dienstverlening en door inwoners meer te laten participeren bij het verzamelen van kenmerken van woningen zijn daarvan concrete ideeën. Richting haar opdrachtgevende gemeenten zal GBTwente als kennisorganisatie nog meer haar rol pakken door hen frequent via informatiebulletins en kennissessies te informeren over de (on)mogelijkheden binnen het gemeentelijke belastingdomein. De GR GBTwente probeert in 2025 nog beter met de burgers te communiceren.
Pagina 75
Programmabegroting 2025-2028 3. Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT) Het OLCT is het orgaan dat namens 11 Twentse gemeenten optreedt als (enig) aandeelhouder van Crematoria Twente BV. Door het publieke karakter van de aandeelhouder neemt Crematoria Twente een neutrale en onafhankelijke positie in binnen de uitvaartbranche. Iedereen kan er tegen dezelfde condities terecht. Het verwachte exploitatiesaldo over 2025 bedraagt ruim € 363.000, hetgeen het verwachte uit te keren dividend over 2024 uit de BV betreft. Door aanstaande investeringen door de BV bestaat de mogelijkheid dat het dividend in de toekomst lager zal worden. 4. Openbaar Lichaam Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT) De voorziene doelen zijn behaald en gedurende 2024 is het proces voor de liquidatie van de GR in gang gezet. Naar verwachting zal RBT per 1 juli geliquideerd worden. 5. Recreatieschap Twente Het bestuur heeft in 2023 de Visie Perspectief VTE TWente 2030 van Twente Marketing vastgesteld. Hierin wordt de regio gepositioneerd als aantrekkelijke en bewuste bestemming voor bewoners, bezoekers en (jonge) talenten. Hiermee is de verbinding gemaakt met de strategische opgaven uit de Agenda van Twente en de samenwerking met de Twenteboard organisatie.
In 2025 zet het Rereatieschap haar inspanningen voort om de Routenetwerken verder te verbeteren en uit te breiden, zodat nog meer mensen kunnen genieten van al het moois dat Twente te bieden heeft. 6. SamenTwente De Regio Twente is per 2022 ontvlochten in drie delen. Hierdoor is er ook een gemeenschappelijke regeling ontstaan met de focus op gezondheid, SamenTwente is de overkoepelende organisatie voor GGD Twente, Veilig Thuis Twente (VTT) en Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp in Twente (OZJT) en voor de coalities: Twentse Koers, Samen14 en Kennispunt Twente. Samen met de 14 gemeenten en de ketenpartners zet SamenTwente zich in voor gezonde, veilige en vitale inwoners van Twente. De toename van het aantal kwetsbare mensen in de Twentse samenleving neemt niet af. De Jeugdmonitor laat meer mentale problemen zien bij jeugdigen. Maar ook het aantal meldingen binnen Veilig Thuis Twente en het Meldpunt Zorgwekkend en meldpunt Woningvervuiling laten wederom stijgingen zien. Hierdoor wordt het wachttijdvrij werken een uitdaging en lukt dat niet altijd. De opgaven en zorgen zijn groot voor SamenTwente en haar deelnemers. Het is duidelijk dat de financiële uitdagingen voor gemeenten, zeker richting 2026, enorm zijn. In een context van stijgende prijzen, meer vraag naar zorg en complexe maatschappelijke vraagstukken, moeten er keuzes gemaakt worden die ingewikkeld zijn.
In opdracht van het algemeen bestuur is SamenTwente bezig om te kijken naar taakuitvoering, ambities en daarbij horende middelen. Naar verwachting kan in het proces naar de begroting 2026 een bijgesteld perspectief gepresenteerd worden. 7. Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB) De SWB is het samenwerkingsverband van Hengelo, Borne en Hof van Twente die uitvoering geeft aan de voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, nieuw Beschut Werk en is het ontwikkelbedrijf waarin mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteund en begeleid worden naar betaald werk. Er is voor gekozen om een transitieplan door te voeren om het verlies als gevolg van forse lastenstijgingen te beperken. Er werden prijsstijgingen doorgevoerd, kosten bespaard en processen geoptimaliseerd. Daarnaast werd er een nieuw strategisch plan voor de periode 2023 – 2027 geschreven en werd een transitie van de organisatie doorgevoerd. Technologische veranderingen gaan door en de noodzaak wordt door SWB gevoeld om na te denken over het duurzaamheidsvraagstuk. Deze opdrachten zijn reeds in de strategienota aangekondigd en krijgen in 2025 concrete invulling. Daarnaast is de bedrijfsvoering de afgelopen jaren geprofessionaliseerd. In 2025 worden de resultaten daarvan zichtbaar; de externe profilering is verbeterd, het wervingsbeleid gemoderniseerd en de
Pagina 76
Programmabegroting 2025-2028 informatievoorziening heeft een verdere slag gemaakt. Verwachting is dat 2025 het eerste oogstjaar wordt na de ingrijpende transitie. 8. Stadsbank Oost Nederland (SON) Samen met gemeenten is in 2023 een doorontwikkeling ingezet van proces- en productgericht werken naar klant- en resultaatgericht werken. We ontwikkelden Klantreis ’23: een gebundelde klantgerichte aanpak op maat voor klant en gemeente, waarbij er met de menselijke maat wordt gewerkt aan een nieuwe en financieel gezonde toekomst voor de klanten van de Stadsbank Oost Nederland. Deze begroting kent een stijging van de lasten ten opzichte van de vorige begroting, met name als gevolg van de autonome loonontwikkeling. Hierbij worden de richtlijnen van de deelnemende gemeenten gevolgd. SON kijkt continu naar het efficiënt en effectief inzetten van onze dienstverlening en het optimaliseren van achterliggende processen om onze klant zo goed mogelijk van dienst te zijn. 9. Veiligheidsregio Twente (VRT) De VRT opereert in heel Twente. De brandweer beschikt over 29 kazernes met materieel verspreid over Twente. Vanuit deze kazernes staat de brandweer 24/7 paraat, met zowel beroeps als vrijwilligers, voor de inzet bij incidenten. Daarnaast maakt de crisisorganisatie gebruik van vele medewerkers van alle gemeenten en van overige organisaties.
Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet, en gekoppeld hieraan de wet kwaliteitsborging bouw, ingevoerd. Deze wet bundelt en moderniseert in één wet veel van de regelgeving voor de leefomgeving. De impact van de invoering is groot en heeft invloed op de rol en werkzaamheden van ons als organisatie. De afgelopen jaren is hierop voorbereid, in 2024 moet blijken hoe het loopt en wat de eventuele knelpunten zijn. Deze kunnen worden betrokken bij de geplande evaluatie (van de financiële afspraken tussen Rijk en VNG) in 2025. 10. Omgevingsdienst Twente (ODT) De OD Twente is opgericht om zorg te dragen voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Twente. Dit wordt, onder meer op basis van het Twentse VTH-beleid, vertaald in een uitvoeringsprogramma (UVP). Er is de afgelopen jaren gebouwd aan een robuuste omgevingsdienst met veel kennis en kunde in huis. Vennootschappen en coöperaties De data in onderstaande tabel zijn op basis van de jaarcijfers 2023. Bij het opstellen van de begroting 2025 van de gemeente Borne waren de begrotingen van de vennootschappen en coöperaties nog niet ontvangen.
Overzicht vennootschappen en coöperaties (per 31 december 2023) (x € 1.000) Aandeel
(in mln €) (in mln €) (in mln €) (in mln €) (in mln €)
Financieel Borne op
EV per
EV per
VV per
VV per
Resultaat
Naam vennootschap/coöperatie
belang
totaal
01/01
31/12
01/01
31/12
2023
COGAS
190,5
7,50%
141,9
145,5
111,0
112,4
8,7
ENEXIS
32,5
0,02%
5.441,0
5.320,0
4.907,0
3.445,0
88,0
Bank Nederlandse Gemeenten
268,0
0,19%
4.615,0
4.721,0
107.459,0 110.819,0
254,0
Twence Holding
27,9
2,79%
176,1
169,3
12,0
9,9
14,0
Twente Milieu
40,5
5,36%
12,7
12,1
17,1
15,3
-0,6
Vitens
25,5
0,44%
649,5
677,7
1.317,1
1.559,7
27,2
Wadinko
5,5
2,30%
82,6
82,9
8,5
8,7
1,9
Pagina 77
Programmabegroting 2025-2028 1. COGAS Cogas voorziet onder meer in de behoefte aan openbare nutsvoorzieningen in de gemeenten die in de vennootschap deelnemen en in haar concessie-en machtigingsgebieden. Borne valt onder het verzorgingsgebied van Cogas. Oorspronkelijk doel van de Cogas N.V. was het voorzien in een dekkende en betrouwbare energie- en kabelinfrastructuur op het grondgebied van de deelnemende gemeenten. Momenteel zijn het realiseren van duurzame en innovatieve energieoplossingen belangrijke doelen geworden. 2. ENEXIS Enexis is onze regionale distributeur van energie. Ze is een grote speler in de energietransitie. Enexis moet zich tot het uiterste inspannen om het netwerk zo snel uit te breiden, dat overal de door nieuwe lokale energieopwekkers geproduceerde stroom naar de eindgebruikers kan worden getransporteerd. Bijna de helft van de totale RES-opgave valt binnen het verzorgingsgebied van Enexis, dat hiermee een gigantische investeringsopgave heeft. Het vinden van personeel is een bottleneck, die de opgaven nog uitdagender maakt. Er moet ook eigen vermogen verkregen worden. Wij dragen daar, evenals meer gemeenten, in eerste instantie niet aan bij. Om financiering te borgen heeft Essent het Rijk gevraagd om mee te denken en te overwegen om eigen vermogen te verschaffen. Het afsprakenkader waaronder het Rijk wil deelnemen is opgesteld.
Een directe deelname van het Rijk verwacht Enexis niet voor 2030. Met ons bescheiden aandeel in Enexis kunnen we zeer beperkt invloed hebben op de koers van het bedrijf. Als gevolg van de extra investeringen in de energietransitie, de doorberekening van de hogere Tennet-tarieven en de wettelijke belemmering om de extra investeringen direct in de tarieven te verwerken, zal de winst de komende jaren onder druk komen te staan. Ons financiële risico is slechts het moeten afwaarderen van de boekwaarde van de aandelen. Dit risico is verwaarloosbaar. 3. Bank Nederlandse Gemeenten De BNG Bank is de bankier van en voor overheden en voor instellingen met een maatschappelijk belang. De bank ziet zichzelf als publieke bank met dezelfde maatschappelijke doelen als haar klanten. Met de strategie "Ons kompas naar impact" ligt de focus ligt op maatschappelijke impact, meer dan op winst. Kernwaarden: duurzaam, betrouwbaar en professioneel.BNGBank is één van de weinige banken met een tripleA-rating, wat staat voor financieel zeer solide. BNG Bank staat onder intensief toezicht van De Nederlandse Bank en De Europese Centrale Bank. Wij kunnen volstaan met het volgen van de bank. 4. TWENCE HOLDING Twence is de afvalverwerker en duurzaamheidsbevorderaar van de Twentse gemeenten. De focus ligt niet meer op het basisproces van verbranding, maar op de productie van grondstoffen en energie uit dit proces.
Afvalverbranding staat ter discussie vanwege de forse uitstoot aan CO2 en andere broeikasgassen zoals stikstof. Afvalverbrandingsinstallaties zullen er echter nog jaren moeten zijn, omdat we ondanks afvalscheiding nog veel restafval produceren. 5. TWENTE MILIEU Twente Milieu is onze afvalinzameldienst en verzorgt ook het onderhoud van groen en grijs voor onze gemeente. Twente Milieu werkt volgens het kostprijs-plus systeem toe. Ze rekent in de doorbelasting aan gemeenten met de kostprijs +2%. Aandeelhouders hebben een stevig standpunt ingenomen over het dividendbeleid. Twente Milieu wilde een deel van het vermogen inzetten voor duurzaamheidsinvesteringen. De wens om duurzamer te werken blijft, zowel voor de huisvesting als voor het wagenpark. 6. VITENS Er is in 2023 volop ingezet op het versneld uitvoeren van projecten om de drinkwaterreserves aan te vullen. Dit is hard nodig om in de toekomst de leveringszekerheid veilig te stellen. In deze projecten wordt er tegelijk gewerkt aan de voorbereidingen van de nieuwbouw of uitbreiding van een productielocatie alsook aan het verkrijgen van vergunningen. Grote zorg is wel het tekort aan bouwmaterialen en (technisch geschoolde) mensen zowel binnen Vitens als bij haar partners.
Pagina 78
Programmabegroting 2025-2028 7. WADINKO De vennootschap heeft tot doel het deelnemen in ondernemingen en vennootschappen, met name die welke ten doel hebben het stimuleren van en het deelnemen in ontwikkelingen en projecten op het gebied van milieu, techniek en innovatie, ook het daartoe deelnemen in andere ondernemingen en vennootschappen. Inherent aan haar doelstellingen loopt Wadinko risico’s. Door de interne maatregelen met betrekking tot risicobeheersing zijn de risico’s voor de aandeelhouders beperkt. Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde dividendinkomsten.
Pagina 79
Programmabegroting 2025-2028
2.7 Grondbeleid Grondbeleid is een middel om ruimtelijke doelstellingen op het gebied van de volkshuisvesting, lokale economie, natuur en groen, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen te verwezenlijken. In deze paragraaf wordt ingegaan op de visie op het grondbeleid en hoe het beleid wordt uitgevoerd. Daarnaast wordt er ingegaan op de begroting van de grondexploitaties. Dit omvat de te verwachten resultaten en de winstnemingen en verliesvoorzieningen per 1-1-2024.
2.7.1 Visie en uitvoering De hoofdlijnen van het lokale grondbeleid van Gemeente Borne zijn vastgelegd in de Nota grondbeleid. Deze nota wordt medio 2025 herzien. De Grondprijsbepaling vindt jaarlijks plaats en wordt vastgelegd middels de grondprijsbrief. De gemeente Borne wil sturing geven aan de kwaliteit van ruimtelijke ontwikkelingen vanuit een regisserende rol. De gemeente beschikt over een effectief instrumentarium om ontwikkelingen over te laten aan de markt. Toch kunnen er situaties zijn waarin de gemeente zelf de ontwikkeling oppakt. Per situatie wordt bezien welke vorm van grondbeleid en welke in te zetten middelen het beste passen bij de te realiseren doelen van het ruimtelijke beleid. Grondbeleid is een instrument dat wordt ingezet om doelstellingen op andere beleidsvelden te realiseren. Er komt een nieuwe woningbouwontwikkeling binnen de Bornsche Maten. Het deelgebied De Horsten wordt de achtste buurt van de Bornsche Maten. Om aan de woonbehoefte te voldoen, bestaat de programmering hiervan voor minimaal 30% uit de sociale sector. Daarnaast herijken we de bestaande grondexploitaties en bezien we of we nieuwe grondexploitaties openen.
Pagina 80
Programmabegroting 2025-2028 2.7.2 Boekwaarde grondexploitaties In dit gedeelte wordt er gekeken naar de boekwaarde van de grondexploitaties, oftewel het saldo van de gerealiseerde kosten en opbrengsten. In tabel 1 wordt de boekwaarde per 31-12-2023 weergegeven. De boekwaarde zegt wat over de voortgang van de projecten. Een negatieve boekwaarde correspondeert met een positief saldo van de realisatie in het betreffende complex en omgekeerd. Er worden drie kolommen gepresenteerd. De eerste kolom is de totale boekwaarde van alle complexen waar Borne een aandeel in heeft. In de tweede kolom staat de boekwaarde die daadwerkelijk in onze boeken staat. Het verschil tussen deze twee kolommen zit in het Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT, XL Businesspark Twente). Het RBT is een gemeenschappelijke regeling waar Borne voor 8% in deelneemt. Voor meer informatie zie de paragraaf verbonden partijen. De boekwaarde van deze grondexploitatie bedraagt ruim € 7,7 miljoen positief, maar staat niet in onze boeken. In het geval van de Veldkamp en Wijkerslocatie Olde Engberink wordt samengewerkt met gemeente Hengelo. In beide gevallen hebben wij de gehele boekwaarde op de balans staan. Ons aandeel in de Veldkamp is echter 35/115 en in Wijkerslocatie Olde Engberink 50%. De derde kolom geeft daarom de boekwaarde weer met het aandeel van gemeente Borne in elke grondexploitatie.
Boekwaarde grondexploitaties per 31-12Boekwaarde 2023 (* € 1.000)
Boekwaarde Bornse administratie
Boekwaarde Borns aandeel
607
607
607
B.M. fase 3a Esch-Maten I
-3.098
-3.098
-3.098
B.M. fase 3b Esch-Maten II
9.683
9.683
9.683
-
-
-
Kollergang
-1.247
-1.247
-1.247
Olde Engberink
4.449
4.449
2.225
Uitbreiding Hertme II
-144
-144
-144
Subtotaal woningbouw
10.250
10.250
8.025
Westermaat De Veldkamp
30.631
30.631
9.322
Subtotaal bedrijventerrein
30.631
30.631
9.322
Regionaal bedrijventerrein Twente
-7.685
-
-615
Totaal exploitaties derden
-7.685
-
-615
Totaal grondexploitaties
33.196
40.881
16.733
B.M. fase 2c De Veste
B.M. fase 3d De Horsten
2.7.3 Winstnemingen en verliesvoorzieningen De onderstaande tabel geeft aan tot wanneer de grondexploitaties lopen en geeft de actuele contante waarde en eindwaarde van de grondexploitaties weer. Het betreft hier de totale waarden van de grondexploitatie. In de kolommen winstneming en verliesvoorziening staat het Bornse aandeel. De Horsten is ten opzichte van de vorige paragraaf grondbeleid toegevoegd, deze is vastgesteld op 2 juli 2024. Voor de berekening van de eindwaarde wordt gebruik gemaakt van de Dynamische Eindwaarde Methode. Hierbij wordt rekening gehouden met rente en prijsstijgingen gedurende de looptijd van de projecten. Om de grondexploitaties onderling vergelijkbaar te maken wordt de eindwaarde teruggerekend naar 1 januari 2024 (contant maken), dit is weergegeven in de kolom contante waarde. De projecten hebben verschillende eindjaren en daarom worden de eindwaardes niet bij elkaar opgeteld, de resultaten op contante waarde zijn vergelijkbaar en worden daarom wel opgeteld. Het terugrekenen van eindwaarde naar contante waarde gebeurt met behulp van de disconteringsvoet. Deze is vanuit het BBV verplicht vastgesteld op 2%. De contante waarde bepaalt de hoogte van de verliesvoorziening. Indien een grondexploitatie winstgevend is wordt er op basis van de percentage of completion (POC) methode tussentijds winst genomen.
Hiervoor wordt jaarlijks het actuele (herziene) resultaat op de grondexploitatie gehanteerd. Indien er grond is verkocht en er kosten zijn gerealiseerd, zal dit in een batige grondexploitatie leiden tot winstneming. De winst wordt dan naar rato van de realisatie gerealiseerd. Bij de jaarrekeningen 2022 en 2023 zijn als onzekerheidsmarge winstafslagen genomen op aangeven van de accountant, vanwege
Pagina 81
Programmabegroting 2025-2028 voorlopige prijzen met de ontwikkelaars in de Bornsche Maten. Naar verwachting is dit niet meer nodig bij jaarrekening 2024 omdat tegen die tijd de grondprijzen helder zullen zijn. Op moment van schrijven loopt er namelijk een bemiddelingstraject in samenwerking met een taxatiebureau. Voor verlieslijdende grondexploitaties wordt een voorziening getroffen voor het begrote tekort op contante waarde. Jaarlijks moet hier een bedrag aan worden toegevoegd op basis van het contant maken naar de nieuwe peildatum, zodat uiteindelijk op de einddatum het begrote tekort op eindwaarde is voorzien. De voortgang in de grondexploitaties loopt volgens verwachting. Een hoogtepunt is de grondlevering voor het appartementengebouw in De Veste, dit betekent dat het omliggende gebied woonrijp gemaakt kan worden. Verder is de laatste kavel in De Kollergang verkocht, hiermee kan deze grondexploitatie eind 2024 worden afgesloten. Voor verdere analyse wordt verwezen naar de MPG 2024. Warme gronden Gemeenten kunnen gronden verwerven met het oog op gebiedsontwikkeling, waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld. Dergelijke gronden worden in de regel geduid als ‘warme gronden’. Deze gronden moeten worden verantwoord onder materiële vaste activa (artikel 52 lid 1 sub a BBV) tegen de verkrijgingsprijs.
Over grond als materiële vaste activa kan worden gesteld, dat deze grond een vaste functie heeft, en niet in een transformatieproces zit. Dit geldt ook voor gronden die anticiperend en strategisch zijn aangekocht maar waarbij geen sprake is van gebiedsontwikkeling. De warme gronden die Borne in eigendom heeft zijn delen van Bornsche Maten die in het verleden uit de actieve grondexploitatie zijn gehaald. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de waarde van deze gronden. Gronden Bornsche Maten fase 1C (Rondweg) Bornsche Maten Fase 3C (Park Oud Borne) Bornsche Maten Fase 4 Totaal
Verwacht planresultaat project (* € 1.000)
Boekwaarde (* € 1.000) 993 3.304 1.946 6.189
Contante Looptijd Winstneming Verliesvoorziening waarde per 1- Eindwaarde t/m eind per 1-1-2024 per 1-1-2024 1-2024
B.M. fase 2c De Veste
2025
1.012
1.053
570
-
B.M. fase 3a Esch-Maten I
2026
5.758
6.110
4.866
-
B.M. fase 3b Esch-Maten II
2028
3.324
3.670
648
-
B.M. fase 3d De Horsten
2030
224
257
-
-
Kollergang
2024
1.518
1.548
1.258
-
Olde Engberink
2030
1.565
1.797
167
-
Uitbreiding Hertme II
2027
518
560
75
-
7.584
-
-
7.718
-
7.718
-
-
11.417
-
-
-24
7.584
7.718
Subtotaal woningbouw Westermaat De Veldkamp
13.918 2025
Subtotaal bedrijventerrein Regionaal bedrijventerrein Twente Totaal exploitaties derden Totaal grondexploitaties
Pagina 82
-25.360
-26.384
-25.360 2025
11.417
11.878
Programmabegroting 2025-2028
Pagina 83
Programmabegroting 2025-2028
1 Overzicht van baten en lasten per programma Onderstaand overzicht geeft de begroting 2025-2028 weer inclusief de actualisatie van bestaand beleid. Het overzicht is onderverdeeld naar de baten en lasten per programma. Conform BBV zijn ter vergelijking ook de cijfers van de jaarrekening 2023 en de actuele begroting 2024 opgenomen. In deel A Beleidsbegroting is bij elk programma een nadere specificatie opgenomen van de baten en lasten en de verschillende thema’s. De algemene dekkingsmiddelen, onvoorzien, vennootschapsbelasting en de reservemutaties maken in de programmaverantwoording deel uit van programma Financieel gezond. Overhead maakt voor het grootste gedeelte onderdeel uit van het programma Bestuur en samenleving.
Pagina 84
Programmabegroting 2025-2028 Meerjarenbegroting (* €1.000)
Programma
Jaarrek. 2023
Begroting (act.) 2024
Begroting 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
Baten
Wonen en leven
3.602
3.036
2.678
2.662
2.662
2.662
Duurzame toekomst
3.247
3.803
3.393
3.400
3.403
3.403
Inclusieve samenleving
8.975
16.918
8.195
8.184
8.060
8.060
Bestuur en samenleving Financieel gezond Totaal baten Lasten
Wonen en leven
612
582
486
486
486
486
15.686
3.214
4.775
6.105
6.535
5.522
32.122
27.552
19.526
20.836
21.146
20.132
8.820
9.093
8.220
8.068
8.085
8.070
Duurzame toekomst
4.597
5.159
4.392
4.523
4.457
4.457
Inclusieve samenleving
41.735
49.914
42.031
41.176
42.207
41.895
Bestuur en samenleving
5.517
5.371
5.443
5.444
5.436
5.435
Financieel gezond
11.608
5.384
7.536
9.212
10.722
11.002
Totaal lasten
72.279
74.922
67.621
68.423
70.908
70.859
Saldo baten en lasten programma's
-40.157
-47.370
-48.095
-47.587
-49.762
-50.726
Algemene
Algemene uitkering
43.480
46.787
48.113
46.621
48.230
49.832
dekkingsmiddelen
Lokale heffingen
6.486
8.569
8.770
8.840
8.910
8.980
Dividend
1.646
1.150
1.122
801
711
711
-22
-184
142
-65
558
242
0
0
0
0
0
0
51.589
56.322
58.147
56.197
58.409
59.765
Overhead
9.637
12.768
10.527
10.525
10.818
10.779
Vennootschapsbelasting
-466
0
0
0
0
0
Saldo financieringsfunctie Overig Totaal Algemene dekkingsmiddelen
Onvoorzien
0
15
15
15
15
15
2.260 V
-3.830 N
-489 N
-1.929 V
-2.185 N
-1.756 N
Toevoeging aan reserves
9.286
5.647
1.102
417
517
517
Beschikking over reserves
13.088
9.476
2.787
998
859
448
Totaal Reserve mutaties
-3.802
-3.830
-1.685
-582
-342
69
Resultaat
6.062 V
-1.347 N
-1.844 N
-1.825 N
Saldo baten en lasten Reserve mutaties
0 -
1.196 V
85
Programmabegroting 2025-2028
2 Uiteenzetting van de financiële positie In dit hoofdstuk wordt de financiële positie van gemeente Borne toegelicht. Allereerst wordt op basis van het meerjarige begrotingssaldo de geprognosticeerde meerjarenbalans weergegeven. Deze meerjarenbalans geeft inzicht in het verloop van onze bezittingen en hoe we deze hebben gefinancierd. Daarna wordt ingegaan op het EMU-saldo. Dit wordt door het Rijk gebruikt als informatiebron in het kader van Europese afspraken. Bij de arbeidskosten gerelateerde verplichtingen wordt kort aangegeven welke voorzieningen arbeidskosten gerelateerd zijn. In het investeringsoverzicht worden naast de boekwaardes en afschrijvingslasten van onze activa ook de investeringen die we de komende jaren gaan doen weergegeven en de bijbehorende afschrijvingslast en vanaf welk jaar deze ingaat. Daarna wordt inzicht gegeven in onze reserve- en voorzieningenpositie. Van onze reservepositie moeten expliciet aangeven welke mutaties structureel zijn. Tot slot moeten we inzicht geven in onze incidentele baten en lasten, omdat we voor alle incidentele lasten hebben gespaard in reserves is dit per saldo budgetneutraal.
Pagina 86
Programmabegroting 2025-2028
2.1 Prognose meerjarenbalans De meerjarenbalans geeft inzicht in onder meer de ontwikkeling van de boekwaarde van investeringen (activa), reservepositie (eigen vermogen) en in de financieringsbehoefte (langlopende schulden). Prognose meerjarenbalans (* € 1.000)
Jaarrek. 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa
164 73.981 5.871 80.016
76.343 5.500 81.843
200 87.313 7.200 94.713
150 117.250 7.500 124.900
100 112.659 7.800 120.559
50 108.070 7.800 115.920
Vlottende activa Voorraden Uitzettingen < 1 jr. Liquide middelen Overlopende activa Totaal vlottende activa
39.584 2.685 45 10.337 52.651
26.065 3.000 20 6.500 35.585
21.282 3.000 20 6.500 30.802
3.808 3.000 20 6.500 13.328
2.671 3.000 20 6.500 12.191
1.323 3.000 20 6.500 10.843
Totaal activa
132.667
117.428
125.515
138.228
132.750
126.763
PASSIVA Vaste passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Totaal vaste passiva
41.977 5.711 52.385 100.073
25.057 4.361 66.510 95.928
37.661 5.214 57.140 100.015
35.733 5.176 71.819 112.728
33.547 5.182 68.521 107.250
31.791 5.197 64.275 101.263
17.214 15.381 32.594
12.500 9.000 21.500
12.500 13.000 25.500
12.500 13.000 25.500
12.500 13.000 25.500
12.500 13.000 25.500
132.667
117.428
125.515
138.228
132.750
126.763
Vlottende passiva Netto vlottende schulden < 1 jr. Overlopende passiva Totaal vlottende passiva Totaal passiva
Activa: De boekwaarde van de materiële vaste activa stijgt in 2025 en 2026 sterk doordat investeringen zoals onder meer het Sport- en kindcentrum Borne West gereed zullen komen. Daarna loopt de boekwaarde door afschrijvingen weer geleidelijk af. De boekwaarde van de voorraden daalt de komende jaren sterk doordat de grondexploitatie van De Veldkamp eind 2025 wordt afgesloten. Passiva: Het meerjarig rekeningsaldo laat een negatief beeld zien. Dat werkt door in het meerjarig saldo van het eigen vermogen. De boekwaarde van de langlopende leningen stijgt in 2026 om de uitgaven van de grote investeringen te kunnen financieren. Daarna loopt de boekwaarde door aflossingen weer geleidelijk af.
Pagina 87
Programmabegroting 2025-2028
2.2 EMU-saldo In onderstaande tabel is het EMU-saldo van de gemeente Borne over de jaren 2023 t/m 2028 weergegeven. Dit overzicht dient ter monitoring en als informatiebron voor het EMU-saldo van de totale overheid in het kader van Europese afspraken.
Pagina 88
Programmabegroting 2025-2028 EMU SALDO (* € 1.000) 1 + Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekkingen uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
Jaarrekening 2023 2.260
Begroting 2024 -4.141
Begroting 2025 -489
MJR 2026 -1.929
MJR 2027 -2.185
MJR 2028 -1.756
3.777
5.110
3.241
3.776
4.640
4.640
890
-
-
18
6
15
-
-
-
-
-
-
5 + Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4
-
-
-
-
-
-
6 + Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa. Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet in de exploitatie verantwoord
-
-
-
-
-
-
7
-
-
-
-
-
-
8 + Baten bouwgrondexploitatie Baten voorzover transacties niet in de exploitatie verantwoord
-
-
-
-
-
-
9
- Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen
-
-
-
-
-
-
10
- Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten
-
-
-
-
-
-
Nee 6.927
Nee 969
Nee 2.752
Nee 1.865
Nee 2.461
Nee 2.899
2 + Afschrijvingen ten laste van de exploitatie 3 + Bruto dotatie aan voorzieningen ten laste van de exploitatie 4
- Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd
- Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet in de exploitatie staan)
11a Worden er deelnemingen en/of aandelen verkocht (ja/nee) 11b - Boekwinst bij verkoop van deelnemingen en aandelen in jaar Totaal
89
Programmabegroting 2025-2028
2.3 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) mogen voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten en gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume geen voorzieningen meer worden gevormd. Voor de pensioenverplichtingen aan (oud) wethouders is wel een voorziening (voorziening Appa) gevormd, omdat het jaarlijkse volume kan fluctueren. Daarnaast is er een voorziening gevormd voor het overtollige verlofsaldo en voor het verlofsparen van het personeel.
Pagina 90
Programmabegroting 2025-2028
2.4 Investerings- en financieringsoverzicht In onderstaand overzicht wordt van de materiële vaste activa het verloop weergegeven van de afschrijvingslast en de boekwaarde voor de komende vier jaren. De afschrijvingslast neemt in 2026 en 2027 toe doordat meerdere investeringen in 2025 en 2026 worden afgerond (zie ook de tabel Investeringsoverzicht). Vanaf 2027 daalt de boekwaarde weer. Afschrijvings- en boekwaardeoverzicht materiële vaste activa (* €1.000) Investering met een economisch nut
Begroting MJR 2026 MJR 2027 MJR 2028 2025 2.257
2.550
3.359
3.360
Investering met een economisch nut, dekking door heffing
363
411
439
439
Investeringen met een maatschappelijk nut vóór 2017
78
78
78
78
Investeringen met een maatschappelijk nut vanaf 2017
493
686
714
714
Totale afschrijvingslast
3.191
3.725
4.590
4.591
Investering met een economisch nut
57.761
87.199
83.839
80.480
Investering met een economisch nut, dekking door heffing
7.804
8.229
7.790
7.351
Investeringen met een maatschappelijk nut vóór 2017
1.624
1.546
1.468
1.390
Investeringen met een maatschappelijk nut vanaf 2017
20.124
20.276
19.562
18.849
Totale boekwaarde
87.313
117.250
112.659
108.070
Pagina 91
Programmabegroting 2025-2028 In onderstaand overzicht worden de toekomstige investeringen weergegeven. De dekking van de structurele kapitaallasten voortvloeiend uit deze investeringen is al verwerkt in de begroting. Hierbij heeft van elk krediet separaat besluitvorming voorgelegen. Voor de beeldvorming is de jaarlijkse afschrijvingslast per investering gepresenteerd (incl. de afschrijvingstermijn).
Investeringsoverzicht (* €1.000)
Begroting 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
Jaarlijkse afschrijflast
Investering met een economisch nut Kindcentrum Borne-West : bouw
8.387
168
(40 jaar)
Kindcentrum Borne-West : installaties
2.025
135
(15 jaar)
Sportcentrum Borne-West : bouw
18.744
469
(40 jaar)
Sportcentrum Borne-West : installaties
4.330
289
(15 jaar)
Sportcentrum Borne-West : inventaris
1.128
113
(10 jaar)
Huis van Borne
8.600
215
(40 jaar)
348
23
(15 jaar)
46
(5 jaar)
56
(30 jaar)
1.000
20
(50 jaar)
231
8
(30 jaar)
1.487
59
(25 jaar)
435
15
(30 jaar)
28
(30 jaar)
Huis van Borne:inrichting De Oversteek hardware
230
Investering met een economisch nut (heffing) GRP (Watertakenplan) Rioolvervanging Prins Bernhardlaan
836
836
Investeringen met een maatschappelijk nut Rotonde Azelosestr./Tw.blokweg+fietspad Herinrichting Prins Bernhardlaan Kindcentrum Borne-West : terreinvoorzieningen Sportcentrum Borne-West : terreinvoorzieningen
838
Oonksweg : onderdoorgang
2.400
40
(60 jaar)
Oonksweg : reconstructie
1.700
57
(30 jaar)
864
14
(60 jaar)
Bornerbroeksestraat : fietsonderdoorgang
Totale investering
Pagina 92
19.595
34.824
0
0
Programmabegroting 2025-2028
2.5 Reserves en voorzieningen RESERVES (* € 1.000)
Jaarrek. Begroting Begroting 2023 2024 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
Rekeningsaldo Rekeningsaldo voor bestemming
6.062
1.172
1.196
-1.347
-1.844
-1.825
Totaal rekeningsaldo
6.062
1.172
1.196
-1.347
-1.844
-1.825
Algemene reserve
8.453
8.253
5.600
5.600
5.600
5.600
Reserve Beleidsontwikkeling
9.847
2.324
6.832
8.028
6.681
4.837
Alg. reserve grondexploitatie
1.789
1.789
2.400
2.400
2.400
2.400
Totaal algemene reserves
20.089
12.366
14.832
16.028
14.681
12.837
Gezondheidscentrum
540
475
416
416
416
416
Verplichtingen exploitatie
21
121
628
289
-
-
Verplichtingen kapitaallasten
4.535
6.056
6.012
5.609
5.357
5.105
Budgetoverheveling
1.155
-
-
-
-
-
Onderhoud vastgoed
1.109
1.112
1.290
1.230
1.108
1.108
Programma Organisatie
342
342
342
342
342
342
Totaalvisie
73
73
-
-
-
-
Bomenplan
169
185
169
169
169
169
Kapitaalgoederen Huisvesting en bijbehorende voorzieningen Onderwijs Oekraïense oorlogsvluchtelingen
100
300
421
642
963
1.284
2.355
2.355
4.605
4.605
4.605
4.605
85
100
85
85
85
85
Vloedbeltverbinding
4.942
-
5.942
5.942
5.942
5.942
Duurzaamheid
-
-
373
373
373
373
Bodemsaneringen
-
-
1.350
1.350
1.350
1.350
15.827
11.519
21.633
21.052
20.710
20.779
41.977
25.057
37.661
35.733
33.547
31.791
Algemene reserves
Bestemmingsreserves
Totaal bestemmingsreserves Totaal reserves
Een aantal van bovenstaande bestemmingsreserves muteren we bij deze begroting niet voor de jaren 2025 tot en met 2028. Bijvoorbeeld de bestemmingsreserve voor de Vloedbeltverbinding. Dit is niet omdat er niets gebeurd, maar omdat we niet zeker weten in welk van deze jaren we deze bijdrage gaan geven aan de provincie. Zodra dit duidelijk is wordt de onttrekking aan de bestemmingsreserve geraamd.
Pagina 93
Programmabegroting 2025-2028
VOORZIENINGEN (* € 1.000)
Jaarrek. Begroting Begroting 2023 2024 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
Verplichtingen en risico's Wet APPA
2.022
2.030
2.000
2.000
2.000
2.000
168
169
168
168
168
168
1.713
1.713
1.713
1.713
1.713
1.713
Verlofsaldo
433
275
400
400
400
400
IKB verlofsparen
65
63
65
65
65
65
4.401
4.250
4.346
4.346
4.346
4.346
Riolering
854
53
812
830
836
851
Reiniging
456
58
56
-
-
-
1.310
111
868
830
836
851
5.711
4.361
5.214
5.176
5.182
5.197
Wachtgeld wethouders Onderhoud kapitaalgoederen
Totaal verplichtingen/risico's Middelen van derden
Totaal middelen van derden Totaal voorzieningen Wet Appa
Alle werknemers die in Nederland pensioen opbouwen, gaan over naar het nieuwe pensioenstelsel. Dit is geregeld in de Wet toekomst pensioenen (Wtp). De pensioenen van politieke ambtsdragers zijn op dit moment geregeld in de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers (Appa). Er ligt een aangeomen motie in de eerste kamer om ook de politieke ambtsdragers onder te brengen in het nieuwe pensioenstelsel. De bedoeling is dit per 1-1-2028 is geregeld. Hiertoe moet er eind 2025 een wetsvoorstel in de Tweede Kamer liggen.
Pagina 94
Programmabegroting 2025-2028
2.6 Structurele reservemutaties In onderstaand overzicht staan alle structurele reservemutaties. De onttrekkingen binnen het programma Wonen en leven en Financieel gezond hebben betrekking op kapitaallasten. De storting binnen het programma Wonen en leven komt vanuit de Nota Kapitaalgoederen 2021-2024 om alvast te sparen voor grootschalig onder, dan wel vervangingen. De budget neutrale storting en onttrekking binnen het programma Inclusieve samenleving heeft te maken met een contractuele verplichting die ligt op de bestemmingsreserve gezondheidscentrum. Hier dienen we een bedrag ter hoogte van 4% (rente) van de omvang van deze bestemmingsreserve jaarlijks bij te storten in deze reserve. Dit bedrag wordt ook weer onttrokken en ingezet op het gebied van Volksgezondheid. Programma Bedragen (x €1.000) P1 Wonen en Leven
2025
2026
2027
2028
Onttrekk. Stortingen Onttrekk. Stortingen Onttrekk. Stortingen Onttrekk. Stortingen 179
300
179
400
179
500
179
500
19
19
17
17
17
17
17
17
P2 Duurzame toekomst P3 Inclusieve samenleving P4 Bestuur en samenleving P5 Financieel gezond
403
Totaal
601
Mutatie structureel
282
403 319
599 182
252 417
448
252 517
448
69
Pagina 95
517 69
Programmabegroting 2025-2028
2.7 Incidentele baten en lasten Onderstaand overzicht geeft inzicht in de incidentele baten en lasten. Bijna alle incidentele baten en lasten worden onttrokken uit onze reserves. Hierdoor hebben incidentele baten en lasten geen invloed op het saldo. OVERZICHT INCIDENTELE BATEN EN LASTEN (* € 1.000)
Begroting 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
Incidentele lasten Programma 1: Wonen en leven Herontwikkeling N743/N744
400
Programma 2: Duurzame toekomst Evenementensubsidie
25
Programma 3: Inclusieve samenleving Kind en gezin Pilot waakvlam SSO-koppelingen Jeugdhulpteams Orthopedagoog Consulenten Sociaal Hus Muziekonderwijs Borne Boeit Swim2Play
81 178 10 150 62 70 30 37 140
81 178
81 178
Programma 4: Bestuur en samenleving Communicatie en participatie Programma Sociaal Domein Werving en selectie Versterking programma's, projecten en organisatie
30 25 25 266
30 25 25
30
Totaal incidentele lasten
1.529
339
289
Incidentele baten Programma 5: Financieel gezond Onttrekking reserve gezondheidscentrum Onttrekking reserve verplichtingen Exploitatie Onttrekking reserve beleidsontwikkeling
62 112 1.215
339
289
Totaal incidentele baten
1.389
339
289
-
140
-
-
-
Saldo van incidentele baten en lasten
Pagina 96
-
Programmabegroting 2025-2028
3 Baten en lasten per taakveld Taakveld (bedragen * € 1.000)
0.1 Bestuur
Begroting Begroting Begroting 2025 2025 2025 baten lasten saldo 0
1.462
-1.462
0.2 Burgerzaken
359
1.017
-658
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
575
1.338
-763
0.4 Overhead
64
10.527
-10.463
0.5 Treasury
1.265
19
1.246
0.61 OZB Woningen
5.803
304
5.500
0.62 OZB niet-woningen
3.058
40
3.018
0.64 Belastingen overig
283
31
253
48.113
0
48.113
543
2.499
-1.956
0
0
0
2.787
1.102
1.685
0
0
0
62.850
18.338
44.512 V
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
0
2.030
-2.030
1.2 Openbare orde en veiligheid
0
617
-617
1. Veiligheid
0
2.648
-2.648 N
2.1 Verkeer en vervoer
16
2.604
-2.588
2.2 Parkeren
10
174
-164
2. Verkeer, Vervoer en Waterstaat
26
2.778
-2.752 N
3.1 Economische ontwikkeling
0
34
-34
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
858
883
-25
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
46
176
-130
3.4 Economische promotie
10
24
-14
3. Economie
914
1.118
-203 N
4.1 Openbaar onderwijs
0
450
-450
4.2 Onderwijshuisvesting
155
1.667
-1.512
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
154
946
-792
4. Onderwijs
308
3.063
-2.755 N
5.1 Sportbeleid en activering
293
581
-289
1.044
2.963
-1.919
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
0
699
-699
5.4 Musea
0
63
-63
5.5 Cultureel erfgoed
1
101
-101
5.6 Media
23
539
-516
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
1
2.551
-2.550
1.361
7.498
-6.136 N
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 0. Bestuur en Ondersteuning
5.2 Sportaccommodaties
5. Sport, Cultuur en Recreatie
Pagina 97
Programmabegroting 2025-2028 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
109
2.271
-2.162
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
0
466
-466
5.980
9.024
-3.045
6.4 WSW en beschut werk
0
2.802
-2.802
6.5 Arbeidsparticipatie
0
309
-309
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
11
1.258
-1.248
6.71a Huishoudelijke hulp (WMO)
211
3.673
-3.463
6.71b Begeleiding (WMO)
6
2.611
-2.605
6.71c Dagbesteding (WMO)
0
533
-533
6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO)
0
0
0
6.72a Jeugdhulp begeleiding
22
2.736
-2.714
6.72b Jeugdhulp behandeling
0
1.754
-1.754
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
0
535
-535
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
0
354
-354
6.73a Pleegzorg
67
197
-130
6.73b Gezinsgericht
0
369
-369
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
0
494
-494
6.74a Jeugdbehandeling GGZ zonder verblijf
0
1.880
-1.880
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
0
215
-215
6.74c Gesloten plaatsing
0
94
-94
6.81a Beschermd wonen (WMO)
0
193
-193
6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
0
0
0
6.82a Jeugdbescherming
0
824
-824
6.82b Jeugdreclassering
0
87
-87
6. Sociaal Domein
6.403
32.678
-26.275 N
7.1 Volksgezondheid
216
1.451
-1.235
7.2 Riolering
2.173
1.599
574
7.3 Afval
2.917
2.298
619
7.4 Milieubeheer
430
1.429
-999
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
127
389
-263
7. Volksgezondheid en Milieu
5.863
7.166
-1.303 N
8.1 Ruimte en leefomgeving
28
668
-640
2.696
2.696
0
450
1.054
-605
8. Volkshuisvesting, Leefomgeving en Stedelijke Vernieuwing
3.173
4.418
-1.244 N
Totaal
80.899
79.704
1.196 V
6.3 Inkomensregelingen
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
Pagina 98
Programmabegroting 2025-2028
Deel C: Bijlagen
Pagina 99
Programmabegroting 2025-2028
Bijlage 1 Verplichte beleidsindicatoren Nr. Naam Indicator
Eenheid
1.
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
7,0
2025
2.
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
6,5
2021
3.
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
422,0
4.
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
20%
5.
Overhead
% van totale lasten
13%
6.
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren
6,0
2023
7.
Vervallen 275,0
2023
5,0
2023
10,0
2023
695,0
2023
65,0
2023
90,0
2023
%
44,0
2023
16. Vestigingen (van bedrijven)
Totaal geregistreerde vestigingen
2620
2024
17. Absoluut verzuim
Aantal Hengelo + Borne
<5 2022-2023
18. Relatief verzuim
Aantal Hengelo + Borne
55,0 2022-2023
Alle diefstallen 8.
Winkeldiefstallen
10. Diefstallen uit woning Alle misdrijven 9.
Gewelds- en seksuele misdrijven
11.
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Totaal geregistreerde diefstallen Totaal geregistreerde winkeldiefstallen Totaal geregistreerde diefstallen uit woningen Totaal geregistreerde misdrijven Totaal geregistreerde gewelds- en seksuele Totaal geregistreerde vernielingen en beschadigingen
Waarde Periode
2021
12. Vervallen 13. Vervallen 14.
Functiemenging (verhouding banenwoningen)
15. Vervallen
Pagina 100