CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Omgevingsvisie Borne 'Samen Borne'

Raadsvergadering 27 januari 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Vaststellen omgevingsvisie ‘Samen Borne’24.372 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Omgevingsvisie Gemeente Borne 2025

Colofon

Projectnaam Samen Borne Omgevingsvisie, gemeente Borne Datum 10 december 2025 Projectnummer P08303 Opdrachtgever Gemeente Borne Movares LvdH Projectteam FWi, ICo, LFa, PDa Bron kaft Movares Review LvdH

1 Voorwoord Voor u ligt de omgevingsvisie Samen Borne. De visie bepaalt de richting voor het verder vormgeven van onze Bornse leefomgeving. Dit is de omgeving waarin we samen wonen, werken en recreëren. Bij het maken van deze visie hebben we geluisterd naar uw wensen en ideeën, als inwoner, ondernemer of organisatie. Zo zijn we gekomen tot concrete ambities en doelen, waarin alle onderdelen van de leefomgeving verbonden zijn. Deze ambities en doelen zijn niet alleen belangrijk voor ons in Borne, maar zijn ook van belang voor de Twentse regio (in verband met de Ruimtelijke OntwikkelStrategie Twente). De bereikbare ligging in het hart van Twente maakt Borne een aantrekkelijke plek om te wonen. Borne is dan ook primair een woongemeente en groeit al jaren. Ook in de toekomst is voor Borne een bovenregionale rol weggelegd en blijven we nieuwe woningen bouwen. Op deze manier groeit Borne naar minimaal 30.000 inwoners. De nieuwe woningen worden niet alleen gebouwd in ons grootste dorp Borne, maar ook in de dorpen Zenderen en Hertme. Juist hier zorgen we er met groei voor dat belangrijke voorzieningen en de leefbaarheid voor alle inwoners blijven bestaan. We bouwen op de juiste plekken, het liefst in de dorpen zelf, en zoeken daarbij naar een goede balans tussen ruimte om te wonen en ruimte voor andere functies (zoals werken). Hierbij volgen we onze identiteit.

Ook zorgen we voor meer ruimte door hier en daar de hoogte op te zoeken. Daarnaast kijken we naar juiste plekken buiten de dorpen, het liefst direct grenzend hieraan. Daarbij zien we ook in beekdalen kansen, zolang we hiermee voldoende rekening houden. Bij een woongemeente hoort ook een fijne leefomgeving. We hebben aandacht voor de bereikbaarheid van onze voorzieningen in het centrum en de voorzieningen daarbuiten. Ook vinden we ontmoeten en bewegen erg belangrijk, waaraan een goede inrichting van de openbare ruimte een steentje kan bijdragen.

moeten beschermen en versterken bij nieuwe ontwikkelingen. Omdat agrariërs hieraan ook een bijdrage leveren, maar te maken hebben met onzekerheden, staan we ervoor open om samen na te denken over de toekomst. Ons doel is om van Borne samen met u een nog fijnere, mooiere en toekomstbestendiger plek te maken, om te wonen, werken en recreëren. De komende jaren zal deze omgevingsvisie ons hierbij helpen. Met vriendelijke groet, Wethouder David Vermorken

Daarnaast is het belangrijk dat drukkere wegen niet meer door de dorpen lopen en verlagen we op bepaalde wegen de maximumsnelheid. Dit zorgt voor meer ruimte voor andere functies, zoals groen en water, waardoor we beter kunnen inspelen op de gevolgen van de veranderingen in het klimaat. Een onmisbare schakel voor een fijne leefomgeving in onze gemeente is de Vloedbeltverbinding. Omdat we verder groeien, zijn onze waardevolle gebieden extra belangrijk. In Borne hebben we namelijk een prachtige omgeving, met het beschermd dorpsgezicht Oud Borne en de Groene Poort. Ook hebben we landgoederen en waardevolle gebouwen, zoals de kloosters in Zenderen. We vinden dat we de kwaliteiten van Borne goed

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 3

Inhoudsopgave 1 Voorwoord

3

2 Inleiding

5

2.1 Wat is een omgevingsvisie?

6

2.2 We maken de omgevingsvisie samen

6

2.3 Leeswijzer

7

3 Dit zijn wij!

8

5.3 Gezond, inclusief en veilig 5.3.1 De principes

zelfredzaamheid en samenredzaamheid

leefomgeving

3.2 Wij zijn dé woongemeente van Twente

9

3.3 We brengen stad en natuur samen

9

5.4.1 De principes

3.4 We hebben een lange geschiedenis

9

5.4.2 We streven naar bedrijvigheid passend

4.1 Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving12

24

6.1 Kern Borne

48

24

24

5.3.4 We streven naar betekenisvol meedoen voor alle groepen en individuen

11

47

5.3.3 We bevorderen een gezonde en veilige

9

4 Onze visie samengevat

6 Deelgebieden

5.3.2 We zetten in op preventie,

3.1 We zijn een hechte en betrokken gemeenschap

3.5 We hebben betrokken lokale ondernemers 9

24

26

52

7.1 De omgevingsvisie blijvend in ontwikkeling

53

31

7.2 Afweging geen plan-MER

53

36

7.3 Toepassing milieubeginselen

53

5.5.1 De principes

36

7.4 Kostenverhaal

54

5.5.2 We passen het STOMP-principe toe

36

7.5 Participatie

54

7.6 Bevoegdheden raad en college

54

Bijlage 1 - Verdiepend kaartmateriaal

56

bij Borne

30

5.4.3 We faciliteren de ontwikkeling van vrijetijdseconomie

5.5 Bereikbaar en toegankelijk

voorzieningen, tenzij…

37

15

5.6 Duurzaam en biodivers

42

19

5.2.3 We bouwen onze woningen op geschikte plekken 5.2.4 We versterken de verblijfskwaliteit

20 21

49

7 Vervolg en verantwoording

13

voor iedere doelgroep

6.1.5 De spoorzone

50

4.5 Duurzaam en biodivers

5.2.2 We bieden een passende woonruimte

49

6.4 Buitengebied

13

19

6.1.4 De bedrijventerreinen in Borne

30

4.4 Verblijven, ontmoeten en toegankelijk

5.2.1 De principes

48

50

13

5.2 Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving19

6.1.3 Het centrum in Borne

6.3 Kern Hertme

4.3 Ondernemend en gastvrij

16

48

30

12

5.1 Onze visiekaart

6.1.2 De woonwijken in Borne

49

4.2 Gezond, inclusief en veilig

5 Onze visie

48

6.2 Kern Zenderen

5.3.5 We streven naar een veilige schoolomgeving 27

5.4 Ondernemend en gastvrij

6.1.1 Introductie deelgebieden van kern Borne

5.5.3 We clusteren (commerciële)

5.6.1 De principes

42

5.6.2 We passen ons aan aan veranderingen van het klimaat

42

5.6.3 We vergroenen

42

5.6.4 We gaan voor circulariteit

44

5.6.5 We worden broeikasgasneutraal

44

2 Inleiding

-

55

2.1

Wat is een omgevingsvisie?

De wereld om ons heen verandert snel. Er spelen grote ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, woningtekorten, technische ontwikkelingen, globalisering en er is steeds meer aandacht voor gezondheid en inclusiviteit. Ook in de gemeente Borne zien we deze veranderingen en uitdagingen: we willen ervoor zorgen dat er voldoende woningen voor jong en oud zijn, dat er ruimte is voor ondernemers, dat het landschap beschermd wordt en dat we een duurzame samenleving zijn waar plaats is voor iedereen. En dit allemaal op ons compacte oppervlakte. Daarom hebben we voor al deze onderwerpen één koers voor de lange termijn nodig. Deze koers wordt omschreven in dit document: onze omgevingsvisie. We hebben de omgevingsvisie samen gemaakt, met inwoners, ondernemers, organisaties, belangengroepen en andere overheden. Want: Samen zijn wij Borne! In de omgevingsvisie schetsen we onze ambities voor de toekomst, dromen we over wat we willen bereiken en zetten we de eerste stappen naar het realiseren van onze wensen. Maar hoe we in 2040 willen zijn, begint met wie we nu zijn. We hoeven niet alles te veranderen, want onze gemeente heeft al veel moois. Onze identiteit is het uitgangspunt voor onze dromen voor de toekomst.

Daarom stellen we onszelf in de omgevingsvisie de vraag: ‘Wat maakt gemeente Borne tot onze gemeente en wie willen we zijn in 2040?’ Ook na vaststelling van deze omgevingsvisie blijven we met elkaar in gesprek over onze dromen en wensen. Zo zorgen we er met elkaar voor dat we blijven werken aan de toekomst van onze fijne gemeente! 1

2.2

We maken de omgevingsvisie samen

Onze inwoners maken onze gemeente. Hierbij zijn ondernemers, organisaties en belangengroepen ook belangrijk. Daarom hebben we bij het maken van de omgevingsvisie inbreng vanuit de Bornse samenleving opgehaald. We hebben allemaal baat bij een realistische en breed gedragen visie. We hebben met elkaar gesproken tijdens de Bornse Dromen Dagen over welke dromen er zijn voor onze gemeente. Ook hebben we met een enquête de voorkeuren opgehaald over de keuzes die in Borne gemaakt moeten worden. Daarnaast hebben onze stakeholders en ketenpartners de mogelijkheid gehad om te reageren op de Contourennota1 en de Concept Omgevingsvisie. De opbrengst hiervan koppelen we op verschillende plekken in deze omgevingsvisie terug.

Waarom een omgevingsvisie? We willen in Borne voorbereid zijn op de toekomst. Met de koers uit de omgevingsvisie kunnen we stappen zetten om dit te bereiken. De omgevingsvisie heeft op verschillende manieren invloed: •

De omgevingsvisie schetst de gewenste koers en zet een stip op de horizon. Ze is hiermee de overkoepelende visie voor latere beleidsuitwerkingen van thema’s en gebieden (Programma’s); •

De omgevingsvisie is een inspiratiebron voor initiatieven uit de samenleving en tegelijkertijd een

De participatie stopt niet bij onze gemeentegrens. We worden omringd door andere gemeenten en werken graag met hen samen. Ook de provincie, waterschap en andere ketenpartners zijn belangrijke samenwerkingspartners. Gezamenlijk kunnen we opgaven en ambities aanpakken die te groot zijn om alleen op te lossen. Daarom zijn ook zij betrokken geweest bij de totstandkoming van onze omgevingsvisie.

afwegingskader voor initiatieven die strijdig zijn met het Omgevingsplan; •

De omgevingsvisie geeft handvaten om gemeentelijke activiteiten en de inzet van gemeentelijke instrumenten te prioriteren; •

De omgevingsvisie is de basis voor de inzet van het kostenverhaalinstrumentarium.

Voorafgaand aan de omgevingsvisie is de Contourennota opgesteld. Hierin is beknopt de koers voor de gemeente opgenomen.

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 6

2.3

Leeswijzer

De omgevingsvisie gaat over veel verschillende thema’s en is daardoor een uitgebreid document. We kijken naar wie we nu zijn, wat we willen worden en hoe we dat bereiken. De omgevingsvisie is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 3: Dit zijn wij! In dit hoofdstuk kijken we naar wat onze gemeente kenmerkt. Wat maakt Borne tot Borne? En hoe zien onze inwoners onze gemeente? We willen onze identiteit behouden. • Hoofdstuk 4: Onze visie samengevat. In dit hoofdstuk vatten we onze visie (hoofdstuk 5) samen. We geven per thema de hoofdlijnen van onze visie voor de komende jaren weer. • Hoofdstuk 5: Onze visie. In dit hoofdstuk lichten we onze visie uitgebreid toe. We geven aan wat we willen bereiken, waarom we dit willen bereiken en waar we als gemeente mee aan de slag willen gaan. • Hoofdstuk 6: Deelgebieden. Borne kent verschillende gebieden, hier spelen per gebied andere opgaven en ambities. Het groene buitengebied is bijvoorbeeld niet te vergelijken met de woonwijken. Daarom geven we voor vier deelgebieden (kern Borne, kern Zenderen, kern Hertme en het buitengebied) aan wat er speelt en welke opgaven er zijn. • Hoofdstuk 7: Vervolg en verantwoording. De omgevingsvisie is geen eindpunt, maar zal continu blijven ontwikkelen. In hoofdstuk 6 gaan we in op hoe we omgaan met de actualisatie van de visie en hoe we hierover in de toekomst blijven participeren.

Daarnaast bevat dit hoofdstuk de gemaakte keuzes rondom wettelijke vereisten, zoals het kostenverhaal.

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 7

3 Dit zijn wij! Onze identiteit is een belangrijk uitgangspunt voor de toekomst. We zijn trots op wie we zijn. Wie wij zijn moet als basis dienen voor ontwikkelingen nu en in de toekomst. De mooie aspecten van onze identiteit willen we namelijk behouden, ook in 2040.

-

88

3.1

We zijn een hechte en betrokken gemeenschap

Onze inwoners en ondernemers zijn betrokken en voelen zich verbonden met onze gemeente. We zijn een inclusieve gemeente, waar aandacht is voor iedereen. Noaberschap is een belangrijke kracht van Borne en we zien dit als een waardevolle eigenschap. Hierdoor voelen we ons verbonden met elkaar, helpen we elkaar en weten we ook dat we op anderen kunnen rekenen als dit nodig is (zelfredzaam en samenredzaam). We zien noaberschap als een gegeven, maar moeten dit naar de toekomst koesteren. Samen zorgen we ervoor dat onze gemeente een fijne plek is voor iedereen en dat niemand wordt buitengesloten.

3.2

Wij zijn dé woongemeente van Twente

Onze gemeente is primair een woongemeente. In 2025 wonen er ongeveer 24.650 mensen in onze gemeente. We groeien erg snel, onder andere door de realisatie van de Bornsche Maten. In 15 jaar tijd zijn we met circa 3.600 inwoners gegroeid. We zijn er voor onze inwoners en vinden een goed en fijn woonklimaat belangrijk. Borne bestaat uit drie dorpskernen, met alle drie een eigen identiteit. De kern Borne heeft het meest diverse woningaanbod binnen de gemeente. Als grootste kern heeft Borne ook het grootste voorzieningenaanbod, onder andere in het centrum. Dankzij haar ligging is Borne nauw verweven met het stedelijk gebied van Hengelo. In de kern Zenderen wordt midden in de Groene Poort gewoond. De Groene Poort verbindt de landschappelijk en ecologisch waardevolle gebieden van noordoost en zuidwest Twente. Hierdoor hebben we een groot aanbod aan waardevolle

natuur. Zenderen is een hecht dorp en heeft diverse basisvoorzieningen. Hertme is de kleinste kern binnen onze gemeente en heeft daardoor het meest dorpse en agrarische karakter. In Hertme wordt in verhouding ruim gewoond, in een rustige omgeving. De grote groep vrijwilligers bij het openluchttheater toont het noaberschap en de betrokkenheid van de inwoners. Inwoners zijn hier uitzonderlijk hecht met elkaar.

3.3

We brengen stad en natuur samen

Onze gemeente heeft een unieke ligging. We liggen centraal tussen de Twentse steden en het landschap. We zijn een belangrijke verbinding tussen de stad Almelo enerzijds en de steden Hengelo en Enschede anderzijds. Door de nabijheid van deze steden, hebben we ook veel voorzieningen nabij. Tegelijkertijd ligt een deel van de Groene Poort in onze gemeente, de verbinding van het landschap van noordoost (waaronder Dinkelland en Tubbergen) en zuidwest Twente (waaronder Hof van Twente). Door de Groene Poort is onze gemeente buiten de kernen open, groen en dorps. De beken met de beekdalen, de landgoederen en de essen dragen ook bij aan de waarde van ons landschap.

3.4

textielgeschiedenis of de kloosters in Zenderen en het buitengebied. Deze plekken tonen onze geschiedenis en onze wortels. We hebben ook veel immaterieel erfgoed, zoals het paasvuur en de Pinksterbruidjes. Ook het immateriële erfgoed draagt bij aan onze identiteit. Daarom zijn we trots op ons materieel én immaterieel erfgoed. We delen onze geschiedenis graag met anderen en willen bezoekers van ons historisch erfgoed laten meegenieten.

3.5

We hebben betrokken lokale ondernemers

Onze ondernemers zijn betrokken bij onze gemeente. Ze zijn divers, maar hebben een (grote) lokale binding. In het centrum hebben we ondernemers die zich inzetten voor de levendigheid van het centrum. In het buitengebied vormen de agrariërs, samen met de landgoederen, de ruggengraat van ons landschap. En ook op onze bedrijventerreinen zitten bedrijven met lokale wortels. Dit zijn zowel grotere bedrijven als kleinschalige startups. We hebben daarmee een diverse groep ondernemers, maar met een lokaal netwerk.

We hebben een lange geschiedenis

Onze kern Borne bestaat al meer dan 800 jaar en ook de kernen Zenderen en Hertme hebben een lange geschiedenis. Ondertussen zijn we ons blijven ontwikkelen tot wie we nu zijn. Op veel plekken in onze gemeente is (een deel van) onze geschiedenis terug te zien. Denk bijvoorbeeld aan het beschermd dorpsgezicht Oud Borne met de Oude kerk uit de 15e eeuw, de vele panden die verwijzen naar de Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 9

Wat vinden inwoners? Inwoners vinden Borne een gezellige en kleinschalige gemeente met een dorps karakter. Ze waarderen de groene omgeving en het buitengebied, de voorzieningen in het centrum en de goede bereikbaarheid met de auto. Ook vinden ze dat gemeente Borne een goede balans heeft tussen rust en levendigheid. Inwoners kunnen het best omschreven worden als vriendelijk, betrokken en actief. Hierdoor voelen zij zich in Borne veilig en is gemeente Borne een fijne plek om te wonen.

(Bron: Bornse Dromen Dagen, 2023 en inwonersenquête, 2025)

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 10

4 Onze visie samengevat De omgevingsvisie is een integrale visie over veel verschillende onderwerpen. In dit hoofdstuk is onze visie, die wordt beschreven in hoofdstuk 5, alvast per thema kort samengevat.

-

11 11

4.1

Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving

We willen naar minimaal 30.000 inwoners groeien. Binnen Twente is de regionale ambitie uitgesproken om 100.000+ extra inwoners te verwelkomen (Ruimtelijke OntwikkelStrategie Twente). Deze groeiambitie richt zich op alle gemeenten in Twente. Wij willen hier actief aan bijdragen en een deel van de opgave op ons nemen. Hierbij zien wij voor Borne een blijvende bovenregionale functie voor de huidige en toekomstige woonvraag. Om dit te realiseren werken we aan de volgende principes: 1. We streven naar een passende woonruimte voor iedere doelgroep: We zetten in op een gevarieerd woningaanbod, waarbij er aandacht is voor betaalbaarheid. We hebben daarnaast oog voor het (langer) zelfstandig wonen van inwoners met een zorgvraag, starters op de woningmarkt en voor de huisvesting van specifieke doelgroepen. 2. We bouwen onze woningen op geschikte plekken: We bouwen woningen het liefst binnen onze kernen (inbreiding), maar bouwen buiten de kernen (uitbreiding) is onder voorwaarden ook mogelijk. Vanwege de grote opgave zullen we in alle kernen bouwen. In Hertme en Zenderen vinden we het dorpse karakter, zoals de kleinschaligheid en groenstructuren, hierin leidend. We zetten in Zenderen en Hertme daarom in op een planmatige en stapsgewijze groei, die zorgvuldig is afgestemd op de gemeentelijke behoefte met oog voor samenhang en kwaliteit.

3. We versterken de verblijfskwaliteit: We willen dat onze dorpen en wijken toekomstbestendig zijn. Hiermee bedoelen we dat er een fijne leefomgeving is met voldoende ruimte voor groen en water. We streven er daarom naar de openbare ruimte zo in te richten dat mensen er graag verblijven en makkelijk(er) anderen ontmoeten. Ook zetten we in op een voorzieningenaanbod dat aansluit op de inwoners van elke wijk. Een verdere toelichting over hoe we als gemeente werken aan ‘wonen in een aantrekkelijke leefomgeving’ is te vinden in paragraaf 5.2.

4.2

Gezond, inclusief en veilig

We willen bijdragen aan de gezondheid van alle Bornenaren. Een gezonde, inclusieve en veilige leefomgeving is hiervoor cruciaal. Om dit te realiseren werken we aan de volgende principes: 1. We zetten in op preventie en samenredzaamheid: Positieve gezondheid is voor ons een belangrijk uitgangspunt. We willen dat inwoners zoveel mogelijk de regie houden over hun eigen leven. Daarom zetten we in op preventie (voorkomen van zorgvraag). Goede informatie en toegankelijke voorzieningen in de buurt helpen mensen om zelfredzaam te blijven.

van onze wijken. Ook hebben we aandacht voor werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. 3. We bevorderen een gezonde en veilige leefomgeving: Onze gemeente is fysiek en sociaal veilig. Daarom hebben we aandacht voor fysieke gezondheidsaspecten en voor een goede mentale gezondheid. We willen door een goede inrichting van de openbare ruimte een veilige leefomgeving creëren waarin we inwoners uitnodigen om te spelen, bewegen en elkaar te ontmoeten, want dit draagt bij aan de fysieke en sociale veiligheid. Ook handhaving is hierin belangrijk. Zo lossen we onveilige situaties op en vermijden we nieuwe situaties. 4. We streven naar passend onderwijs: We willen dat ons onderwijs inclusief is en dat het onderwijs plaatsvindt in een veilige omgeving. Een verdere toelichting over hoe we als gemeente werken aan ‘gezond, inclusief en veilig’ is te vinden in paragraaf 5.3.

2. We streven naar betekenisvol meedoen voor inwoners: We hebben aandacht voor inclusieve en toegankelijke wijken voor iedereen. Hierbij kijken we niet alleen naar fysieke aspecten, maar onder andere ook naar het dementievriendelijk inrichten Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 12

4.3

Ondernemend en gastvrij

Borne is primair een woongemeente, maar we bieden ook ruimte aan kleinschalige, innovatieve en agrarische bedrijvigheid en aan de recreatieve sector. Om dit te realiseren werken we aan de volgende principes: 1. We streven naar bedrijvigheid passend bij de identiteit van Borne: We zetten in op een evenwichtige verdeling van werkgelegenheid in de regio, waarbij er regionaal voldoende werkgelegenheid is. In Borne bieden we waar mogelijk ruimte aan kleinschalige of innovatieve bedrijven en lokale initiatieven. Ook zien we kansen voor passende agrarische bedrijven. Vanwege de druk op de ruimte zetten we voorlopig niet in op doorontwikkeling van bedrijventerreinen, maar kijken we naar de mogelijkheden om bestaande bedrijventerreinen en de kantoorlocatie beter te benutten. 2. We faciliteren de ontwikkeling van vrijetijdseconomie: Een sterke vrijetijdseconomie is geen doel op zich, maar een middel waarmee we werken aan een fijne gemeente om in te wonen, te werken of te recreëren. We zien hierbij vooral kansen op het gebied van historie, cultuur en natuur. Hiermee kunnen wij ons onderscheiden in de regio. Daarom zetten we ons in voor het behouden en versterken van de hoge kwaliteit van het groen en willen we erfgoed en historische elementen een prominente plek in ons landschap en onze kernen geven. Ook streven we naar een

evenementenaanbod dat hierop aansluit, meer mogelijkheden voor verblijfsrecreatie en voor horeca in het centrum. Een verdere toelichting over hoe we als gemeente werken aan ‘ondernemend en gastvrij’ is te vinden in paragraaf 5.4.

4.4

Verblijven, ontmoeten en toegankelijk

Gemeente Borne moet in de toekomst goed bereikbaar en toegankelijk blijven. Om dit te realiseren werken we aan de volgende principes: 1. We passen het STOMP-principe toe: We vinden het belangrijk dat inwoners duurzame vervoersopties gebruiken en zetten daarom in op het STOMP-principe. Dit principe geeft de voorkeur aan stappen en trappen, gevolgd door openbaar vervoer, deelmobiliteit en als laatste de privéauto. Om dit te bereiken willen we de gemeente loop- en fietsvriendelijk inrichten, zetten we in op passend openbaar vervoer en willen we autoverkeer door de kernen verminderen door de aanleg van de Vloedbeltverbinding. Echter weten we dat vaak niet in één keer overgestapt wordt naar andere vervoersmiddelen dan de auto. Daarom behouden we ook aandacht voor onze bereikbaarheid met de auto. 2. We clusteren onze voorzieningen, tenzij…: We willen onze voorzieningenstructuur beter laten aansluiten op de (veranderende) bevolking. We willen dat commerciële voorzieningen in het centrum van Borne zitten. De bereikbaarheid van het

centrum, met de fiets, het openbaar vervoer en de auto, is daarom erg belangrijk. We hebben daarbij ook aandacht voor mensen die minder mobiel zijn. Maatschappelijke voorzieningen liggen daarentegen zoveel mogelijk verspreid door de kernen, zodat deze voor alle inwoners dichtbij zijn. Een verdere toelichting over hoe we als gemeente werken aan ‘verblijven, ontmoeten en toegankelijk’ is te vinden in paragraaf 5.5.

4.5

Duurzaam en biodivers

We zetten nadrukkelijk in op duurzaamheid en biodiversiteit. Om dit te realiseren werken we aan de volgende principes: 1. We passen ons zoveel mogelijk aan aan veranderingen in het klimaat: We zetten in op klimaatadapatie in bestaande wijken en klimaatmitigatie in nieuwbouwwijken. Daarnaast dienen de 4 pijlers als basis: Borne klimaatbestendig, Borne biodivers, Bornse identiteit en Samenwerken aan een gezond en leefbaar Borne. 2. We vergroenen: We vinden groen belangrijk. Daarom is ons uitgangspunt ‘groen, tenzij...’. We willen onze gemeente klimaatadaptief inrichten. Hiervoor kijken we naar het vervangen van zoveel mogelijk verharding voor groen en water, het aanleggen we klimaatbuffers en het versterken van historisch groen.

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 13

3. We bieden ruimte aan water: We hanteren de driestapsstrategie (vasthouden, bergen en afvoeren) en zetten daarom in op voldoende waterberging. Een duurzame waterhuishouding vereist een zorgvuldig evenwicht tussen de verwerking van afvalwater, het vasthouden (en hergebruiken) van hemelwater en het beschermen en aanvullen van grondwaterreserves. We willen voorkomen dat regen- en grondwater met afvalwater mengt. We hebben ook aandacht voor het voorkomen van drinkwatertekorten. 4. We gaan voor circulariteit: We houden de R-ladder aan (refuse, reduce, reuse, repair, recycling en recover). We zetten in op het gebruik van hernieuwbare grondstoffen en het verminderen van afvalstromen. 5. We worden broeikasgasneutraal: We verminderen onze uitstoot van broeikasgassen en hanteren hierbij de landelijke doelstellingen. Daarbij hebben we aandacht voor de betaalbaarheid van de energie- en warmtetransitie. Voor de energietransitie wille we inzetten op het opwekken van meer duurzame energie, energiebesparing en de warmtetransitie. Een verdere toelichting over hoe we als gemeente werken aan ‘duurzaam en biodivers’ is te vinden in paragraaf 5.6.

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 14

5 Onze visie

-

15 15

5.1

Onze visiekaart

We hebben veel verschillende ambities. Al deze ambities vragen om ruimte in onze gemeente. Sommige ambities hebben betrekking op een specifieke locatie. Andere ambities hebben betrekking op onze hele gemeente. Op de volgende pagina is onze visiekaart weergegeven. In deze kaart zijn belangrijke ambities gezamenlijk op één kaart weergegeven. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen locatie-specifieke ambities en ambities voor de gehele gemeente. Op deze manier is in één oogopslag te zien wat er op welke locatie speelt.

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 16

Gemeentebrede ambities Deze ambities zijn richtinggevend voor de hele gemeente. Ze worden niet (als symbool of arcering) op de kaart weergegeven

Ou de

Bo rn

sch

Samen Borne

eB eek

Richting Almelo N744 Bo r Twence mestverwaarding

ns ch

eB ee

k

N743

Zenderen

Wonen in een aantrekkelijke omgeving

Bereikbaar en toegankelijk

• We streven naar een passende woonruimte voor iedere doelgroep • We bouwen onze woningen op geschikte plekken • We versterken de verblijfskwaliteit

• We passen het STOMP-principe toe • We clusteren (commerciële) voorzieningen tenzij...

Gezond, inclusief en veilig

Duurzaam en biodivers

• We zetten in op preventie, zelfredzaamheid en samenredzaamheid • We bevorderen een gezonde en veilige leefomgeving • We streven naar betekenisvol meedoen voor alle groepen en individuen • We streven naar een veilige schoolomgeving

• We passen ons aan aan veranderingen van het klimaat • We vergroenen • We bieden ruimte aan water • We gaan voor circulariteit • We worden broeikasgasneutraal

Ondernemend en gastvrij e kl

Ga

e r b e ek

Hertme

m

melk erb

• We streven naar bedrijvigheid passend bij Borne • We faciliteren de ontwikkeling van vrijetijdseconomie

e ek

A ze l

e in

Vloedbeltverbinding

doorbraak

Locatiespecifieke ambities

Richting Almelo F35

Deze ambities zijn op de kaart verbeeld met een symbool of arcering.

N743

Wonen in een aantrekkelijke omgeving Kantorenlocatie Oostermaat

Groene Poort

De urn ing er be

Bedrijventerrein Bedrijventerrein Molenkamp Molenkamp

ek

Bereikbaar en toegankelijk

Potentiële ontwikkellocaties

Herinrichting wegen binnen de kernen

Definitieve ontwikkellocaties

Herinrichting wegen buiten de kernen

Verbeteren aantrekkelijkheid van het centrum

Vloedbeltverbinding (in ontwikkeling) Vloedbeltverbinding (ontwikkeld)

Beter benutten recreatieve waarden voor toerisme van Oud Borne

Richting Deventer

Aandacht voor dorpsranden Connectie met De Groene Poort versterken

Behoud van het dorpse karakter van Hertme en Zenderen

Bornsche Maten

Beter verbinden Bornsche Maten en Stroom Esch met het centrum, door middel van langzaamverkeersroutes

Gezond, inclusief en veilig

Spoorveiligheid verbeteren

Aandacht voor fietsroutes

A1/A35

F35 als belangrijke fietsroute

Oud Borne Station

Aandacht voor hoogspanningsverbinding

Borne

Duurzaam en biodivers Realiseren van wijkoverstijgende klimaatradialen

Behoud van samenhang Aantrekkelijkheid van entrees versterken

N743 inpassen op een groene manier

Aandacht voor verkeersveiligheid van voetgangers en fietsers

Recreatieve waarde benutten met behoud van biodiversiteit en natuur in de Groene Poort

Ondernemend en gastvrij N742

Aandacht voor passende agrarische bedrijven in het buitengebied

N743 Bedrijventerrein De Veldkamp

A1

egen a on ergron Jonge heide- en ontginningslandschap Maten- en flierenlandschap

Richting Hengelo-Oost & Oldenzaal A35 Hengelo

De Groene Poort

Bedrijventerreinen Zonneparken

Oude hoevenlandschap

Coulissenlandschap Beek

Essenlandschap

Kerngebied

Spoorlijn

Basis landschappelijke waardering

Centrumgebied

Station

Hoge landschappelijke waardering

Oud Borne

Wegennetwerk

Zeer hoge landschappelijke waardering

Contour ontwikkellocaties

Onderdoorgang spoor

Sportterrein

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 17

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 18

5.2

Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving

5.2.1 De principes Zowel lan elijk als in onze gemeente is e ruk op e woningmarkt groot terwijl e ruimte schaars is. We vin en het belangrijk at er vol oen e en passen e woningen zijn in onze gemeente. Als gemeente kunnen we hier aan bij ragen. We kijken aarom naar het beno ig e aantal woningen en welk type woningen we willen bouwen. Dit baseren we op emografische gegevens en verhuisstromen. De rie principes binnen it thema zijn: • We streven naar passen e woonruimte voor ie ere oelgroep • We bouwen onze woningen op geschikte plekken • We versterken e verblijfskwaliteit van e openbare ruimte 5.2.2 We streven naar een passende woonruimte voor iedere doelgroep Voor e bouw van e beno ig e extra woningen in Ne erlan is ruimte no ig. In het Ontwerp van e Nota Ruimte van het Rijk is e regio Twente aangemerkt als locatie voor grootschalige woningbouw. De Twentse gemeenten, e Provincie Overijssel en het Rijk hebben e ambitie uitgesproken om te groeien met 100.000+ extra inwoners (Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente). Wij willen actief bij ragen aan eze regionale opgave. Onze gemeente zien wij primair als een woongemeente. Daarom willen we oorgroeien naar 30.000 inwoners. We vin en het belangrijk at er voor ie ereen een passen e woning is, zowel voor hui ige inwoners als voor toekomstige inwoners.

Ons oel is at onze gemeente voor ie ereen een fijne plek is om te wonen. Ongeacht leeftij , inkomen of mate van zelfre zaamhei . Zo’n iverse bevolking vraagt ook om iverse woningen. Hiermee geven we ie ereen namelijk e kans op een stabiele woonplek. We geloven at we een fijne woongemeente zijn als onze woningen passen bij onze inwoners. Een goe e woning raagt namelijk irect bij aan ieman s welzijn en gezon hei . Daarom streven we in onze gemeente naar een passen aanbo van woningen. We zien verschillen e aan achtspunten op e woningmarkt. Betaalbaarhei van woningen staat met e stijgen e huizen- en huurprijzen on er ruk. Vooral voor jongeren en starters is het hier oor lastig een geschikte woning te vin en. We willen jongeren en starters echter graag in e gemeente hou en en hebben aarvoor meer betaalbare woningen no ig. Ook neemt het aantal één- en tweepersoonshuishou ens snel toe. Deze huishou ens willen vaak een iets kleinere woning, terwijl we relatief veel grote gron gebon en woningen hebben. Daarnaast hebben we oor het groeien aantal ou eren meer gelijkvloerse woningen no ig. Betaalbare woningen Voor jongeren en starters, ou eren, mensen met een beperking en mensen met een lager inkomen, is het belangrijk at we vol oen e betaalbare woningen hebben. Vooral in tij en van woningnoo is aan acht voor e betaalbaarhei van woningen belangrijk.

Daarom streven we ernaar at minimaal 30% van e

nieuwbouw een sociale huurwoning is en streven we er ernaar 70% van e nieuwbouwwoningen in onze gemeente betaalbaar is. De Rijksoverhei bepaalt jaarlijks hoe uur een sociale huurwoning en een betaalbare woning mag zijn. We hou en ons aan eze richtlijnen. De aanwezighei van betaalbare woningen is ook erg belangrijk voor e woonvraag van woonurgenten. Urgente woonvragers zijn bijvoorbeel uitstromers uit een instelling of sociaal of me isch urgenten. We hou en e efinitie van e Rijksoverhei aan met betrekking tot wie urgente woonvragers zijn, tenzij e gemeenteraa an ers bepaalt. Door meer sociale huur te bouwen kunnen we urgente woonvragers sneller een passen e woning toewijzen. Voor een betere toewijzing van urgent woningzoeken en willen we een urgentieveror ening opstellen, waarin in ie er geval e wettelijk aangewezen urgente oelgroepen een plek krijgen. Woningen om langer zelfstandig te wonen Door at we stee s ou er wor en, is het belangrijk at inwoners langer zelfstan ig blijven wonen. We willen huiseigenaren stimuleren zorg te ragen voor e levensloopbesten ighei van hun woning, zo at zij zo lang mogelijk zelfstan ig kunnen wonen. Dit betreft ook inwoners met een fysieke beperking, waarvoor specifieke eisen aan e woning wor en gestel .

Op eze manier behou en onze inwoners e regie op hun eigen leven en verlichten we on er an ere e ruk op het aantal beschikbare plekken bij zorginstellingen. Om it te realiseren streven we Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 19

ernaar at in e nieuwbouw minimaal een er e van e nieuwbouw een nultre enwoningen is, zo at er vol oen e nultre enwoningen wor en toegevoeg 2. Binnen eze opgave willen we gecluster e woningen in e nabijhei van ontmoetingsplekken of met een ontmoetingsruimte realiseren3 en in e nabijhei van zorginstellingen willen we specifiek zorggeschikte woningen voor mensen met zorgvraag4. We vin en het belangrijk at alle levensloopbesten ige woningen nultre enwoningen zijn. Woningen voor kleinere huishoudens Er zijn stee s meer één- en tweepersoonshuishou ens in onze gemeente. Dit zijn in veel gevallen starters en senioren. Voor e eerste groep is vooral e betaalbaarhei oorslaggeven , voor e laatste groep zijn levensloopbesten ige woningen (gelijkvloers) met min er on erhou aan woning of tuin van belang. Een groot eel van onze woningvoorraa bestaat echter nog altij uit e grotere (gron gebon en) eengezinswoning. We willen aarom graag meer inzetten op kleinere woningen, zowel gron gebon en als gestapel . Ook staan we open voor nieuwe woonvormen ie onze gemeente aantrekkelijk maakt voor starters op e woningmarkt. Woningen voor specifieke doelgroepen Naast e reguliere woningvoorraa hebben we in onze gemeente ook woningen voor specifieke oelgroepen. We faciliteren woningen voor eze specifieke oelgroepen, in ien er een specifieke

2 3 4

lokale vraag voor ontstaat. Specifieke oelgroepen op e woningmarkt zijn on er an ere zorg gerelateer e inwoners, woonwagenbewoners en arbei smigranten. 5.2.3 We bouwen onze woningen op geschikte plekken We willen graag groeien naar minimaal 30.000 inwoners. Om it te behalen moeten we vol oen e nieuwbouwwoningen bouwen. Op it moment hebben we plannen binnen e verschillen e ontwikkellocaties voor circa 2.500 woningen. Maar it is niet vol oen e om te kunnen groeien naar minimaal 30.000 inwoners. Om te groeien naar minimaal 30.000 inwoners hebben we in totaal circa 3.000 extra woningen no ig. Om at e ervaring leert at een eel van e plannen af kunnen vallen, zetten we in op een programmering van 130%. We verkennen aarom e mogelijkhe en voor nieuwe locaties voor e perio e na 2035. In e visiekaart (hoof stuk 4) hebben we verschillen e potentiële locaties opgenomen, maar we staan ook open voor an ere locaties ie aansluiten bij onze oelstelling en passen binnen e ka ers. Hierbij hebben we in ie er geval oog voor e ligging van een nieuw initiatief. We geven e voorkeur aan woningbouw binnen kernen. We hebben ook oog voor e lan schappelijke inpassing, zo at er een kwalitatieve overgang tussen bebouwing en buitengebie ontstaat. En we hou en rekening met e nabijhei van voorzieningen (zie paragraaf 5.5.3).

Inbreiding voor uitbreiding We willen at nieuwbouwwoningen zoveel mogelijk in e kernen wor en gebouw . Dit heet inbrei ing. We streven ernaar at e lege ruimte

Nultre enwoning: Woning waarbij alle belangrijke ruimtes, zoals e woonkamer, keuken, slaapkamer, ba kamer en toilet, op één ver ieping gelegen zijn Gecluster e woning: Woning ie vol oet aan e efinitie voor nultre enwoningen in een gecluster e woonvorm. Bij gecluster e woonvormen is een ontmoetingsruimte aanwezig. Zorggeschikte woning: Zelfstan ige nultre enwoning waarin Wlz-zorg gelever kan wor en voor bewoners ie on er eel zijn van een gecluster e woonvorm. Toegankelijkhei is bij eze wooneenhe en belangrijk.

in e kernen en e bestaan e woningvoorraa beter wor en benut. Ook zien we on er an ere kansen voor transformatie van leegstaan e pan en, woningsplitsing, mantelzorgwoningen in tuinen en kleinschalige woningbouwprojecten binnen e kernen en verkennen eze. Daarnaast willen we mogelijkhe en voor verkleuring naar wonen op be rijventerreinen verkennen. Tegelijkertij willen we waar evolle groene ruimtes in e kernen behou en en willen we at woningbouw niet ten koste gaat van waar evol groen. Door mi el van on erzoek willen we e mogelijkhe en voor kleinschalige woningbouw beter in beel te brengen. Bij inbrei ing kan er ook sprake zijn van hoogbouw (meer an 4 bouwlagen). We hebben momenteel geen ui elijk belei ten aanzien van hoogbouw, maar willen it wel graag ontwikkelen. We vin en namelijk at hoogbouw op strategische locaties, zoals langs oorgaan e wegen, langs het spoor of bij grootschalige uitleglocaties in principe mogelijk moet zijn. Solitaire hoogbouw kan ook als lan mark fungeren, bijvoorbeel in het hart van het centrum of in grootschaliger uitbrei ingsgebie en (Bornsche Maten). In het buitengebie , in Zen eren en in Hertme wijzen we hoogbouw (meer an 4 lagen) af. Hoewel we liever woningen toevoegen in e kernen, zullen we ook woningen buiten e kernen moeten toevoegen om onze groeiambitie te behalen. Dit heet uitbrei ing.

Bij uitbrei ing geven we e voorkeur aan locaties ie vastliggen aan e hui ige kernen. Ook oor mi el van functieveran ering van vrijkomen e en/of vrijgekomen agrarische bebouwing (VAB) en roo -voor-roo initiatieven zijn er kansen om woningen in het buitengebie

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 20

toe te voegen, een en an er in ruil voor het slopen van lan schapsontsieren e bebouwing. Bij e verkenning van e mogelijkhei om richting te geven aan gewenste ontwikkelingen in het buitengebie , zullen ook e mogelijkhe en voor alternatieve en innovatieve woonvormen ie beter aansluiten op e lokale woonbehoefte wor en on erzocht. Als we woningen in het buitengebie toevoegen, vin en we het belangrijk at er aan acht is voor het behou en van e bestaan e lan schappelijke kwaliteiten en at eze waar mogelijk versterkt wor en. Hierbij kan ge acht wor en aan kwaliteiten van e Groene Poort, e lan goe eren, e groenstructuren, e essen en het watersysteem van beken en beek alen, maar ook aan e kwaliteiten van bebouwing. De ruimtelijke (architectonische) kwaliteit van nieuwe woningen is belangrijk, net zoals het behou van beel bepalen e, karakteristieke, cultuurhistorisch waar evolle en/ of monumentale pan en. Nieuwe ontwikkelingen moeten goe aansluiten bij het omliggen e lan schap en rekening hou en met e principes van bo em en water sturen (zie paragraaf 5.6.2). Onze dorpen groeien, maar blijven dorps Om e bevolkingsgroeiambitie te halen, zullen we in alle kernen moeten bouwen. We streven naar een evenwichtige ver eling over e kernen. Dit betekent at in e kern Borne meer woningen wor en gebouw an in e kernen Hertme en Zen eren.

Woningbouw in Hertme en Zen eren kent tevens an ere aan achtspunten an woningbouw in Borne. We koesteren het orpse karakter van Borne, Hertme en Zen eren. Ie er orp moet zijn eigen

i entiteit behou en, maar raagt op evenre ige wijze bij aan e gemeentelijke groeiambitie. We zetten aarom bij Zen eren en Hertme in op een planmatige en stapsgewijze groei, ie zorgvul ig is afgestem op e gemeentelijke behoefte met oog voor samenhang en kwaliteit. De kernen groeien op ie manier gelei elijk. Ook moet e ruimtelijke kwaliteit, zoals e groenstructuren, behou en blijven. Mocht woningbouw onvol oen e aansluiten op het orpse karakter of e ruimtelijke kwaliteit, an vin en wij het initiatief in principe niet wenselijk. Woningbouw in Hertme en Zen eren is aarnaast noo zakelijk voor het in stan hou en van e voorzieningenstructuur. De nieuwe inwoners zorgen voor meer raagvlak, bijvoorbeel ten aanzien van e basisschool. 5.2.4 We versterken de verblijfskwaliteit Fijn wonen gaat ver er an alleen een fijn huis. Ook e leefomgeving waarin we wonen heeft irecte invloe op of je ergens fijn woont. Daarom zetten we in op woonwijken waar je graag bent. Ruimtelijke kwaliteit De ruimtelijke kwaliteit van een omgeving heeft veel invloe op e verblijfskwaliteit. Hierbij gaat het om e ruimtelijke kwaliteit in e kernen, maar ook in e kernran zones. We willen at eze ran en een goe e overgang vormen naar het buitengebie . Ruimtelijke kwaliteit gaat aarnaast ver er an e openbare ruimte. Het gaat ook over e ruimtelijke kwaliteit van (nieuwe) bebouwing.

We willen graag aan e slag met een actualisatie van e welstan snota om te zorgen at er ui elijke ka ers zijn over e ruimtelijke kwaliteit voor bebouwing.

Daarnaast hebben we aan acht voor e kwaliteit van bestaan e wijken. In sommige wijken is e infrastructuur soms niet meer vol oen e en sluit e openbare ruimte niet altij meer aan op e wensen van bewoners. Door eze wijken op te knappen willen we ervoor zorgen at we hier ook een prettige en aantrekkelijke woonomgeving hou en. Dit raagt vervolgens weer bij aan veilighei , leefbaarhei en tevre enhei van inwoners. Bij het opknappen van e wijken stimuleren we meervou ig gebruik van e bo em en reserveren we ruimte in e on ergron voor toekomstig gebruik. Hierbij hebben we na rukkelijk aan acht voor vergroening en e opvang van water, vraagstukken ron om energie en het stimuleren van bewegen in e openbare ruimte en e toegankelijkhei van e openbare ruimte. Zo pakken we verschillen e opgaven in één keer aan en ervaren bewoners min er overlast. De prioriteit ligt nu op Wensink Zui . Daarnaast willen we Wensink Noor , Vogelbuurt (Spechtstraat - spoor), Refine (Ververstraat e.o.), ‘t Ol hof, Vogelbuurt Noor (Ou e Almeloseweg), ettervel I en II (Hazelaarstraat e.o.) en Het Hulscher Zen eren ook aanpakken. Klimaatbestendige woonwijken We hebben vaker te maken met extreem weer, zoals hitte, roogte of regen. We willen at onze woonwijken fysiek in staat zijn om met klimaatveran eringen om te gaan, zo at inwoners hier min er overlast van ervaren.

Daarom zetten we in op klimaata aptatie en klimaatmitigatie. Zie paragraaf 5.6.2 voor meer informatie over klimaatbesten ighei .

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 21

Momenteel brengen wij e klimaatbesten ighei van e verschillen e wijken in onze gemeente in kaart. Dit oen we op basis van het basisrioleringsplan, e Klimaatatlas Twente, groenbeheerkaarten en e lan elijke meetlat. Hier oor kunnen wij gericht zien welke wijken of gebie en in onze gemeente kwetsbaar zijn voor e gevolgen van klimaatveran ering. Op basis van eze inventarisatie willen we meerjarige investeringsplannen en on erhou splannen opstellen. Hierbij gel t at geen van e maatschappelijke opgaven volle ig lei en is en at er altij een integrale afweging gemaakt wor t van e functies ie bo em en on ergron (kunnen) vervullen in het betreffen e gebie . Ontmoetingsmogelijkheden We geloven at het belangrijk is at inwoners elkaar formeel en informeel ontmoeten. Op eze manier behou en we een hechte gemeenschap. Hier oor zijn inwoners meer berei om een an er te helpen en blijft een van onze kerni entiteiten, namelijk noaberschap, behou en. Om informeel ontmoeten in e openbare ruimte te stimuleren, willen we straten, (sport)parken en pleinen an ers inrichten. Er is meer ruimte no ig voor scha uwrijke groen, speel- en beweegplekken en zitmogelijkhe en. Passend voorzieningenaanbod We vin en het belangrijk at basisvoorzieningen, zoals ontmoeten, eerstelijnszorg en on erwijs goe bereikbaar zijn voor alle inwoners, ook voor mensen ie min er mobiel zijn.

We streven naar een (maatschappelijk) voorzieningenaanbo at past bij e behoefte van inwoners binnen een kern. Dit bevor ert namelijk e leefbaarhei en aantrekkingskracht van een wijk. Door woningbouw veran ert e behoefte aan voorzieningen. Daarom

willen we at er bij nieuwbouw altij wor t gekeken naar e invloe van e woningbouw op het raagvlak van voorzieningen. Zo hebben we in beel wanneer het aanbo mee moet groeien met e bevolking. Als het voorzieningenaanbo mee moet groeien, willen we inventariseren op welke plekken it moet gebeuren. In kleinere kernen bie t woningbouw echter juist uitkomsten voor het behou van (basis)voorzieningen ie min er toekomstbesten ig zijn. Door e woningbouw neemt het raagvlak voor e voorzieningen namelijk toe. Meer informatie over onze visie op een passen commercieel en maatschappelijk voorzieningenaanbo te vin en in paragraaf 5.5.3.

In gemeente Borne willen we aan de slag gaan met ... •

Het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma;

•

Het on erzoeken van mogelijkhe en voor woningbouw (potentiële locaties, kansen voor inbrei ing, mogelijkhe en voor hoogbouw); •

•

Het actualiseren van e welstan snota;

Het verbeteren van e klimaatbesten ighei van wijken.

Wat vinden inwoners? •

Inwoners hebben behoefte aan meer betaalbare woningen.

•

Inwoners hebben behoefte aan levensloopbesten ige woningen, zoals appartementen en aan seniorenwoningen. •

Inwoners vin en at ou erenwoningen (en wonen met zorg) moeten wor en gecombineer met an ere voorzieningen, zoals ontmoetingsruimte en (kleine) zorgaanbie ers. •

Inwoners geven e voorkeur aan woningbouw in e kernen. Hierbij hebben ze e voorkeur voor transformatie van leegstaan vastgoe . Bouwen in groene openbare ruimtes is volgens inwoners geen gewenste optie, om at ze aangeven at er al weinig groen is in e kernen.

•

Als e gemeente toch kiest voor uitbrei ing, geven inwoners e voorkeur aan het ‘straatje erbij’ principe. Een nieuwe uitlegwijk is volgens inwoners het minst wenselijk. •

In ien er wor t gekozen voor woningbouw op be rijventerreinen, vin en inwoners it acceptabel als het pan al langere tij leeg staat, het aan e ran van een be rijventerrein ligt en/of at er al an ere woningen op het terrein aanwezig zijn. (Bron: Bornse Dromen Dagen, 2023 en inwonersenquête, 2025)

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 22

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 23

5.3

Gezond, inclusief en veilig

5.3.1 De principes Om een fijne gemeente te zijn om te wonen, werken en verblijven vin en we het belangrijk at onze gemeente gezon , inclusief en veilig is. Deze rie ambities vormen een belangrijke basis om aangenaam te verblijven in onze mooie gemeente. De vier principes binnen het thema ‘gezon , inclusief en veilig’ zijn: • We zetten in op preventie, zelfre zaamhei en samenre zaamhei . • We bevor eren een gezon e en veilige leefomgeving. • We streven naar betekenisvol mee oen voor alle inwoners. • We streven naar passen en inclusief on erwijs. 5.3.2 We zetten in op preventie, zelfredzaamheid en samenredzaamheid We willen at inwoners gezon leven in onze gemeente. Daarom zetten we in op positieve gezon hei . Bij positieve gezon hei ligt het accent niet op ziekte, maar op mensen zelf; op hun veerkracht, hun mogelijkhe en, wat ze nog wél kunnen en op wat hun leven betekenisvol maakt. Hier oor voorkomt positieve gezon hei een grotere zorgvraag. Als gemeente investeren we in preventie, lichte vormen van on ersteuning en activiteiten ie inwoners in beweging brengen en verbin en. Ook stimuleren we het sociaal netwerk van inwoners zo at ze elkaar beter kunnen helpen. Dit oen we waar no ig in samenwerking met een zorgprofessional.

Preventie Door in te zetten op preventie, zelfre zaamhei en samenre zaamhei willen we e ruk op e zorg verlagen. Ook streven we ernaar hiermee e ruk op onze mantelzorgers te verlagen, want zij zijn har no ig in onze gemeente. We vin en een aantal aspecten extra belangrijk als het gaat om preventie: • Ten eerste zetten we in op een gezon e leefstijl. Door regelmatig te bewegen, gezon te eten en actief te zijn in het agelijks leven, verkleinen inwoners e kans op ziektes. Dit gel t voor jongere én ou ere inwoners. Gezon zijn raagt ook bij aan e mentale gezon hei van onze inwoners. We willen at e openbare ruimte en lokale sportvoorzieningen it stimuleren en uitno igen tot spelen en bewegen. • Ten twee e stimuleren we sociale contacten tussen inwoners. Door at inwoners een netwerk van familie, vrien en en verenigingen hebben, bevor eren we verbon enhei en stimuleren we sociale verbin ing. We erom is het belangrijk at e openbare ruimte it stimuleert. • Ten er e zetten we in op vroegsignalering, zo at hulp en on ersteuning op tij begint. We pakken problematiek aan als eze nog klein is en laten it niet uitgroeien tot grotere problemen. Hiervoor is het erg belangrijk at e zorg laag rempelig toegankelijk en ichtbij huis is. • Tot slot zetten we in op e bewustwor ing van mensen over hun eigen verantwoor elijkhei .

We stimuleren inwoners tij ig zelf stappen te zetten, zo at ze grotere problematiek kunnen voorkomen. Het is belangrijk at inwoners weten hoe en waar zij hulp kunnen krijgen. Daarvoor

realiseren we een goe e informatievoorziening via verschillen e kanalen. 5.3.3 We bevorderen een gezonde en veilige leefomgeving Voor ons is een gezon e leefomgeving fysiek en sociaal veilig. Een gezon e en veilige leefomgeving no igt uit tot spelen en bewegen en bie t ruimte voor sport en ontmoeting. We willen at inwoners zo min mogelijk negatieve effecten ervaren van hun irecte omgeving. De omgeving moet juist bij ragen aan e gezon hei van onze inwoners, bezoekers en on ernemers. Om e leefomgeving gezon en veilig te hou en toetsen we ruimtelijke initiatieven op verschillen e gezon hei saspecten, investeren we on er an ere in overzichtelijke openbare ruimtes en werken we samen met inwoners, politie en welzijnspartners. Fysieke veiligheid We willen at leefomgeving fysiek veilig is. De leefomgeving moet mensen beschermen tegen fysieke be reigingen en fysieke scha e. We werken samen met onze partners aan een veilige gemeente en hou en rekening met omgevingsveilighei . We streven ernaar om onveilighei te voorkomen en om inci enten en effecten te beperken. Ook vin en we het belangrijk at inwoners weten hoe zij bij een onveilige situatie kunnen han elen in het ka er van zelfre zaamhei . Een eel van e maatregelen met betrekking tot fysieke veilighei is irect zichtbaar. Denk bijvoorbeel aan een zebrapa om e

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 24

verkeersveilighei te vergroten. Een an er eel van e maatregelen is echter niet irect zichtbaar. Denk hierbij aan maatregelen voor externe veilighei , gezon hei srisico’s, lucht- en waterkwaliteit en bo emverontreiniging. Het is belangrijk om ook eze min er zichtbare vormen van fysieke veilighei te waarborgen. Hiervoor blijven we e minimale milieunormen en normen voor water- en luchtkwaliteit hanteren, zoals vastgestel oor e Rijksoverhei . Daarnaast hebben we aan acht voor e externe veilighei van onze inwoners, on ernemers en bezoekers (zie bijlage 1 voor Externe Veilighei skaart). We hebben hierbij extra aan acht voor e omgeving ron om het spoor. Over het spoor wor en namelijk gevaarlijke stoffen vervoer . Door zeer kwetsbare gebouwen en e risicobronnen zoveel mogelijk te schei en zorgen we voor een veilige leefomgeving. Ook e hoogspanningsverbin ing heeft hierbij onze aan acht. En tot slot willen we bo emverontreiniging oelmatig opruimen, aansluiten op geplan e ontwikkelingen. Als e straat open moet wor en gebroken voor werkzaamhe en, ruimen we als at mogelijk is meteen bo emverontreiniging op. Zo vermin eren we e overlast. Sociale veiligheid Naast e fysieke veilighei is e sociale veilighei ook belangrijk. De sociale veilighei is e mate waarin mensen zich veilig voelen en gaat ver er an e fysieke veilighei .

Het omvat verschillen e aspecten zoals het voorkomen van criminaliteit en overlast, het bevor eren van een prettig leefklimaat en het vergroten van het veilighei sgevoel. Het realiseren van sociale veilighei is een ge eel e verantwoor elijkhei waarbij inwoners, be rijven en

maatschappelijke organisaties betrokken wor en. We zetten op verschillen e manieren in op e sociale veilighei . Zo willen we bij ingrepen in e fysieke leefomgeving bijvoorbeel rekening met e sociale veilighei . Door vol oen e zichtlijnen en verlichting te realiseren, voelen mensen zich veiliger. Ook zetten we in op het versterken van e sociale netwerken tussen inwoners. Hiervoor faciliteren we ontmoetingsmogelijkhe en in e openbare ruimte en stimuleren we buurtinitiatieven. Door at onze inwoners elkaar kennen, voelen zij zich veiliger in onze gemeente. Ook hebben ze een groter netwerk om op terug te vallen als zij zich toch onveilig voelen. Tot slot hebben we ook aan acht voor on ermijning. Bij on ermijning raken e on erwerel en bovenwerel met elkaar verweven, bijvoorbeel via crimineel gebruik van pan en. We streven naar een gebie sgerichte aanpak van on ermijning, waarbij ruimtelijke or ening, toezicht en samenwerking met partners centraal staan. Handhaving Voor e veilighei is han having en controle belangrijk. Zo lossen we onveilige situaties op en vermij en we nieuwe situaties. We hanteren aarvoor rie uitgangspunten. Ten eerste zetten we in op elkaar vertrouwen. Via goe e informatievoorziening proberen we ervoor te zorgen at burgers en be rijven op e hoogte zijn van gel en e regels en e mogelijkhei krijgen om hiernaar te han elen.

Dit betekent on er an ere at er een herstelmogelijkhei is wanneer er overtre ingen wor en geconstateer . Echter willen we optre en wanneer er bewust regels wor en overtre en. Criminele activiteiten bestrij en we in

samenwerking met (han havings)partners. Ten twee e werken we risico gestuur . Het uitvoeren van toezicht en han having betekent at altij keuzes moeten wor en gemaakt met beperkte mi elen. De gemeente kan niet alles controleren en niet overal op han haven. Daarom is het oel om een zo goe mogelijke inschatting te maken van e risico’s voor e leefomgeving en vervolgens hier e prioritering op aan te passen. Dit is een oorlopen proces, om at ontwikkelingen in e maatschappij ervoor kunnen zorgen at bepaal e risico’s groter of juist kleiner wor en. Hierin moet e gemeente wen baar zijn. Tot slot zetten we in op ge eel e verantwoor elijkhei . Een leefbare gemeenschap is een gezamenlijke verantwoor elijkhei . Het zorg ragen voor een leefbare gemeenschap is niet alleen een rol van e gemeente, maar ook van e gemeenschap. We verwachten aarom een bepaal e verantwoor elijkhei van onze inwoners. Omgeving om in te spelen en te bewegen Een goe e gezon hei raagt ook bij aan een gezon e en veilige leefomgeving. Inwoners zijn fysiek vitaler en mentaal veerkrachtiger. Boven ien zorgt spelen en bewegen ervoor at mensen elkaar meer ontmoeten. We willen at e openbare ruimte een gezon e leefstijl stimuleert.

Daarom zetten we in op een rookvrije omgeving met veel mogelijkhe en om te ontmoeten, te sporten, te bewegen en te spelen, zowel in ivi ueel als in georganiseer verban via sport- en cultuurverenigingen. Ook willen we inwoners stimuleren om in hun agelijks leven meer te bewegen. Om it te bereiken maken we bewegen op een laag rempelige manier toegankelijk. We zien

Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 25

hiervoor verschillen e kansen. Ten eerste zetten we ons in voor een ivers sportaanbo , zo at inwoners kunnen kiezen welke sport bij hen past. We streven ernaar at e sportlocaties goe bereikbaar zijn. Ook willen we sporten en bewegen in e openbare ruimte ver er stimuleren, zo at sport voor ie ereen toegankelijk en betaalbaar is. We hebben aan acht voor e beweegruimte voor jongeren, volwassenen en senioren. Om jongeren te stimuleren meer te bewegen, kijken we ver er an e tra itionele sporten en willen we ruimte bie en aan nieuwe, aantrekkelijke vormen van sport, zoals bijvoorbeel freerunnen, calisthenics en skaten. We on erzoeken eerst welk van eze sporten past bij onze gemeente en hoe we eze kunnen faciliteren. Ook stimuleren we inwoners om voor korte afstan en vaker te fietsen en te wan elen in plaats van e auto te nemen. Hiervoor hebben we aan acht voor betere fiets- en wan elpa en. In paragraaf 5.5.2 is meer informatie te vin en over onze visie op fietsen en wan elen. Voor kin eren is (buiten)spelen erg belangrijk. Het on ersteunt hun motorische, sociale en cognitieve ontwikkelingen en stimuleert hen om actief te bewegen en an ere kin eren te leren kennen. We willen at e speelomgeving aarom voor kin eren uitno igen , toegankelijk en avontuurlijk is. Avontuurlijk spelen helpt kin eren om kleine risico’s te nemen, zelf in te schatten wat ze urven en grenzen te verkennen.

Ook stimuleert het hun creativiteit en fantasie. Om buitenspelen te stimuleren zetten we in op een ivers speelaanbo binnen e speelbuurten. We hanteren hiervoor e ‘schijf van 5’. Dit zet essentiële speelomgevingen

voor een kin vrien elijke buurt uiteen. De vijf omgevingen zijn: tra itionele speelplek, bespeelbaar groen, een verhar pleintje, een trapvel je en een veilige speelroute. Ook maken we on erschei tussen wijk- en buurtspeeltuinen. De wijkspeeltuinen zijn grotere speelplekken ie een bre ere groep kin eren aantrekken. De buurtspeeltuinen zijn kleinschaliger en be oel voor e kin eren ie in e irecte omgeving wonen. We streven naar een goe e sprei ing van (wijk)speeltuinen. Bij e inrichting hebben we aarnaast aan acht voor e verschillen e leeftij en en hebben we aan acht voor het beperken van fysieke barrières. 5.3.4 We streven naar betekenisvol meedoen voor alle groepen en individuen Door uit te gaan van positieve gezon hei , zetten we ook in op e zelfre zaamhei van mensen. We streven ernaar at alle inwoners op een betekenisvolle manier mee kunnen oen in e samenleving. We zijn een inclusieve gemeente, us ie ereen hoort erbij. Voor sommige inwoners ligt e aan acht vooral op het vin en van passen werk, terwijl het voor an ere inwoners gaat over e toegankelijkhei en rolstoelvrien elijkhei van e openbare ruimte. Inclusieve wijken Voor ons is een inclusieve wijk een wijk waarin mensen naar elkaar omkijken, elkaar helpen en samenwerken. Het is een wijk waarin mensen gelijkwaar ig zijn en waar mensen binnen hun eigen mogelijkhe en mee oen. Kortom: in een inclusieve wijk oet ie ereen ertoe.

Verschillen e mensen wonen samen in een wijk, zo at ze van elkaar leren en elkaar aanvullen. Een inclusieve wijk heeft een aantal ran voorwaar en, zoals een gemixte

woningvoorraa , een passen voorzieningenniveau met vol oen e ontmoetingsplekken, mogelijkhe en voor formele hulp en on ersteuning, fysiek en sociaal toegankelijke openbare ruimte en een leefomgeving waarin ou eren op lange termijn kunnen blijven wonen. Ook nemen inwoners verantwoor elijkhei en initiatief. Toegankelijke openbare ruimte We vin en at e openbare ruimte moet bij ragen aan e zelfre zaamhei van onze inwoners. Hierbij moet ieman s fysieke, sociale of mentale capaciteiten niet uitmaken. Voor een toegankelijke openbare ruimte zetten we ons in voor veel verschillen e on erwerpen. Een belangrijk uitgangspunt is at e openbare ruimte veilig moet zijn. Door bijvoorbeel kwalitatief goe e wegen en pa en, vol oen e verlichting voor ’s avon s en veilige oversteekplaatsen willen we e openbare ruimte toegankelijker maken. Ook vin en we het belangrijk at zorg gerelateer e gebouwen goe bereikbaar zijn. Zowel met e auto, als met e fiets en het openbaar vervoer. Daarnaast zorgen we ervoor at plekken voor ontspanning en recreatie gemakkelijk te bereiken zijn. Vanwege het toenemen aantal ou eren, hebben we ook meer oog voor e ementievrien elijkhei en valveilighei van onze openbare ruimte. Aan e ene kant vraagt een ementievrien elijke omgeving om fysieke ingrepen. Zo kunnen we oor ui elijke bewegwijzering e kans op ver walen vermin eren.

Ook oor goe on erhou en pa en en een logische in eling van e ruimte kunnen we zorgen voor een veiligere omgeving. Aan e an ere kant is een ementievrien elijk omgeving ook een ruimte waar mensen graag verblijven. Hier oor is er meer sociale Samen Borne, Omgevingsvisie gemeente Borne 26

controle en bouwen inwoners een groter netwerk op waar ze op terug kunnen vallen bij tegenslagen. We willen aarnaast extra aan acht beste en aan valpreventie. We enken hiervoor aan iverse maatregelen, waaron er het verbeteren van e on ergron . Op eze manier raagt onze openbare ruimte ook bij aan e zelfre zaamhei en het welzijn van onze ou ere inwoners.

geïsoleer , via sociale contacten, ontmoeten en vrijwilligerswerk naar uitein elijk betaal werk. Het zal niet voor ie ereen haalbaar zijn om betaal werk te verrichten, maar we streven er wel naar at ie ereen naar eigen kunnen, mee kan oen. Daarom willen we on er an ere initiatieven ie werkgelegenhei creëren voor mensen met een afstan tot e arbei smarkt stimuleren.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=6b9d9f22-6e30-45ab-aee4-fca2763892ad