CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: NPVR Plan voor de regio Twente

Beeldvormende commissievergadering 1 september 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Plan voor de Regio Twente (Nationaal programma vitale regio's)15.472 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Twente heeft een sterke defensie-industrie, met Thales als grootste defensiebedrijf, specifiek op het gebied van radar/sensing en drones/ autonome systemen. Technology Base biedt voor beiden een unieke infrastructuur in het oosten van Nederland, met Twente Airport dat gebruikt wordt voor zakelijk/recreatief vliegverkeer, het testen en innovatie dronetechnologie en het faciliteren van onderhoud aan, parkeren van en ontmantelen van vliegtuigen. Er is ruimte voor bedrijven met ruimte gereed voor uitgave en bedrijven onder andere met focus op defensie, alleen netcongestie en stikstof belemmeren deze ontwik keling. De luchthaven staat voor investeringen in groot onderhoud (provinciaal besluit eind 2025). Marktpartijen willen investeren in de toekomst van de locatie, als omgeving voor innovatie en testen voor de defensie-industrie en potentiºle kraamkamer voor de verduurzaming van de (elektrische) luchtvaart en daarmee een fysieke locatie waar de stuwende kracht van de Twentse economie zichtbaar is (zie opgave 6). Om de bereikbaarheid van de luchthaven te verbeteren loopt er bij de Air Traffic Management (ATM) beleidseenheid, gezamenlijke eenheid van het Ministerie van I&W en Defensie, een 5.11 procedure om satelliet navigatie te verkrijgen.

Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Ontwerp Nationaal Programma ‘Ruimte voor Defensie’, met Twente Airport voorzien als onderdeel in dronecorridor tussen Deelen en Twente ▪ Defensie Industrie Strategie en Defensievisie 2035 ▪ Luchtvaartnota 2020–2050 ▪ Dronebeleid “DronePro” / Droneboek I&W Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: GS provincie Overijssel, College van gemeente Enschede, Uitvoering : Uitvoeringsorganisatie (Gemeenschappelijke Regeling) Betrokken ministeries Defensie (primair), EZK Wat is aanvullend nodig Er is een helder signaal nodig vanuit het Rijk (defensie) dat Twente Airport belangrijk is voor Nederland en daarmee het behoud van de infrastructuur. Er is een heldere visie nodig op duurzame luchtvaart in Nederland en commitment voor een gefaseerde uitrol van deze visie. Om het Twentse innovatie-ecosysteem rondom defensie, als onderdeel van Oost-Nederland, te ontwikkelen is partnerschap nodig met het Rijk (defensie en EZ) en zijn een passende (kennis) infrastructuur en voorzieningen (o.a. testlabs en –locaties) nodig. Technologie Base heeft de potentie om zich te ontwikkelen als campus rond innovatie voor de defensie-industrie, mits belemmeringen rond stikstof en netcongestie worden opgelost.

Geconstateerde knelpunten ▪ Investering in groot onderhoud landingsbaannodig vanuit regionale behoefte (basisvariant) en eventuele behoefte defensie (plus-variant) ▪ Onzekerheden rond stikstof en netcongestie belemmeren realisatie campu s (gronduitgifte bedrijven) en er zijn nog te weinig bedrijven voor het vormen van een smart energy hub (kip-ei) Regionale impact knelpunten De bestaande infrastructuur wordt niet behouden voor de regio, wat leidt tot kapitaalvernietiging en wegvallen locatie voor groei defensie-industrie en toekomstige luchtvaart Mogelijke interventies (suggesties regio, bespreken met Rijk) Rijk: Medeverantwoordelijkheid nemen voor groot baanonderhoud in relatie tot kwaliteitseisen defensie bij medegebruik in crisistijd Regio: Besluit toekomst luchthaven inclusief baanonderhoud, opzetten van een perspectieffonds voor nieuwe innovaties, organiseren van een betere OV-verbi nding naar het terrein (last mile) als eerste casus in bestaand netwerk van regionale topwerklocaties Vervolgafspraak ….. Opgave 11 Contact regionaal NPVR-team | Bianca Screever | bianca.screever@demcon.com FIJN WONEN VOOR IEDEREEN Senioren hebben een passende woning voor de toekomst Opgave Techniek en innovatie ondersteunen mensen in een gezonder leven en in de zorg aan huis, waardoor inwoners langer veilig en gezond zelfstandig thuis kunnen wonen.

Huidige situatie en context De stap naar een andere woning – passend bij een volgende levensfase – is groot, zowel qua impact op mensen als financieel. Het vinden van een passende woning in de eigen omgeving is lastig, bijvoorbeeld met twee slaapkamers, gelijkvloers, eventueel met wat (gedeeld) groen en voldoende voorzieningen in de directe woonomgeving. Andere oplossingen zoals het delen van de woning, samenwonen met een vriend of kennis, of onderverhuur van andere ruimtes is juridisch of vanuit de hypotheekverstrekker/verhuurder zijn ook niet mogelijk. Daar komt bij dat de kosten daarvan vaak hoger zijn dan de bestaande hypotheeklasten op een groter huis. Door dit op te lossen, komt er ruimte in de woningmarkt, kunnen inwoners zonder hulp het huishouden blijven doen en gaan vereenzaming tegen.

Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Regio Deal Twente II ▪ Woon-Zorg visies ▪ Integraal Zorgakkoord /AZWA ▪ Bestaande samenwerking MST/ZGT en UT/MST/ZGT en Universiteit Munster/UKM ▪ Werkplaats sociaal domein ▪ Regionaal plan ziekenhuis van de toekomst Eigenaarschap in de regio (voorstel) Bestuurlijk: Twentse Koers in samenwerking met WoON Twente Uitvoering : Versnipperd belegd in de regio Inwoners verenigen zich ook in bijvoorbeeld Collectief Private Opdrachtgevers (CPO’s) en in Platform Twentse Noabershoven Betrokken ministeries VRO (primair), VWS, BZK Wat is aanvullend nodig Er moet passend worden gebouwd voor senioren (0-treden woningen) en woningdelen moet meer mogelijk worden. Daarnaast moet het financieel interessanter w orden gemaakt voor ouderen om te verhuizen, zodat doorstroom in de woningmarkt meer op gang komt, via aanpassing van wet- en regelgeving. Via regelingen moet het mogelijk worden om met behulp van innovatie en technologie langer in een eigen woning te kunnen blijven wonen. Daarnaast vraagt het om sociale netwerken rond mensen te versterken. Geconstateerde knelpunten ▪ Woningtekort en bestaande regelgeving werken oplossingen zoals woning delen en realiseren mantelzorgwoningen op eigen terrein tegen. Toenemende een- e n tweepersoons huishoudens concurreren met ouderen voor vergelijkbare woningen.

▪ Maandkosten stijgen door verhuizen (door lage of afbetaalde hypotheek) ▪ Verhuizen buiten bestaande netwerk, waardoor mogelijk meer professionele ondersteuning nodig is, bijvoorbeeld verhuizen van senioren uit andere delen van het land naar Twente zonder mantelzorgnetwerk. ▪ Huidige bouwbesluit nodigt niet uit tot innovatie en stimuleren bouwsector minder dit toe te passen. Regionale impact knelpunten Stagnatie op de woningmarkt, toenemende vraag naar professionele zorg en ondersteu ning door ontbreken mantelzorg en toenemende eenzaamheid. Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk: Woningbouw en mogelijk maken van eigen woonoplossingen zoals woning delen, mantelzorgwoningen op eigen grond, etc., Financiºle drempels voor verkoop wonin g door senioren wegnemen Regio: Verhuizen makkelijker maken (o.a. verhuiscoach, financiºle i nstrumenten, etc.), Bouwen in lijn met wensen senioren (groen, twee slaapkamer, stalling sc ootmobiel, hulpmiddelen etc.). Vervolgafspraak ….. Opgave 12 Contact regionaal NPVR-team | Mickle Heite | m.heite@almelo.nl FIJN WONEN VOOR IEDEREEN Energiearmoede aanpakken Opgave | Wat is aanvullend nodig Energie-armoede wordt versneld aangepakt zodat die in de toekomst niet meer voor zal | Verruimen subsidievoorwaarden Spuks (specifieke uitkeringen). Nu sterk ingestoken op komen. | kwantiteit.

▪ | Sturen op meer structurele cofinanciering voor regionale of lokale aanpakken van Huidige situatie en context | verduurzaming van kwetsbare wijken. Toekomstige fondsenverdeling beter laten In Twente is de problematiek van energiearmoede zichtbaar Øn urgent. Het zwaartepunt | aansluiten bij de sociale en economische realiteit in de regio. van de problematiek ligt in de grotere Twentse steden (Almelo 11,0 %), Hengelo 7,6 % en | ▪ | Meer beleidsruimte en maatwerkmogelijkheden voor gemeenten om energiearmoede Enschede 11,3 % en daarmee hoger dan het gemiddelde van Nederland (6,1 %). Ook in de | integraal aan te pakken (ook gekoppeld aan gezondheid, bestaanszekerheid en wonen). andere kleinere gemeenten in Twente speelt deze problematiek. Daarnaast bevindt zich | ▪ | Versnelling en vereenvoudiging van ondersteuning voor particuliere woningeigenaren in Twente een bredere groep in de gevarenzone. Er zijn relatief veel huishoudens met | met lage inkomens. Dit betekent vereenvoudiging en verruiming van bestaande een laag of middeninkomen in woningen met matige of slechte energetische kwaliteit, | subsidieregelingen, met minder administratieve lasten. die kwetsbaar zijn voor prijsstijgingen of het wegvallen van regelingen.

De gevolgen zijn | ▪ | Ondersteuningspakket verduurzaming particuliere verhuur (uitvoeringsagenda komende sociaal-maatschappelijk ernstig: financiºle stress, gezondheidsproblemen en afnemend | 4 jaar) vertrouwen in de overheid, kwaliteit woonomgeving neemt af. Geconstateerde knelpunten Lopende trajecten | De eerste ervaringen die vanuit de Renovatiedeal naar voren komen zijn: ▪ Renovatiedeal Twente 2024 – 2025 met BZK (bepalend traject) | ▪ | Het ontbreekt aan een ontzorgingsaanbod en een goed maatwerkpakket waarmee ▪ Inzet Volkshuisvestingsfonds bij verduurzaming woningen in twee kwetsbare wijken in | particuliere eigenaren bereikt kunnen worden. Het ontwikkelen daarvan kost meer tijd. Enschede (voorwaardelijk traject); | ▪ | Omvang beschikbare subsidies sluit niet aan bij omvang verduurzamingsaanbod. Subsidie ▪ Landelijke subsidietrajecten zoals Spuk Energiearmoede en Spuk Lokale aanpak | voor particuliere eigenaren is vaak te laag en met te veel beperkingen, waardoor zij geen isolatie)-Ontwikkelen 1-loketsysteem Nationaal Warmtefonds en RVO (bepalend | maatregelen nemen. traject) ▪ Verkenning Regionaal Warmtebedrijf Twente, met nauwe betrokkenheid Energie | Regionale impact knelpunten Beheer Nederland als beoogde staatsdeelneming (bepalend traject).

| Energiekosten blijven te veel drukken op de inkomenspositie van specifieke groepen inwoners terwijl de (ervaren) leefkwaliteit onvoldoende is. Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: | Renovatiedeal : drie wethouders van de drie grote gemeenten en de 6 | Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk stedelijke corporaties in de drie gemeenten; Bestuurders andere 11 | Rijk: structurele cofinanciering voor regionale aanpak van verduurzaming van kwetsbare gemeenten via RES (nog te organiseren); Stuurgroep Regionaal | wijken, toekomstige fondsenverdeling beter laten aansluiten bij sociaaleconomische realiteit warmtebedrijf Twente (nog te organiseren) | in de regio en subsidietrajecten bundelen, meer beleidsruimte en maatwerk zodat Uitvoering: | Samenwerkingsverband rondom Renovatiedeal Twente (3 gemeenten, 6 | gemeenten energiearmoede integraal aan kunnen pakken, ondersteunen corporaties en corporaties), Werkgroepen RES Twente | gemeenten rondom aanpak verduurzaming bij gespikkeld bezit.

Betrokken ministeries | Regio: Ontwikkelen integrale aanpak gekoppeld aan gezondheid, bestaanszekerheid, wonen BZK, VRO, SZW Vervolgafspraak …… | Contact regionaal NPVR-team | Erdo Smit | e.smit@enschede.nl FIJN WONEN VOOR IEDEREEN Structurele en veilige oplossing goederenvervoer Opgave Er is een structurele, veilige oplossing voor goederenvervoer per spoor waardoor groei van OV-personenvervoer Øn nieuwbouw in spoorzones mogelijk is. Huidige situatie en context Doorgaand goederenvervoer door stedelijk gebied (Rijssen-Wierden-Almelo-Borne- Hengelo-Oldenzaal) geeft risico’s, trillingen, geluid. De voorgestelde regelgeving en onzekerheid over groei van het vervoer belemmert (financieel) mogelijk stedelijke ontwikkeling in de spoorzones. Lopende trajecten tussen Rijk en regio • Onderzoek nut en noodzaak Goederenvervoer spoor Noordoost Europa (GNOE) • Voorstel Robuust Basisnet • Regelgeving vervoer gevaarlijke stoffen • visie Goederenspoor Nederland • Corridorstudie ATD ligt in de ijskast.

Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: - Deelname aan Stuurgroep Basisnet, Bestuurlijk Overleg GNOE, Bestuurlijk Overleg SGV Oost Nederland voorbereidend op BO MIRT - Bestuurlijk trekkers Mobiliteit regio Twente (wethouder Enschede), Spoorgoederenvervoer (wethouder Almelo) - Voorzitter VNG commissie RWM (wethouder Almelo), - Veiligheidsregio Twente - Gedeputeerde Mobiliteit (Provincie Overijssel) Uitvoering : Twentse spoorgemeenten (coördinatie via Twente 2050) Betrokken ministeries I&W (primair), VRO Wat is aanvullend nodig Een voor decentrale overheden acceptabele regelgeving rond externe veil igheid langs goederenspoortrajecten. Ook moet duidelijk worden waar de verantwoordelijkheid ligt. Er moet een duidelijke ambitie en uitvoeringsplan komen voor goederenvervoer per spoor in Nederland. Geconstateerde knelpunten ▪ Huidige regelgeving wordt niet gehandhaafd door het rijk. Voorgestelde regelgeving heeft onvoldoende oog voor de regionale ruimtelijke en problemen worden bij de gemeenten neergelegd ▪ Onduidelijkheid over groei spoorgoederenvervoer en daardoor ook onduidelijkheid ambities personenvervoer over spoor, want meer goederentreinen is minder personentreinen. Regionale impact knelpunten Onzekerheid over bouwen (woningen, scholen etc.) langs het spoor, gemeenten moeten zelf de afweging maken en zijn verantwoordelijk voor een veilige leefomgeving.

Bij bouw van kwetsbare voorzieningen zijn extra maatregelen verplicht waardoor bouw duurder wordt. Ook maatregelen om trillinghinder te voorkomen werkt kostenverhogend. Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk: Visie Goederenvervoer wordt in december in TK behandeld, vraagt meer duidelijkheid voor de toekomst goederenspoor, fasering en benodigde investeringen, Robuust Basisnet gesprekken voortvarend oppakken conform motie Veldman. Regio: Binnen de regio duidelijk beleggen verantwoordelijkheden en integraal trekkerschap t.a.v. Basisnet, contacten leggen met Brabantroute gemeenten (samen optrekken), contact behouden met werkgroep goederenvervoer VNG, Twentse visie maken op spoor voor goederen en personen Vervolgafspraak ….. Opgave 14 Voorlopig contact regionaal NPVR-team | Jasper Kerkwijk | j.kerkwijk@twenteboard.nl FIJN WONEN VOOR IEDEREEN Kleinere kernen en dorpen blijven vitaal en levendig Opgave Kleinere kernen en dorpen blijven vitaal en levendig door toekomstbestendig te programmeren naar behoefte. Huidige situatie en context Kleinere kernen en dorpen hebben te maken met een vergrijzing waarbij het aantal en aandeel ouderen stijgt, de ouderen ouder worden dan voorheen en meer ouderen thuis blijven wonen.

Daarnaast is er een daling van de huishoudensgrootte, daling van het aantal jongvolwassenen en zijn er onvoldoende doorstroommogelijkheden in de woningvoorraad. Deze situatie draagt bij aan de afname van het draagvlak van voorzieningen, afname van het aantal vrijwilligers, druk op de sociale cohesie en een toename in zorgkosten, o.a. door afname van het aantal mantelzorgers. Daarnaast zijn er veel transities in het landelijk gebied die een relatie hebben met de stedelijke vraagstukken (ruimte, economische groei). De balans tussen natuu r, landbouw en platteland is daarbij van belang. Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS), vitale kernen zijn hier onderdeel van ▪ Wet versterking regie Volkshuisvesting ▪ Ruimte voor Landbouw en Natuur ▪ Bereikbaarheid op peil Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: BO Ruimtelijke Ontwikkelstrategie voorbereidend op BOL/BO MIRT Uitvoering : Kernteam ROS, Programmamanager ROS Betrokken ministeries VRO (primair), VWS, LVVN Wat is aanvullend nodig ▪ De eisen voor landelijke gelden voor versnelling en stimulering van de woningbouw laten aansluiten op de omvang van projecten in kleine kernen; ▪ Implementeren van het EU-uitgangspunt ‘right to stay’ in nationaal volkshuisvestingsbeleid; ▪ Inzetten op grensoverschrijdende OV bereikbaarheid van voorzieningen; ▪ Duidelijkheid krijgen over

ontwikkelingsmogelijkheden in en transitie van het landelijk gebied; ▪ Vitaliteit stimuleren door voorzieningen naar de kernen te brengen (dag(deel) per week). Geconstateerde knelpunten ▪ Kritische succesfactoren uit de woondeal; ▪ Provinciaal RO-beleid op uitbreiding kernen dat tot nu toe beperkender was dan lokaal en nationaal wenselijk; ▪ Sociale opgave in een kern leidt ook tot opgave op gebied van voorzieningen; ▪ Impasse in besluitvorming over stikstof, gewasbeschermingsmiddelen en landbouwtransitie. ▪ Beperkte uitvoeringscapaciteit door wegvallen van investeringsgelden die verbonden waren aan het opgeheven Nationaal Programma Landelijk Gebied. Regionale impact knelpunten Verschraling voorzieningenniveau in kernen, onvoldoende doorstroommogelijkheden, vergrijzing, toename druk op zorg. Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk: Duidelijk RO-beleid met ruimte voor woningbouw ten behoeve van vitaliteit kleine kernen, Duidelijke kaders en middelen voor transitie landelijk gebied, Investeren in regionale OV-bereikbaarheid. Opvolger voor Nationaal Programma Landelijk Gebied met visie en investeringsbudget voor vitaal landelijk gebied waar voorzieningen onderdeel van zijn.

Regio: Kennisdeling tussen gemeentelijke overheden op gebied van inbreidingsoplossin gen, Versterken recreatie en toerisme als mededrager van leefkwaliteit landelijk gebied, Ketensamenwerking bouwsector, agrarische sector en overheden om Twente e en broedplaats van biobased bouwen te laten zijn. Voorzieningen naar mensen brengen (ipv mensen naar voorzieningen). Vervolgafspraak Vitale kernen zijn onderdeel van de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente. Gezien de samenhang met onder andere de transitie van het landelijk gebied is de opgave breder dan binnen de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie wordt opgepakt. Verkennen waar Rijk en Regio deze opgaven dan wel samen oppakken. Opgave 15 Contact regionaal NPVR-team | Hendrik-Jan van de Vliert | h.vandevliert@noaberkracht.nl FIJN WONEN VOOR IEDEREEN Grensoverschrijdende aanpak van ondermijning Opgave Een grensoverstijgende aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit met focus op informatie uitwisselen en passende regelgeving. Huidige situatie en context We zien in toenemende mate dat personen en bedrijven die we in Enschede en omstreken kennen uit de ondermijnde criminaliteit, ook criminele activiteiten hebben in Duitsland net over de grens. Ook zien we een verplaatsingseffect door de aanpak van ondermijning in Nederland.

Door het verschil in wet- en regelgeving, een soms moeizame uitwisseling van informatie, is het voor criminelen betrekkelijk eenvoudig om de activiteiten voort te zetten in Duitsland. Op geprioriteerde thema’s werken gemeenten en politie van Gronau, Losser en Enschede samen met de Euregio, RIEC- ON, Douane, GPT (Grensoverschrijdend Politie Team) om de problematiek beter in beeld te krijgen en interventiemogelijkheden binnen bestaande regelgeving maximaal uit te nutten. Geprioriteerde thema’s zijn op dit moment drugsproblematiek, Illegaal gokken, autoverhuur en Illegaal vuurwerk. Hiernaast wordt er al samen gewerkt op de problematiek rondom arbeidsmigranten.

Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Sinds 2018 werken Enschede, Gronau, politie en RIEC-ON samen om de crimin ele grensproblematiek in beeld te brengen en aan te pakken, waar in 2023 gemeente Losser is aangesloten en wordt samengewerkt met de Euregio ▪ In 2024 en 2025 is gewerkt aan een fenomeenanalyse grensoverschrijdende criminaliteit dat zicht geeft op vormen van criminaliteit die specifiek zijn voor het grensgebied en waar de gemeenten last van hebben en de belemmeringen die er zijn voor de overheden om de problematiek aan te pakken Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: Burgemeester van Enschede, heeft in het DB van de Euregio de portefeuille grensoverschrijdende aanpak van ondermijning Burgemeester van Losser, heeft via de VNG de CIVEX-portefeuille. Uitvoering : -- Betrokken ministeries BZK (primair), J&V Wat is aanvullend nodig In Nederland is de aanpak van ondermijning en georganiseerde criminalitei t al tientallen jaren in ontwikkeling. In onze Duitse buurregio’s komt dit onderwerp de laatste jaren steeds prominenter in beeld. Echter, regelgeving op het gebied van grensoverschrijdende bestuurlijke informatiedeling en het goed kunnen gebruiken van elkaars informatie voor interventietrajecten, is op dit moment nog onvoldoende geregeld. Dit zou moeten onder het programma grensregio binnen NPVR.

Daarnaast is er capaciteit nodig voor het maken van analyses, ondersteuning en bewustwording bij overheden aan beide kanten van de grens. Immers, nu hebben we een overlegtafel met 3 gemeenten. De problem atiek is echter in een breder grensgebied aanwezig dan alleen in deze gemeenten. Geconstateerde knelpunten ▪ Ondanks verschillende samenwerkingen en afspraken tussen beide zijnde van de grens. ontbreekt het aan een juridische basis om bestuurlijke informatie grensoverschrijdend te delen voor de gezamenlijke aanpak van criminaliteit. Hierbij is bijzondere aandacht nodig voor het drielandenpunt waar Nederland, Niedersacksen en Noordrijn Westfahlen aan elkaar grenzen. ▪ De samenwerking tussen beide Deelstaten kent gelijke belemmeringen als de samenwerking tussen Nederland en Duitsland. Regionale impact knelpunten Vanwege de verschillen in wetgeving en de beperkte mogelijkheden van goede informatiedeling, is een degelijke aanpak van misstanden en ondermijnende criminaliteit in veel gevallen slechts beperkt mogelijk. Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk/Regio: Een goede informatiedeling en capaciteit op analyses en projectondersteuning, bieden de overheden de kans om worteling van criminele netwerken in samenlevingen te voorkomen en al aanwezige criminaliteit met goede slagkracht te kunnen bestrijden.

Vervolgafspraak …… Opgave 16 Contact regionaal NPVR-team | Erdo Smit | e.smit@enschede.nl VOORZIENINGEN IN TWENTE ZIJN BEREIKBAAR (Digitale) toegankelijkheid van basiszorgvoorzieningen is geborgd Opgave De toegankelijkheid van basiszorgvoorzieningen is geborgd, met name voor het landelijk gebied, door (digitale) aanwezigheid en/of goede bereikbaarheid. Huidige situatie en context De regio heeft te maken met een driedubbele vergrijzing (meer ouderen die ook ouder worden en een afnemende beroepsbevolking) en een afnemend potentieel van mantelzorgers. Basiszorgvoorzieningen (noodzakelijke laagdrempelige diensten en faciliteiten voor een gezonde levenskwaliteit zoals de huisarts en het ziekenhuis uit het basispakket van de zorgverzekering) hebben de neiging zich te concentreren in grotere kernen en steden door specialisatie. Buslijnen en OV staan onder druk waardoor basiszorgvoorzieningen minder goed bereikbaar worden. Er is een tekort aan huisartsen, medisch specialisten en zorgpersoneel in hele regio. Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Visie op mobiliteit ‘Bereikbaarheid op peil’ ▪ Onderzoek Uitvoering Continuïteit Huisartsenzorg Twente ▪ Integraal Zorgakkoord (IZA) ▪ Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente waarbij schaalsprong bijdraagt aan draagvlak van basiszorgvoorzieningen.

▪ Tranformatieplan ▪ Conceptontwikkeling ‘Ziekenhuis van de toekomst’ Eigenaarschap in de regio (voorstel) Bestuurlijk: Twentse Koers (incl. mobiliteit vanuit provincie Overijssel) Uitvoering : Koepelorganisaties huisartsen, mobiliteitsuitvoering vanuit de provincie, samenwerking ZGT/MST, Twente Beter Betrokken ministeries VWS (primair), I&W, VRO Wat is aanvullend nodig Het is nodig om huisartsen, paramedici en medisch specialisten aan te trekken en te behouden, en om zorg op afstand en digitale gezondheidsoplossingen te implementeren. Onderzoek voorzieningenprogrammering Enschede en Hengelo verbreden naar de hele regio met ruimtelijke vertalingen van de maatschappelijke opgaven. Uitwerken regionaal initiatief ‘ziekenhuis van de toekomst’. Geconstateerde knelpunten ▪ Minder WLZ-instellingen als gevolg van rijksbeleid zorgt voor extra druk op huisartsen ▪ Centralisatie van specialistische zorg ▪ Voorwaarden die gesteld worden aan personeel en de kwaliteit van medewerkers, maakt dat het moeilijk is om voldoende gekwalificeerd personeel te vinden. ▪ Belemmerende wet- en regelgeving gebruik (zorg)voorzieningen over de grens; Regionale impact knelpunten Dubbele vergrijzing zorgt voor toenemende druk op de zorg en wachtlijsten voor basiszorgvoorzieningen zoals huisartsen, thuiszorg, kraamzorg etc.

Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk: Beleidsmatige en financiºle ondersteuning vanuit de regionale context (IZA), Digitale zorginfrastructuur inrichten, OV waarborgen met normen voor bereikbaarheid en voldoende financiering. Drempels gebruik van Duitse (zorg)voorzieningen weghalen uit wet- en regelgeving. Regio: Ontwikkelen regionale woon- en zorgstrategieºn inclusief mobiliteit en bereikbaarheid, OV-aanbod op basis van lokale behoeften, bijvoorbeeld via regiotaxi, buurtbus of dorpsvervoer, Stimuleren van digitale platforms voor zorg en welzijn op lokaal niveau Vervolgafspraak ….. Opgave 17 Contact regionaal NPVR-team | Mickle Heite | m.heite@almelo.nl GOEDE ONDERWIJSVOORZIENINGEN TWENTE Betaalbare en goede huisvesting voor toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen Opgave De bereikbaarheid van primair onderwijs en voortgezet onderwijs is geborgd. Huidige situatie en context De opheffingsnorm voor scholen in Twente ligt rond de 100-150 leerlingen. Scholen sluiten of worden samengevoegd, door het niet halen van deze drempel wat leidt tot minder bekostiging. Dat gaat niet alleen over dorpsscholen. Buslijnen staan onder druk waardoor toekomstig talent vanuit Twente fysieke barriŁres ondervindt voor het volgen van (vervolg)onderwijs. Er wordt een gedetailleerde analyse van de geografische spreiding van scholen uitgevoerd.

Onderwijsvoorzieningen hebben een bredere functie i n een gebied dan alleen het onderwijs, daar moet meer aandacht voor zijn. Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Afstemming tussen verschillende schoolbesturen over vestigingen dan wel fusies. ▪ Integrale huisvestingsplannen bij gemeenten. ▪ Bekostigingssystematiek/bezuinigingen en uitzonderingen hoger en middelbaar onderwijs. ▪ De Twentsche School (DTS) verwerken in de omgevingsvisie Overijssel. Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: Advisory Board Onderwijs Uitvoering : Projectbureau De Twentsche School Betrokken ministeries OCW (primair), SZW VWS Wat is aanvullend nodig ▪ Het DTS-concept (gebaseerd op de daily urban systems, met 80% grote scholen in dichtbevolkte gebieden en 20% kleinere scholen in dunbevolkte gebieden) implementeren als integrale bijdrage aan alle drie de beleidssporen. ▪ Structurele rijksfinanciering voor onderwijshuisvesting garanderen. ▪ Een strategisch toekomstperspectief ontwikkelen gericht op blijvende onderwijskwaliteit, niet op behoud van de laatste leerling bij een individueel bestuur. Geconstateerde knelpunten ▪ Inadequate aansluiting onderwijshuisvesting op veranderende maatschappelijke behoeften. ▪ Inefficiºnte processen door gebrek aan standaardisatie en integrale benadering . ▪ Onderbenutting maatschappelijk potentieel onderwijsvoorzieningen.

▪ Compensatieproblematiek: minder scholen leidt tot minder brinnummers, verlies van structurele middelen en verdwijnen van fusiemiddelen. Regionale impact knelpunten Verzwakking concurrentiepositie van de regio voor (inter)nationaal talent, beperking talentontwikkeling met doorwerking op arbeidsmarkt en afname sociale cohesie en vitaliteit gemeenschappen. Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk: Faciliteren opschaling innovatieve onderwijshuisvestingsconcepten (De Twentsche School) middels beschikbare middelen uit het groeifonds, compensatieregeling afnemende bekostiging als gevolg van minder brinnummers gedurende transitieperiode, stimule ring multifunctioneel en duurzaam gebruik onderwijsgebouwen. Regio: Implementatie gestandaardiseerde, flexibele huisvestingsconcepten, transformatie scholen naar gemeenschapsharten, Intensivering regionale samenwerk ing integrale huisvestingsplannen (IHP’s) en opzet regionale onderwijshuisvestingsvereniging. Vervolgafspraak Uitwerking routekaart implementatie innovatieve onderwijshuisvesting incl.

financieringsmodel Opgave 18 Contact regionaal NPVR-team | Ijsbrand Haagsma | ij.g.haagsma@utwente.nl TWENTE IS EEN MAGNEET VOOR TALENT Voorzieningen om (internationaal) talent op alle niveaus te behouden en aan te trekken Opgave De regio is een magneet voor (internationaal) talent op alle niveaus, inclusief voorzieningen om dat talent te behouden en aan te trekken voor de regio. Huidige situatie en context Als we niks doen, zal de beroepsbevolking de komende jaren krimpen in Twente. Dit komt door de vergrijzing en tegelijkertijd de ontgroening. Dit speelt in alle (NPVR) regio’s in Nederland. De onderwijsinstellingen van basisonderwijs tot vervolgonderwijs voelen deze krimp nu al. Daarnaast groeit het aantal banen en vacatures. Een op de vier openstaande vacatures is voor een technisch beroep. Dit is de huidige situatie. Daar komt de groeiambitie nog bovenop. Het is daarom belangrijk om talent dat hier aanwezig is te behouden (regionale, nationale en internationale student of werknemer), vertrokken talent voor studie of werk (hunkertukker) te verleiden om terug te komen en nieuw talent te enthousiasmeren om voor Twente te kiezen. Om talent te behouden en aan te trekken is een aantal thema’s belangrijk: wonen, leven (o.a. cultuur en de vrijetijdseconomie), werken en imago.

Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Nationaal versterkingsplan Micro ChipTech Talent om meer talent aan te trekken en op te leiden voor de Chip Tech. ▪ Dynamiek rond (invoering van) Wet internationalisering in balans ▪ Regionale Ontwikkelstrategie Twente (ROS) ▪ Convenant Cultuurregio Twente en Rijk voor de periode 2025-2028 over de realisatie van een eerlijke verdeling van cultuurmiddelen en over de infrastructuur Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: Twente Board Uitvoering : Twente Board Development Betrokken ministeries OCW (primair), VRO, SZW, EZK Wat is aanvullend nodig Er is een brede aanpak nodig om talent aan te trekken, te behouden en te ontwikkelen, met focus op tekortsectoren. Het versterkingsplan ChipTech Talent ligt de focus op een sector. Door aanpak breder te trekken bereiken we verschillende talentdoelgroepen. Gerichte en structurele wervingscampagnes zijn nodig, zowel nationaal als internationaal. Het is nodig om Twente bij talent meer onder de aandacht te brengen (van blindspot naar hotspot). Internationaal technisch talent is een belangrijke doelgroep voor de regio. Een gedegen aanpak voor de internationalisering van Twente is nodig, waar door de regio een programma is opgesteld en waarop samenwerking met het Rijk nodig is. Om te kunnen groeien als regio zijn meer woningen nodig voor (jong) talent.

Het wonen is aantrekkelijk in Twente, maar er moet meer woonaanbod voor jong talent (18 t/m 35 jaar) komen op basis van behoefte (zie opgave 1). Er is veel te doen in de regio, maar niet genoeg, de regio blijft op cultureel vlak achter kijkend naar andere regio’s. Er zijn meer grootschaligere culturele voorzieningen en andere vrije tijd invullingen nodig, zoals een groot poppodium (zie opgave 2). Geconstateerde knelpunten ▪ Er zijn geen (of weinig) nationale programma’s die gaan over het aantrekken en behouden van talent voor een regio. Het nationaal versterkingsplan is een uitzondering met een specifieke focus op ChipTech. ▪ De nationale discussie over de instroom van internationale studenten in het hoger onderwijs hindert bij het aantrekken en behouden van internationaal talent voor de regio. ▪ Door het Rijk gesubsidieerde culturele organisaties staan onder druk door ongelijke verdeling van rijksmiddelen. Het op niveau houden van de culturele voorzieningen en bijbehorende infrastructuur is lastig, terwijl voor de groeiambitie meer nodig is.

Regionale impact knelpunten De regio is minder aantrekkelijk voor talent om zich (blijvend) te vestigen wat effect heeft op de voorziene dubbele vergrijzing in de regio Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk/regio: In gezamenlijkheid met het Rijk verkennen om een talentprogramma op te zetten die aansluit bij de nationale technologie strategie en de herijking van het industriebeleid. Hiermee kunnen we meer en voor een langere tijd inzetten op het aantrekken en behouden van (internationaal) technisch talent. Vervolgafspraak ….. Opgave 19 Contact regionaal NPVR-team | Marijke Schipper | m.schipper@twenteboard.nl TWENTE IS EEN MAGNEET VOOR TALENT Stabiele financiering van (groei van) het onderwijs in de regio Opgave Er is stabiele financiering van onderwijs in de regio en voor groei van het techniekonderwijs gericht op duurzame inzetbaarheid van talent op alle niveaus. Huidige situatie en context De financiering van het onderwijs staat onder druk, samen met demografische krimp heeft dit een negatief effect op de groei van het techniekonderwijs. Het ministerie van OCW heeft voor zowel het mbo als het hoger onderwijs een landelijk traject ingezet om te tot komen tot een nieuwe manier van bekostigen te komen in het vervolgonderwijs.

Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ Voor de bekostiging van het mbo stelt de minister de minister voor om te komen op een combinatie van 3 pakketten gericht op vereenvoudiging met maatwerk voor krimpregio’s, toegankelijkheid en samenwerking en arbeidsmarktrelevantie en samenwerking. Voor het hoger onderwijs vindt op 8 oktober een eerste consultatie met het veld plaats op basis van 8 vooral technisch ingerichte consultatievragen. ▪ Parallel hieraan zijn er verschillende taakstellingen (structureel) en investeringen (tijdelijk) gericht op het beperken van internationale instroom (WIB), beschermen van krimpregio’s en stimuleren van techniekinstroom (Versterkingsplan Microchip Talent, Techkwadraat, Sterk Techniek Onderwijs, RegioDeal 2) Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: Voorzittersoverleg van de drie onderwijsinstellingen en OCW Uitvoering : Onderwijsinstellingen Betrokken ministeries OCW (primair), EZK Wat is aanvullend nodig Er is behoefte aan een regionale en stabiele bekostiging van onderwijs en onderzoek. Dit moet leiden tot structurele op capaciteit gebaseerde budgetruimte om het techniek- onderwijs te laten groeien. Dat vraagt om uitbouw van programma’s voor doorstroming van mbo-leerlingen naar techniek en instroombevordering naar techniek, gebundeld onder regie van de Twente Board.

Geconstateerde knelpunten De bekostiging van het vervolgonderwijs is voor het variabele deel gebaseerd op basis van instroom uit het verleden en voor het onderzoek gebaseerd op een stapeling investeringen en taakstellingen uit het verleden, zonder integrale visie op de toekomstige behoeftes van Nederland en de regionale verdeling van sterktes en behoeftes. Er is een overbrugging nodig van de demografische dip in het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs. Deze overbrugging moet voorkomen dat bij realisatie van het groeiscenario uit de Nota Ruimte er voor de regio essentiºle opleidingen in het vervolgonderwijs zijn verdwenen. Regionale impact knelpunten Investeringen in incidentele stimuleringsregelingen zoals de krimpmiddelen voor het mbo en hbo, de investeringen in het Versterkingsplan Microchip Talent en Techkwadraat zijn suboptimaal. Dit wordt versterkt doordat tegelijk bezuinigd moet worden door de taakstelling op de internationale instroom en de verlaging van de bekostiging door krimp. Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk: De regio en het techniekdomein onderdeel maken van de criteria voor de bekostiging voor het vervolgonderwijs, zoals dat bij het mbo onderdeel lijkt te zijn van de drie voorgestelde pakketten.

Regio: Een succes maken van Techkwadraat en de Twente Board toerusten om professioneel regie te voeren dit programma en de andere programma’s die de techniekinstroom in het vervolgonderwijs bevorderen. Vervolgafspraak …… Opgave 20 Contact regionaal NPVR-team | Ijsbrand Haagsma | ij.g.haagsma@utwente.nl TWENTE IS EEN MAGNEET VOOR TALENT Bereikbaarheid van de regio Opgave Twente wordt beter verbonden via spoor en weg met andere - voor Twente belangrijke - stedelijke regio’s, en er is een geëlektrificeerd, doorgekoppeld en overstapvrij spoor met van Zwolle, via Twente, naar Münster/Dortmund. Huidige situatie en context OV-reisduur tussen Hengelo en Amsterdam is nu meer dan 2 uur en kent geen rechtstreekse verbinding. Versnelling is mogelijk via de A1-corridor en via de lijn Amsterdam-Lelystad -Zwolle-Twente- Münster. De wegverbinding met Zwolle (N35) is een MIRT-project, maar kent vertraging door o.a. tekort aan middelen. Verder i s een goed verbinding met Arnhem-Nijmegen relevant. Het veiliger maken van de wegverbinding N36 kent vertraging door tekort aan middelen. Sterke, veilige en robuuste verbindingen tussen Twente en nabijgelegen Duitse regio’s versterken de internationale concurrentiepositie, ondersteunen de verstedelijkingsagenda, sluiten aan bij de Europese doelstellingen voor duurzaam grensoverschrijdend treinverkeer en versterken van de TEN-T netwerk.

Lopende trajecten tussen Rijk en regio ▪ BO MIRT OV: elektrificatie Enschede – Münster (€ 60 miljoen als start), onderzoek doorkoppeling voor doorgaande verbinding Hengelo – Münster ▪ BO MIRT weg: N35 Wierden-Nijverdal / Wijtmen-Nijverdal, N36 planstudie veiligheid ▪ Begroting: Nedersaksenlijn, plus-variant zorgt voor aanpassingen station Almelo wat bijdraagt aan de regionale ambitie ▪ ERMTS (in ontwikkeling) / EU Internal Security Strategy (dual use spoor): kansen voor versnelling van de route Amsterdam-Berlijn. ▪ Corridoronderzoek ATD staat in ‘de ijskast” bij het Rijk ▪ GNOE onderzoek (zie opgave 14) ▪ Nota Ruimte: Afspraken grootschalige woningbouw (zie opgave 1) ▪ Uitvoering TBOV 2040 Eigenaarschap in de regio Bestuurlijk: BO Oost Nederland voorbereidend op BO MIRT Gedeputeerde Mobiliteit (Provincie Overijssel) regionaal trekker Mobiliteit (gemeente Enschede) Uitvoering : Provincie Overijssel, Twente 2050 Betrokken ministeries I&W (primair), VRO Wat is aanvullend nodig De in september 2021 gepresenteerde visie op versnellen van de verbinding naar de Randstad moet zich vertalen naar een strategie vanuit de provincie, Twente en Regio Zwolle naar concrete stappen in BO MIRT. De lijn Almelo-Zwolle moet daarnaast worden opgenomen in het hoofdrailnet spoor, naast de bestaande erkenning in het (onderliggend) TEN-T netwerk in Europa.

Opwaardering van het traject Zwolle-Twente- Münster vraagt verdubbeling van spoor tussen Zwolle en Wierden, aanpak van knooppunten Hengelo, Almelo en Wierden, aanpassing van een aantal stations en geschikt maken van het spoor voor de nieuwste generaties IC-treinen. Voor de wegen N35 en N36 moet een uitspraak PAS komen en meer middelen ter beschikking worden gesteld om de goedgekeurde plannen tot uitvoering te brengen. Geconstateerde knelpunten ▪ Beperkte middelen voor opwaarderen infrastructuur ▪ Congestiegedreven keuzemodel BO MIRT (MKBA) ▪ Onvoldoende inzicht in knelpunten op Twents spoornetwerk bij groeiende vraag. ▪ De A1-corridor is een zwaar belaste route, mede door combinatie personen- en goederenvervoer en laat geen ruimte voor extra treinen. Regionale impact knelpunten Door vertraging, geen ruimte op het spoornetwerk voor meer of snellere treinen en uit val treinen is de regio minder goed bereikbaar, waardoor de regio minder aantrekkelijk is voor talent om te wonen en/of werken. Het ontbreken van een rechtstreekse verbinding vanuit Twente met internationaal knooppunt Amsterdam-Zuid is ongunstig voor het aantrekken en behouden van internationaal talent en technisch talent vanuit regio Amsterdam/Almere.

Mogelijke interventies als start voor gesprek Rijk Rijk: Duidelijkheid over elektrificatie Enschede-Gronau (najaar 2025), duideli jkheid over doorkoppeling (voorjaar 2026), corridoronderzoek ATD weer opstarten Regio: Fasering maken over vervolgstappen opwaardering Zwolle-Twente-Munster, Twentse visie maken op spoor voor goederen en personen Vervolgafspraak ….. Opgave 21 Voorlopig contact regionaal NPVR-team | Jasper Kerkwijk | j.kerkwijk@twenteboard.nl Werkdocument Nationaal Programma Vitale Regio’s 3 ORGANISATIE EN WIJZE VAN SAMENWERKING

SAMENWERKING REGIONAAL Twente Board vormt de regio-alliantie voor het NPVR en bewaakt daarmee de voortgang van het NPVR. Via de triple-helix achterbannen wordt draagvlak voor het plan en draagvlak/capaciteit voor de uitvoering georganiseerd. Per opgave wordt een regio-alliantie gevormd voor de verdere uitwerking en vertaling naar de uitvoeringsagenda. Via Twente Board wordt er verbinding gelegd met bestuurlijke overleggen die verantwoordelijk zijn voor lopende trajecten in de regio. Veelal zullen dit overleggen zijn waar partijen aan deelnemen die ook deelnemen in Twente Board. Het is nadrukkelijk de bedoeling om bestaande governance op deze lopende trajecten te respecteren en de verantwoordelijkheid voor besluitvorming daar te laten waar ze belegd zijn. Voor opgaven waar nog geen eigenaar voor is belegd, wordt dit bepaald, als onderdeel van het Plan voor de Regio of in de uitvoeringsagenda. Twente Board bewaakt de samenhang tussen opgaven en integraliteit en is gesprekspartner richting Rijk voor het NPVR. Specifieke aandacht is er voor verbinding met de zorgsector en het funderend onderwijs (po/vo) in de planvorming en uitvoering. Onderwerpen zoals voorzieningen vraagt ook contact met specifieke doelgroepen in de regio (gebruikers van voorzieningen, bedrijfssectoren, bewoners, etc.).

Op welke wijze en met welke intensiteit dit plaatsvindt wordt bepaald als onderdeel van het uitvoeringsplan. De regio werkt in een regionaal NPVR-team voor coördinatie en aansturing van de uitvoering. In dit team zitten vertegenwoordigers van de triple-helix partners binnen Twente Board die zorgen voor bredere draagvlak binnen hun eigen kolom. Programmamanager Ellis Immerzeel Programma-ondersteuner Vacature Twente Board Development Jasper Kerkwijk Marijke Schipper Gemeente Enschede Erdo Smit Gemeente Almelo Mickle Heite Noaberkracht Hendrik-Jan van der Vliert Universiteit Twente IJsbrand Haagsma ROC van Twente Paulo Moekotte Ondernemend Twente Bianca Screever Chris Lorist Provincie Overijssel Suzan Wiltinge Extern adviseur Peter Wilms OPBRENGST REGIONALE SESSIES Via het NPVR-team is primair het betrekken van de regionale achterbannen georganiseerd. Er is expertise opgehaald uit de regio en er zijn diverse regionale sessies georganiseerd gedurende het opstellen van het NPVR. Op 20 november 2025 is het laatste concept (70%-versie) besproken en voor laatste input voorgelegd. Resultaat: • Goede opkomst met vertegenwoordiging vanuit vooral overheid en onderwijs. • Positieve reacties op de inzet als basis voor het concept Plan voor de Regio • Aanwezigen zijn betrokken en gecommitteerd aan het plan en willen actief betrokken blijven bij vervolg.

• Inhoudelijke opmerkingen zijn verwerkt in de fiches voor zover nodig/aanvullend voor de essentie van de opgave Hoofdlijn inhoudelijke aandachtspunten uit de sessie: Om recht te doen aan de oproep om het belang van cultuur meer tot uitdrukking te laten komen, is opgave 2 gewijzigd. Deze focust nu op het belang van culturele voorzieningen voor de regio, waar het eerst breder werd geïnterpreteerd. De breedte van maatschappelijke voorzieningen zoals behandeld in het rapport Elke Regio Telt ging over Cultuur (opgaven 2 en 19), zorg opgaven 12 en 17) en onderwijs (opgaven 3, 4, 18 en 20). Daarmee is de breedte van maatschappelijke voorzieningen geborgd in het NPVR. Gezien beschikbare tij d is opgave 2 na verzending van het stuk naar Twente Board ter controle bij de cultuurregio neergelegd. Mocht dat tot aanpassingen leiden wordt dat 11 december mondeling toegelicht en bij besluitvorming betrokken. Naast hightech sectoren is aandacht gevraagd voor de brede maakindustrie in Twente. Vanuit de strategie van Twente Board ligt focus op de speerpunten chiptech, medtech en defensie. Deze speerpunten zijn ook te vinden in de Ruimtelijke Economische Bouwstenen (REB). Daar staat ook de energiesector, vanwege de economische activiteit die ontstaat vanuit de energietransitie. De maakindustrie bedient deze sectoren (en meer) en is van groot belang voor de kracht en het profiel van de regio.

In de tekst is hier meer de koppeling tussen gelegd. Daarnaast biedt het fiche rond vergroten arbeidsproductiviteit (opgave 10) basis voor (mkb) dienstverlening breder in Twente. Het Programma Regio aan de Grens is integraal opgenomen in het NPVR. Grensoverschrijdende samenwerking kan daarmee, naast aanpak ondermijning, ook meer zichtbaar worden in andere opgaven. Waar relevant is dat toegevoegd aan thema’s, bijvoorbeeld in economische opgaven en voor OV bereikbaarheid van voorzieningen over de grens. Daarnaast zal in de uitvoering ook gekeken worden naar ‘leren van elkaar’ vanuit vergelijkbare opgave zoals ouderenzorg, stimuleren techniekonderwijs en energie- en watercongestie, mede omdat daar ook middelen vanuit Europese programma’s op gericht zijn Het zichtbaar maken van wat Twente te bieden heeft voor talent blijft belangrijk en vraagt alle inzet. Dat is verwoord in opgave 19, waar in de regio een programma voor in ontwikkeling is op basis van een Twente Board discussie rond het thema talent.

SAMENWERKING MINISTERIES Op 10 juni 2025 is een start gemaakt om verbinding te maken met ministeries die nodig zijn voor de opgaven gedefinieerd binnen het NPVR. Het ministerie van BZK voert het NPVR uit en is verantwoordelijk voor het programma. Om brede betrokkenheid vanuit het Rijk te organiseren op het NPVR, zijn op DG-niveau Rijksvertegenwoordigers aangesteld voor de 11 NPVR-regio’s. Het ministerie van EZ is dat voor Twente. Verder is er inhoudelijke betrokkenheid voorzien van de ministeries KGG, VRO, OCW, SZW, VWS, I&W, LVVN en J&V. Er is oriºnterend gesproken met de ministeries over het Plan voor de Regio, welk commitment uit dit plan voortkomt en wat nodig is verdere voor verdieping om tot een gezamenlijke ambitie en aanpak te komen. Het Plan voor de Regio wordt naar verwachting een richtinggevend document, dat als basis dient voor de eerste uitvoeringsagenda voor de jaren 2026 – 2030 waar commitment vanuit zowel Rijk als regio volgt. Het Programma Regio’s aan de Grens is integraal onderdeel geworden van het NPVR. De regio integreert de grensoverstijgende kansen en uitdagingen in haar aanpak, veelal vanuit lopende trajecten zoals de Grenslandagenda, EUREGIO strategie, MONT strategie en het TECH.LAND programma. Het Rijk heeft centrale contactpersonen per ministerie als eerste aanspreekpunt die kunnen zorgen voor verbinding met vakinhoudelijke collega’s waar nodig.

Ministerie BZK Hannah Bezemer (coördinator) (Verantwoordelijk ministerie) Tara Fiorito (Regio Deals) Vincent Delaere (GROS) Ministerie EZ/KGG Edwin Ouwejan (ministerie Rijksvertegenwoordiger) Rik Tuller Ministerie VRO Lars Engelbertink Meike Haagsman en Gerhardus Wijbenga Pier de Vries Ministerie SZW Heidi de Bodt Ministerie OCW Boudewijn Brandwijk Jantine Walraven Ministerie VWS Nienke Suelmann Axel Varenhorst Ministerie I&W Marijn van der Wagt Dirk-Jan de Vries Ministerie J&V Wilrieke Korsten Verbinding lopende programma’s GOVERNANCE NPVR Rijk-regio stuurgroep NPVR EZ (coördinerend ministerie) BZK (verantwoordelijk ministerie) Twente Board VROI&WOCW SZWVWSJ&V Regionale stuurgroep (3 leden + Voorzitter TB) Bestuurlijke overleggen lopende trajecten Operationele teams regionale trajecten Het Rijk Programmamanager NPVR Regionaal NPVR-Team Verbinden op strategie Verbinden in uitvoering Inzet uitvoeringskracht 3O-achterbannen Manager Programma’s & Investeringen Programmateam Lijnaansturing Twente Board DevelopmentUitvoering NPVR Aansturing NPVR Werkdocument Nationaal Programma Vitale Regio’s 3 MONITORING EN EVALUATIE

AANPAK MONITORING Ambitie 2050Doelstellingen 2025 - 2026 Doelen 2025 - 2030 Impact 2030 - 2040 1. Opgaven en ambitie Het Plan voor de Regio beschrijft de centrale opgaven in de regio en welke ambities de regio daarin nastreeft. Deze ambitie wordt in het uitvoeringsplan getoetst tussen Rijk en regio op haalbaarheid en welke mogelijke interventies mogelijk zijn 2. Koppeling met lopende trajecten Op een aantal opgaven zijn al lopende trajecten tussen Rijk en regio. Het NPVR respecteert deze lopende trajecten, maar kijkt wel hoe de inhoud en voortgang past binnen het integrale verhaal dat het NPVR voorstaat. Discussies worden besproken in de stuurgroep Rijk-regio. In de uitvoering focust het NPVR zich daarom op die opgaven waarvoor nog geen lopend traject is ingericht. 3. Wie hebben we daarvoor nodig? Voor die opgaven waar nog geen lopend traject tussen Rijk en regio is ingericht, wordt gekeken wat nodig en haalbaar is en welke regio-allianties gevormd moet worden om tot een aanpak te komen en welke uitvoeringskracht daarvoor nodig is. 4. Nulmeting uitvoeren Het is van belang dat Rijk en regio uitgaan van dezelfde data en een beeld vormen wat de huidige situatie is (nulmeting) om de opgaven en mogelijke interventies te onderbouwen. 5.

Monitoringssystematiek bepalen Vanuit de beschikbare data en de nulmeting wordt een monitoringssystematiek ingericht, een belangrijk onderdeel van het uitvoeringsplan 2026 – 2030. Eerste stappen Monitoren resultaten en voortgang Bijsturen doelen en/of uitvoering Matchen met trends en data Eventueel ambitie bijstellen en positionering naar stakeholders Gewenste effecten (Outcome) Programmatische doelstellingen Resultaten uitvoeringsplan AANPAK MONITORING MONITORING IN UITVOERINGSPLAN ▪ Gedeeld beeld Rijk en regio bij opgaven en onderliggende data ▪ Indicatoren bepalen ▪ Nulmeting op ambities en doelstellingen ▪ Dashboard inrichten ▪ Relevante grensdata en –indicatoren integreren ▪ Eerste meting ▪ Aanpassen dashboard naar ervaringen in de praktijk ▪ Bijsturen programma o.b.v. gezamenlijke duiding eerste meting ▪ Vaststellen definitief dashboard om NPVR te volgen ▪ Afspraken hoe dashboard aan te passen over de jaren Uitvoeringsplan 2026 Uitvoeringsplan 2027 Uitvoeringsplan 2028 Uitvoeringsplan 2029 Hierbij worden de beschikbare databronnen en data-analysekracht vanuit Rijk en regio betrokken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c1143d83-1768-4eb4-b480-5e8f8323abd7?agendaItemId=c54ae120-6d3b-4248-990d-2df92d59ca75