CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Omgevingsvisie Borne 'Samen Borne'

Raadsvergadering 27 januari 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Vaststellen omgevingsvisie ‘Samen Borne’24.372 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

In een toegankelijke openbare ruimte hebben we ook aan acht voor e verschillen e vervoersmi elen ie inwoners kunnen kiezen. Niet ie ereen in onze gemeente heeft gelijke mogelijkhe en of kansen om zich te verplaatsen. Een eel van onze inwoners heeft mobiliteitsof bereikbaarhei sarmoe e. Door e fiets- en voetpa en veilig in te richten willen we at inwoners zich makkelijker kunnen verplaatsen voor korte afstan en. Voor langere afstan en willen we inzetten op een toegankelijk openbaar vervoersnetwerk om e ongelijkhei te verkleinen.

5.3.5 We streven naar een veilige schoolomgeving De schoolomgeving is voor e kin eren in onze gemeente erg belangrijk. Dit is e plek waar kin eren zich ontwikkelen en leren. Deze plek moet veilig zijn, zowel op school als ron om school. Ron om scholen hebben we extra aan acht voor verkeersveilighei . We vin en het belangrijk at kin eren op een veilige manier (zelfstan ig) naar school kunnen gaan. We zien ook kansen om, waar mogelijk schoolstraten in te richten, zo at auto’s min er ichtbij e school komen. Ook willen we stimuleren at kin eren lopen of met e fiets naar school komen. Hiervoor zijn veilige schoolroutes cruciaal.

Werken is meedoen Voor het grootste eel van onze inwoners is het vanzelfspreken om een passen e baan te hebben, maar niet voor ie ereen. Een eel van e inwoners heeft, om welke re en an ook, een afstan tot e arbei smarkt. We vin en at werken meer is an alleen gel ver ienen. Door te werken oen inwoners mee in e samenleving, bouwen ze contacten op en hebben ze een waar evolle tij sinvulling. We stimuleren participatie aan e samenleving voor alle inwoners, waarbij we uitgaan van e participatiela er. De participatiela er gaat van

schoolpleinen te vergroenen zo at (buiten)spelen en bewegen nog aantrekkelijker wor t. We zien kansen om, waar mogelijk, (sport)verenigingen te betrekken bij scholen om naschoolse activiteiten en sportieve ontmoetingen in e buurt te organiseren. Als we kijken naar e sociale veilighei streven we naar inclusief on erwijs, met plaats voor ie er kin . Als kin eren zich thuis voelen op school, neemt het gevoel van veilighei toe. We geloven at kin eren hier oor ook beter kunnen leren. We streven naar een inclusieve on erwijsomgeving waar kin eren met verschillen e achtergron en, mogelijkhe en en behoeften samen opgroeien en leren. Hier oor leren kin eren verschillen e achtergron en kennen en hebben ze meer begrip voor elkaar. Het betekent at kin eren terecht kunnen op een school in e gemeente Borne, tenzij een gespecialiseer e setting beter past bij e on ersteuningsbehoefte van het kin . Als gemeente zijn we berei scholen te on ersteunen waar no ig en mogelijk, bijvoorbeel op het gebie van on erwijshuisvesting of leerlingenvervoer.

Ook e veilighei op scholen is erg belangrijk. Hierbij gaat het om e fysieke en sociale veilighei . Als gemeente zijn we verantwoor elijk voor e huisvesting van ons primair on erwijs. We willen at onze kin eren in goe e gebouwen en in een gezon e omgeving on erwijs krijgen. Ook willen we veilige schoolpleinen, ie tegelijkertij kin eren stimuleren om avontuurlijk te spelen. We vin en het belangrijk at e schoolomgeving, ook buiten schooltij , een functie hebben voor e buurt. We verkennen aarom e opties voor multifunctioneel gebruik van e schoolpleinen en schoolgebouwen. Daarnaast willen we scholen stimuleren om hun Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 27

In gemeente Borne willen we aan de slag gaan met …. •

Het in beel brengen van nieuwe sportvormen (zoals freerunnen, calisthenics, skateboar en) ie aansluiten bij onze gemeente;

•

Het actualiseren van het Vergunningverlening, Toezicht en Han having Belei 2.0;

•

Het opstellen van het Integraal Veilighei splan 2027; •

Het thema milieu (aspecten), met extra aan acht voor geur en externe veilighei ; •

Verkennen van e mogelijkhe en voor

multifunctioneel gebruik van schoolgebouwen/ pleinen.

Wat vinden inwoners? •

Ontmoeten in e buitenruimte is goe . Dit kan

gestimuleer wor en oor meer groene ruimtes met water, bankjes en scha uw in e gemeente te hebben. Ook ruimte voor evenementen en horeca raagt hieraan bij. •

Inwoners vin en het belangrijk at er voor alle

leeftij sgroepen vol oen e ontmoetingsmogelijkhe en zijn. •

Volgens inwoners kan e gemeente bewegen stimuleren oor onveilige verkeerssituaties aan te pakken. Ook helpt het als er meer en betere fiets- en wan elpa en komen tussen e kernen en het buitengebie .

(Bron: Bornse Dromen Dagen, 2023 en inwonersenquête, 2025)

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 28

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 29

5.4

Ondernemend en gastvrij

5.4.1

De principes

Een kijkje in het textielverleden van Borne Onze gemeente kan gezien wor en als e bron van e Twentse textielgeschie enis. Tot e 16e eeuw ontwikkel e Borne zich als agrarisch orp, met het spinnen en weven als huisnijverhei . On er invloe hiervan kon zich in e 17e en 18e eeuw in Borne een linnennijverhei ontwikkelen. Deze nijverhei maakte at in e twee e helft van e 18e eeuw linnenhan elaren zich in Borne vestig en. Aanvankelijk ontwikkel en er kleine textielbe rijven in het ou e centrum van Borne, waarna na 1865 e eerste grotere textielfabriek

vrijetij seconomie raagt hier aan bij. We hebben een rijk textielverle en, een prachtig buitengebie en een groot evenementenaanbo . Dit maakt ons aantrekkelijk voor bezoekers van buiten e gemeente, maar ook voor e eigen inwoners. Graag behou en en versterken we eze kwaliteiten. Zo is onze gemeente een aantrekkelijke plek om te wonen, te werken en te recreëren. De principes binnen it thema zijn: • We streven naar be rijvighei passen bij Borne • We faciliteren e ontwikkeling van vrijetij seconomie

Spanjaar wer opgericht. Tegenwoor ig herinneren on er an ere het kantoorgebouw van e Spanjaar sfabriek, Villa Elisabeth, e Pellenhof, het Witte huis, straatnamen, museum Bussemakerhuis en an ere rijksmonumenten ons aan het Bornse textielverle en.

We vin en at onze gemeente primair een woongemeente is. Maar at betekent niet at er geen ruimte is voor an ere functies, zoals werken en e vrijetij seconomie. Werkgelegenhei in e buurt is juist een belangrijke re en voor mensen om ergens te wonen. Daarom vin en we het belangrijk at we vol oen e en passen e be rijvighei in onze gemeente hebben. We zoeken hierin naar een goe e balans met an ere functies. Daarnaast willen we at onze gemeente een aantrekkelijke plek is om te ontspannen en te recreëren. De

5.4.2 We streven naar bedrijvigheid passend bij Borne We vin en het belangrijk at er passen e werkgelegenhei is voor onze inwoners, maar we vin en at niet ie ereen hier hoeft te werken. Veel inwoners werken buiten onze gemeente. Daarom streven we in e regio gezamenlijk naar een evenwichtige ver eling van het aantal beschikbare banen en e beroepsbevolking. Dit betekent echter niet at er in onze gemeente geen ruimte is voor be rijvighei . We vin en het belangrijk at mensen ie in onze gemeente willen werken, hier kunnen werken. Maar e werkgelegenhei moet wel aansluiten op ons karakter. Wat past bij het karakter van onze gemeente verschilt per plek. In het centrum vin en we etailhan el en horeca goe passen, in Ou Borne hebben we meer aan acht voor recreatie en het buitengebie bie t vooral ruimte voor e

agrarische sector en nieuwe functies. We bie en hier bijvoorbeel ook ruimte voor (verblijfs) recreatie op (voormalige) agrarische erven. Ook tussen e be rijventerreinen zien we verschillen. Op Molenkamp is er bijvoorbeel plaats voor nietreguliere volumineuze etailhan el en grootschalige leisure functies, terwijl it op Westermaat-Vel kamp niet is toegestaan. Daarnaast bie t kantoorlocatie Oostermaat alleen ruimte voor kantoren. We moedigen innovatieve bedrijvigheid, kleinschalige bedrijven en startups aan We vin en het belangrijk at e be rijvighei past binnen het lokale karakter van onze gemeente, zorgt voor werkgelegenhei en bij raagt aan e leven ighei . We zien aarom vooral kansen voor kleinschalige be rijven, lokale on ernemingen, ambachtelijke be rijven en startups. Innovatieve en uurzame be rijvighei hebben een goe toekomstperspectief. Daarom willen we ruimte geven aan eze be rijven in onze gemeente. We stimuleren ontwikkelingen en innovaties ie bij ragen aan e ver uurzaming van be rijven, e energietransitie, het aanpakken van klimaatopgaven en het aanpakken van stikstof- en natuuropgaven. Deze be rijven ragen boven ien ook bij aan onze ambities op het gebie van economie, veilighei , uurzaamhei , water en groen. Locaties voor (niet-agrarische) bedrijvigheid We willen at kleinschalige be rijvighei zich zo veel mogelijk vestigt binnen onze bestaan e bebouw e structuren.

Daarom kijken we eerst naar ver ichting of hergebruik van bestaan e locaties. Hierbij kan Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 30

ge acht wor en aan (verou er e) be rijventerreinen of kantoorlocaties. Om at we willen at kleinschalige be rijvighei zich vestigt in e bebouw e structuren, gaan we voorzichtig om met het wegbestemmen van kleinschalige be rijvighei om woningen te realiseren. We vin en at be rijven aan huis in woonwijken of in het buitengebie mogelijk moeten zijn zolang het past in e omgeving. Ook e aanloopstraten ron om het centrum van Borne kunnen wor en gebruikt voor kleinschalige be rijvighei , zoals zakelijke ienstverlening of kantoren. Borne kent rie grotere werklocaties: be rijventerrein Molenkamp, Westermaat De Vel kamp en kantorenpark Oostermaat. In het ka er van e herinrichting van e ron weg N743 in Borne (zie paragraaf 6.1.2) willen we kijken naar eventuele ontwikkelingsmogelijkhe en op kantoorlocatie Oostermaat. Voor e be rijventerreinen voorzien we op it moment geen uitbrei ing. We richten ons aarom vooral op herontwikkeling en passen gebruik van e bestaan e terreinen. We streven hiervoor naar ui elijke ka ers voor transformatie, ver ichting en verkleuring. Verkleuring betekent at e aar en functie van een be rijventerrein veran ert, vaak oor een verschuiving in e gebruikerssamenstelling of activiteiten (zoals wonen) toe te staan. We willen at eze rie aspecten in samenhang wor en on erzocht. Op it moment zijn er al iverse ontwikkelingen op onze be rijventerreinen voorzien.

Hierbij wor en locaties getransformeer tot locaties met woningen, bijvoorbeel een locatie aan e Steenbakkersweg en op e hoek van e Prins Bernhar laan met e

Oonksweg (Jonge Poerink). We willen at e ka ers voor transformatie, ver ichting en verkleuring voor an ere gevallen ui elijkhei bie en. Bij solitaire be rijfslocaties zien we in het algemeen meer mogelijkhe en voor verkleuring naar een woonfunctie, maar ook hier gaan we aar voorzichtig mee om. Hetzelf e gel t voor aanloopstraten ron om het centrum van Borne. De afweging of verkleuring wenselijk is betreft altij maatwerk. Passende agrarische activiteiten De agrarische sector is beel bepalen voor het buitengebie . Daarom is het toekomstperspectief voor e agrarische sector belangrijk. De sector is echter in beweging. Agrariërs staan voor grote uit agingen oor strengere regels op het gebie van stikstof, water en bo emkwaliteit. Ook is er stee s meer aan acht voor uurzaamhei , ierenwelzijn en natuur. Dit zorgt ervoor at (een eel van) e agrarische be rijven hun be rijvighei waarschijnlijk moet aanpassen. We willen agrariërs vol oen e toekomstperspectief geven, zolang hun be rijvighei binnen e ka ers van wet- en regelgeving past. We kijken graag samen met agrariërs naar e mogelijkhe en. Als het past binnen wet- en regelgeving kunnen agrariërs hun be rijvighei voortzetten, of mogelijks zelfs uitbrei en. Waar het niet past, zal e be rijfsvoering moeten wor en aangepast.

We staan aarbij open voor agrariërs ie willen ver uurzamen, hun be rijvighei willen verbre en of omschakelen naar an ere be rijvighei ie past binnen e ka ers. Hierbij willen we na rukkelijk wel voorkomen at veran eren e agrarische be rijvighei lei t tot een verslechtering van e

algehele gezon hei , milieu- en/of waterkwaliteit. Een voorbeel hiervan kan be rijvighei zijn waarin gewasbeschermingsmi elen wor en gebruikt, zoals het telen van lelies. We zien agrarische be rijvighei echter ook stee s vaker botsen met an ere aspecten, zoals het behou van groen, natuur en een gezon e leefomgeving. Sommige agrarische be rijven, zoals intensieve veehou erijen, kunnen negatieve invloe hebben op e gezon hei van omwonen en bijvoorbeel oor geurhin er en uitstoot van fijnstof. De effecten zijn afhankelijk van e afstan tot een veehou erij, het type ieren en e be rijfsvoering. We volgen het lan elijk belei voor intensieve veehou erijen. Dit kan mogelijk gevolgen hebben voor agrarische be rijven in Borne (min er intensief, meer natuurinclusief). Dit vraagt om maatwerk. Bij initiatieven hou en we er ook rekening mee at nieuwe ontwikkelingen moeten lei en tot een verbetering van ruimtelijke en lan schappelijke kwaliteit. Boom- en sierteelt is een specifieke tak binnen e agrarische sector. Nieuwvestiging of omschakeling van be rijfsvoering naar boom- en sierteelt vin en we niet gewenst. Daarnaast on erzoeken we hoe we in e toekomst willen omgaan met teelt, in het ka er van een integraal perspectief voor het buitengebie .

5.4.3 We faciliteren de ontwikkeling van vrijetijdseconomie Onze gemeente heeft een prachtig buitengebie van goe e kwaliteit, een rijk evenementenaanbo en een groot textielverle en. Daarnaast hebben we een gunstige ligging in Twente. Dichtbij grote ste en

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 31

als Almelo, Hengelo en Ensche e. Dit maakt onze gemeente aantrekkelijk voor bezoekers ie een agje uit willen. Tegelijkertij vin en we het belangrijk at onze eigen inwoners vol oen e mogelijkhe en hebben om te ontspannen en te recreëren. Om e vrijetij seconomie goe te ontwikkelen, zijn er aan achtspunten. We moeten bijvoorbeel goe letten op e raagkracht van het buitengebie . Hierbij gaat het vooral om het behou van e lan schappelijke kwaliteiten en e gebruiksmogelijkhe en voor agrariërs. Er komen stee s meer wensen en eisen op ons buitengebie af. Denk aan ruimte voor uurzaamhei , lan bouw, bio iversiteit, wonen en recreatie. De ruimte is echter beperkt, us willen we aar zorgvul ig mee omgaan. Aantrekkelijk voor onze inwoners en bezoekers We streven naar een vrijetij seconomie ie bij raagt aan e leven ighei van onze gemeente en aan het welzijn van onze inwoners. Een aantrekkelijke vrijetij seconomie helpt om onze positie binnen Twente te versterken. Om it ver er te stimuleren, zetten we in op gerichte marketing. Die marketing moet zich richten op e unieke elementen van Borne, waaron er ons textielverle en, Ou Borne, het openluchttheater in Hertme, folklore, onze evenementen en e Groene Poort. Deze on er elen vertellen samen het Bornse verhaal. Dankzij onze gunstige ligging in het hart van Twente, het erfgoe en het mooie buitengebie hebben we veel kansen voor recreatie.

We kiezen bewust voor kwaliteit boven kwantiteit: liever passen e recreatie an grootschalig toerisme. Hier oor kunnen we onze kansen in e vrijetij seconomie

benutten én kunnen inwoners blijven genieten van onze vrijetij svoorzieningen. Hiervoor zien we bijvoorbeel e meerwaar e van ons rijke evenementenaanbo . We vin en het belangrijk at er een passen en gevarieer aanbo is. Zo blijven we aantrekkelijk voor ie ereen ie hier woont, werkt of ons bezoekt. Kansen voor onze vrijetijdseconomie We zien verschillen e kansen om onze vrijetij seconomie te versterken. Hierbij enken we bijvoorbeel aan het centrum en Ou Borne. In het centrum willen we e agrecreatie en horecasector versterken. Het hui ige horeca-aanbo is beperkt. Door meer horecazaken toe te voegen, kunnen inwoners en bezoekers gemakkelijker ergens iets rinken of eten. Dit maakt het voor inwoners aantrekkelijker, maar ook voor bezoekers om een agje naar Borne te komen. Ook zijn er hier oor voor inwoners meer plekken om elkaar te ontmoeten. In paragraaf 5.5.3 lichten wij onze visie op horeca in onze gemeente ver er toe. Ook liggen er kansen voor overnachtingsmogelijkhe en in het centrum. Ou Borne heeft ook veel potentie voor uitbrei ing van ag- en verblijfsrecreatie. Het is op it moment een van e weinige (rijks) bescherm e orpsgezicht binnen Twente. We zien kansen voor activiteiten en ontwikkelingen ie aansluiten bij het bescherm e orpsgezicht.

Hierbij kan ge acht wor en aan kunstzinnige vorming, ambachten, kunsten in beel bepalen e gebouwen, galerieën, passen e horeca en authentieke winkels. Regionaal maken we afspraken ron om gebie sbiografieën. Hierbij kijken we naar e cultuurhistorische, lan schappelijke,

ruimtelijk en sociaal-maatschappelijke lagen in een gebie en e manier hoe it e i entiteit vormt. In gemeente Borne willen we hier graag mee aan e slag gaan. We vin en het aarnaast belangrijk om het centrum en Ou Borne beter met elkaar te verbin en. Dit willen we oen oor een ste enbouwkun ige en architectonische samenhang te creëren. Dit betekent at gebouwen en e omgeving goe bij elkaar passen en gezamenlijk een logisch geheel vormen. Deze samenhang trekken we ook oor naar e Bornsche Maten. Op eze manier willen we bezoekers van Ou Borne stimuleren het centrum te bezoeken en an ersom. Ook willen we in Ou Borne publieksfuncties toevoegen op strategische locaties om e overgang te bevor eren. Ons buitengebie heeft ook veel kansen. Hier kan ons lan schap zowel bij ragen aan het natuurbehou als een recreatieve waar e hebben. We willen aarom e verblijfskwaliteit van e openbare ruimte en het lan schap versterken. Een mooie, goe verzorg e openbare ruimte verhoogt e aantrekkelijkhei van onze gemeente, voor bezoekers én inwoners. Zo zorgen we ervoor at mensen zich welkom voelen en graag terugkomen. Denk hierbij aan het verbeteren van parken, het toevoegen van zitplekken, het behou en of bouwen van hoogwaar ige architectuur, het voorzien in openbare toiletten en het versterken van groenstructuren. We willen ook het erfgoe in onze gemeente beter inzetten voor e vrijetij seconomie.

We hebben tal van waar evolle monumenten en historische gebouwen. In het buitengebie hebben we

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 32

on er meer e Zwanenhof, De Hon eborg en e lan goe eren Welevel en Twickel. In het centrum kennen we Villa Elizabeth en in Ou Borne het Bussemakerhuis, e Ou e Kerk, De Pellenhof, e klopjeswoningen, enzovoort. We willen het bestaan e erfgoe beter beleefbaar en toegankelijk maken. Bij leegstaan e waar evolle, monumentale en/of karakteristieke pan en geven we e voorkeur aan een openbare functie. De na ruk ligt hierbij op een toeristisch-recreatieve functie. Zo kan het erfgoe beter beleefbaar en toegankelijk wor en gemaakt. Monumentale woningen blijven hierbij uiteraar privé. Ook zien we kansen om e verblijfsrecreatie te stimuleren. We zetten in op toekomstbesten ige en uurzame verblijfsaccommo aties en zien kansen voor e ontwikkeling van nieuwe, bijzon ere en luxe accommo aties als aanvulling op het hui ige aanbo . Ruimte voor passende recreatie in het buitengebied We zijn trots op e Groene Poort. De Groene Poort vormt binnen e Twentse ste enban e groene verbin ingszone tussen het Nationaal an schap Noor oost Twente en e lan goe eren van Zui oost Twente. Het is een gebie met veel potentie voor toerisme. We willen e Groene Poort aantrekkelijk hou en oor het fiets- en wan elnetwerk waar mogelijk uit te brei en en/of te verbeteren. Dit bie t niet alleen recreatiemogelijkhe en, maar stimuleert ook inwoners en bezoekers om meer te bewegen.

Boven ien zijn wan elen en fietsen laag rempelige manieren om e omgeving te verkennen.

van het gebie . De natuur, rust en bio iversiteit mogen niet negatief wor en beïnvloe oor recreatie. Daarom kijken we stee s goe of nieuwe routes of ontwikkelingen passen bij het gebie . We willen het karakteristieke lan schap behou en en versterken. Hierbij zijn e karakteristieke, beel bepalen e, waar evolle of monumentale bebouwing en e historische en lan schappelijk waar evolle structuren lei en . Voorbeel en van nieuwe ontwikkelingen zijn nieuwe functies, zoals een recreatieve functie op vrijkomen e erven of vrijkomen e en/of vrijgekomen agrarische bebouwing (VAB), of een nevenactiviteit bij een agrarisch be rijf.

echter vooral een faciliteren e rol. Evenementen ie aansluiten op onze i entiteit zijn bijvoorbeel activiteiten ie aansluiten bij het textielverle en, bij e kleinschalige agrecreatie of bij het fietsen wan elnetwerk. Ook kleinschalige culturele initiatieven, zoals muziekoptre ens of lokale markten, kunnen een waar evolle aanvulling zijn.

Om at er in het buitengebie veel functies samenkomen, zoals natuur, bio iversiteit, recreatie en (agrarische) be rijvighei , willen we graag aan e slag met een integraal perspectief voor het buitengebie . Dit moet inzicht geven in e mogelijkhe en voor ontwikkelingen in het buitengebie , met respect voor e kwalitatieve waar en van het buitengebie , zoals e lan goe eren en e water- en groenstructuren. Passend evenementenaanbod In onze gemeente zijn het hele jaar oor evenementen, zoals e Palmpasenoptocht, Borne op z’n Best en e Melbuul’n agen. Deze evenementen vin en vaak plaats in het centrum van Borne of in het openluchttheater van Hertme. Ze zorgen voor leven ighei en verbin ing binnen onze gemeenschap. Onze ambitie is at het aanbo op peil blijft, en waar mogelijk wor t versterkt met evenementen ie e i entiteit van Borne on ersteunen. Als gemeente hebben we hierin

Tegelijk blijven we goe letten op e raagkracht Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 33

Wat vinden inwoners?

In gemeente Borne willen we aan de slag gaan met …. •

Het on erzoeken van e

•

Inwoners vin en Borne primair een woongemeente en maken gebruik van e werkgelegenhei in e regio.

ontwikkelingsmogelijkhe en van kantoorlocatie •

Oostermaat in het ka er van e herinrichting van e •

Nieuwe be rijvighei moet met name bestaan

ron weg;

uit kleinschalige be rijven en startups. Ook staan

Het opstellen van ka ers ron om transformatie,

inwoners positief tegenover boerenbe rijven ie willen transformeren naar een uurzamer be rijf.

ver ichting en verkleuring van be rijventerreinen; • • •

Het opstellen van gebie sbiografieën;

•

Inwoners vin en het belangrijk at e rust en openhei

Het verbeteren van e verbin ing tussen Ou Borne

van het buitengebie behou en wor t. Dit verkiezen

en het centrum;

zij boven het toevoegen van recreatie. Ze vrezen vooral

Het verkennen van e mogelijkhei om richting

voor meer afval, negatieve invloe op e natuur en

te geven aan e gewenste ontwikkelingen in het

ieren, verkeers rukte, gelui soverlast als het toerisme in het buitengebie toeneemt.

buitengebie . •

Inwoners waar eren e natuur, rust en het wan el- en fietsnetwerk in het buitengebie . •

Bij herbestemming van leegstaan e karakteristieke gebouwen/monumenten, geven inwoners e voorkeur aan e functie wonen, horeca of maatschappelijk. •

Inwoners vin en at Borne zich beter kan

on erschei en op het gebie van recreatie. Een grotere commerciële voorziening kan hier aan bij ragen. Maar er moeten ook meer vrijetij svoorzieningen voor inwoners komen, zoals een skatepark, speeltuin, sportparcours etc.

(Bron: Bornse Dromen Dagen, 2023 en inwonersenquête, 2025)

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 34

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 35

5.5

Bereikbaar en toegankelijk

5.5.1 De principes Een toekomstbesten ige leefomgeving vraagt om goe bereikbare voorzieningen, uurzame mobiliteit én ruimte om te spelen en ontmoeten. We willen at inwoners zich makkelijk kunnen verplaatsen en toegang hebben tot essentiële voorzieningen zoals scholen, zorg en supermarkten. Tegelijk is er aan acht no ig voor speelruimte en e verblijfskwaliteit, ie bij ragen aan gezon hei , sociale cohesie en het opgroeien van kin eren. De principes binnen it thema zijn: • We passen het STOMP-principe toe • We clusteren onze voorzieningen, tenzij…

5.5.2 We passen het STOMP-principe toe We willen inwoners stimuleren bewust te wor en van welk vervoersmi el zij kiezen. Hiervoor hanteren we het STOMP-principe. STOMP staat voor: Stappen (wan elen), Trappen (fietsen), Openbaar vervoer, Mobiliteits iensten (MaaS5) en Privéauto. Het STOMP-principe betekent at we vooral in willen zetten op gezon e mobiliteit namelijk langzaam verkeer, Stappen (lopen) en Trappen (fietsen). Daarvoor willen we e openbare ruimte zo inrichten at lopen en fietsen vanzelfspreken e keuzes wor en. Daarna geven we e voorkeur aan het openbaar vervoer. Als at geen optie is, stimuleren we het gebruik van eelvervoer. Pas als laatste optie komt e privéauto in beel . Als mensen toch kiezen voor e privéauto, stimuleren we elektrisch autogebruik. Hierbij staan we open voor innovatieve i eeën ie autogebruik ver uurzamen. Door in te zetten op het STOMP-principe willen we bij ragen aan e rie V’s. Namelijk Vermin eren, 5

Verschuiven en Verschonen. We zetten in op het vermin eren van het aantal kilometers at we gezamenlijk afleggen. Als we an toch moeten reizen, verschuiven we naar uurzame vervoerswijzen, zoals e fiets en het openbaar vervoer. Mocht at niet kunnen an streven we naar het verschonen we het vervoer zelf, bijvoorbeel oor elektrische auto’s. Om it mogelijk te maken, zijn verschillen e maatregelen mogelijk. Zo willen we meer fietsstraten aanleggen, het openbaar vervoer beter verbin en en e maximumsnelhei op wegen verlagen. Ook willen we e ruimte voor e auto waar mogelijk vermin eren, zo at er meer plek voor an ere functies is. Boven ien bevor eren we op eze manier e gezon hei en het welzijn van onze inwoners. Door at inwoners meer lopen en fietsen bewegen ze meer en ontmoeten ze elkaar vaker in e openbare ruimte. Lopen en fietsen stimuleren open en fietsen vormen e eerste twee stappen binnen het STOMP-principe. Deze vormen van mobiliteit hebben an ook onze voorkeur. Door te kiezen voor lopen en fietsen verkleinen we e kans op mobiliteitsarmoe e. Vrijwel ie ereen kan gebruikmaken van eze manieren van verplaatsen. Om lopen en fietsen te stimuleren, zijn twee zaken van groot belang. Ten eerste hebben we veilige routes met min er gemotoriseer verkeer no ig. We willen e openbare ruimte zo inrichten at mensen zich lopen of fietsen veilig en gemakkelijk kunnen

verplaatsen. Daarbij willen we meer, overzichtelijkere en snellere verbin ingen realiseren en verkennen wat e mogelijkhe en zijn om bestaan e straten om te vormen tot fietsstraten. Extra aan acht gaat uit naar e routes tussen het centrum, scholen, sportvoorzieningen en woonwijken. Ook focussen we ons op e verbin ing tussen het centrum en Ou Borne. Dit moet ervoor zorgen at belangrijke voorzieningen goe bereikbaar zijn. Daarnaast willen we at ran voorwaar en, zoals vol oen e en veilige fiets parkeerplekken, op or e zijn. Tegelijkertij beperken we het autoverkeer in onze kernen. De aanleg van e Vloe beltverbin ing raagt hieraan bij en we on erzoeken op welke wegen we e maximumsnelhei kunnen verlagen. Door ron om Borne en ron om het centrum een ring te maken willen we ervoor zorgen at e auto niet overal meer gaat komen. Daarnaast willen we voor langparkeer ers een parkeerplaats (overstapplaats) aan e ran van het centrum in e nabijhei van e N743 faciliteren. Ten twee e is ge ragsveran ering erg belangrijk. We kunnen als gemeente het wan elen en fietsen beter organiseren, maar uitein elijk moeten inwoners en on ernemers zelf kiezen voor lopen of fietsen. Door e juiste omstan ighe en te creëren, willen we at lopen en fietsen vanzelfspreken e en aantrekkelijke keuzes wor en. Ook willen we inwoners informeren over e positieve effecten van lopen en fietsen.

Passend openbaar vervoer Openbaar vervoer is een uurzaam alternatief voor e auto voor langere afstan en. Maar ook

Mobility as a service: Deelvervoer, gebruiken kunnen meer ere mobiliteits iensten elen en inplannen. Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 36

voor kortere afstan en is het een belangrijk vervoersmi el, bijvoorbeel voor mensen ie min er mobiel zijn. Daarom hebben we oog voor e verbin ingen van het openbaar vervoernetwerk binnen én buiten onze gemeente. Dankzij ons treinstation zijn we goe verbon en met omliggen e ste en zoals Ensche e, Almelo en Hengelo. Vanuit aar is e rest van Ne erlan goe bereikbaar met het openbaar vervoer. Deze verbin ing is voor ons erg waar evol. De verbin ingen binnen onze gemeente willen we ver er versterken. We willen on erzoeken of e N743 een Hoogwaar ig Openbaarvervoer Verbin ing (HOV) kan wor en. Ook willen we e reguliere buslijnen aanvullen met flexibele vervoersvormen. We hebben met FlexRRReis een goe ekken openbaar vervoer. Daarnaast zijn er lokale initiatieven, zoals Automaatje, ie – hoewel ze niet officieel on er het openbaar vervoer vallen – wel bij ragen aan e bereikbaarhei voor mensen ie min er mobiel zijn. We streven ernaar it aan te vullen met aanvullen openbaar vervoer (voor elke inwoner toegankelijk), waarbij voor inwoners ie it no ig hebben, it wor t ingezet als Wmo-vervoer. Ons openbaar vervoer heeft echter ook aan achtspunten. Ten eerste vin en we het belangrijk at zorgvoorzieningen goe bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. Daarom streven we naar bushaltes in e irecte omgeving van zorglocaties. Ten twee e kan e veilighei van e oversteek van e spoorlijn beter.

Hiervoor werken we nauw samen met ProRail en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. We zijn bezig met e voorberei ingen voor een on er oorgang bij

e Bornerbroeksestraat. Daarnaast willen we e situatie aan e Oonksweg verbeteren oor mi el van e aanleg van een vrijliggen fietspa en een reconstructie van e weg. Autoverkeer We weten at nog vaak voor e auto gekozen wor t en at e auto ook een belangrijk vervoersmi el blijft. Daarom hebben we ook aan acht voor e autobereikbaarhei . We vin en het vooral belangrijk at het autoverkeer veiliger en schoner wor t en at we onno ig autoverkeer in e kernen vermin eren. Onze ambitie is ui elijk: geen verkeers o en in onze gemeente. Ook willen we het aantal verkeersongevallen met letsel zo veel mogelijk terug ringen. Om e verkeersveilighei te verhogen, willen we e openbare ruimte aanpassen. We streven ernaar at automobilisten langzamer gaan rij en en on erzoeken waar we e maximumsnelhei in e kernen kunnen verlagen van 50 naar 30 km/uur. Dit brengt mogelijk ook kansen met zich mee voor woningbouw en voor e herinrichting van e openbare ruimte. In het buitengebie willen we e snelhei waar mogelijk terugbrengen naar 60 km/uur. Om e juiste snelhei af te wingen, is het belangrijk at e inrichting van wegen automobilisten wingen om langzamer te rij en. Daarom passen we niet alleen waar mogelijk e maximumsnelhei aan, maar willen we maatregelen nemen ie langzamer rij en af wingen. Hierbij enken we bijvoorbeel aan versmallingen en rempels.

De inrichting van e weg moet passen bij e snelhei ie gevraag wor t. Naast fysieke maatregelen willen we via ge ragscampagnes bewustwor ing creëren. Bewustwor ing is

essentieel om het verkeersge rag blijven te veran eren. Om het oorgaan verkeer in onze kernen te vermin eren, is e aanleg van e Vloe beltverbin ing belangrijk. Auto’s wor en hier oor voortaan namelijk om e kernen Borne en Zen eren heen gelei . Door at er min er verkeer over eze wegen gaat, kunnen we eze routes met meer groen herinrichten. Dit kan bijvoorbeel gel en voor e N743 tussen Zen eren en Borne, e Bornerbroeksestraat en e Albergerweg. Ook kunnen we in Borne en Zen eren meer ruimte geven aan voetgangers en fietsers en ou e verbin ingen in ere herstellen. Dit bie t vooral kansen om veilige fietsverbin ingen en looproutes tussen e wijken Bornsche Maten en Stroom Esch en het centrum te realiseren. We willen in onze gemeente graag uurzaam autogebruik stimuleren. Uitein elijk moeten inwoners e keuze maken of ze overstappen naar bijvoorbeel een elektrische auto. Als gemeente stimuleren we inwoners eze keuze te maken oor e ran voorwaar en op or e te hebben. Zo zetten we in op een goe ekken netwerk van oplaa punten.

5.5.3 We clusteren (commerciële) voorzieningen, tenzij… De bereikbaarhei van voorzieningen is erg belangrijk. We vin en het belangrijk at inwoners eenvou ig bij voorzieningen kunnen komen, ook als zij min er mobiel zijn. Bereikbaarhei kan je op verschillen e manieren waarborgen. Door voorzieningen bijvoorbeel te sprei en over e Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 37

gemeente zijn er verschillen e voorzieningen ichtbij huis. Echter zijn voorzieningen hier oor niet bij elkaar gelegen en is het min er makkelijk om verschillen e voorzieningen te combineren, zoals een bezoek aan e bakker en e supermarkt. Een an ere manier om e bereikbaarhei te realiseren, is oor voorzieningen te clusteren op een locatie en te zorgen at eze locatie met verschillen e vervoersmi elen goe bereikbaar is. Wij kiezen voor eze twee e optie. Voorzieningenstructuur sluit aan op de bevolkingsgroep We willen groeien naar minimaal 30.000 inwoners. Een belangrijke voorwaar e hiervoor is at onze voorzieningen it aankunnen en meegroeien waar it no ig is. Als we meer inwoners hebben, neemt e vraag naar voorzieningen namelijk toe. Dit zal voornamelijk het geval zijn in e kern en het centrum van Borne. Hier zitten momenteel e meeste voorzieningen. Door at Zen eren en Hertme kleinere orpen zijn, zijn er min er voorzieningen. We zien at in eze orpen nu soms (net) te weinig raagvlak is voor e toekomstbesten ighei van bestaan e voorzieningen. We vin en het echter belangrijk at ook in eze orpen een passen aanbo blijft bestaan. Door woningbouw in eze orpen neemt het aantal inwoners toe. Hier oor groeit ook het raagvlak voor voorzieningen en neemt e toekomstbesten ighei ervan toe. Natuurlijk heeft niet ie ereen ezelf e behoefte.

Daarom is het niet genoeg om alleen te kijken naar absolute bevolkingsgroei. De voorzieningen moeten ook passen bij onze bevolkingssamenstelling. En bevolkingssamenstelling met relatief veel kin eren betekent bijvoorbeel een grotere behoefte aan

on erwijs, terwijl een groeien aantal ou eren juist om meer zorgvoorzieningen vraagt. We willen on erzoeken welke voorzieningen extra aan acht no ig hebben voor e toekomstbesten ighei en hou en hierbij rekening met e emografische ontwikkeling. Hierbij zullen we zowel naar voorzieningen waar meer aanbo voor no ig is, als naar voorzieningen waarbij meer inwoners no ig zijn voor het raagvlak van voorzieningen kijken. In ien er behoefte is aan extra voorzieningen, willen we on erzoeken we op welke locaties eze moeten komen. We weten at er op it moment vol oen e sportvoorzieningen en winkels voor agelijks aanbo zijn. Voor on erwijs en zorg is op korte termijn mogelijk meer aan acht no ig. Daarnaast kijken we welke rol wij als gemeente hebben bij verschillen e voorzieningen. We zijn ons er ook van bewust at we als gemeente niet op alles kunnen sturen. Commerciële voorzieningen laten we vooral over aan e markt(behoefte), hier sturen we alleen op oor mi el van vestigingsbelei . Bij maatschappelijke voorzieningen hebben we meer invloe . We zijn bijvoorbeel verantwoor elijk voor on erwijshuisvesting (basisscholen). Voor een eel zijn we echter ook afhankelijk van e (arbei s)markt. Zo is er momenteel een gebrek aan gekwalificeer personeel of vrijwilligers en zorgen bezuinigingen bij e Rijksoverhei ook voor bezuinigingen op gemeentelijk niveau.

Voor huisvesting van huisartsen rust geen zorgplicht. Echter ragen we als gemeente wel een maatschappelijke verantwoor elijkhei voor vol oen e huisvesting van eerstelijnszorg.

Behoud commerciële voorzieningen in het centrum We willen ons centrum graag overzichtelijk en compact hou en oor on er an ere e herkenbaarhei van e toegang van e kern van het centrum te vergroten. Het concentreren van winkels in het centrum van Borne raagt hier ook aan bij. Hier bevin t het grootste eel van e commerciële voorzieningen zich vooral ron het Dorsetplein, e Grotestraat en e Nieuwe Kerkstraat. Daarnaast hebben we beperkt aanbo aan e ettervel weg, Europastraat, Dorsvloer en Azelosestraat. We willen at nieuwe commerciële voorzieningen zich blijven vestigen in het centrum van Borne. Zo zorgen we at het centrumgebie leven ig en aantrekkelijk blijft en mensen hier graag winkelen en verblijven. Hierbij blijven we aan acht hou en voor e bereikbaarhei van het centrum en e voorzieningen. We hou en bijvoorbeel e bereikbaarhei van nieuwbouwwijken tot het centrum in e gaten. We vin en het namelijk belangrijk at we bij het kijken naar e bereikbaarhei al rekening hou en met e (toekomstige) inwonersgroei. Ook hebben we extra aan acht voor e bereikbaarhei voor min er mobiele inwoners. Een an er belangrijk punt is e parkeer ruk in het centrum. We willen on erzoeken hoe we e parkeer ruk kunnen verlagen. Horeca als ontmoetingsfunctie Het centrum van Borne is ook é plek voor horeca. Horeca raagt namelijk ook bij aan e leven ighei en aantrekkelijkhei van het centrum.

Hier kunnen inwoners elkaar ontmoeten en samen iets eten en rinken. We willen horeca het liefst clusteren op een aantal plekken in het centrum. We zien Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 38

kansen aan e Grotestraat (van e Stephanuskerk tot het Dorsetplein) en aan e Marktstraat (van het Dorsetplein tot e kruising met e Ou e Kerkstraat) voor winkelon ersteunen e aghoreca. Daarnaast zien we potentie aan het Rheineplein en aan het Dorsetplein voor avon horeca. Tot slot zien we ook kansen om e verblijfsfunctie en horecapotentie van De Haven te versterken. In e aanloopstraten van het centrum van Borne gel t at we in principe geen horeca toestaan. In ien no ig passen we ons terrassenbelei hierop aan. We hebben tot slot ook verschillen e paracommerciële horecavoorzieningen, zoals horeca bij sportverenigingen of culturele instellingen. Deze zijn in principe welkom, zolang eze on ergeschikt zijn aan e hoof functie. Passend aanbod maatschappelijke voorzieningen Ook maatschappelijke voorzieningen zijn van groot belang voor e leefbaarhei in onze gemeente. Hierbij gaat het bijvoorbeel over zorgvoorzieningen, on erwijs en ontmoetingsplekken. We streven naar een passen aanbo , goe versprei over e kernen. We willen at onze maatschappelijke voorzieningen laag rempelig, toegankelijk en goe bereikbaar zijn. We hebben extra aan acht voor e bereikbaarhei voor min er mobiele mensen. Vanwege e vergrijzing groeit eze groep fors. Met goe bereikbare voorzieningen stimuleren we zelfre zaamhei en vermin eren we eenzaamhei .

FlexRRReis raagt bij aan e bereikbaarhei van alle maatschappelijke voorzieningen zo at ie ereen zelfstan ig kan reizen.

We kijken of nieuw vastgoe no ig is, maar willen vooral inzetten op het beter benutten van het bestaan maatschappelijk vastgoe oor ge eel gebruik, waar mogelijk. Ook zien we kansen voor clustering van maatschappelijke voorzieningen. Hier oor elen voorzieningen gezamenlijke ruimten, waar oor e ruimte efficiënter gebruikt kan wor en. Ook bie t it gemak voor e gebruiker en is e samenwerking tussen voorzieningen eenvou iger. We vin en het belangrijk om te on erzoeken hoe onze voorzieningenstructuur nu is opgebouw en of it aansluit op onze hui ige en toekomstige bevolking. We weten bijvoorbeel al at er aan acht no ig is voor e bereikbaarhei van huisartsenzorg vanuit Zen eren. Met it on erzoek willen we onszelf zicht geven op e bereikbaarhei en e behoefte aan voorzieningen. Daarbij kijken we ook vooruit: e groeiambitie naar minimaal 30.000 inwoners heeft invloe op e vraag naar voorzieningen, waaron er in ie er geval huisartsenpraktijken.

Voor een passen aanbo aan maatschappelijke voorzieningen, is vol oen e huisvesting belangrijk. Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 39

•

In gemeente Borne willen we aan

onveilig en vin en het belangrijk at eze overgang

de slag gaan met ….

veiliger wor t. Het station wor t wel als belangrijk

Het in beel brengen van wegen waar e

voor e mobiliteit ervaren.

maximumsnelhei verlaag kan wor en;

•

Inwoners vin en at commerciële voorzieningen

•

Het horecabelei toetsen op actualiteit;

gecluster moeten wor en in het centrum en at

•

Het inventariseren van e opbouw en e

maatschappelijke voorzieningen meer gesprei liggen

toekomstbesten ighei van e voorzieningenstructuur.

over e gemeente. Wel geven ze ook aan at er in e Bornsche Maten ruimte moet zijn voor (kleinschalige)

Wat vinden inwoners? •

Inwoners vin en e bereikbaarhei van e gemeente met e auto en het •

voorzieningenaanbo in het centrum een van e re en waarom het fijn wonen is in e gemeente. Aan e an ere kant geven inwoners ook aan at het winkelaanbo in het centrum iverser kan.

•

Inwoners vin en at e auto min er prominent moet zijn in het centrum. Dit kan oor e auto te gast te

agelijkse etailhan el of een cafetaria. •

Inwoners geven aan at er een behoefte is aan een gezon hei scentrum in e Bornsche Maten.

•

Als het inwoneraantal groeit naar 30.000 inwoners vin en inwoners het vooral belangrijk at het aanbo aan zorg, on erwijs, supermarkten en horeca naar behoefte meegroeit.

(Bron: Bornse Dromen Dagen, 2023, Inspraak n.a.v. Contourennota en inwonersenquête, 2025)

laten zijn of oor e straten autoluw te maken. •

Inwoners vin en het belangrijk at we inzetten op langzaam verkeer. Volgens inwoners helpen betere en veiligere fiets- en wan elpa en om vaker te gaan wan elen en fietsen. Ook het aanleggen van fietsstraten is een optie.

•

Inwoners geven aan at niet alle straten toegankelijk zijn voor rollator- of rolstoelgebruikers. Ze ervaren it als onprettig. Ook zijn sommige publieksgerichte pan en slecht toegankelijk oor rempels bij e eur.

•

Inwoners vin en at auto’s langzamer moeten rij en. Er moet meer controle komen op snelrij ers en ook mogen straten wor en afgewaar eer .

•

De meningen over e N743 zijn ver eel . Inspraak gaf verschillen e meningen on er inwoners neer, zoals geen knip of wel een knip (in e kern Borne). •

Inwoners vin en e spoorovergang momenteel

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 40

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 41

5.6

Duurzaam en biodivers

5.6.1 De principes We willen een toekomstbesten ige gemeente zijn, ie zorgvul ig omgaat met haar natuurlijke omgeving. Een uurzame en bio iverse omgeving zorgt niet alleen voor een beter klimaat en schonere lucht, maar ook voor betere leefkwaliteit, gezon hei en meer veerkracht. De vijf principes binnen het thema ‘ uurzaam en bio ivers’ zijn: We passen ons aan aan veran eringen van het klimaat • We vergroenen • We gaan voor circulariteit • We wor en broeikasgasneutraal • We bie en ruimte aan water 5.6.2

We passen ons aan aan veranderingen van het klimaat Het klimaat veran ert, waar oor het weer extremer wor t. Dit merken we, bijvoorbeel oor meer warme agen, zwaar ere regenval en meer roogte. De klimaatatlas van het Twents Waternet geeft ons inzichten in e gevolgen van eze weersveran eringen. We willen onze ruimte op een manier inrichten ie om kan gaan met e verschillen e weersomstan ighe en. De 4 pijlers zijn voor ons e basis: Borne klimaatbesten ig, Borne bio ivers, Bornse i entiteit en Samenwerken aan een gezon en leefbaar Borne. Klimaatadaptatie én klimaatmitigatie Onze aanpak verschilt tussen bestaan e wijken en nieuwbouwwijken. In bestaan e wijken en an ere bebouw e gebie en zetten we in op klimaata aptatie. Dit betekent at we ons

aanpassen aan veran eringen van het klimaat. Door klimaata aptatie proberen we e gevolgen van klimaatveran ering voor inwoners te vermin eren. In nieuwbouwwijken en an ere nieuw te ontwikkelen gebie en zetten we in op klimaatmitigatie. Klimaatmitigatie betekent at we e oorzaken van klimaatveran ering aanpakken om te zorgen at klimaatveran eringen min er har gaan. Een voorbeel hiervan is at onze nieuwbouwhuizen energieneutraal zijn en geen gebruik maken van fossiele bran stoffen. Met het nemen van maatregelen willen we e gevolgen van klimaatveran ering, zoals hittestress, wateroverlast en roogte, beperken. Door e openbare ruimte groener in te richten, met bijvoorbeel klimaatbuffers, klimaatbuurtparken en groene fietslinten, kan water beter wor en vastgehou en en kan e omgeving afkoelen tij ens warme agen. Zo zorgt openbaar groen voor een veerkrachtige, gezon e en toekomstbesten ige gemeente. Ook willen we e klimaatbesten ighei van onze wijken in beel brengen oor het basisrioleringsplan, e Klimaatatlas Twente en e lan elijke meetlat.

voor onze bo em en waterstructuren. Functies plaatsen wij bij voorkeur op plekken met e juiste kwaliteit van bo em en on ergron . Ook nemen we e informatie uit e geschikthei skaarten voor bebouwing ron om wateren mee. Wij geloven at e bo em en e waterstructuren ontwikkeling niet in e weg hoeven te staan. Wij vin en uiteraar ook at bij ontwikkelingen rekening moet wor en gehou en met bijvoorbeel beek alen, maar zien aarnaast in eze gebie en ook zeker positieve ontwikkelkansen en mogelijkhe en. De Bornsche Maten is een mooi voorbeel van wonen in een beek al en aan het water in een groene klimaatbesten ige omgeving. Bij ontwikkelingen in it soort gebie en vin en we at het cruciaal is rekening te hou en met e uitwerking van e klimaatopgaven.

Bodem en water sturend In onze gemeente zal e komen e jaren veel wor en gebouw . Dit willen we op e juiste plekken oen, zo at we onze gemeente toekomstbesten ig inrichten. Het oel is om e natuurlijke omgeving zoveel mogelijk te behou en. Dit vergroot e leefbaarhei . Bo em- en water sturen is hierin een belangrijk uitgangspunt. Bo em- en water sturen betekent at we na rukkelijk aan acht hebben

Voldoende en kwalitatief groen Om at we groen zo belangrijk vin en, hanteren we het uitgangspunt ‘groen, tenzij…’. Dit betekent at we verhar ing waar mogelijk willen verwij eren en in plaats aarvan groene ruimte of bomen toevoegen. We willen it op verschillen e manieren oen, passen bij e plek. Voorbeel en zijn het omvormen van wijkra ialen (verkeerskun ige structuren) naar wijkklimaatra ialen (groen-blauwe structuren) met

5.6.3 We vergroenen Vol oen e groen is belangrijk voor e kwaliteit van e leefomgeving. Daarom willen we groenstructuren zo veel mogelijk behou en en versterken. Als it bij een ontwikkeling echt niet mogelijk is, kijken we naar e mogelijkhe en om groen te verplaatsen of te compenseren.

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 42

laanbeplanting en het vergroenen van straten en parkeerplaatsen. Zo voegen we meer groen toe in onze gemeente en werken we aan e basiskwaliteit natuur. Daarnaast behou en we ons historisch groen en e historische groenstructuren. Het liefst versterken we it historisch groen zelfs.

on er eel van e lan goe eren. Deze lan goe eren zijn aarmee cruciaal in het behou van kwalitatief groen in onze gemeente. We zetten waar no ig en mogelijk in op lan schapsherstel en kijken samen met e lan goe eren en agrariërs naar e mogelijkhe en.

De kwaliteit van het groen in woonwijken en op be rijventerreinen is ook erg belangrijk. Het versterkt e leefbaarhei en raagt bij aan e gezon hei van onze inwoners. Daarom zetten we in op kwalitatief groen. Kwalitatief groen bestaat uit planten ie klimaatbesten ig zijn en een bij rage leveren aan bio iversiteit en waterhuishou ing. Boven ien zijn it inheemse soorten of planten ie op een uurzame manier zijn gekweekt. We willen ons groenbelei ver er uitwerken oor het opstellen van een beheerplan over groen.

Minder ruimte voor verstening Om meer ruimte voor groen vrij te maken bij bestaan e bebouwing, zullen we een eel van e verstening moeten verwij eren. We streven naar het verwij eren van zinloze verhar ing. Ook willen we kijken naar mogelijkhe en voor water oorlaten e bestrating. Dit kan bijvoorbeel goe op parkeerplaatsen. Maar er liggen ook kansen in e woonwijken en op be rijventerreinen. Onze be rijventerreinen hebben namelijk weinig groen. Het behou en van e wegenstructuur is hier belangrijk vanwege e logistiek, maar we zien ook hier kansen voor vergroening oor mi el van aken gevelbeplanting.

Kwalitatief groen heeft ook een relatie met ons bomenbestan . We han haven e boomnorm en streven naar een sterk boomkroonvolume. Deze norm geeft aan hoeveel boomkroonvolume een gebie no ig heeft. Bomen ragen namelijk bij aan een gezon e leefomgeving, oor at bomen on er an ere zorgen voor min er hitte op warme agen. Dit komt on er an ere oor e scha uw van bomen. Ook ragen bomen bij aan een goe e waterhuishou ing. We hebben op it moment een matig boomkroonvolume. Daarom willen we extra bomen aanplanten. Hiervoor brengen we in beel hoeveel bomen er extra no ig zijn per wijk om een beter woonklimaat te realiseren. Niet al het groen is in eigen om van e gemeente. Veel groen in het buitengebie is bijvoorbeel

Min er verhar ing raagt boven ien bij aan een vitale bo em. Een vitale bo em heeft meer ere voor elen. Zo is een vitale bo em beter in staat om water op te nemen tij ens zware regenval, kan eze e kwaliteit van het groen verbeteren en kan een vitale bo em CO2 boven ien beter vasthou en. 5.6.4 We bie en ruimte aan water Naast ruimte voor groen is ruimte voor water ook belangrijk. In onze gemeente stromen meer ere beken. Het Waterschap Vechtstromen is aarom een essentiële samenwerkingspartner. Door klimaatveran eringen hebben we vaker te maken met hevige regenval en perio es van roogte.

Door ruimte aan water te bie en kunnen we met zowel perio es van roogte en hevige regenval beter omgaan. We zetten hiervoor in op e riestapsstrategie. Dit betekent at we water het liefst vasthou en. De bo em is een belangrijk waterreservoir om water te bergen als buffer voor lan bouw, natuur en rinkwater. Als vasthou en niet meer mogelijk is gaan we voor het bergen van water. Als laatste optie voeren we water af. Om water vast te hou en is vol oen e waterberging belangrijk. We hebben nog een opgave om lokaal vol oen e waterberging te realiseren. Hiervoor willen we opties om boven- en on ergron s water te bergen verkennen. Duurzaam waterbeheer We hebben als gemeente een verantwoor elijkhei voor afval-, hemel- en gron water. Een belangrijke stap ie we moeten zetten is het uurzaam inrichten van ons waterbeheer. Dit raagt on er an ere bij aan een gezon e gron waterstan . We ragen er aarom zorg voor at regen- en gron water niet vermeng wor en met afvalwater. Zo voorkomen we vervuiling en onno ige afvoer van schoon regen- en gron water. Ook verlagen we hiermee e ruk op het riool tij ens hevige regenval. Daarnaast willen we voorkomen at regenwater wor t afgewentel naar bene enstroomse gebie en. We vangen water aarom zoveel mogelijk lokaal op. Daarvoor zetten we in op min er verhar ing. Neerslag ie op verhar oppervlak valt stroomt namelijk sneller af an op onbebouw e gron .

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen kan het verhar oppervlak toenemen, waar oor regenwater sneller het regionaal watersysteem instroomt. Dit vergroot e kans op overbelasting van het

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 43

watersysteem. Om verslechtering van het regionaal watersysteem te voorkomen, moet e toename van verhar oppervlak wor en gecompenseer met maatregelen ie neerslag opvangen, bijvoorbeel oor regenwater tij elijk te bergen in openbaar groen, wa i’s of infiltratievoorzieningen. We trekken hiervoor samen op met waterschap. Door het waterschap vroegtij ig te betrekken bij nieuwe ontwikkelingen, kan tij ig wor en afgestem en kunnen we samen werken aan robuuste oplossingen zon er negatieve gevolgen voor het watersysteem. We hebben als gemeente een belangrijke rol in het realiseren van uurzaam waterbeheer. Daarnaast hebben inwoners en on ernemers echter ook grote invloe . Veel verhar ing ligt namelijk op particulier terrein. We willen inwoners en on ernemers stimuleren om hun regenpijpen af te koppelen van het riool. Drinkwater In perio es van roogte hebben we in onze gemeente kans op een rinkwatertekort. Dit komt oor at ons rinkwater ook voor veel verschillen e an ere ingen wor t gebruikt. We willen opties om rinkwater te besparen on erzoeken. Hierbij zien we vooral kansen voor hergebruik van regenwater. We werken hiervoor regionaal samen, zo at we gezamenlijk tot e beste oplossing komen.

5.6.4 We gaan voor circulariteit We vin en het belangrijk at onze impact op het milieu min er wor t. Daarvoor is circulariteit belangrijk. Zo hebben we min er gron stoffen no ig en zorgen we met elkaar voor min er afval. We werken aarom toe naar een volle ig circulaire economie. Hiervoor zetten we in op e R-la er. De R- a er heeft 6 tre en, waarbij e hoogste tre e het meest circulair is. We streven bij projecten naar het behalen van een zo hoog mogelijke tre e. De 6 tre en zijn: 1. Weigeren (refuse): vermij en van gebruik van onno ige pro ucten of materialen; 2. Vermin eren (re uce): min er pro ucten of materialen gebruiken; 3. Hergebruiken (reuse): een pro uct of materiaal opnieuw gebruiken zon er het te veran eren; 4. Repareren (Repair): een kapot pro uct herstellen zo at eze langer meegaat; 5. Recyclen (recycle): afval verwerken tot gron stof voor een nieuw pro uct; 6. Terugwinnen van energie (recover): afval verbran en met energieterugwinning als hergebruik niet meer mogelijk is. Nationaal hebben we e ambitie om het gebruik van niet-hernieuwbare gron stoffen met 50% te vermin eren voor 2030. Hier zetten wij ons ook na rukkelijk voor in. Daarom streven we naar het gebruik van hernieuwbare gron stoffen en het hergebruik van materialen.

Bij e (her)inrichting van e openbare ruimte willen we bijvoorbeel at minimaal 25% van e materialen ie aarvoor no ig zijn hergebruikt of gerecycle zijn. Ook willen we e materialen ie we weghalen bij herinrichting waar mogelijk opnieuw gebruiken. We zien aarnaast op be rijventerreinen kansen om in te zetten op circulariteit.

Ook zetten we ons in voor het vermin eren en verschonen van onze afvalstromen. Door min er pro ucten te gebruiken hebben we min er gron stoffen no ig en pro uceren we min er afval. Het afval at we wel hebben willen we recyclen tot opnieuw inzetbare gron stoffen. Hiervoor zetten we in op informatiecampagnes en interventies om kennis en bewustwor ing bij inwoners te vergroten. De focus ligt op het beter schei en van afvalstromen en het vermin eren van onno ig afval. 5.6.5 We worden broeikasgasneutraal Broeikasgassen hebben irecte negatieve invloe op e klimaatveran eringen. Daarom willen we e uitstoot van broeikasgassen vermin eren. Ons oel is at e CO2-uittstoot in 2030 met 55% is terugge rongen ten opzichte van 1990. De ambitie is at Borne in 2050 klimaatneutraal is. We zijn hier al ruk mee bezig. We zien at e CO2-uitstoot en het aar gasverbruik alen en at e warmteen elektriciteitsvraag ver uurzamen. We zetten aarmee stappen vooruit, maar we zijn er nog niet. We zullen e komen e jaren ons us nog har moeten maken om e oelstellingen te behalen. Om it te bereiken hebben we rie strategische pijlers, namelijk energiebesparing, warmtetransitie en het opwekken van hernieuwbare energie. Energietransitie De energietransitie hou t in at we van fossiele bran stoffen (zoals olie, gas en steenkool) overstappen naar hernieuwbare energie (zoals zon en win ).

Hiervoor zetten we in op het uurzaam opwekken van energie en het vermin eren van

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 44

het gebruik van fossiele bran stoffen. Ook willen we inzetten op het in totaal vermin eren van e energievraag, want wat bespaar wor t, hoeft ook niet ver uurzaam te wor en. Ons oel is at meer an 40% van e elektriciteitsvraag in 2030 lokaal wor t opgewekt. Daarom willen we zonnepanelen op aken stimuleren en faciliteren we kleinschalige uurzame energieopwekking. We zien kansen om op be rijventerreinen zonnepanelen toe te voegen. Daarbij heeft Borne e oelstelling at in 2030 alle be rijven en het maatschappelijk vastgoe minimaal energielabel C hebben. Voor huishou ens gel t e oelstelling at er jaarlijks een besparing van 2% op energiegebruik plaatsvin t. Door e energietransitie neemt e ruk op het elektriciteitsnet toe. Aan e ene kant stimuleren we inwoners en on ernemers om energie te besparen en min er fossiele bran stoffen te gebruiken oor eze te vervangen oor uurzame energie. Dit kan bijvoorbeel oor elektrisch te koken in plaats van op gas of oor elektrisch te rij en in plaats van op benzine. Hier oor neemt e vraag naar elektriciteit echter toe. Aan e an ere kant zorgt e opwek van uurzame energie ook voor een hogere ruk op het elektriciteitsnet oor e teruglevering van stroom, om at we voornamelijk op an ere momenten energie opwekken an at we gebruiken. We kijken welke knelpunten ons elektriciteitsnet heeft en wat we moeten oen om netcongestie tegen te gaan.

Hierbij kijken we ook welke innovaties hieraan bij ragen. Warmtetransitie Naast e energietransitie zetten we ook in op e warmtetransitie. De warmtetransitie hou t in at we

fossiele warmtebronnen (zoals aar gas) vervangen oor uurzame en hernieuwbare energie om woningen van warmte te voorzien. We willen at in 2030 20% van e warmtevraag van e gebouw e omgeving wor t gelever oor hernieuwbare warmtebronnen. Daarnaast is er nationaal e afspraak gemaakt at we voor 2050 van het aar gas af zijn. Dit betekent at er aarna alleen nog verwarm wor t met uurzaam opgewerkte warmte. Wij proberen onze inwoners te on ersteunen om stappen hierin te zetten. We hebben in het Warmteprogramma vastgeleg hoe wijken van het gas af kunnen en wat e meest realistische optie van verwarmen is. We willen it per wijk uitwerken in zogenaam e wijkuitvoeringsplannen. Wensink-Zui zal e eerste wijk zijn waarvoor we een wijkuitvoeringsplan opstellen. Betaalbaarheid De energie- en warmtetransitie vraagt om flinke investeringen. We zullen in e openbare ruimte aanpassingen moeten oen, zoals het verzwaren van e netcapaciteit (in overleg met onze partners). Maar e gemeente investeert niet alleen. Ook van on ernemers en inwoners wor en investeringen gevraag . We kijken hoe we inwoners het beste kunnen on ersteunen oor mi el van subsi ies, leningen of a vies. We zetten in op betaalbaarhei voor onze inwoners, maar wij zien at e gevraag e investering groot is. Dat betekent at e kosten van e energietransitie voor inwoners in re elijke verhou ing moeten staan tot e financiële raagkracht.

Wat betaalbaar is, verschilt per situatie.

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 45

In gemeente Borne willen we aan de slag gaan met …. • •

Het ver er uitwerken van het groenbelei ;

Het in beel brengen van het boomkroonvolume per wijk;

•

Het verkennen van opties voor boven- en on ergron se waterberging; •

Het on erzoeken van opties om rinkwater te besparen;

•

Het opstellen van wijkuitvoeringsplannen voor e warmtetransitie.

•

Het opstellen van belei ron om het thema riolering.

Wat vinden inwoners? •

Inwoners geven aan at ze in e woonwijken graag meer en beter groen willen hebben. Ook in het centrum van Borne moet min er ruimte voor verhar ing zijn en meer voor groen.

•

Inwoners vin en het belangrijk at er meer ruimte komt voor water. We moeten meer water vasthou en en min er afvoeren. •

Inwoners ervar en oor klimaatveran eringen e meeste overlast van roogte. Ze vin en het belangrijk at e gemeente actief bezig gaat met het tegengaan van klimaatveran eringen. Bij nieuwbouw moet volgens inwoners vol oen e ruimte wor en gereserveer voor maatregelen tegen klimaatveran eringen.

•

Inwoners vin en het belangrijk at er uurzame energie wor t opgewekt. Ze vin en at er zonnepanelen op geschikte aken moeten komen en at er gekeken moet wor en naar win belei .

(Bron: Bornse Dromen Dagen, 2023 en inwonersenquête, 2025)

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 46

6 Deelgebieden

-

47 47

6.1

Kern Borne

6.1.1

Introductie deelgebieden van kern Borne Borne is onze grootste kern. In Borne wonen in 2025 circa 22.200 inwoners. De afgelopen jaren is Borne sterk gegroei oor e ontwikkeling van e Bornsche Maten. In Borne zijn in algemene zin vier ‘typen’ gebie en te on erschei en, namelijk e woonwijken, het centrum, e be rijventerreinen en e spoorzone.

6.1.2 De woonwijken in Borne De kern Borne heeft een grote verschei enhei aan woonwijken. Centraal hierin ligt het (Rijks) bescherm orpsgezicht Ou Borne. Ou Borne wor t gekenmerkt oor e mi eleeuwse stratenpatronen en e monumentale pan en. Het is een unieke wijk en toont onze mooie geschie enis. We zien kansen om e recreatieve waar e van Ou Borne beter in te zetten voor toerisme, met name voor e stijlzoeker (behoefte aan culturele voorzieningen) en rustzoeker (behoefte aan een natuurlijke omgeving). De Bornsche Maten is aarentegen juist een nieuwbouwwijk. Deze wijk is nog altij in ontwikkeling en zal e komen e jaren nog ver er groeien. Als gevolg van e realisatie van e Bornsche Maten is het aantal inwoners van Borne sterk gegroei . Dit heeft ook irecte invloe op e behoefte aan voorzieningen. We on erzoeken of het (maatschappelijke) voorzieningenaanbo in e Bornsche Maten vol oen e is voor e snelle bevolkingsgroei. Ron om e Bornsche Maten en Stroom Esch is verkeer een belangrijk thema. Door e aanleg van

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=6b9d9f22-6e30-45ab-aee4-fca2763892ad