Bijlage: Jaarstukken 2024 inclusief erratum
Tekst van het document
In 2024 bedroeg het totaal aantal ontvangen bezwaren over het jaar 2024 12.504 stuks, waarvan 11.780 (94,2%) woning bezwaren en 724 (5,8%) niet-woning bezwaren. Van het totaal ontvangen woning bezwaren waren er 60% afkomstig van een NCNP (No Cure No Pay) bureau. Hiervan is 13% toegekend (de norm die er was gesteld bedroeg maximaal 25%). Van de reguliere bezwaren is 30% toegekend (hiervan was de norm maximaal 35%). Van de totaal ontvangen niet-woning bezwaren waren er 26,5% afkomstig van een NCNP bureau. Voor de niet-woningen is geen norm bepaald. Vanuit gemeente Borne zijn er 1.117 WOZ bezwaren ingediend (2023: 950), waarvan er 25 gegrond zijn verklaard (2024: 214). Voor de HEF-bezwaren zijn er vanuit Borne 182 bezwaren ingediend in 2024 (2023: 145), waarvan er 74 gegrond zijn verklaard (2023: 77) Het financiële resultaat van GBTwente over 2024 was € 1.233.000 positief. 3. Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT)
Pagina 73
Jaarstukken 2024 Het OLCT is het orgaan dat namens elf Twentse gemeenten optreedt als (enig) aandeelhouder van Crematoria Twente BV. Door het publieke karakter van de aandeelhouder neemt Crematoria Twente een neutrale en onafhankelijke positie in binnen de uitvaartbranche. Iedereen kan er tegen dezelfde condities terecht. Het exploitatiesaldo over 2024 bedraagt € 972.000. OLCT heeft meer dividend ontvangen dan begroot. De reden hiervan is dat het resultaat van de B.V. over 2022 hoger was dan begroot. Dit hogere resultaat is het gevolg van hogere tarieven en het gevolg van meer crematies. 5. Recreatieschap Twente Na de ontvlechting van de Regio Twente per 2022 is het Recreatieschap Twente ontstaan. Deze organisatie beheert en onderhoudt de drie Twentse recreatieparken en de toeristische routes. Het bestuur heeft in 2023 de Visie perspectief VTE TWente 2030 van Twente Marketing vastgesteld. Hierin wordt de regio gepositioneerd als aantrekkelijke en bewuste bestemming voor bewoners, bezoekers en (jonge) talenten. Hiermee is de verbinding gemaakt met de strategische opgaven uit de Agenda van Twente en de samenwerking met de Twenteboard organisatie. Het resultaat over 2024 was € 152.000 positief. 5. Samen Twente SamenTwente bestaat uit drie professionele uitvoeringsorganisaties die taken uitvoeren om te zorgen voor gezonde, veilige en vitale inwoners in Twente.
De drie uitvoeringsorganisaties zijn Gemeentelijke Gezondheidsdienst Twente (GGD Twente), Veilig Thuis Twente (VTT) en Organisatie voor inkoop van Zorg en Jeugd in Twente (OZJT). Daarnaast zijn Kennispunt Twente, Twentse Koers en Samen14 ondergebracht als gast bij SamenTwente. Het Algemeen Bestuur van SamenTwente voert sinds begin 2024 een kerntakendiscussie om inzicht te krijgen in de uitvoering van taken en bijbehorende middelen. De discussies zijn gericht op het maken van keuzes voor de toekomst, met aandacht voor zowel inhoudelijke als financiële aspecten. Het proces moet leiden tot consensus over welke voorstellen worden omarmd en welke niet. Het positieve financiële resultaat over 2024 bedraagt € 1.398.000. 6. Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB) De SWB is het samenwerkingsverband van Hengelo, Borne en Hof van Twente die uitvoering geeft aan de voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, nieuw Beschut Werk en is het ontwikkelbedrijf waarin mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteund en begeleid worden naar betaald werk. Er is voor gekozen om een transitieplan door te voeren om het verlies als gevolg van forse lastenstijgingen te beperken. Er werden prijsstijgingen doorgevoerd, kosten bespaard en processen geoptimaliseerd. Daarnaast werd er een nieuw strategisch plan voor de periode 2023 – 2027 geschreven en werd een transitie van de organisatie doorgevoerd.
Het jaar 2024 stond voor SWB Midden Twente in het teken van organisatorische vernieuwing. De transitiedirectie heeft op basis van het in 2023 opgestelde Strategisch Plan een plan gemaakt voor een hernieuwde inrichting van de organisatie. Belangrijke pijlers van deze doorontwikkeling hebben betrekking op de inrichting van de organisatie langs de lijnen van de drie hoofdprocessen van de organisatie: arbeidsontwikkeling, beschut werk en beheer openbare ruime. Daarnaast is ingezet op de vorming van een Centraal Management Team (CMT) van de organisatie, een professionaliseringsslag binnen Gildebor en versterking van de afdelingen HR en Marketing & Communicatie. Het positieve financiële resultaat over 2024 bedraagt € 997.000. 7. Stadsbank Oost Nederland (SON) In 2024 verder is er door SON verder gewerkt aan de ambitie om mensen met schulden nog beter en sneller te helpen, waarbij de menselijke maat en vertrouwen voorop staan. Dit in verbinding met en faciliterend naar de gemeenten en hun regie op het sociaal domein. Om daarmee de impact van de dienstverlening in het brede
Pagina 74
Jaarstukken 2024 gemeentelijk sociaal domein te vergroten. In de uitvoering bij SON wordt er ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen in het schuldendomein als sneller perspectief bij schulden (halvering van de aflosperiode), het zogenoemde nulvoorstel (schuldregeling zonder afloscapaciteit) en het uitbreiden van best practices, bijvoorbeeld de aanpak voor jongeren met schulden. De Stadsbank is niet alleen een noodvoorziening, maar vaak een stap richting een (financieel) stabielere toekomst. Schulden komen (bijna) nooit alleen. Het voorkomen of oplossen van schulden en het brengen van financiële rust brengt hulp en perspectiefverbetering op andere terreinen dichterbij, zoals wonen, werk en zorg. Vanaf 1 april 2024 is de Stadsbank aangesloten bij het Waarborgfonds. Het Waarborgfonds saneringskredieten (Wsk) is opgericht op initiatief van onder meer de NVVK met als doel om het voor schuldhulpverlenende instanties aantrekkelijker maken te kiezen voor de inzet van een saneringskrediet bij het oplossen van schulden. Het fonds staat borg voor verstrekte saneringskredieten. Het positieve financiële resultaat over 2024 bedraagt € 657.000. 9. Veiligheidsregio Twente (VRT) De VRT opereert in heel Twente. De brandweer beschikt over 29 kazernes met materieel verspreid over Twente.
Vanuit deze kazernes staat de brandweer 24/7 paraat, met zowel beroeps als vrijwilligers, voor de inzet bij incidenten. Daarnaast maakt de crisisorganisatie gebruik van vele medewerkers van alle gemeenten en van overige organisaties. Het jaar 2024 kende een gemiddeld aantal incidenten, maar extreme weersomstandigheden vroegen extra inzetten. Zware stormen in januari en september en hevige regenval in juli zorgden voor veel stormschade en wateroverlast. Tegelijkertijd waren er minder natuur- en bermbranden door het natte weer. Ook had VRT te maken met een aantal grote incidenten in Twente. Binnen de organisatie zijn er belangrijke stappen gezet. Met extra middelen van het Rijk wordt er sinds 2023 gewerkt aan versterking van dee crisisbeheersing en informatievoorziening. In 2024 zijn deze plannen verder uitgewerkt en per oktober zijn er een aantal onderdelen van de organisatie aangepast. Het positieve financiële resultaat over 2024 bedraagt € 2.763.000. 10. Omgevingsdienst Twente (ODT) De OD Twente is opgericht om een wezenlijke bijdrage te leveren aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Twente. Het uitvoeren van een bepaald aantal controles, het verlenen van een bepaald aantal vergunningen en het geven van een bepaald aantal adviezen is geen doel op zich. Alle werkzaamheden moeten bijdragen aan deze overkoepelende maatschappelijke doelstelling.
Dit wordt, onder meer op basis van het uniforme Twentse VTH-beleid, vertaald in een uitvoeringsprogramma (UVP). Sinds 2024 wordt er gewerkt conform de bestuurlijke uitgangspunten uit het traject herijking financiering, deze zijn verwerkt in de Begroting 2024. Hierbij wordt ingezet op daadwerkelijk benodigde uren. Naderhand reken we af op de werkelijk gerealiseerde uren. De nieuwe opzet van de begroting draagt bij aan de regionale beleidsdoelen van de OD Twente en aan het voldoen aan de landelijk vastgestelde robuustheidscriteria. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn nieuwe producten vastgesteld in de producten- en dienstencatalogus (PDC) 2024-2025. Het is van groot belang dat de OD Twente haar VTHA-taken zowel kwantitatief als kwalitatief kan uitvoeren. De nieuwe opzet van de begroting biedt ruimte om te voldoen aan de kwantiteit. Het positieve financiële resultaat over 2024 bedraagt € 1.893.000.
Pagina 75
Jaarstukken 2024 Vennootschappen en coöperaties Overzicht vennootschappen en coöperaties (per 31 december 2024)
Naam vennootschap/coöperatie
(x € 1.000) Financieel belang
Aandeel Borne op totaal
(in mln €) EV per 01/01
(in mln €) EV per 31/12
(in mln €) VV per 01/01
(in mln €) (in mln €) VV per Resultaat 31/12 2024
COGAS ENEXIS Bank Nederlandse Gemeenten Twence Holding Twente Milieu Vitens Wadinko
190,5 32,5 268,0 27,9 40,5 25,5 5,5
7,50% 0,02% 0,19% 3,47% 5,36% 0,44% 2,30%
145,5 5.320,0 4.721,0 169,3 12,1 677,7 82,9
150,3 5.441,1 4.899,0 171,1 13,5 713,6 85,0
112,4 3.445,0 110.819,0 9,9 15,3 1.559,7 8,7
114,9 3.551,0 109.885,0 9,9 19,5 1.684,8 10,2
1. COGAS Het nettoresultaat van Cogas over 2024 kwam uit op € 10,0 miljoen, een stijging van € 1,3 miljoen ten opzichte van 2023 (€ 8,7 miljoen). De omzet nam vooral toe door hogere tarieven. Daarnaast kreeg Cogas een eenmalige vergoeding van € 2,0 miljoen. Dit bedrag was een compensatie voor kosten die tussen 2021 en 2023 zijn gemaakt om aardgasaansluitingen van kleine verbruikers te verwijderen. Deze kosten werden eerder niet vergoed in de tarieven. Het saldo van financiële baten en lasten kwam € 0,5 miljoen lager uit dan voorgaand jaar, maar was wederom positief. Dit door een (grotendeels) ongerealiseerde boekwinst op de beleggingsportefeuille. 2. ENEXIS Enexis is onze regionale distributeur van energie. Ze is een grote speler in de energietransitie. Enexis moet zich tot het uiterste inspannen om het netwerk zo snel uit te breiden, dat overal de door nieuwe lokale energieopwekkers geproduceerde stroom naar de eindgebruikers kan worden getransporteerd. Bijna de helft van de totale RES-opgave valt binnen het verzorgingsgebied van Enexis, dat hiermee een gigantische investeringsopgave heeft. Het vinden van personeel is een bottleneck, die de opgaven nog uitdagender maakt. Enexis heeft toename van eigen vermogen nodig om solvabel te blijven. Een miljoen euro per dag investeren kan niet zomaar betaald worden.
Alleen lenen kan niet, dan zou de solvabiliteit zo ver dalen, dat kredietinformatiebureau's minder vertrouwen hebben in het bedrijf en hun rating neerwaarts gaan bijstellen. Er moet ook eigen vermogen verkregen worden. Wij dragen daar, evenals meer gemeenten, in eerste instantie niet aan bij. Om financiering te borgen heeft Essent het Rijk gevraagd om mee te denken en te overwegen om eigen vermogen te verschaffen. Het afsprakenkader waaronder het Rijk wil deelnemen is opgesteld. Een directe deelname van het Rijk verwacht Enexis niet voor 2030. Met ons bescheiden aandeel in Enexis kunnen we zeer beperkt invloed hebben op de koers van het bedrijf. Als gevolg van de extra investeringen in de energietransitie, de doorberekening van de hogere Tennet-tarieven en de wettelijke belemmering om de extra investeringen direct in de tarieven te verwerken, zal de winst de komende jaren onder druk komen te staan. Ons financiële risico is slechts het moeten afwaarderen van de boekwaarde van de aandelen. Dit risico is verwaarloosbaar. Medio maart 2025 is besloten het uit te keren dividend te maximeren op € 100 miljoen, zodat de rest van de winst ingezet kan worden voor het doen van de forse noodzakelijke investeringen. Het positieve jaarrekeningresultaat 2024 van ENEXIS NV bedraagt € 254 miljoen. 3.
Bank Nederlandse Gemeenten De BNG Bank is de bankier van en voor overheden en voor instellingen met een maatschappelijk belang. De bank ziet zichzelf als publieke bank met dezelfde maatschappelijke doelen als haar klanten. Met de strategie 'Ons kompas naar impact' ligt de focus ligt op maatschappelijke impact, meer dan op winst. Kernwaarden: duurzaam, betrouwbaar en professioneel.BNGBank is één van de weinige banken met een tripleA-rating, wat
Pagina 76
10,0 254,0 294,0 21,4 0,24 72,9 3,6
Jaarstukken 2024 staat voor financieel zeer solide. Het jaarverslag 2023 laat zien dat financiële resultaten, ondanks de maatschappelijke onrust, niet onder druk staan. BNG Bank staat onder intensief toezicht van De Nederlandse Bank en De Europese Centrale bank. Wij kunnen volstaan met het volgen van de bank. Voor banken is de solvabiliteit per definitie zeer laag. Het positieve jaarrekeningresultaat 2024 van Bank Nederlandse Gemeenten NV bedraagt € 294 miljoen. 4. TWENCE HOLDING Twence is de afvalverwerker en duurzaamheidsbevorderaar van de Twentse gemeenten. De focus ligt niet meer op het basisproces van verbranding, maar op de productie van grondstoffen en energie uit dit proces. Afvalverbranding staat ter discussie vanwege de forse uitstoot aan CO2 en andere broeikasgassen zoals stikstof. Afvalverbrandingsinstallaties zullen er echter nog jaren moeten zijn, omdat we ondanks afvalscheiding nog veel restafval produceren. Het jaar 2023 is een heel ander jaar geweest in vergelijking met 2022. Grootste oorzaken zijn het sneller dalen van de energieprijzen dan verwacht en het minder of zelfs niet afnemen van stoom door Nobian. Ook heeft Twence te maken gehad met veel diefstallen op zonneparken en met de problematiek van de lachgascilinders. In 2024 hebben de gemeenten Oldenzaal, Almelo en Twenterand hun aandelen verkocht aan Hengelo, Enschede en Losser.
Een deel van de aandelen is tijdelijk teruggekocht door Twence, om deze later weer uit te geven. Hierdoor is het aandelenpercentage van Borne tijdelijk is hoger dan voorgaande jaren. Het positieve jaarrekeningresultaat 2024 van Twence Holding BV bedraagt € 21,4 miljoen. 5. TWENTE MILIEU Twente Milieu is onze afvalinzameldienst en verzorgt ook het onderhoud van groen en grijs voor onze gemeente. Twente Milieu werkt volgens het kostprijs-plus systeem toe. Ze rekent in de doorbelasting aan gemeenten met de kostprijs +2%. In 2023 heeft Twente Milieu missie, visie en kernwaarden herijkt en een gemeenschappelijke maatschappelijke opdracht geformuleerd. De 3 speerpunten die aan de basis staan van de maatschappelijke opdracht zijn inclusiviteit, biodiversiteit en circulariteit. Ondanks het resultaat van € 239.000 over 2024 en de toetreding van de gemeente Berkelland, is de solvabiliteit gedaald van 44,1% eind 2023 naar 40,9% eind 2024. De oorzaak van de daling van de solvabiliteit is de stijging van het balanstotaal. Dit wordt met name veroorzaakt door de reeds besloten investeringen en de extra leningen die dit mogelijk maken. 6. VITENS Er is in 2024 volop ingezet op het versneld uitvoeren van projecten om de drinkwaterreserves aan te vullen. Dit is hard nodig om in de toekomst de leveringszekerheid veilig te stellen.
In deze projecten wordt er tegelijk gewerkt aan de voorbereidingen van de nieuwbouw of uitbreiding van een productielocatie alsook aan het verkrijgen van vergunningen. De investeringen in 2024 bedragen € 224 miljoen, dit is meer dan in 2022 maar minder dan de doelstelling. Ook in 2024 blijkt weer dat het wegzetten van alle projecten lastig blijft. Belangrijkste oorzaken zijn een tekort aan bouwmaterialen en (technisch geschoolde) mensen zowel binnen Vitens als bij haar partners. Door personeelstekorten en middelen bij aannemers konden nieuwe aansluitingen niet altijd tijdig gerealiseerd worden. Zeer vervelend, Vitens geeft aan hier hard aan te werken. Het positieve jaarrekeningresultaat 2024 van Vitens bedraagt € 72,9 miljoen. 7. WADINKO De omzet van de participaties in de portefeuille is in 2024 gestegen met bijna vijf %. Het resultaat van met name enige grotere bedrijven bleef echter achter bij 2023 als gevolg van kostenstijgingen. Het aantal medewerkers (op basis van fte's) in de participaties steeg licht van 4.071 naar 4.120.
Pagina 77
Jaarstukken 2024 Met name als gevolg van ontvangen dividenduitkeringen van participaties en transactieresultaten bij verkoop realiseerde Wadinko in 2024 een winst van € 3,6 miljoen tegen een winst in 2023 van € 1,9 miljoen. Er is in 2024 € 5,4 miljoen geïnvesteerd. Dit was deels in de uitbreiding van het belang in een bestaande participatie en ook bijfinanciering in diverse participaties. Het belang in twee participaties werd in 2024 afgesloten.
Pagina 78
Jaarstukken 2024
3.7 Grondbeleid Inleiding Gemeente Borne wil sturing geven aan (de kwaliteit van) ruimtelijke ontwikkelingen. Dit vanuit een regisserende rol. Per 1 januari 2024 is de Wet ruimtelijke ordening (Wro) komen te vervallen en zijn de bepalingen overgenomen in de nieuwe Omgevingswet. De Omgevingswet biedt onder andere de mogelijkheid om in geval van particuliere initiatieven de regie te voeren op de inhoud. De gemeente kan daarnaast op basis van de Omgevingswet kosten verhalen die zij maakt vanwege particuliere initiatieven. Ondanks dat de gemeente over een effectief instrumentarium beschikt om ontwikkelingen over te laten aan de markt, kunnen er situaties zijn waarin de gemeente zelf de ontwikkeling oppakt. Een actief grondbeleid is soms nodig, bijvoorbeeld als de markt ontwikkelingen niet oppikt. Per situatie wordt bezien welke vorm van grondbeleid en welke in te zetten instrumenten het beste passen bij de te realiseren doelen van het ruimtelijk beleid. De exploitatie van bouwgrond wordt jaarlijks gerapporteerd in de Meerjaren Prognose Grondexploitatie (MPG).
3.7.1 Visie en uitvoering Doelstellingen Grondbeleid is een instrument dat wordt ingezet om doelstellingen op andere beleidsvelden te kunnen realiseren. Vanuit de beleidsvelden volkshuisvesting, economie & werkgelegenheid, maatschappelijke ontwikkeling en verkeer en vervoer worden de zogenaamde w-vragen (wat? waar? wanneer?) ingevuld en vastgelegd in de Structuurvisie. In juni 2015 heeft de gemeenteraad de Structuurvisie Borne 2030 vastgesteld. Relaties met overig beleid: bovenlokaal beleid Provinciale doelstellingen van het grondbeleid vertonen slechts een gedeeltelijke overlap met het gemeentelijk grondbeleid. Provinciaal beleid is gericht op de aanleg van nieuwe natuur, wegen, recreatie- en bedrijventerreinen. Eind 2022 hebben de provincie Overijssel en de gemeenten in Twente de Woondeal Twente ondertekend. Hierin is opgenomen dat Twente tot 2030 minimaal 14100 woningen toevoegt aan de planvoorraad om een bijdrage te leveren aan de landelijke woningbouwopgave. Daarbij is het voor gemeenten mogelijk voor lokale en bovenlokale behoefte te bouwen. Belangrijk uitgangspunt is dat alle gemeenten streven naar 30% sociale huur, 40% betaalbare koop en midden huur en 30% vrije sector. In de in 2023 vastgestelde Woonvisie 2022+ van de gemeente Borne is het woonbeleid van de gemeente verder vertaald.
Met deze woonvisie kijken we naar de toekomst van het wonen in Borne en bieden we een basis voor de afwegingen die we in de komende jaren maken. Zo zorgen we er voor dat Borne ook de komende tien jaar voldoende passende woningen kan blijven bieden voor haar inwoners en dat Borne een belangrijke woonfunctie blijft vervullen voor de regio Twente. Voor Borne geldt dat er een uitbreidingsbehoefte is aan verschillende typen woningen, vooral voor starters en senioren. Tijdelijk beheer Aangekocht onroerend goed in het kader van de grondexploitaties wordt zo mogelijk verhuurd of verpacht tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Hierbij worden zoveel als mogelijk is marktconforme prijzen gerekend. Indien verhuren of verpachten niet tot de mogelijkheden behoort, wordt het onroerend goed onderhouden tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Opbrengsten komen ten gunste van het betreffende project, kosten ten laste ervan. De opbrengsten en uitgaven worden verantwoord in de betreffende grondexploitaties. Pacht Voor het verpachten van gronden heeft het college van B en W op 1 oktober 2024 een besluit genomen om de selectieprocedure met randvoorwaarden en het voorkeurscriterium vast te stellen en jaarlijks toe te passen. In de huidige nota grondbeleid is hier nog niet voorzien in een uitwerking.
Door de vaststelling voldoet de verpachting van gronden met bijbehorende selectieprocedure aan het Didam-arrest.
Pagina 79
Jaarstukken 2024
3.7.2 Boekwaarde grondexploitaties Overzicht te verwachten planresultaten In de onderstaande tabellen worden de boekwaardes en de planresultaten van de grondexploitaties weergegeven. Hierbij betekent boekwaarde het saldo van de gerealiseerde kosten en opbrengsten, bij een negatieve boekwaarde zijn er dus meer opbrengsten dan kosten geweest. In het boekjaar 2024 is er een nieuw woningbouwproject gestart genaamd De Horsten (fase 3d Bornsche Maten). Op 2 juli 2024 is het bestemmingsplan en de grondexploitatie van de nieuwste fase van de Bornsche Maten vastgesteld. De Horsten is de achtste buurt van de Bornsche maten. Tabel 1: boekwaarde grondexploitaties Project
Boekwaarde
Mutatie
Boekwaarde
1-1-2024
2024
31-12-2024
607
-2.198
-1.592
B.M. fase 3a Eschwonen-de Maten I
-3.098
-2.012
-5.109
B.M. fase 3b Eschwonen-de Maten II
9.683
-8.370
1.313
-
4.414
4.414
Kollergang
-1.247
-310
-1.556
Olde Engberink*
4.449
-10
4.439
Uitbreiding Hertme II
-144
21
-124
Subtotaal woningbouw
10.250
-8.465
1.785
Westermaat De Veldkamp*
30.631
-3.012
27.619
Subtotaal bedrijventerrein
30.631
-3.012
27.619
Totaal grondexploitaties
40.881
-11.476
29.404
(x € 1.000) B.M. fase 2c De Veste
B.M. fase 3d De Horsten
* bedragen voor het gehele project weergegeven; Olde Engberink 50% aandeel, De Veldkamp (35/115) aandeel
Netto Contante Waarde, disconteringsvoet en rente De Netto Contante Waarde (NCW) wordt gebaseerd op de eindwaarde. De eindwaarde is het geheel van alle geboekte en geprognosticeerde kosten en opbrengsten, inclusief rentetoerekening en effecten van indexering in de toekomst (de kosten- en de opbrengstenstijging). Die eindwaarde wordt teruggerekend door middel van de disconteringsvoet, een percentage dat jaarlijks 'terug' verrekend wordt om de waarde van het complex op de peildatum (1-1-2025) te bepalen. Voor tekortexploitaties betekent dit dat voor de NCW een voorziening wordt getroffen. Deze voorziening wordt geacht zonder verdere maatregelen te groeien naar de eindwaarde, zodat bij afsluiting van het complex de voorziening het uiteindelijke tekort dekt. Jaren geleden was het gangbaar om de disconteringsvoet gelijk te stellen aan de rente. Immers, de voorziening zou dan 'vanzelf' de benodigde groei generen door rente-inkomsten. Tegenwoordig schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor dat de te hanteren disconteringsvoet 2% moet zijn. Zo lang de prognose van de rentetoerekening aan de grondexploitaties gelijk aan of hoger dan de disconteringsvoet was, leverde dit geen problemen op. Het toe te rekenen rentepercentage is gebaseerd op de leningenportefeuille van de gemeente en regelgeving die daarop betrekking heeft.
Per 1 januari 2021 werd voor het eerst een rente toegerekend die lager is dan de voorgeschreven disconteringsvoet. Zodoende daalt de NCW ten opzichte van de eindwaarde meer dan op basis van de rente te verantwoorden is. Om aan wet- en regelgeving te voldoen, ligt de NCW 2% ten grondslag aan de getroffen voorzieningen. Ook is deze NCW gebruikt voor de vergelijking met de grondexploitaties van vorig jaar.
Pagina 80
Jaarstukken 2024 Tabel 2: resultaten grondexploitaties Project
NCW 01-01-2024
NCW 01-01-2025
(x € 1.000)
Per 1-1-2025**
Per 1-1-2025
B.M. fase 2c De Veste
1.032
635
-398
B.M. fase 3a Eschwonen-de Maten I
5.873
5.747
-126
B.M. fase 3b Eschwonen-de Maten II
3.391
1.006
-2.385
229
941
712
1.596
1.783
188
Uitbreiding Hertme II
528
563
35
Subtotaal woningbouw
12.649
10.676
-1.973
Westermaat De Veldkamp*
-25.867
-25.643
225
Subtotaal bedrijventerrein
-25.867
-25.643
225
Totaal grondexploitaties
-13.218
-14.967
-1.748
B.M. fase 3d De Horsten Olde Engberink*
Verschil
* bedragen voor het gehele project weergegeven; Olde Engberink 50% aandeel, De Veldkamp (35/115) aandeel ** De netto contante waarde (NCW)per 1-1-2024 is, voor de vergelijkbaarheid, met 2% verhoogd om zo de NCW 1-1-2024 per 1-1-2025 te presenteren
De boekwaarden per 31 december 2024 liggen ten grondslag aan het begrote resultaat per 1 januari 2025 op NCW. De boekwaarden per 31 december 2024 zijn verwerkt in de herzieningen van de grondexploitaties per 1 januari 2025. Deze zijn opgenomen in de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2025. De MPG 2025 wordt aan de gemeenteraad aangeboden ter vaststelling, voorafgaand aan de jaarstukken 2024. Om de resultaten op NCW 1-1-2024 te vergelijken met die per 1-1-2025, zijn deze met de disconteringsvoet (2%) verhoogd. De rechter kolom in tabel 2 geeft de verschillen van de NCW per 1-1-2025 weer met de NCW 2024 per 1-1-2025. Zodoende blijkt dat de grondexploitaties gezamenlijk (o.b.v. gehele projecten voor Olde Engberink en Veldkamp) met circa € 1,75 miljoen zijn verslechterd. Dat het totaalresultaat is verslechterd komt voornamelijk door kostenstijgingen in de civiele techniek, door extra inzet vanwege herzieningen van bestemmingsplannen en onderhandelingen en door het veranderde programma in de Bornsche Maten. Uitgebreide toelichting op de grondexploitaties is te vinden in de MPG 2025. Verschillenanalyse op hoofdlijnen De Veste (Bornsche Maten fase 2c) Het resultaat op contante waarde per 1 januari 2025 van de grondexploitatie 2025 komt circa € 398.000,- lager uit dan de grondexploitatie van 2024 (per 1-1-2025).
Het lagere resultaat wordt veroorzaakt door actualisering van de civieltechnische kosten en de plankosten. Eschwonen-De Maten I (Bornsche Maten fase 3a) Het resultaat op contante waarde per 1 januari 2025 van de grondexploitatie 2025 komt circa € 126.000,- lager uit dan de grondexploitatie 2024 (per 1-1-2025). Het lagere resultaat is voornamelijk het gevolg van het herijken van de plankostenraming, toevoegen van een speelplaats en de actualisering van de civieltechnische kosten. Eschwonen-De Maten II (Bornsche Maten fase 3b) Het netto contante waarde resultaat is met circa € 2.385.000,- verslechterd ten opzichte van het resultaat op netto contante waarde van de grondexploitatie 2025 (per 1-1-2025). De verslechtering kan worden toegeschreven aan de herziening van gronduitgifte, verwerking van nieuwe afspraken van de sociale grondprijs, herijking van verwervingskosten, prijspeilcorrecties voor civieltechnische kosten en actualisatie van de plankosten.
Pagina 81
Jaarstukken 2024 De verandering aan de opbrengstenkant komt voornamelijk door een ontdekte onvolkomenheid in uitgeefbare oppervlakte en woningtypes in de grondexploitatie per 1-1-2025. De Horsten (Bornsche Maten fase 3d) Het netto contante waarde resultaat is met circa € 712.000,- verbeterd ten opzichte van het resultaat op netto contante waarde van de grondexploitatie 2025 (per 1-1-2025). De verbetering kan worden toegeschreven aan de verwerking van nieuwste grondprijsafspraken. Wijkerslocatie Olde Engberink Het netto contante waarde resultaat is met circa € 94.000,- verbeterd ten opzichte van het resultaat op netto contante waarde van de grondexploitatie 2025 (per 1-1-2025). De verbetering kan hoofdzakelijk worden toegeschreven aan de verwerking van een nieuwe, recente taxatie van de kavels. De risicoverdeling voor het woningbouwproject Wijkerslocatie Olde Engberink bedraagt 50 / 50. Het resultaat (overschot) op NCW per 1 januari 2025 voor de gemeente Borne bedraagt dus 50% van het overschot € 1.783.000, dat wil zeggen € 892.000,- (totaal opgenomen in tabel). Uitbreiding Hertme II Het netto contante waarde resultaat is met circa € 35.000,- verbeterd ten opzichte van het resultaat op netto contante waarde van de grondexploitatie 2025 (per 1-1-2025). De verbetering kan hoofdzakelijk worden toegeschreven aan de herziene grondprijzen.
De Veldkamp Het resultaat op contante waarde per 1 januari 2025 van de grondexploitatie 2025 komt voor het aandeel van Borne circa € 68.000,- hoger uit dan de grondexploitatie van 2025 (per 1-1-2025). De verbetering komt hoofdzakelijk door herijking van kosten bouw- en woonrijp maken voor de aanleg van wadi’s, verhardingen en groen. De verbetering aan de opbrengstenkant komt hoofdzakelijk door iets hogere opbrengst van kavels. De risicoverdeling voor het bedrijventerrein De Veldkamp bedraagt 80/115 voor de gemeente Hengelo en 35/115 voor de gemeente Borne. Het resultaat (tekort) op Netto Contant Waarde (NCW) per 1 januari 2025 voor de gemeente Borne bedraagt dus 35 / 115 deel van € 25.643.000, namelijk € 7.804.000,- (totaal opgenomen in tabel).
3.7.3 Winstnemingen en verliesvoorzieningen Wanneer een grondexploitatie een tekort vertoont, moet hiervoor een voorziening worden getroffen. Deze voorziening moet worden getroffen zodra het tekort bekend is. Conform wet- en regelgeving wordt per 31-12 winst genomen op basis van de Percentage of Completion (POC) methode. Deze winstneming wordt, net als de verliesvoorziening, niet verrekend in de boekwaarde van het betreffende complex en is in de jaarrekening terug te vinden in de exploitatie en op de balans. Vanwege verslechterde resultaten in een aantal projecten (BM 2c en 3b) moet de reeds genomen tussentijdse winst voor deze projecten gecorrigeerd worden; er moet winst terug genomen worden vanwege het lagere resultaat ten opzichte van vorig jaar. In de volgende tabel worden de ontwikkelingen in 2024 van de voorzieningen en de winstnemingen voor alle projecten weergegeven. De totale mutatie van de winstneming per 31-12-2024 is ongeveer € 756.000,- positief voor het Bornse aandeel. Bij de jaarrekening van 2023 zijn in overleg met de accountant winstafslagen overeengekomen voor de fasen Eschwonen de Maten I en II. Deze winstafslagen zijn herzien voor de jaarrekening van 2024. De nieuw overeengekomen winstafslagen bij de jaarrekening van 2024 staan in tabel 3a.
Pagina 82
Jaarstukken 2024
Tabel 3a: winstnemingen per 31-12-2024 Project (* € 1.000)
Winstn. 31 dec. '23
Mutatie winstn.
570
-24
545
-
-
-
B.M. fase 3a Eschwonen-de Maten I
4.866
596
5.462
-524
336
-188
B.M. fase 3b Eschwonen-de Maten II
648
-164
484
-806
243
-563
-
-
-
-
-
-
1.258
298
1.556
-
-
-
Olde Engberink*
335
107
441
-
-
-
Uitbreiding Hertme II
75
6
81
-
-
-
7.751
819
8.571
-1.330
579
-751
B.M. fase 2c De Veste
B.M. fase 3d De Horsten Kollergang
Totaal
Winstn. 31 Winstafslag Mutatie Winstafslag dec. '24 31 dec '23 winstafslag 31 dec '24
* gepresenteerde bedrag is voor het gehele project Olde Engberink, 50% wordt gereserveerd en zal uitgekeerd worden aan Hengelo
Tabel 3b: Verliesvoorziening per 31-12-2024 Project (* € 1.000)
Voorz. 31 dec. '23
Mutatie voorz.
Voorz. 31 dec. '24
De Veldkamp**
7.718
86
7.804
Totaal
7.718
86
7.804
** De weergegeven verliesvoorziening is voor het Bornse aandeel in het tekort, Hengelo treft een voorzieningen voor het overige deel
Per 1-1-2025 kent Borne nog één grondexploitatie met een verliesvoorziening, namelijk bedrijventerrein Veldkamp. Gemeente Borne treft een verliesvoorziening voor haar aandeel in het tekort. Bedrijventerrein Westermaat De Veldkamp is bijna afgerond, uitgangspunt is dat deze eind 2025 wordt afgesloten. Exploitaties derden Exploitaties van derden staan voor particuliere exploitaties waarvoor de gemeente kosten zal maken of reeds heeft gemaakt en daarmee een boekwaarde heeft opgebouwd. Deze kosten worden in principe middels kostenverhaal volledig op de exploitant verhaald. Per 1-1-2025 is er binnen gemeente Borne geen sprake van een dergelijk complex. Wel is de gemeente deelnemer in de grondexploitatie RBT (XL Businesspark Twente). Het RBT staat voor Regionaal Bedrijventerrein Twente en is een gezamenlijk initiatief van de provincie Overijssel en de gemeentes Almelo, Hengelo, Enschede en Borne. In dit plan worden bedrijvenkavels groter dan 2 hectare gerealiseerd. De samenwerking en de werkwijze van de projectorganisatie is vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling. Het project wordt geheel uitgevoerd door een eigen projectorganisatie, aangestuurd door een algemeen en een dagelijks bestuur. In beide is Borne vertegenwoordigd. Gemeente Borne heeft een aandeel van 8% in de grondexploitatie.
Het resultaat is positief en er zal winst gereserveerd worden voor de deelnemers, op basis van de in de gemeenschappelijke regeling vastgelegde verdeelsleutel. Ter beperking van renterisico’s geldt in RBT het beleid dat winsten nog niet worden uitgekeerd aan de deelnemers. Hiermee is geen winstuitkering vanuit het RBT in de jaarrekening 2024 van Borne. Volgens de Gemeenschappelijke Regeling moet de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie vóór 15 juli zijn vastgesteld door het algemeen bestuur, na kennisgeving aan de betrokken raden en staten. Het resultaat hiervan staat nog niet vast. In onderstaande tabel is uitgegaan van het resultaat van de meest actuele versie van de concept grondexploitatie 2024. Indien noodzakelijk op basis van de definitieve grondexploitatie zal de winstneming worden aangepast.
Pagina 83
Jaarstukken 2024 Tabel 4: Borns aandeel boekwaarde RBT Project
Boekwaarde
Mutatie
Boekwaarde
1-1-2024
2024
31-12-2024
RBT*
-615
-89
-704
Totaal deelneming
-615
-89
-704
(x € 1.000)
* weergegeven bedragen staan voor Borns aandeel (8%), o.b.v. concept jaarstukken 2024
Tabel 5: Borns aandeel resultaat RBT Project (x € 1.000)
NCW 01-01-2024 NCW 01-01-2025
Verschil
Per 1-1-2025**
Per 1-1-2025
RBT*
932
1017
85
Totaal deelneming
932
1017
85
* weergegeven bedragen staan voor Borns aandeel (8%), o.b.v. concept jaarstukken 2024 ** De netto contante waarde (NCW) per 1-1-2024 is, voor de vergelijkbaarheid, met 2% verhoogd om zo de NCW 1-1-2024 per 1-1-2025 te presenteren
Het RBT komt, als Gemeenschappelijke Regeling, ook aan bod in de paragraaf Verbonden Partijen van deze jaarstukken.
3.7.4 Algemene reserve grondexploitatie Het nemen van winst, het instellen van verliesvoorzieningen of mutaties die hierop worden gedaan bij het verwerken van de MPG in de jaarstukken leiden tot mutaties in de algemene middelen en niet tot mutaties op de algemene reserve grondexploitaties. De algemene reserve grondexploitatie is onderdeel van het weerstandsvermogen en wordt ingezet om risico’s uit de grondexploitaties op te vangen. Het uitgangspunt is om de impact van de risico’s te minimaliseren. Hiertoe is het belangrijk dat het weerstandsvermogen toereikend is. Dit komt overeen met een ratio van 1,4. De hoogte van de ARG wordt uitgedrukt als percentage van de boekwaarde voor zover gemeente Borne het risico draagt. Dit betekent dat boekwaarden van de projecten De Veldkamp (35/115) en Wijkerslocatie Olde Engberink (50/50) alleen worden meegewogen voor het Bornse aandeel, al staan deze projecten in hun geheel in de boeken. Anderzijds betekent dit dat de boekwaarde RBT, niet in de gemeentelijke rekening terug te vinden, voor de 8% die Borne daaraan deelneemt, moet worden meegewogen. In de volgende tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen aan de Algemene Reserve Grondexploitatie in 2024 weergegeven. Tabel 6: Algemene Reserve Grondexploitatie Algemene Reserve Grondexploitatie Stand per 1-1-2024 Saldo toevoegingen/onttrekkingen 2024 Stand per 31-12-2024
Bedrag 1.788.598 -89.000 1.699.598
Het saldo per 1 januari 2024 van de ARG bedroeg € 1,8 miljoen. Eind 2024 bedraagt de reserve € 1,7 miljoen.
Pagina 84
Deel B: Jaarrekening
Jaarstukken 2024
1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting
Pagina 86
Jaarstukken 2024
1.1 Overzicht van baten en lasten 2024 In onderstaande tabel wordt het overzicht van baten en lasten conform BBV voorschriften gepresenteerd. De algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting, onvoorzien en de reservemutaties maken in de programmaverantwoording uit van programma Financieel gezond. De overhead maakt voor het grootste gedeelte deel uit van programma Bestuur en samenleving.
Pagina 87
Jaarstukken 2024 OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2024 (x € 1.000)
Primitieve begroting 2024
Actuele begroting 2024
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
2.785 3.346 8.447 443 4.055
8.355 4.583 38.662 3.484 9.876
-5.570 -1.238 -30.216 -3.041 -5.822
3.336 3.803 17.010 582 7.835
9.247 5.227 48.389 5.411 8.599
-5.911 -1.424 -31.379 -4.829 -765
4.529 3.785 17.192 864 10.164
10.000 5.221 49.031 6.095 9.716
-5.471 -1.436 -31.839 -5.231 448
19.075
64.961
-45.887
32.566
76.874
-44.308
36.535
80.064
-43.529
45.231 8.513 1.122 151 -
17 320 495 -
45.214 8.193 1.122 -344 -
47.371 8.913 1.150 156 -
17 344 340 -
47.354 8.569 1.150 -184 -
46.811 8.765 1.283 258 -
17 440 185 -
46.794 8.325 1.283 74 -
55.017
832
54.185
57.590
700
56.889
57.117
641
56.476
64 -
10.800 15
-10.736 -15
82 185 -
12.508 15
-12.426 185 -15
305 186 -
10.631 838 -
-10.327 -652 -
74.156
76.608
-2.452
90.422
90.096
326
94.142
92.174
1.968
Mutaties reserves
6.874
3.250
3.624
9.476
9.802
-326
8.110
9.802
-1.693
Gerealiseerde resultaat
81.030
79.858
1.172
99.898
99.898
-
102.252
101.976
Programma's Wonen en leven Duurzame toekomst Inclusieve samenleving Bestuur en samenleving Financieel gezond Subtotaal programma's Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Lokale heffingen Dividend Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Gerealiseerde saldo van baten en lasten
Pagina 88
Realisatie 2024
275 V
Jaarstukken 2024
1.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2024 In onderstaande paragrafen worden de per programma en thema de verschillen tussen actuele begroting en realisatie verklaart. Per verschil is aangegeven of het om een baat of een last gaat. En of het effect incidenteel of structureel is, dit wil niet zeggen dat het begrote bedrag incidenteel of structureel is, het gaat enkel om het effect. Tevens wordt de omvang van de afwijking weergegeven en of het een voordeel of nadeel is.
1.2.1 Wonen en leven PR1 Wonen en leven
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot
Realisatie
1.248
1.832
2.097
265 N
Ruimtelijke ontwikkeling
363
396
413
17 N
Mobiliteit en infrastructuur
2.933
3.079
3.656
577 N
Openbare ruimte
3.811
3.940
3.834
-106
Totaal lasten
8.355
9.247
10.000
753 N
Verschil
Lasten: Wonen en bouwen
Baten:
V
0
Wonen en bouwen
450
975
1.644
670
V
Ruimtelijke ontwikkeling
28
28
63
35
V
Mobiliteit en infrastructuur
26
26
324
298
V
Openbare ruimte
2.281
2.307
2.498
190
V
Totaal baten
2.785
3.336
4.529
1.193
V
Saldo PR1 Wonen en leven
-5.570
-5.911
-5.471
440 V
Wonen en bouwen Wonen en Bouwen
B/L I/S
De overschrijding van € 265.000 wordt voornamelijk veroorzaakt door de toename in het aantal aanvragen van bouwvergunningen. Om deze te kunnen afhandelen was additionele inhuur nodig.
L
S
265
N
In 2024 is een positief resultaat behaald van € 643.000 op de leges voor de bouwvergunningen. Dit komt vooral door de sterke toename in het aantal aanvragen, maar daarnaast zijn er in 2024 ook een aantal grote bouwprojecten vergund. B
S
643
V
Tevens is er een voordeel behaald van € 26.000 op de inschrijvingen van bouwkavels in de Bornsche Maten.
I
26
V
B
Bedrag (x € 1.000) V/N
Pagina 89
Jaarstukken 2024 Ruimtelijke ontwikkeling Ruimtelijke ontwikkeling B/L I/S Diverse kleine overschrijdingen zorgen voor een nadeel van € 17.000 aan de lastenkant. L I Op 1 januari 2024 is de omgevingswet van kracht geworden. Vóór de inwerkingtreding van deze nieuwe wet zijn meerdere ruimtelijke initiatieven onder de oude wetgeving in procedure gebracht, waardoor er relatief gezien in een korte periode meer ontvangsten zijn binnengekomen (€ 10.000). B Daarnaast is er een voordeel behaald van € 25.000 op de inkomsten van anterieure overeenkomsten. B
Bedrag (x € 1.000) V/N -17
N
I
10
V
I
25
V
Mobiliteit en infrastructuur Mobiliteit en Infrastructuur
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
Op basis van de vernieuwde inventarisatie van achterstallig onderhoud (nota kapitaalgoederen) is een dotatie van € 318.000 aan de voorziening onderhoud kapitaalgoederen gedaan. L Ook zijn er in 2024 kosten gemaakt voor de Vloedbeltverbinding (€ 70.000) L
I
-318
N
I
-70
N
Daarnaast zijn er kosten gemaakt voor de parkeerplaats aan de Bekenhorst (€ 170.000), welke zijn gedekt door bijdragen van TMZ en Welbions. L Het restant nadeel van € 19.000 bestaat uit diverse kleine overschrijdingen. L
I
-170
N
I
-19
N
I
170
V
I
70
V
I
105
V
I
23
V
Er is een voordeel van € 170.000 vanwege bijdragen van TMZ en Welbions voor de werkzaamheden aan de parkeerplaats Bekenhorst. B Er staat een onttrekking aan de reserve tegenover de kosten die gemaakt zijn voor de Vloedbeltverbinding (€ 70.000) B Aan schade-inkomsten en verkeerssubsidies is incidenteel € 105.000 ontvangen. B Het restant van € 23.000 bestaat uit diverse kleine voordelen. B
Pagina 90
Jaarstukken 2024 Openbare ruimte Openbare ruimte
B/L I/S
Het terugdraaien van eenmalige afboekingen van activa met aanschafwaarde onder € 50.000 heeft binnen dit thema geleid tot een voordeel van afschrijflasten van € 310.000. L Daar tegenover is de voorziening riolering opgehoogd met € 246.000 door hogere opbrengsten van rioolheffingen en lagere afschrijflasten. L Verder zijn de kosten van groenonderhoud € 20.000 lager uitgevallen. L Diverse kleine oorzaken zorgen voor een voordeel van € 22.000. L Er is een voordeel van € 164.000 op de ontvangsten van de rioolheffingen. B Daarnaast zijn er bijdragen ontvangen (€ 11.000) voor groenonderhoud. B Er zijn opbrengsten van verkopen groenstroken (€ 17.000) ontvangen. B
Bedrag (x € 1.000) V/N
I
310
V
I
-246
N
I
20
V
I
22
V
I
164
V
I
11
V
I
17
V
Pagina 91
Jaarstukken 2024 1.2.2 Duurzame toekomst PR2 Duurzame toekomst
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot
Realisatie
Verschil
902
1.139
895
-244
2.233
2.353
2.370
17 N
Natuur, milieu en landschap
833
1.057
1.147
90 N
Bedrijvigheid en ondernemersklimaat
324
341
444
103 N
Vrijetijdseconomie
292
337
365
28 N
4.583
5.227
5.221
-6
430
887
672
-215 N
2.870
2.870
2.920
51
V
Natuur, milieu en landschap
0
0
134
134
V
Bedrijvigheid en ondernemersklimaat
46
46
35
-12 N
Vrijetijdseconomie
0
0
24
24
Totaal baten
3.346
3.803
3.785
-18 N
Saldo PR2 Duurzame toekomst
-1.238
-1.424
-1.436
-12 N
Lasten: Duurzaamheid Circulaire economie
Totaal lasten
V
V
Baten: Duurzaamheid Circulaire economie
V
Duurzaamheid Duurzaamheid
B/L I/S
Aan de lastenkant is een voordeel gerealiseerd van € 244.000, doordat er in 2024 minder uitgaven zijn geweest m.b.t. CDOKE.
L
I
244
V
Aan de batenkant is een nadeel gerealiseerd van € 215.000. Dit nadeel is ontstaan doordat de uitgaven m.b.t. CDOKE lager zijn uitgekomen dan begroot. B
I
-215
N
Pagina 92
Bedrag (x € 1.000) V/N
Jaarstukken 2024 Circulaire economie Circulaire economie Circulaire economie gaat financieel over afvalstoffenheffing. Hier wordt duiding aan gegeven in de paragraaf lokale heffingen. Een hogere eindafrekening van Twente Milieu zorgt voor het nadeel aan de lastenkant.
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
L
I
26
N
B
I
122
N
B Door bovenstaande nadelen is de onttrekking aan de voorziening hoger dan begroot. Administratief leidt dit daarom op dit onderdeel tot een voordeel. Er had meer onttrokken moeten worden. De voorziening is echter leeg. In de paragraaf lokale heffingen wordt hier nader op ingegaan. B
S
99
N
I
172
V
De prijs voor het vermarkten van papier is in een dip beland. Daartegenover staat dat er op het gebied van PMD weer meer inkomsten binnen komen. Per saldo een nadeel van een nadeel van € 22.000 Ook kan de afvalstoffenheffing aan minder adressen worden opgelegd dan begroot. Dit laatste wordt veroorzaakt doordat er op begrotingsbasis ook is gerekend met leegstaande woningen en bedrijven, terwijl hier geen heffing opgelegd kan worden.
Natuur, milieu en landschap Natuur, Milieu en landschap
B/L In 2024 zijn twee grote saneringen uitgevoerd, namelijk in de Spanjaardswijk en rondom de F35. Hierdoor is een nadeel aan de lastenkant ontstaan van € 109.000. Hier staat een reservemutatie vanuit het programma Financieel gezond tegenover. L Daarnaast is er voor € 22.000 meer uitgegeven doordat de Eiken processierups intensiever is bestreden dan verwacht. L Het terugdraaien van eenmalige afboekingen van activa met aanschafwaarde onder € 50.000 heeft binnen dit thema geleid tot een voordeel van afschrijflasten van €40.000. L Vanwege enkele asbestsaneringen is € 134.000 van de provincie ontvangen omdat zij hiervoor subsidie verleend. B
I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
I
-109
N
I
-22
N
I
40
V
I
134
V
Pagina 93
Jaarstukken 2024 Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Er is € 99.000 meer uitgegeven aan activiteiten in het centrum, bijvoorbeeld door bijdragen aan de Bundeling Bornse Ondernemers (BBO) voor koopzondagen. Hier staan binnen het programma Financieel gezond reclamebelasting baten tegenover van eenzelfde omvang. Het restant van € 4.000 wordt veroorzaakt door een paar diverse kleine nadelen. Diverse kleine nadelen zorgen voor een lagere opbrengst van € 12.000.
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
L
I
-99
N
L
I
-4
N
B
I
-12
N
Vrijetijdseconomie Vrijetijdseconomie Er is meer uitgegeven aan groene poort, hier staan baten tegenover. Tegenover een hogere uitgave bij de groene poort staan ook hogere subsidie-inkomsten.
Pagina 94
B/L
I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
L
I
-28
N
B
I
24
V
Jaarstukken 2024 1.2.3 Inclusieve samenleving PR3 Inclusieve samenleving
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot
Realisatie
Voorzieningen maatsch. ondersteuning
7.349
8.032
8.145
113 N
Algemene voorzieningen
1.878
2.100
2.017
-83
Gezondheid
1.441
1.538
1.600
62 N
344
6.015
6.059
44 N
Jeugd
8.817
9.844
10.412
568 N
Onderwijs
2.935
3.014
2.787
-227
V
Cultuur
764
948
892
-55
V
Sport
4.157
4.618
4.624
6 N
Werk en inkomen
10.978
12.281
12.495
215 N
Totaal lasten
38.662
48.389
49.031
642 N
Voorzieningen maatsch. ondersteuning
277
277
358
81
Algemene voorzieningen
48
71
70
0 N
Gezondheid
219
219
263
45
V
Inburgering en vluchtelingen
214
7.812
8.211
399
V
Jeugd
88
381
299
-82 N
Onderwijs
351
355
363
8
V
Cultuur
11
11
25
15
V
Sport
1.659
1.632
1.440
-192 N
Werk en inkomen
5.581
6.253
6.163
-90 N
Totaal baten
8.447
17.010
17.192
181 V
-30.216
-31.379
-31.839
-460 N
Verschil
Lasten:
Inburgering en vluchtelingen
V
Baten:
Saldo PR3 Inclusieve samenleving
V
Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning
B/L I/S
Een nadeel van € 20.000 op begeleiding is het gevolg van een toename van het aantal cliënten die individuele begeleiding ontvangen. Dit valt onder andere te verklaren door vergrijzing en een toename van de zorgzwaarte. Daarnaast zijn de kosten als gevolg van indexatie gestegen.
L
S
-20
N
Een voordeel van € 105.000 wordt veroorzaakt door verschillende overlopende posten 2024-2025 ten opzicht van 2023. L
I
105
V
Bedrag (x € 1.000) V/N
Pagina 95
Jaarstukken 2024 Het nadeel van € 160.000 op woningaanpassingen valt te verklaren door 1 bijzondere maatwerkoplossing. Daarnaast zien we een toename in de verstrekking van trapliften. Dit valt te verklaren door de vergrijzing alsmede het gebrek aan doorstroommogelijkheden op de woningmarkt. L
I
-160
N
Het nadeel van € 70.000 op hulpmiddelen valt te verklaren door de toename van het aantal rolstoelverstrekkingen alsmede de verstrekking van rolstoel aanpassingen. Dit hangt samen met de opgave van het Rijk om mensen langer zelfstandig thuis te laten wonen en de vergrijzing. Daarnaast ontstaat door dezelfde problematiek een toename aan aanvragen voor deuropeners en andere kleine aanpassingen aan de woning. L
I
-70
N
I
32
V
I
81
V
Diverse overige kleine voordelen leiden tot een voordeel van € 32.000 L Tegenover de nadelen aan de lastenkant staan hogere eigen bijdragen dan begroot en hogere bijdragen vanuit andere gemeenten. Dit zorgt per voor een voordeel van € 81.000. B
Algemene voorzieningen Algemene voorzieningen De lasten binnen het thema ‘Algemene voorzieningen’ vallen € 83.000 lager uit dan begroot. De kosten zijn lager dan begroot voor de aangestelde kwartiermaker Wijkracht in het kader van de ‘voorliggende dagactiviteiten dementie’ (€ 21.000)
Er zijn minder uitgaven gedaan voor ‘Actieplan Mantelzorgondersteuning' (€ 18.000) Er is minder besteedd aan arrangementssubsidie doordat Wijkracht de mantelzorgdiensten van SIZ heeft overgenomen per 2024 (€ 123.000). De gemaakte lasten in het kader van het Algemeen Maatschappelijk Werk vielen daarentegen nadeliger uit dan begroot door hogere arrangementssubsidies vanwege de overname van SIZ door Wijkracht (€ 79.000). Aan de batenkant is er geen overschrijding of overschot. Hierdoor wordt er niets toegelicht.
B/L
I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
L
I
21
V
L
I
18
V
L
I
123
V
L
I
-79
N
B
I
0
N
Gezondheid Gezondheid
B/L I/S
De overschrijding van € 62.000 wordt grotendeels veroorzaakt door de hogere bijdrage dan begroot voor diensten ‘Samen Twente’ (nadeel € 90.000).
L
Pagina 96
I
Bedrag (x € 1.000) V/N
-90
N
Jaarstukken 2024 GGD-inzet in wijken heeft tot een nadeel van € 40.000 geleidt. L Voordelen ontstonden onder andere door lagere lasten dan begroot in het kader van uitvoeringskosten ‘valpreventie’ (€ 33.000). L Voor ‘terugdringen gezondheidsachterstanden was € 35.000 benodigd dan begroot in 2024. L Het voordeel aan de batenkant van € 45.000 ontstaat met name door een niet begrootte subsidie IZA van € 50.000 ten behoeve van lokale inzet Twentse Koers. B
I
-40
N
I
33
V
I
35
V
I
45
V
Inburgering en vluchtelingen Inburgering en vluchtelingen
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
Op het thema ‘Inburgering en vluchtelingen’ ontstond per saldo aan de ‘lastenkant’ een nadeel van € 44.000. Dit nadeel is grotendeels het gevolg van hogere uitgaven ten behoeve van de ‘Opvang vluchtelingen Oekraïne’ van € 130.000. Deze overschrijdingen werd overigens gecompenseerd door de hogere inkomsten dan begroot (zie baten). L
I
130
N
Op het thema ‘Nieuwkomers en vluchtelingen’ werd een voordeel van € 86.000 gerealiseerd, onder andere door lagere lasten voor uitvoering van werkzaamheden door andere gemeenten.
L
I
86
V
B
I
262
V
B
I
109
V
B
I
28
V
De ontvangen Rijksbijdrage voor de opvang van Oekraïners bedroeg € 262.000 hoger dan begroot. In het kader van de Wet inburgering werd € 109.000 meer ontvangen dan begroot. Diverse kleine oorzaken zorgen voor een restant voordeel van € 28.000
Pagina 97
Jaarstukken 2024 Jeugd Jeugd
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
In 2024 is een prijsindexatie van 7,44% doorgevoerd ten opzichte van 2023. Dit zorgt voor een niet vooraf begrote prijsstijging. Zonder indexatie zouden de ZorgNed-kosten € 6.890.000 zijn geweest in plaats van € 7.446.000, een verschil van € 554.000 bij gelijk volume. L
S
-212
N
L
I
-308
N
L Preventief jeugdbeleid: De overschrijding komt door kosten voor ondersteuning aan slachtoffers van de kinderopvangtoeslagaffaire. Deze kosten worden via SIZA verhaald op het Rijk. L Daarnaast zijn er meevallers op de post jeugdhulp met verblijf. Hoewel het aantal cliënten stabiel is gebleven, verschuift de inzet naar lichtere vormen van verblijf, mede door inzet van een orthopedagoog.
S
-53
N
I
-63
N
L
I
69
V
B
I
-82
N
Gesloten plaatsingen: er is sprake van een overschrijding. Echter de kosten daalden van € 616.000 in 2023 naar € 309.000 in 2024. Ook het aantal jongeren in gesloten jeugdzorg is flink verminderd, mede door inzet van de procescoördinator zorg en veiligheid. Jeugdhulp crisis/LTA: Door de invoering van beschikbaarheidsfinanciering (in 2024 en met terugwerkende kracht over 2023) zijn de kosten gestegen, wat niet was voorzien.
Het nadeel van € 82.000 is het gevolg van niet gerealiseerde opbrengsten op het gebied van pleegzorg.
Pagina 98
Jaarstukken 2024 Onderwijs Onderwijs
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
Het voordeel ontstaat volledig doordat er op verzoek van de accountant een aantal afboekingen in de vaste activa zijn teruggedraaid. Dit leidt tot een incidenteel voordeel in 2024 van per saldo € 275.000. De toegerekende rente is lager dan begroot. Dit leidt tot een aanvullend voordeel van € 115.000. Per saldo is dit echter budgetneutraal. Een (negatieve) tegenhanger zit op het taakveld treasury. Een nadeel van € 75.000 is het gevolg van hogere lasten voor MFA de Veste. Een nadeel van € 25.000 ontstond door hogere OZB lasten. Gemeente breed is dit nadeel budgetneutraal.
L
I
275
V
L
I
115
V
L
S
-75
N
L
S
-25
N
L
I
-29
N
L
S
-28
N
L
I
-65
N
B
I
8
V
Op het gebeid van onderwijsbeleid en leerling zaken is er een overschrijding van € 29.000 op individueel vervoer. Deze kosten zijn vooraf lastig te voorspellen. De loonkosten van de leerplichtambtenaar Hengelo zijn gestegen t.o.v. 2023 (€ 28.315 euro), dit was niet meegenomen in de begroting. Daarnaast werd er in 2024 € 65.000 meer uitgegeven aan logopedietaken dan begroot. Overige kleine verschillen.
Cultuur Cultuur
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
Het voordeel is onder andere het gevolg van het terugdraaien van een aantal afschrijvingen (€ 65.000) L
I
65
V
L
I
16
V
L
I
-26
N
B
I
15
V
De hostingkosten voor het oud archief waren in 2024 nog niet benodigd. Dit leidt tot een incidenteel voordeel Diverse kleine oorzaken als hogere energielasten zorgen voor een aanvullend nadeel van € 26.000. Overige kleine verschillen.
Pagina 99
Jaarstukken 2024 Sport Sport Aan de lastenkant ontstaat er een klein nadeel van € 6.000. Het nadeel van € 192.000 is het gevolg van (negatieve) afrekeningen in het kader van de specifieke regeling SPUK MEOZ (meerkosten energie openbare zwembaden) voor Zwembad ‘t Wooldrik en niet gerealiseerde inkomsten voor ‘t Wooldrik tijdelijke situatie’.
B/L I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
L
I
-6
N
B
I
-192
N
Werk en inkomen Werk en inkomen Diensten vanuit ‘Samenwerken maakt Sterk’ (SMS) vielen € 125.000 hoger uit dan begroot. Er is voor de Buig minder binnen gekomen dan begroot, dit zorgt voor een nadeel van € 141.000. Re-integratie: € 87.000 nadeel door SWB begeleidingsvergoeding en flankerend beleid Minder lasten energiearmoede: € 143.000 voordeel Bijzondere bijstand: meer uitgegeven dan begroot (€ 85.000) Voor het ‘Sociaal fonds’ en ‘Borne werkt’ hebben we € 80.000 minder uitgegeven dan begroot. Aan de batenkant ontstaat € 90.000 nadeel vooral door minder specifieke uitkeringen in het kader van energiearmoede. Hier staan ook minder lasten tegenover
Pagina 100
B/L
I/S
Bedrag (x € 1.000) V/N
L
I
-125
N
L
I
-141
N
L
I
-87
N
L
I
143
V
L
I
-85
N
L
I
80
V
B
I
-90
N