CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Integraal beleidsplan openbare ruimte 2025 - 2028

Beeldvormende commissievergadering 13 mei 2025, gemeente BorneBij agendapunt: Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte13.686 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

4

(Dit bedrag was 42.000, maar door het veranderen van de regels rondom activeren dient dit nu 50.000 te zijn). 27 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Deze kapitaallasten kunnen worden gedekt vanuit de stelpost vervangingsinvesteringen. De totale achterstand voor het areaal wegen, buiten de oude wijken, is berekend op 2,03 miljoen. Voor het inlopen van de achterstanden in het wegenareaal is in de Nota Kapitaalgoederen 2021-2024 reeds een voorziening ingesteld. Momenteel is in die voorziening ca. € 1,7 miljoen beschikbaar. Dit betekent dat voor het inlopen op de complete achterstand een incidentele aanvullende dotatie van € 330.000 benodigd is. Dit loopt via de jaarstukken. De BBV schrijft voor dat een voorziening op peil moet zijn.

Vernieuwing (MJIP) In het hoofdstuk gewenste situatie is een toelichting gegeven op de vernieuwingsopgave. Op basis van deze planning en afschrijvingstermijnen is de financiële omvang berekend. Er zijn aannames en uitgangspunten gehanteerd die ten grondslag liggen bij het bepalen van de financiële omvang, zie bijlage 4. De totale vernieuwingswaarde is geraamd op ongeveer 64 miljoen incl. de Spanjaardswijk: Tabel 9: Totale vernieuwingswaarde Investeringsomvang Riolering Klimaat Totaal t.l.v. rioolheffing Wegen Groen Bomen Spelen Totaal Het Hulscher € 648.177 € 376.067 € 1.024.244 € 497.441 € 87.119 € 100.106 € 22.083 Letterveld I € 2.145.648 € 878.429 € 3.024.077 € 1.173.602 € 530.344 € 589.441 € 46.936 Letterveld II € 6.821.645 € 2.242.097 € 9.063.743 € 3.474.953 € 1.242.924 € 709.048 € 83.961 Oldhof € 2.111.287 € 925.410 € 3.036.696 € 924.557 € 481.268 € 438.125 € 18.822 Oude Almeloseweg € 1.700.819 € 855.012 € 2.555.831 € 1.149.367 € 363.358 € 889.251 € Refined € 1.390.944 € 521.674 € 1.912.618 € 974.353 € 570.567 € 164.147 € 39.259 Vogelbuurt € 966.264 € 385.355 € 1.351.619 € 438.479 € 109.079 € 243.114 € 12.445 Wensink Noord € 4.642.305 € 1.649.627 € 6.291.932 € 1.874.075 € 226.800 € 285.545 € 17.369 Wensink Zuid € 6.673.053 € 2.079.647 € 8.752.700 € 3.343.825 € 1.433.552 € 395.508 € 90.912 Totaal € 37.013.460 € 13.850.653 € 5.045.010 € 3.814.285 € 331.788 Spanjaardswijk €

2.506.450 € € 1.213.550 Totaal activeren

€ 1.730.993 € 5.364.399 € 14.574.628 € 4.899.469 € 4.957.807 € 3.660.945 € 2.154.737 € 8.695.722 € 14.016.497 € 60.055.196 3.720.000 € 63.775.196

Op basis van ervaringen in de Spanjaardswijk is een procentuele verschuiving van grijs naar groen doorgerekend. Zie tabel 9. Deze doorrekening in de investeringsomvang geeft aan dat: - dit een kostenreductie bij wegen oplevert van ca. € 5,7 miljoen over alle vernieuwingswijken gezamenlijk. - de kostenverhoging voor totale extra aanleg van groen ca. € 1,2 miljoen bedraagt en voor bomen 190k vanwege groeiplaatsverbetering en uitbreiding. - Met het vergroenen van de openbare ruimte wordt theoretisch dus € 4,4 miljoen bespaard* wordt op de initiële investering (78.000 toename m2 groen en afname grijs). Daarnaast kan er mogelijk ook een gedeelte vervallen van de benodigde ondergrondse berging van water. * ervan uitgaande dat in elke wijk eenzelfde vergroening mogelijk is (ca. 32%) als in Spanjaardswijk. Onderdeel van de in tabel 9 genoemde totalen zijn ook de apparaatslasten voor medewerkers van de gemeente. Een overzicht van deze toeslagen kosten zie je in figuur 3. Artikel 63 lid 1 van de BBV beschrijft dat activa gewaardeerd worden op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprij5s. Art. 63 lid 3 specificeert dat:

De verkrijgingsprijs omvat alle kosten die noodzakelijk zijn om een actief te verwerven en gebruiksklaar te maken, zoals aankoop-, transport- en installatiekosten. De vervaardigingsprijs betreft de kosten van zelfgemaakte activa en omvat directe materiaal- en loonkosten, aangevuld met een redelijk aandeel indirecte kosten. Beide vormen de basis voor de waardering en afschrijving van activa.

5

28 Integraal Beleid Openbare Ruimte

• • •

De vervaardigingsprijs alle aanschaffingskosten van gebruikte grond- en hulpstoffen, Overige kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend, en Een redelijk deel van de indirecte kosten,

kan worden toegerekend aan het actief. Daarom is het van belang dat bij de ingang van het MJIP de urenregistratie per project wordt bijgehouden. Zodat een redelijk deel van deze kosten niet ten laste komen van de algemene middelen, maar verdisconteerd kunnen worden in de bijbehorende voorbereidings- en uitvoeringskredieten. Hierdoor mogen de interne lasten die direct gemoeid zijn met het tot uitvoer brengen van projecten in de openbare ruimte mede geactiveerd worden conform BBV. Dit verlaagt de budgettaire druk op de exploitatie of creëert mogelijkheden voor uitbreiding van capaciteit. Dit zal als uitwerking in het uitvoeringsplan worden meegenomen. De VAT-kosten (voorbereiding, aansturing en toezicht) in de genoemde uitgangspunten in figuur 3 zijn geraamd om 20%, vanwege de gemiddeld grotere inspanning die in de voorbereiding geleverd moet worden.

Uitgangspunt Peildatum arealen Prijspeil (CBS GWW) Staartkosten, waarvan: VAT-kosten Eenmalige kosten Uitvoeringskosten Algemene kosten Winst en risico

14-03-2025 01-10-2024 42% 20% 3% 8% 7% 4%

Figuur 4: toeslagen kosten

Kapitaallasten Investeringen in de openbare ruimte worden conform het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeentes, 2017) geactiveerd. Op de begroting zijn deze daarom terug te vinden als kapitaallasten. In onderstaande grafieken zijn de kapitaallasten berekend op basis van de vernieuwingskosten per wijk, en de opgestelde planning. Hiermee worden de huidige budgetten getoetst. In onderstaande grafiek wordt inzichtelijk wat de totale kapitaallasten voor de vernieuwingswijken gaan bedragen. In figuur 5 is te zien wat de impact is op de kapitaallasten bij ongewijzigd beleid en figuur 6 laat zien wat de kapitaallasten zijn bij gewijzigde afschrijvingstermijnen.

29 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Figuur 5: Kapitaallasten vernieuwingswijken bij ongewijzigd beleid

Figuur 6: Kapitaallasten vernieuwingswijken bij gewijzigde afschrijvingstermijnen

Door het wijzigingen van de afschrijvingstermijn zijn de kapitaallasten op korte termijn aanzienlijk lager (ca. € 800.000 bij de piek) aangezien de afschrijving over meer jaren gedeeld wordt. Terwijl hetzelfde resultaat wordt gerealiseerd; een veilige, toekomstbestendige en aantrekkelijke leefomgeving. De rentelast is in totaal echter wel hoger vanwege de langere looptijd van de lening. Gerekend is met 4%. Dekking van kapitaallasten In tabel 10 staan de momenteel in de Nota Kapitaalgoederen 2021-2024 opgenomen budgetten voor kapitaallasten weergeven. Hierin is een ingroeimodel te zien, waarmee de dotatie jaarlijks stapsgewijs stijgt tot de beoogde structurele 500.000 euro. Vanaf 2026 is de onttrekking van de Spanjaardswijk opgenomen, dit start in het jaar na gereedkomen. Tabel 10: huidig ingroeimodel

RESERVE 2023 KAPITAALGOEDEREN TOEVOEGING 100.000 ONTREKKING SPANJAARDSWIJK SALDO (CUMULATIEF) 100.0000

2024

2025

2026

2027

2028

200.000

300.000

400.000

500.000

500.000

124.000

124.000

124.000

876.000

1.252.000

1.628.000

300.000

600.000

Bij continuering van het huidige beleid als bij het aanpassen van de afschrijvingstermijn kan in afstemming op het ravijnjaar de geplande dotatie van € 300.000 in 2025 doorgetrokken worden in 2026 en 2027. In de huidige begroting was hiervoor respectievelijk 400.000 en 500.000 begroot (zie tabel 10). Hiermee ontstaat ruimte om de effecten van het ravijnjaar (deels) op te vangen.

30 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Bij het continueren van het huidige beleid zal dan de begrootte dekking in de reserve in 2036 uitgeput zijn. De kapitaallasten van de eerste 10 vernieuwingswijken bereiken een hoogtepunt van € 1,7 miljoen in 2037. Om dit te dekken kan dotatie van € 300.000 in 2026 en 2027 doorgetrokken worden. Vervolgens dienen de dotaties vanaf 2028 in te groeien met jaarlijks € 100.000 tot een plafond van € 1.500.000 per jaar in 2038. (figuur 7) Wanneer we de voorgestelde afschrijvingstermijnen hanteren, kan in afstemming op het ravijnjaar 2026 de dotatie tot en met 2029 worden aangepast in € 300.000. Om de reserve op peil te houden, moet de kostendekking vanaf 2030 jaarlijks met € 150.000 groeien. Vanaf 2033 wordt deze jaarlijkse groei bijgesteld naar € 100.000, zodat vanaf 2038 een structurele dekking van € 1,35 miljoen per jaar is bereikt. Zie figuur 8 en 9.

Figuur 7: benodigde ontwikkeling reserve kapitaalgoederen bij ongewijzigd beleid

Figuur 8: benodigde ontwikkeling reserve kapitaalgoederen bij gewijzigde afschrijvingstermijnen

Figuur 9: begrote t.o.v. benodigde dotaties reserve kapitaalgoederen

Na deze eerste oude wijken, dienen zich nieuwe wijken aan die in aanmerking komen voor vernieuwing. De kostendekking van de integrale wijkvernieuwing zal daarom periodiek in beeld moeten worden gebracht.

31 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Strategie Bij het beheer van de openbare ruimte zijn beheerders verantwoordelijk dat deze voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen die de gemeenteraad heeft voorgeschreven en die wettelijk zijn vastgelegd. Daarbij wordt gestuurd op beeldkwaliteit en technische kwaliteit. Dat betekent dat wanneer een straat theoretische gezien aan vervanging toe is, maar technisch nog in orde is niet vervangen wordt. In dit hoofdstuk staat de werkwijze beschreven.

Bestaande openbare ruimte Verzorgend Onderhoud De strategie voor het verzorgend onderhoud van de openbare ruimte is gericht op het borgen van het gewenste beheerkwaliteitsniveau. Het uitgangspunt is om het onderhoud planmatig en doelmatig uit te voeren, met een continue focus op kwaliteit, efficiëntie en voorspelbaarheid. Het verzorgend onderhoud wordt uitgevoerd door Twente Milieu en is gebaseerd op een tactische jaarplanning. Hierin worden de verschillende onderhoudsactiviteiten per periode uitgezet, afgestemd op seizoensinvloeden en actuele areaalgegevens. De kwaliteit van het onderhoud wordt structureel gemonitord door middel van periodieke schouwen. De resultaten hiervan worden maandelijks besproken in een gezamenlijk overleg met de aannemer. Tijdens deze evaluaties wordt getoetst aan het vastgestelde beheerkwaliteitsniveau en worden, indien nodig, bijsturingsmaatregelen genomen. Door deze werkwijze wordt gestuurd op een voorspelbaar kwaliteitsniveau en kunnen afwijkingen tijdig worden gecorrigeerd. De continue monitoring biedt daarnaast inzicht in trends en knelpunten, wat benut wordt om het onderhoudsproces waar mogelijk verder te optimaliseren en efficiënter in te richten. Technisch Onderhoud Binnen de verschillende beheerdomeinen worden periodiek inspecties uitgevoerd. De resultaten van deze inspecties vormen de basis voor de technische onderhoudsplanning.

Deze planningen worden intern integraal afgestemd om synergievoordelen te benutten en weloverwogen keuzes te maken ten aanzien van de uit te voeren werkzaamheden. Kwaliteit is hierbij leidend. In principe worden geen grote onderhoudswerkzaamheden meer uitgevoerd in gebieden die zijn aangewezen voor integrale vernieuwing. Uitzonderingen worden gemaakt wanneer maatregelen noodzakelijk zijn om de veiligheid te waarborgen, bijvoorbeeld als de kwaliteit onder de minimale norm (niveau D) zakt. Daarnaast wordt bij ruimtelijke of infrastructurele ontwikkelingen actief gezocht naar koppelkansen. Deze kansen worden inzichtelijk gemaakt in de planvormingsfase en bestuurlijk besproken, waarna besluitvorming volgt over de uitvoering. Een belangrijk uitgangspunt binnen deze strategie is het voorkomen van achterstallig onderhoud. Door tijdig te inspecteren en integraal te plannen, wordt gestuurd op een duurzaam kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en wordt het ontstaan van achterstanden in het onderhoud geminimaliseerd.

32 Integraal Beleid Openbare Ruimte

De inspectierondes en de onderhoudsplanning sluiten aan op de Planning & Control-cyclus van de gemeente Borne. Dit maakt het mogelijk om eventuele afwijkingen ten opzichte van eerdere planningen tijdig te verwerken in de kadernota en halfjaarrapportage. Hiertoe wordt een proces programmeren ingericht. Dit proces geeft weer hoe de koppeling tussen dagelijks beheer, sectorale vervangingen t.b.v. instandhouding en integrale vernieuwing verloopt.

Vernieuwen van openbare ruimte Bepaalde wijken in de gemeente Borne zijn dusdanig verouderd, dat onderhoud niet meer toereikend en effectief is. In deze wijken dient de openbare ruimte vervangen te worden. Bij deze vervanging kunnen ook actuele thema’s als verduurzaming en bijvoorbeeld klimaatadaptatie geïntegreerd worden. Het zorgvuldig en onderbouwd prioriteren en afwegen van vernieuwen van de openbare ruimte is een belangrijke stap om de veiligheid en gezondheid van gebruikers te waarborgen, en tegelijkertijd de kosten op lange termijn in de hand te houden. Daarom is de blauwdruk voor de integrale ‘Bornse Aanpak’ opgesteld in samenspraak met de beheerders. Het door de gemeenteraad vastgestelde prioriteringskader is daarbij een belangrijk instrument. Deze aanpak bestaat uit vier opeenvolgende stappen:

Figuur 10: Stappen uit de Bornse aanpak

Halfjaarlijks wordt dit proces herhaald om inzicht te krijgen en houden in de voortgang van projecten in de planning. Op basis van nieuwe informatie kan het prioriteringskader (24bij09340) herzien worden wanneer nodig, zodat de benodigde middelen te allen tijde inzichtelijk zijn voor organisatie en bestuur in een meerjarig financieel vooruitzicht. De wijkvernieuwingsprojecten kunnen op basis van onderstaande structuur (figuur 11) planmatig verlopen, waarbij ingespeeld kan worden op tussentijdse veranderingen in het proces. Overigens kan deze werkwijze niet los gezien worden van de werkwijze rondom technisch onderhoud, daar uitstel van vernieuwing bijvoorbeeld invloed heeft op technisch onderhoud en andersom.

33 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Figuur 11: Voorbeeld van aansluiting van de ‘Bornse aanpak’ op de P&C-cyclus

Met deze aanpak wordt aangesloten op de Bornse P&C-cyclus. Zo wordt middels de halfjaarlijkse integrale afstemmingen en jaarlijkse uitnodigingsplanning op de juiste momenten de informatie verstrekt naar het bestuur. De projectfasen die horen bij het vernieuwen van de openbare ruimte in oude wijken omvat vijf fasen: 1) Verkenningsfase 2) Planvormingsfase 3) Technische uitwerking en aanbesteding 4) Realisatiefase 5) Uitloop en/of nazorg Afhankelijk van de omvang van de wijk varieert de doorlooptijd van deze fase. Zie tabel 11: Tabel 111: doorlooptijd per fase per categorie

M2

VF

PV

TU+A

R

Projectdu ur in maanden

UL/N

Categorie 1

5.000 – 15.000 m2

3

9

3

18

3

36

Categorie 2

15.000 – 30.000 m2

6

12

3

30

3

54

Categorie 3

30.000 – 60.000 m2

9

15

6

36

3

69

Categorie 4

60.000 – 100.000 m2

12

18

6

42

3

81

Bij aanvang van de voorbereidingsfase wordt een voorbereidingskrediet aangevraagd bij de gemeenteraad, onderdeel hiervan is het plan van aanpak voor de verkenningsfase. Nadat deze fase is afgerond volgt het plan van aanpak voor de planvormingsfase. Na de planvormingsfase wordt krediet voor realisatie aangevraagd.

34 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Strategie bij uitbreiden openbare ruimte Bij uitbreidingsprojecten wordt gestuurd op het realiseren van een openbare ruimte die duurzaam beheersbaar is en bijdraagt aan gemeentelijke ambities zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulariteit en sociale veiligheid. Dit vraagt om een nauwe samenwerking tussen ontwerpers, beleidsadviseurs en beheerders vanaf de initiatieffase. De beheerders en beleidsadviseur openbare ruimte vervullen hierin een adviserende en toetsende rol, waarbij zij vroegtijdig de haalbaarheid en kwaliteit van ontwerpkeuzes toetsen aan de vastgestelde uitgangspunten voor inrichting en beheer uit dit IBOR én aan het Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) zodra deze beschikbaar is. Dit betekent dat keuzes voor materialen, groenvoorzieningen en infrastructuur niet alleen esthetisch en functioneel verantwoord zijn, maar ook bijdragen aan lage onderhoudslasten en een lange levensduur. Daarnaast wordt vanaf de planvorming actief gekeken naar koppelkansen met andere opgaven, zoals de energietransitie, mobiliteit en wateropgaven, zodat investeringen maximaal renderen. Door deze integrale benadering wordt voorkomen dat de gemeente wordt geconfronteerd met hoge beheerkosten of ingrepen kort na oplevering.

Zo wordt niet alleen gezorgd voor een aantrekkelijke en goed functionerende leefomgeving, maar ook voor een openbare ruimte die financieel en technisch toekomstbestendig is.

Participatie Binnen Borne hechten we grote waarde aan participatie. We willen ruimte geven aan de inbreng van bewoners waar dit kan, maar ook bewoners vroegtijdig informeren over voorgenomen werkzaamheden. Dit vergroot het draagvlak en het gevoel van eigenaarschap. Daarnaast bieden we via de regeling inwonersinitiatieven bewoners de ruimte om met een eigen plan voor de openbare ruimte te komen. Bij groot onderhoud informeren we bewoners over de geplande werkzaamheden en de verwachte periode van overlast. Voor de vernieuwing van de openbare ruimte streven we naar actieve betrokkenheid van inwoners. We evalueren eerst de aanpak in de Spanjaardswijk, voordat we de participatiestrategie voor wijkvernieuwing verder vormgeven.

35 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Ambities, leidende principes en uitgangspunten Met het vaststellen van de contourennota zijn de leidende principes voor de Omgevingsvisie vastgesteld. Deze zijn hieronder geschetst. Op basis van deze leidende principes zijn uitgangspunten geformuleerd voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte.

Ambitie: Duurzaam en biodivers Ruimtelijke (groene) kwaliteit: gemeente Borne zet in op een toekomstbestendig en duurzaam platteland, met een perspectief voor landbouwers en aandacht voor groenstructuren en natuur. Daarnaast zet de gemeente zich in voor het behoud en de landschappelijke versterking van de Groene Poort. Duurzaamheid: Gemeente Borne zet in op duurzaamheid door middel van water en bodem sturend, klimaatadaptatie, vergroening, circulariteit en het zijn van broeikasgasneutraal. Daarnaast zet gemeente Borne in op de warmtetransitie door in de (revitaliserende) wijkaanpak de optimale omstandigheden te creëren. Principes: • We passen ons aan, aan veranderingen in het klimaat • We vergroenen • We gaan voor circulariteit • We worden broeikasneutraal • We bieden ruimte aan water

Ambitie: Verbonden en toegankelijk Mobiliteit: Borne zet in op een goede bereikbaarheid via (hoogwaardig) openbaar vervoer en door het faciliteren van parkeervoorzieningen die aansluiten op de behoefte. Daarnaast zet gemeente Borne zich in voor een gezonde leefomgeving, waar voetgangers en fietsers voorrang krijgen en de verkeersveiligheid verbeterd door 30 kilometerzones. Principes: • We koppelen en verbinden netwerken en gebieden • We passen het STOMP-principe toe • We clusteren onze voorzieningen • We nodigen uit tot spelen, bewegen en ontmoeten

Ambitie: Gezond, inclusief en veilig Leefbaarheid: Borne hecht veel waarde aan leefbare kernen met goede voorzieningen. Borne is bovendien (zowel in het buitengebied als in het centrum) toegankelijk, aantrekkelijk en inclusief voor inwoners en bezoekers. Passende bereikbaarheid tussen het buitengebied en het centrum is belangrijk Gezondheid: Gemeente Borne vindt vitaliteit en gezondheid op alle fronten van belang, van de lokale economie tot een sociale, inclusieve en klimaat adaptieve leefomgeving. Daarnaast stimuleert Borne

36 Integraal Beleid Openbare Ruimte

spelen en bewegen in een gezonde openbare ruimte. Principes: • We bevorderen een gezonde en veilige leefomgeving • We streven naar betekenisvol mee doen voor alle groepen en individuen: • We zetten in op preventie en samenredzaamheid • We streven naar passend onderwijs

Ambitie: Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving Wonen: Borne is primair een woongemeente. Ze streeft naar een passend woningaanbod waarbij voor nieuwbouw geldt dat dit voornamelijk door middel van inbreiding wordt gerealiseerd. Bij nieuwbouw is aandacht voor meervoudig ruimtegebruik en het behoud van de ruimtelijke kwaliteit. Erfgoed: de gemeente behoudt en versterkt haar identiteit, kwaliteit en waarden. Ook wil ze haar cultureel erfgoed en de historische (groen) structuren of elementen behouden en versterken door dit als basis te zien voor nieuwe ontwikkelingen. Principes: • We bieden een passende woonruimte voor iedere doelgroep • We versterken de verblijfskwaliteit • We koesteren ons erfgoed en landschap

Ambitie: Ondernemend en gastvrij Economie: Gemeente Borne streeft naar een bloeiend centrum met passende voorzieningen. In het centrum is daarom de focus gelegen op commerciële functies. In de woonwijken ligt de focus op maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast zoekt Borne naar de mogelijkheden voor intensivering van enkele bedrijventerreinen. Vrijetijdseconomie: Gemeente Borne streeft naar waardevolle vrijetijdseconomie die een optimale bijdrage levert aan de vitaliteit van Borne en het welzijn van inwoners. Principes: • We faciliteren de ontwikkeling van vrijetijdseconomie • We staan zij aan zij met ondernemers die willen ondernemen • We streven naar bedrijvigheid passend bij de identiteit van Borne

Uitgangspunten inrichting Openbare Ruimte Het is een van de kerntaken om de openbare ruimte schoon, heel, veilig en betaalbaar te houden. Daarnaast willen we de openbare ruimte zo inrichten en beheren dat deze bijdraagt aan het oplossen van opgaven op het gebied van leefbaarheid, klimaatadaptatie, gezondheid en biodiversiteit. Dit vraagt om een andere manier van beheer-, materiaal en ontwerpprincipes. Zodat we de openbare ruimte groener, aantrekkelijker, veiliger en gezonder kunnen maken. De leidende principes en de beleidsnotities genoemd in het hoofdstuk ‘leeswijzer’ vormen de basis voor de uitgangspunten voor inrichting van de openbare ruimte. Deze zijn hieronder puntsgewijs benoemd en daarnaast in een matrix gekoppeld aan de leidende principes. 37 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Ontwerp en inrichting 1. De inrichting van de openbare ruimte wordt zodanig vormgegeven dat deze in de gebruiksfase doelmatig en efficiënt te beheren is binnen de vastgestelde beheerkwaliteitsniveaus. Dit betekent dat bij ontwerp en aanleg bewust wordt gekozen voor materialen, inrichtingselementen en groenvoorzieningen die passen bij het gewenste onderhoudsniveau en de beschikbare middelen. 2. Er wordt bij (grote) projecten interdisciplinair samengewerkt (stedenbouwkundige, landschapsarchitect, ervaringsdeskundige etc.) om te zorgen dat ontwerpbeslissingen consistent bijdragen aan de beoogde uitstraling en gebruik van het gebied. Bomen en schaduw 3. De inrichting van de openbare ruimte omvat de strategische aanplant van bomen ten behoeve van het creëren van schaduwrijke plekken om hittestress te verminderen. Daarbij passen we boomsoorten toe die beter bestand zijn tegen droogte en hitte, zoals klimaatbomen6. 4. Bij de aanplant van bomen hanteren we de 10-20-30 regel voor diversiteit in het bomenbestand, met maximaal 10% van dezelfde cultivar, 20% van dezelfde soort en 30% van hetzelfde geslacht. Richtlijnen 5. We zetten bij (her)inrichting in op klimaatadaptieve inrichting minimaal in op het door Goudappel Innovatielab ontwikkelde Klimaatadaptatie Label ‘B’ en streven naar waarde ‘A’. 6.

De gemeente Borne committeert zich aan de principes van de Basiskwaliteit Natuur, die de voorwaarden vastlegt die algemene soorten nodig hebben om te behouden of te versterken. Dit uitgangspunt richt zich zowel op het landelijke als stedelijke gebied, waar natuur niet de primaire functie is. Bij de inrichting van de openbare ruimte houden we rekening met de specifieke aanpak per landschapstype en werken we aan verbeterpunten die passen bij de lokale situatie, zodat we streven naar een harmonieuze integratie van natuur en leefomgeving in ons beleid. 7. Er wordt gestreefd naar een sterk boomkroonvolume in 2050 volgens de Landelijke Bomennorm, wat helpt bij het creëren van een gezonde leefomgeving. 8. Voor het beheer van de openbare ruimte hanteren we het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau als uitgangspunt. Dit niveau is leidend en bepalend voor de inrichting, het onderhoud en de instandhouding van de openbare ruimte binnen de gemeente. Afwijkingen van dit niveau worden niet toegestaan, ook niet wanneer derden – zoals bewonersgroepen, bedrijven of andere externe partijen – extra financiële middelen beschikbaar stellen voor een hoger onderhoudsniveau. Zo borgen we uniformiteit, gelijke behandeling en blijven we als gemeente verantwoordelijk voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Waterbeheer en bodem 9.

We hanteren voor het hemelwater de 3-luik strategie “vasthouden, bergen en afvoeren”. Bij voorkeur wentelen we niet af naar benedenstroomse gebieden.

Een klimaatboom is een boom die kan weerstaan aan weersextremen zoals droogte, hitte, overvloedige regenval en vriestemperaturen. 6

38 Integraal Beleid Openbare Ruimte

10. Om de extreme wordende buien beter te beheersen is een veerkrachtige inrichting nodig. Waarbij we ruimte voor water creëren waar mogelijk. 11. We stimuleren particulieren om tuinen en daken te vergroenen en hemelwater vast te houden. 12. De ondergrond is bij de vernieuwing van wijken een vast onderdeel van de planvorming. Daarbij wordt rekening gehouden met toekomstig ondergronds ruimtegebruik. Dit betekent dat keuzes over de inrichting van de ondergrond niet alleen technisch of projectmatig worden gemaakt, maar ook in het licht van bredere beleidsdoelen. 13. Gemeenten en netbeheerders stemmen de ondergrondse infrastructuur richting lange termijn (in relatie tot meerjarenplanning vernieuwing); 14. Er wordt zoveel mogelijk gewerkt met een gesloten grondbalans, waarbij uitgegraven grond in hetzelfde project of een ander lokaal project wordt hergebruikt. 15. Grondwaterbeheer wordt gereguleerd via drainage of infiltratietransportleiding in de openbare ruimte Groene inrichting 16. De gemeente Borne hanteert het principe "groen, tenzij" bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Dit houdt in dat het behouden en uitbreiden van groenvoorzieningen de norm is, tenzij er dwingende redenen zijn om hiervan af te wijken. Deze redenen kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op veiligheid, infrastructuur of specifieke functionele vereisten.

In dit geval passen we het principe ‘comply or explain’, ofwel: ‘pas toe of leg uit’, toe. 17. Bestaande ecologische groenstructuren worden behouden en versterkt door de oppervlakte ervan uit te breiden. 18. Ecologisch beheer is de norm voor bomen, plantvakken, hagen, bosplantsoenen, gazons, bermen en sloten, tenzij dit de veiligheid volgens CROW-normen in gevaar brengt of het gebruik (zoals sport- of recreatiegazons) dit niet toelaat. In wijken beheren we daarom 30% van de gazons extensief en 70% op beeldkwaliteitsniveau B, waarbij we afwisselen tussen extensief beheer, bloemenweides en sinusmaaien. (Her)gebruik van materialen en circulariteit 19. Bij (her)inrichting van de openbare ruimte, worden vrijkomende materialen geschikt gemaakt voor hergebruik. Wanneer direct hergebruik niet mogelijk is, wordt ingezet op hoogwaardige recycling, zodat materialen binnen de circulaire keten behouden blijven. 20. Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte wordt gestreefd naar het gebruik van minimaal 25% hergebruikte of gerecyclede materialen. Vrijkomende materialen worden bij voorkeur direct hergebruikt binnen hetzelfde of andere projecten binnen de gemeente, en indien nodig op regionaal niveau. 21. De inrichting van de openbare ruimte moet voldoen aan duurzaamheidsnormen en richtlijnen, waarbij rekening wordt gehouden met de levenscyclus van materialen en de impact op het milieu.

22. Nieuwe en hergebruikte materialen worden beoordeeld op circulariteit, duurzaamheid, esthetiek, technische kenmerken en inclusiviteit. Toegankelijkheid, zelfredzaamheid en veiligheid 23. De openbare ruimte wordt ingericht met oog voor toegankelijkheid voor alle inwoners, ongeacht fysieke, sociale of mentale mogelijkheden.

39 Integraal Beleid Openbare Ruimte

24. De ruimte ondersteunt de zelfredzaamheid van inwoners door veilige routes, goede verlichting en duidelijke informatievoorziening. 25. Dode hoeken worden bij herinrichting en nieuw ontwerp voorkomen of getransformeerd tot functionele of aantrekkelijke plekken. Door bijvoorbeeld het toevoegen van groen, kunst of een verblijfsfunctie worden deze plekken visueel en sociaal geactiveerd en dragen ze bij aan de kwaliteit en veiligheid van de openbare ruimte. Voetgangers en fietsers als prioriteit 26. Bij herinrichting wordt, waar mogelijk, de maximumsnelheid verlaagd van 50 km/u naar 30 km/u, om de leefbaarheid en veiligheid voor voetgangers en fietsers te bevorderen en meer ruimte voor groen te creëren. 27. Voetgangers en fietsers krijgen voorrang bij de inrichting van de openbare ruimte. 28. Auto’s zijn "te gast" in bestaande voetgangers- en fietszones, waar autoverkeer wordt beperkt tot strikt noodzakelijke doeleinden, zoals bevoorrading en noodsituaties, met voorkeur voor zero-emissievoertuigen. 29. Er worden meer voet- en fietsverbindingen aangelegd om routes korter, veiliger en aantrekkelijker te maken. Deze routes verbinden wijken met het centrum, scholen, sportvoorzieningen en recreatiegebieden en bieden voldoende schaduwrijke plekken en rustpunten, zoals bankjes. 30. Bij routes naar scholen, sportvoorzieningen en speellocaties is er extra aandacht voor verkeersveiligheid.

Mobiliteit 31. In woonwijken gaat de voorkeur uit naar parkeerkoffers zodat er ruimte ontstaat voor meer groen. 32. Bij aangetoonde behoefte worden mobiliteitshubs ingericht, die deelmobiliteit stimuleren door deelauto’s, -fietsen en -scooters te faciliteren en te koppelen aan andere vervoersvormen. Gezonde leefomgeving met uitdagende en inclusieve speel- en beweegruimte 33. Speel- en beweegruimtes worden zo ingericht dat ze uitdagend zijn en risicovol spel stimuleren, wat bijdraagt aan de motorische, cognitieve en sociale ontwikkeling van kinderen. Diversiteit in type inrichting (traditionele speelplekken, bespeelbaar groen, trapveldjes, pleintjes, beweegroutes, sportfaciliteiten) biedt speel- en sportgelegenheid voor verschillende doelgroepen van 0 tot 100 jaar. 34. Alle speelplekken zijn toegankelijk voor kinderen van diverse achtergronden en mogelijkheden, waarbij twee locaties specifiek worden ingericht als samenspeelplekken. Deze plekken zijn toegankelijk voor iedereen en ontworpen om ontmoeting en gezamenlijk spel te bevorderen. 35. Schoolplein zijn openbaar toegankelijk en voor de vergroening van schoolpleinen kiezen we voor sterke, educatieve en diverse beplanting, waarbij minimaal 50% van de bespeelbare ruimte een natuurlijk karakter heeft; in de planvorming worden beheerafspraken gemaakt met de betrokkenen. 36.

De openbare ruimte draagt bij aan een gezonde leefstijl met wandel- en fietsroutes, sporten speelvoorzieningen en groene omgevingen die beweging, ontspanning en ontmoeting stimuleren. 40 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Identiteit en historie 37. De inrichting van de openbare ruimte sluit aan bij de unieke kenmerken en historie van het gebied of de wijk. Dit zie je terug in aandacht voor materialen, type straatmeubilair en architectuur die passen bij de lokale identiteit en het karakter van de omgeving. Verblijfkwaliteit 38. Wandelen, fietsen en spelen worden actief gestimuleerd door het behouden en verbeteren van wandel- en fietspaden in zowel het dorp als het buitengebied. Dit draagt bij aan de beleefbaarheid van het landschap en de gezondheid van de inwoners. 39. De bestaande routenetwerken worden geactualiseerd en versterkt, waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij regionale netwerken zoals Routebureau Twente (GR Recreatieschap Twente > de fiets- en wandelknooppunten en de themaroutes).

41 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Evaluatie en bijsturing Met dit IBOR leggen we een solide basis voor een integrale, toekomstbestendige en financieel onderbouwde aanpak van de openbare ruimte. Het plan biedt duidelijke kaders en uitgangspunten voor beheer, onderhoud en vernieuwing en maakt het mogelijk om gericht keuzes te maken die bijdragen aan een veilige, duurzame en aantrekkelijke leefomgeving voor alle inwoners. Tegelijkertijd is het IBOR een dynamisch beleidsinstrument dat meebeweegt met maatschappelijke ontwikkelingen, technische inzichten en financiële kaders. Daarom is voorzien in een evaluatiemoment na afronding van de eerste uitvoeringsperiode (2027-2030). Op dat moment wordt het gehele IBOR geëvalueerd op werking, effectiviteit en actualiteit. Indien nodig worden de beleidskaders en uitgangspunten aangescherpt of aangepast, zodat het plan ook in de volgende periode een actueel en robuust sturingsmiddel blijft voor de integrale aanpak van de openbare ruimte in Borne. Verder zijn evaluatie en bijsturing structureel ingebed in zowel de aanpak van de vernieuwingsopgave als het dagelijks beheer van de openbare ruimte. Voor de wijkvernieuwingsopgave geldt dat het proces aansluit op de reguliere P&C cyclus van de gemeente. Dit betekent dat de voortgang, financiële impact en eventuele knelpunten periodiek worden gemonitord en gerapporteerd.

Minimaal halfjaarlijks vindt integrale afstemming plaats waarin de voortgang van de projecten, eventuele risico’s en nieuwe inzichten worden besproken. Hierdoor kan tijdig worden bijgestuurd op tempo, scope of inzet van middelen. Ook in het beheer van de openbare ruimte wordt gewerkt met cyclische inspecties en monitoring. De resultaten worden vastgelegd en vormen input voor de jaarlijkse onderhoudsplanning. Deze planningen per beheerdomein worden integraal afgestemd .Afwijkingen van de geplande kwaliteit of technische staat worden tijdig gesignaleerd en bestuurlijk voorgelegd.

42 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Bijlage 1: Beheerdomeinen De openbare ruimte in Borne dient een uitnodigende en veilige plek te zijn waar iedere inwoner zich prettig en welkom voelt. De ambitie is om een openbare ruimte te ontwikkelen en te beheren die schoon, goed onderhouden en veilig is en bijdrage levert aan ambities van meerdere beleidsterreinen. Zodat de openbare ruimte een gezonde, aantrekkelijke en duurzame leefomgeving is voor alle gebruikers. Per beheerdomein worden de volgende onderdelen beschreven: - Wat beheren we - Wat is de kwaliteit - Wat is de onderhoudsbehoefte en financiële omvang - Welke uitgangspunten hanteren we. Deze informatie vind je in document: 25bij03315

43 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Bijlage 2: Beeldkwaliteitsniveau De kwaliteitscatalogus openbare ruimte (KOR) beschrijft kwaliteitsniveaus voor objecten in de openbare ruimte. Per object gelden één of meerdere kwaliteitscriteria. Voor elk kwaliteitscriterium (bijvoorbeeld zwerfafval) is een beeldmeetlat samengesteld waar met foto’s beschrijvingen en eisen het kwaliteitsniveau meetbaar is gemaakt:

Om de beeldkwaliteit helder te beschrijven is gekozen voor vijf kwaliteitsniveaus. Deze indeling biedt in de praktijk voldoende nuancering om een situatie goed vast te leggen. De vijf niveaus variëren van zeer hoog (A+) tot zeer laag (D). Kwaliteitsniveau A+

Omschrijving Zeer hoog

Indicatie kwaliteit Nagenoeg ongeschonden

A

Hoog

B C

Basis Laag

D

Zeer laag

Netjes, verzorgd en comfortabel Functioneel Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder Kapitaalvernietiging, uitlokking van vernieling, functieverlies, juridische aansprakelijkheidsstelling of sociale onveiligheid.

Andere voorbeelden van beeldmeetlatten:

44 Integraal Beleid Openbare Ruimte

45 Integraal Beleid Openbare Ruimte

46 Integraal Beleid Openbare Ruimte

Bijlage 3: Ingevuld Prioriteringskader

1 <2 jaar

Technische noodzaak

Beleidsmatige kaders

Huidige restlevensduur

Noodzaak aanpakken opgave

2 4 6 3 - 5 jaar 5 - 10 jaar > 10 jaar

1

laagste getal is hoogste prioriteit

2

3

4

5

= hoog

laagste getal is hoogste prioriteit

= laag

1979

Het Hulscher Zenderen

1979

3 2 2 3 3 3 2 3 3

2 5 5 2 4 5 3 3 5

3 4 3 3 3 2 4 2 3

4 1 5 4 4 4 1 4 3

4 4 3 3 3 4 2 3 5

5 5 5 5 5 5 5 5 5

4 4 5 4 6 5 4 5 5

29 27 32 27 32 31 23 28 32

Prioritering

4 2 4 3 4 3 2 3 3

Totaal

Subtotaal wegen en riolering

Totaal

Prioritering 3 2 5 4 7 6 1 8 9

Mobiliteit/ verkeersveiligheid

1978

Letterveld || (Hazelaarstraat e.o.)

4 3 5 5 6 6 6 10 10

Netwerk

t Wensink Zuid fase 2- 4

15 8 12 11 14 12 10 15 17

Warmtetransitie

1977

3 2 3 2 4 2 2 2 3

Klimaat: water/vernatting

1975

Oude Almeloseweg (Vogelbuurt Noord)

4 1 2 2 2 2 1 1 2

Klimaat: droogte/hitte

Letterveld |

4 2 2 2 2 2 1 2 2

Sociale veiligheid

1972

2 1 1 1 1 2 2 4 4

Gezondheid

1971

Refined (Ververstraat e.o)

2 2 4 4 5 4 4 6 6

biodiversiteit/ aandeel groen

t Oldhof

Spelen

1971

Groen

1958

t Wensink Noord

Bomen

aanlegjaar

Vogelbuurt (Spechtstraat - spoor)

Wegen

Wijknaam

Riolering

* in het geval van een calamiteit of deadline per discipline, vul de uiterste uitvoeringsdatum in

Gewogen gemiddelde prioritering

Prioriteringskader

5 2 7 3 8 6 1 4 9

* toelichting op planning: Bij het vaststellen van het prioriteringskader is vastgesteld dat riool en wegen leidend zijn bij het bepalen van de prioritering. Daarbij komt dat de verkennings- en planvormingsfase voor Wensink Zuid fase 2-4 reeds is gestart, voordat dit prioriteringskader bestond. Vandaar deze prioriteit '1' heeft.

51

Bijlage 4: Uitgangspunten berekening vernieuwingsopgave Dit zijn de uitgangspunten zoals AnteaGroup heeft gehanteerd bij het berekenen van het meerjarig investeringsplan (MJIP).

Riolering • •

• •

• •

•

Bomen •

•

•

De gemiddelde levensduur van riolering bedraagt ca. 60 tot 80 jaar. Vanwege de stabiele grondslag in Borne is een overschrijding hiervan niet ongewoon. Gezien de restlevensduur van veel rioolstrengen tot ná 2050 is een beperkt areaal opgenomen op basis van technische noodzaak. Dit areaal kan aangevuld worden wanneer dit wenselijk is in het kader van integrale vernieuwing of maatschappelijke opgaven zoals water- en/of droogteproblematiek. Reeds vervangen strengen zijn buiten beschouwing gelaten. De vervangingspiek dient zich vanaf 2030 aan, de prioriteit is op dit moment nog niet hoog, echter wordt met de vervangingsopgave aan de horizon in de integrale wijkvernieuwing meegekoppeld om de opgave te spreiden. De berekening is uitgevoerd conform uitgangspunten van RioNed. Gerekend is met vernieuwingskosten voor aanleg van een gescheiden systeem, met inachtneming van de afkoppeldoelen van het bestuur, zijn tevens overgenomen uit het reeds vastgestelde kostendekkingsplan. Onder invloed van het prioriteringskader kan in een integraal project aanvullende riolering vervangen worden. Vanwege verschillen van technische staat binnen de vernieuwingswijken, wordt per wijk onderzocht welk aandeel 10 jaar vervangen zal worden, en hoeveel van het areaal de wijkvernieuwing van ca. 50 jaar kan blijven liggen tot de volgende integrale wijkvernieuwing.

Conform vigerende beleidsuitgangspunten wordt bij vernieuwing van de openbare ruimte gestuurd op behouden, versterken en uitbreiden van bestaande en waardevolle bomen. Bij grootschalige vernieuwing en herinrichtingsprojecten wordt gestreefd naar het behouden van 2/3e van het bestaande bomenareaal, en het middels groeiplaatsverbetering bieden van een toekomstbestendige standplaats. 1/3e van het areaal wordt vervangen om mogelijke nieuwe kwaliteiten in de inrichting te benutten en ondersteunen. Bij deze vervanging is een uitbreiding van 10% opgenomen (ca. 1/30e van het totale bomenareaal) om in aansluiting op beleid te vergroenen.

Spelen •

Bij wijkvernieuwing wordt uitgegaan van 50% herplaatsing van bestaande speelobjecten, en 50% vervanging vanwege technische staat of het terugbrengen van ander areaal speelvoorzieningen conform beleidsuitgangspunten.

52

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=4c15218d-ab41-48ca-b6aa-e9b9dd40c319