Bijlage: Evaluatie huishoudelijke Afval 2025: Goed scheiden loont
Tekst van het document
Evaluatie huishoudelijke afval 2025 Goed scheiden loont
Inhoudsopgave 1.
Introductie ....................................................................................................................................... 4
2.
Beleid en uitgangspunten................................................................................................................ 5
3.
Huishoudelijke afvalstromen per soort ........................................................................................... 7 3.1 Bioafval .......................................................................................................................................... 8 Huidige situatie................................................................................................................................ 8 Ontwikkelingen................................................................................................................................ 9 Evaluatie .......................................................................................................................................... 9 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 10 3.2 Restafval ...................................................................................................................................... 11 Huidige situatie.............................................................................................................................. 11 Ontwikkelingen..............................................................................................................................
12 Evaluatie ........................................................................................................................................ 12 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 13 3.3 Oud papier en karton .................................................................................................................. 14 Huidige situatie.............................................................................................................................. 14 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 15 Evaluatie ........................................................................................................................................ 15 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 18 3.4 Verpakkingen van plastic, metaal en drankkratons (PMD) ......................................................... 19 Huidige situatie..............................................................................................................................
19 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 21 Evaluatie ........................................................................................................................................ 23 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 25 3.5 Glas .............................................................................................................................................. 26 Huidige situatie.............................................................................................................................. 26 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 26 Evaluatie ........................................................................................................................................ 26 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 26 3.6 Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA) .....................................................
27 Huidige situatie.............................................................................................................................. 27 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 27 Evaluatie ........................................................................................................................................ 27 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 27 3.7 Textiel .......................................................................................................................................... 28 Huidige situatie.............................................................................................................................. 28 1
Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 28 Evaluatie ........................................................................................................................................ 28 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 28 3.8 Klein chemisch afval .................................................................................................................... 29 Huidige situatie.............................................................................................................................. 29 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 29 Evaluatie ........................................................................................................................................ 29 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 29 4.
Locaties waar afval ingezameld wordt .......................................................................................... 30 4.1 Milieupark ................................................................................................................................... 30 Huidige situatie.............................................................................................................................. 30 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 31 Evaluatie ........................................................................................................................................ 31 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 32 4.2 Kringloop ..................................................................................................................................... 33 Huidige situatie.............................................................................................................................. 33 Ontwikkelingen..............................................................................................................................
33 Evaluatie ........................................................................................................................................ 33 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 33 4.3 Uniforme wijze van afvalinzameling ........................................................................................... 34 Huidige situatie.............................................................................................................................. 34 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 34 Evaluatie ........................................................................................................................................ 34 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 34 4.4 Openbare prullenbakken ............................................................................................................. 35 Huidige situatie..............................................................................................................................
35 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 35 Evaluatie ........................................................................................................................................ 35 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 35
5.
Overlast ......................................................................................................................................... 36 5.1 Bijplaatsing .................................................................................................................................. 36 Huidige situatie.............................................................................................................................. 36 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 37 Evaluatie ........................................................................................................................................ 37 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 37 5.2 Zwerfafval .................................................................................................................................... 38 Huidige situatie.............................................................................................................................. 38 Ontwikkelingen.............................................................................................................................. 38 2
Evaluatie ........................................................................................................................................ 38 Vervolgstappen.............................................................................................................................. 38 6.
Overige onderwerpen ................................................................................................................... 39 6.1 Aanbiedtijden .............................................................................................................................. 39 6.2 Communicatie omtrent afval ...................................................................................................... 39 6.3 Oude PMD-containers en containerlocaties ............................................................................... 39
7.
Actieplan........................................................................................................................................ 41
3
1. Introductie In september 2024 werd het nieuwe PMD-systeem bij hoogbouw ingevoerd. Dit zou na een jaar geëvalueerd worden. Wij hebben het moment van de PMD-systeem evaluatie aangegrepen om alle huishoudelijke afvalstromen onder de loep te nemen. Om vandaaruit te kijken welke verbeteringen kunnen worden doorgevoerd. In dit evaluatierapport worden het beleid en relevante uitgangspunten benoemd. Om vervolgens per huishoudelijke afvalstromen de huidige situatie en relevante ontwikkeling te beschrijven. Deze afvalstromen zijn; bioafval, restafval, oud papier en karton, verpakkingen, glas, afgedankte elektronica, textiel en klein chemisch afval. De huidige situatie is geëvalueerd en de vervolgstappen worden beschreven. Ook is ingezoomd op de locaties waar afval wordt ingezameld. En er wordt ingegaan op verschillende soorten overlast, die ervaren wordt. Daarna behandelen wij overige thema’s en sluiten af met een concreet actieplan voor 2026.
4
2. Beleid en uitgangspunten Gemeente Borne streeft naar een leefomgeving die schoon, heel een veilig is. Ook zetten we ons in voor het verminderen en verschonen van onze afvalstromen. Wij willen een eenduidig en klantvriendelijk afvalsysteem voor alle inwoners waarmee wij de beste kwaliteit tegen zo laag mogelijke kosten kunnen behalen. Het uitgangspunt is bronscheiding waar mogelijk. Zo dicht mogelijk bij de bron te scheiden levert de beste resultaten op. Echter kan nascheiding alleen ingezet worden om PMD te scheiden van restafval. Voor alle andere stromen die Nederlandse huishoudens scheiden (papier, bioafval, glas, textiel etc.) is bronscheiding noodzakelijk. Alleen door deze stromen apart in te zamelen, kunnen deze ook gerecycled worden. Afvalstoffenheffing Uitgangspunt is dat het afvalsysteem volledig kostendekkend is. Inwoners betalen een vast basistarief. En daarnaast een variabel bedrag vanuit het Diftar-systeem welke sinds 2022 gehanteerd wordt bij restafval. Diftar staat voor gedifferentieerde tarieven en houdt in dat huishoudens betalen naar rato van de hoeveelheid restafval die zij aanbieden. Dit systeem stimuleert afvalscheiding, omdat inwoners financieel worden beloond wanneer zij hun afval zorgvuldig scheiden en herbruikbare stromen gescheiden aanbieden.
Naast het basistarief betalen inwoners een variabel tarief op basis van hoe vaak zij hun restafval minicontainer aan straat zetten of de ondergrondse verzamelcontainer voor restafval gebruiken. De hoogte van het vaste en variabele tarief worden jaarlijks vastgesteld via de legesverordening. Circulaire Economie Gemeente Borne werkt toe naar een circulaire economie, dit is vastgelegd in het programmaplan Duurzaamheid 2024 – 2027 en sluit aan bij de nationale doelen en regionale ambities. Op het gebied van huishoudelijke afval en grondstoffen heeft gemeente Borne een aantal doelstellingen en beleidsmatige uitgangspunten: • De Twentse gemeenten zijn in 2050 volledig circulair als het gaat om het gebruik van materialen en grondstoffen. • Binnen de Twentse gemeenten is in 2030 het gebruik van niet-hernieuwbare grondstoffen met 50% verminderd. • Borne brengt de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar terug naar 50kg in 2030 en daarvan recyclen we minimaal 50% tot opnieuw inzetbare grondstoffen. Met het laatste doel sluit aan bij Afvalloos Twente. Al in 2013 heeft de regio Twente de ambitie vastgesteld om in 2030 ‘afvalloos’ te zijn. Het streven is om in 2030 slechts 50kg restafval per inwoner per jaar in te zamelen. In figuur 1 zie je het gemiddeld aantal kilo's fijn restafval per inwoner per jaar bij de gemeenten waar Twente Milieu restafval inzamelt.
Hierin is te zien dat de lijn in 2024 voor het eerst weer is gestegen. Ook in Borne zien we een lichte stijging van 85kg per inwoner in 2023 naar 88kg per inwoner in 2024 (figuur 2). Deze stijging heeft ook landelijke plaatsgevonden. De oorzaken hiervan zijn tot op heden onbekend, maar wij blijven het in de komende jaren monitoren.
5
Figuur 1: Afvalloos Twente. (Restafval is het gemiddelde van fijn restafval (kg/inw/jaar) van gemeenten met Twente Milieu als inzamelaar)
In figuur 2 is de intergemeentelijke vergelijking weergeven. Hierin is te zien dat gemeente Borne het in de vergelijking redelijk goed doet en met 88kg een lagere hoeveelheid restafval per inwoner heeft dan het gemiddelde van 106kg per inwoner in 2024 in Twente en het landelijke gemiddeld van 147kg per inwoner in 2023 (figuur 1). Maar het is ook zichtbaar dat andere gemeenten al minder restafval hebben bereikt dan Borne. De grote verschillen hebben met verschillende stedelijkheidsklassen te maken, en niet elke gemeente hanteert diftar. Zo zien we, dat het zinvol is om met elkaar ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren.
Figuur 2: intergemeentelijke vergelijking in kg/inw/jaar
Wij werken toe naar het behalen van de ambitie van Afvalloos Twente. Tegelijkertijd realiseren wij ons dat het behalen van 50kg restafval per inwoner in 2030 enorm ambitieus is. De Europese Unie en rijksoverheid verleggen hun focus van de totale hoeveelheid afval naar de kwaliteit en hoeveelheid van de gescheiden grondstoffen. Goed gescheiden afval is makkelijker te recyclen dan afval dat niet wordt gescheiden. Er wordt nog steeds te veel waardevol materiaal verbrand, wat voorkomen kan worden door beter te scheiden. De Europese Unie heeft als doel voor het recycling van huishoudelijke afval om in 2025 minimaal 55% recyclepercentage te bereiken, in 2030 60% en in 2035 65%. In Nederland wordt gemiddeld al ongeveer 60% van al het huishoudelijk afval gescheiden. De rijksoverheid wil dit verhogen naar 75%. In gemeente Borne wordt volgens de VANG recycletool in het peiljaar 2023 al 67,5% gerecycled. In de onderstaande evaluatie richten wij ons zowel op het verbeteren als ook het reduceren van afvalstromen. 6
3. Huishoudelijke afvalstromen per soort
Figuur 3: Feiten en cijfers. Het containergebruik toont hoe vaak per jaar inwoners gemiddeld afval aanbieden.
Per afvalstroom werden in Borne in 2024 gemiddeld per inwoner de onderstaande hoeveelheden ingezameld (figuur 4).
Figuur 4: Afvalstromen in kilogram per inwoner in 2024 *excl. huis-aan-huis inzameling (OPK = oud papier en karton, PMD = verpakkingen van plastic, metaal en drankkartons, AEEA = Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur, KCA = Klein Chemisch Afval)
7
3.1 Bioafval
Figuur 5: ingezameld bioafval (kg/inw/jaar)
Huidige situatie Minicontainers bij laagbouw Minicontainers voor bioafval kunnen tweewekelijks gratis aangeboden worden. Verzamelcontainers bij hoogbouw Inwoners van hoogbouw kunnen hun bioafval naar verzamelcontainers brengen. Verspreid over Borne staan 26 verzamelcontainers (stand eind 2024). Nog niet overal staan de nieuwste modellen met toegangscontroles. Bij deze modellen is ook een onderscheid in de grootte van de inwerpklep, sommige hebben een kleine luik, andere een grotere deksel waar ook tuinafval doorheen past. De oude containermodellen zijn niet voorzien van toegangscontrole en hebben een grotere deksel. Snoeiafval laten ophalen aan huis Twente Milieu haalt op afspraak snoeiafval op. Ieder huishouden kan 1 keer per jaar gratis snoeiafval (max. 300 kg én max. 3 kuub) of grof afval laten ophalen. Vanaf de tweede keer betalen inwoners voorrijkosten en een tarief per hoeveelheid aangeboden snoeiafval. Takkenactie In het voor- en in het najaar kan men tijdens de takkenactie gratis maximaal 3 kuub snoeiafval laten ophalen. Dit staat los van het laten ophalen van snoeiafval aan huis op afspraak. Zelf wegbrengen naar het milieupark Inwoners van Borne kunnen (grof) tuinafval ook zelf naar het milieupark brengen. Na het gratis stortquotum van 1000kg per huishouden per jaar betalen inwoners voor de hoeveelheid aangeboden afval per kg.
Kwaliteit De kwaliteit van het bioafval van gemeente Borne is wisselend. Af en toe ontvangen wij een bericht van verwerker Twence dat de kwaliteit van het aangeleverde GFT/GFE niet goed is. Zelden is de kwaliteit dusdanig slecht dat een afwijkend tarief voor afkeur in rekening gebracht moet worden. 8
Om een beter beeld van de kwaliteit te krijgen wordt in 2025 een sorteeranalyse voor bioafval uitgevoerd. Ontwikkelingen Conform de bouwsteen A31 in de kadernota 2026-2029 is de ombuigingsmaatregel aangenomen voor een gewijzigde inzamelfrequentie in de wintermaanden (november t/m februari). In de wintermaanden hebben huishoudens met minicontainers veel minder bioafval omdat er dan nauwelijks tuinafval is. Daarom worden vanaf november 2026 de minicontainers voor bioafval vierwekelijks ingezameld. De inzameling van maart tot en met oktober, wanneer er wel relatief veel tuinafval is, blijft tweewekelijks. In regionaal verband werken de Twentse gemeenten aan een plan om voedselverspilling te voorkomen en daarmee de kwaliteit van bioafval te verbeteren en bioafval beter gescheiden in te zamelen. Dit plan zit nog in de beginfase en heeft nog geen vorm en einddatum. Evaluatie De afvalstroom bioafval gaat redelijk goed. De kwaliteit van het ingezamelde materiaal kan wel verbeterd worden, niet om financiële redenen, maar om een betere afvalscheiding en zuivere afvalstroom te bereiken. Een eerste stap is een analyse van de samenstelling middels de sorteeranalyse. Een mogelijke oorzaak voor de deels slechte kwaliteit is dat nog niet alle verzamelcontainers vernieuwd zijn en een toegangscontrole hebben.
Hierdoor kan gemakkelijker ander afval, zoals restafval in de container gegooid worden. De reden hiervoor is de grote inwerpopening, maar ook het anoniem aanbieden, omdat inwoners bij deze containermodellen geen milieupas hoeven te gebruiken. Dit inzamelsysteem kan dus nog verbeterd worden. Daarbij kan worden nagedacht hoe en wanneer de oude verzamelcontainers voor bioafval vervangen kunnen worden door nieuwe containers met toegangscontrole. Wanneer nieuwe verzamelcontainer voor bioafval geplaatst worden, zijn deze direct voorzien van de toegangscontrole. Zoals bij alle afvalstromen in minicontainers betaalt de gemeente een vast bedrag per lediging aan Twente Milieu. In de praktijk blijkt dat minicontainers voor bioafval vaak aan straat worden gezet, ook wanneer ze niet vol zitten. Dit leidt tot onnodige kosten voor de gemeente. Een (laag) diftar tarief op bioafval kan helpen, inwoners bewuster met het aanbieden van bioafval te laten omgaan. Ervaring toont dat inwoners hun minicontainers minder vaak per jaar aanbieden in gemeenten met diftar op bioafval. Dit verlaagt de uitvoeringskosten en verwerkingskosten. Door de mogelijk verlaagde kosten zouden juist ook de inwoners kunnen profiteren en de afvalstoffenheffing laag gehouden kunnen worden.
Figuur 6: Gemiddeld bioafval minicontainergebruik per jaar in Borne en Hengelo
9
Om diftar op bioafval in te voeren, moeten alle verzamelcontainers met toegangscontroles worden voorzien, dit is een eenmalige investering. Diftar op bioafval is een mogelijkheid die in de toekomst verder onderzocht kan worden. Vervolgstappen De winterinzameling voor bioafval in minicontainers wordt in 2026 uitgevoerd en start in de winter van 2026/2027. De kwaliteit van bioafval kan verbeterd worden, om dit in beeld te krijgen laten wij een sorteeranalyse uitvoeren en nemen wij deel aan het regionale traject tegen voedselverspilling.
10
3.2 Restafval
Figuur 7: ingezameld fijn restafval (kg/inw/jaar) en verdeling per inzamelmethode in %
Huidige situatie Sinds 2022 hanteert gemeente Borne diftar tarieven. Hierdoor is restafval een betaalde afvalstroom. Minicontainers bij laagbouw Bewoners van laagbouw hebben een grijze minicontainer. Deze kan vierwekelijks aangeboden worden. Inwoners betalen per aangeboden lediging. Ondergrondse containers bij hoogbouw Restafval van bewoners van hoogbouw wordt ingezameld via ondergrondse containers met toegangscontrole. Inwoners betalen per aanbieding, dus per afvalzak. Zorgcontainers Inwoners met grote hoeveelheden medische afval zoals luiers en incontinentiemateriaal kunnen een zorgcontainer aanvragen. Dit is een extra grijze container waarbij per lediging betaald wordt. Vaak komen deze inwoners via het GBT in aanmerking voor medische compensatie.
11
Grof afval laten ophalen aan huis Twente Milieu haalt op afspraak grof afval op. De eerste keer in het jaar ophalen van grof afval (max. 300 kg) of snoeiafval is gratis. Hierna betalen inwoners voor de voorrijkosten en de hoeveelheid aangeboden afval. Zelf wegbrengen naar het milieupark Inwoners van Borne kunnen (grof) restafval ook zelf naar het milieupark brengen. Na het gratis stortquotum van 100kg/jaar betalen inwoners voor de hoeveelheid aangeboden afval. Sorteeranalyse
Figuur 8: Sorteeranalyse restafval
Uit analyse blijkt dat een groot deel van het restafval bestaat uit bioafval. Dit is nadelig voor beide afvalstromen. Immers al het bioafval dat via de restafvalstroom aangeboden wordt, wordt verbrand in plaats van gecomposteerd. Op regionaal niveau werken wij mee aan een plan tegen voedselverspilling, hierin is ook aandacht voor bioafval dat als restafval aangeboden wordt. Ontwikkelingen In 2024 zagen wij een landelijke stijging van de hoeveelheid restafval per inwoner na een jarenlange dalende trend. Ook in gemeente Borne is de hoeveelheid restafval gestegen van 85kg/inw/jaar in 2023 op 88kg/inw/jaar in 2024. De reden voor de landelijke stijging is vooralsnog onbekend. Wij blijven dit monitoren. Bij de verbranding van afval komt CO2 vrij. Hiervoor wordt afvalverbrandingsbelasting berekend. Momenteel is het onduidelijk of en hoe veel deze belasting in de toekomst zal gaan stijgen. Deze kosten worden doorberekend naar onze inwoners via de afvalstoffenheffing. Daardoor is het van belang dat Twence er voor zorgt dat deze uitstoot zo min mogelijk plaatsvindt. Medio 2025 heeft Twence een grote CO2 afvanginstallatie geopend. Hiermee wordt jaarlijks 100.000 ton CO2 uit rookgassen gehaald en omgezet in herbruikbare grondstoffen. Dit is ongeveer een derde van de totale CO2 uitstoot. Evaluatie De inzameling van restafval verloopt goed.
De gedifferentieerde tarieven (diftar) worden sinds 2022 gehanteerd. Diftar geeft invulling aan het uitgangspunt: 'goed scheiden loont'. Er is geen aanleiding om af te stappen van diftar. 12
Er is winst te behalen qua afvalscheiding en het op een juiste manier sorteren van afval door inwoners. Gemeente Borne heeft de ambitie van Afvalloos Twente om in 2030 nog maar 50kg/inw/jaar te hebben. Dit vraagt om een forse reductie. Hiervoor moeten inwoners van Borne beter hun afval scheiden zodat minder restafval over blijft. In de motie ‘reductie restafval’ van 8 juli 2025 heeft de gemeenteraad opgeroepen om in te zetten op goede communicatie om gedragsverandering te stimuleren. Door meer en duidelijkere informatie naar de inwoners toe kunnen inwoners ondersteund worden om goed te scheiden. Ook wisselen wij met de Twentse gemeenten ervaringen uit en werken we waar mogelijke samen toe naar het behalen van deze doelstelling. Zoals eerder genoemd is de doelstelling van 50kg restafval ambitieus. Daarom zetten wij niet alleen in op de reductie van de hoeveelheid restafval, maar ook van het beter scheiden van alle huishoudelijke afvalstromen voor zo veel mogelijk herbruikbare grondstoffen. Het gratis stortquotum voor restafval op het milieupark kan verlaagd worden. Hierop gaan wij verder in bij het hoofdstuk milieupark. Vervolgstappen Een verdere reductie van restafval kan gemeente Borne stimuleren door betere voorlichting en bewustwording over afvalscheiding.
13
3.3 Oud papier en karton
Figuur 9: ingezameld papier (kg/inw/jaar) en verdeling per inzamelmethode in %
Huidige situatie Inwoners brengen hun oud papier en karton zelf weg naar de papiercontainers bij drie muziek- en sportverenigingen: aan de Weideweg 1 (Bornse Harmonie), de Burenweg 5 (Stedelijk Orkest Borne) en Hoofdstraat 44 in Zenderen (Zenderen Vooruit). Daarnaast kan papier en karton ook gratis ingeleverd worden bij het Milieupark. Hoe zit het financieel? Oud papier en karton heeft waarde. De papierprijs (opbrengst) staat hierbij tegenover de vaste kosten. Remondis is aanbesteed als de transporteur en verwerker van oud papier en karton. Papierprijs De papierprijs is afhankelijk van de internationale papiermarkt. De prijsontwikkeling in de afgelopen jaren was als volgt (opbrengst in euro per 1000kg):
14
Figuur 10: Papierprijs in euro per maand sinds 2023
Vaste kosten De verenigingen verzorgen de inzameling van oud papier via verzamelcontainers. Hiervoor ontvangen zij van Remondis rechtstreeks een garantieprijs van € 30,00 per ton, onafhankelijk van de papierprijs. Remondis sorteert en verwerkt het oud papier, hiervoor berekenen zij een totaalbedrag van € 49,12 per ton. Als na aftrek van de vaste kosten van € 79,12 per ton nog geld over is, krijgt de gemeente dit uitbetaald. Wanneer de vaste kosten hoger zijn dan de papierprijs, betaalt de gemeente bij om de garantievergoeding aan de verenigingen uit te betalen. In het verleden ontvingen de verenigingen voor de huis-aan-huis inzameling een extra logistieke vergoeding van € 11,00 per ton ingezameld oud papier. Hiernaast moet het oud papier nog getransporteerd worden. Gemeente Borne draagt deze kosten voor de ledigingen van € 164,17 per container. Maandelijks komt dit neer op ongeveer € 9.500,00. Ontwikkelingen Ja-sticker In mei 2025 werd het opt-in systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk ingevoerd. Huishoudens, die ongeadresseerd reclamedrukwerk willen ontvangen, moeten dit kenbaar maken middels een Ja-sticker. Het doel hiervan is om de onnodige verspilling van papier te reduceren. Huis-aan-huis inzameling In het verleden hebben verschillende verenigingen op verschillende locaties in Borne het oud papier ook huis-aan-huis opgehaald.
De meeste verenigingen zijn hiermee al langer geleden gestopt, dus alleen nog maar een beperkte aantal inwoners kon gebruik maken van huis-aan-huis inzameling. In 2024 is ook de laatste vereniging gestopt. Sinds medio 2024 vindt dus helemaal geen huis-aan-huis inzameling meer plaats. Evaluatie Algemeen De kwaliteit van het ingezamelde oud papier en karton is door inzet van de verenigingen ook redelijk goed, want zij verwijderen zichtbare vervuiling zelf uit de containers voordat deze geledigd worden. Ja-sticker Het doel van de Ja-sticker is om papierverspilling te verminderen. Het effect hiervan is op dit moment nog niet meetbaar, omdat het systeem nog niet volledig opereert. Sommige inwoners ontvangen nog steeds ongewenst ongeadresseerd reclamedrukwerk, ondanks zij geen sticker hebben. Hierover zijn wij in gesprek met de reclameverspreider Spotta, om te werken aan een oplossing.
15
Inzamelsystematiek In het verleden hebben verenigingen in delen van gemeente Borne oud papier en karton huis-aanhuis ingezameld. Sinds 2024 gebeurt dit niet meer. De verengingen hebben zelf ervoor gekozen om te stoppen, de grootste rede was een gebrek aan vrijwilligers. Sinds medio 2024 kunnen inwoners oud papier alleen nog maar kwijt bij de drie verzamelplekken in gemeente Borne, en bij het milieupark in Hengelo. Dit is niet de dienstverlening zoals die oorspronkelijk ingevoerd is. En het is vooral voor inwoners zonder auto, vaak ouderen, onhandig. Hierover hebben wij met regelmaat meldingen en oproepen tot verbetering van de situatie ontvangen. Omdat het voor die inwoners moeilijk is oud papier op het juiste manier aan te bieden, belandt ook een deel in het restafval. Dit is vermijdbaar door de mogelijkheid te creëren oud papier binnen een kleine straal dicht bij huis aan te kunnen bieden. Omdat dit momenteel niet het geval is, is een optimalisatie van de huidige inzamelsystematiek gewenst. Er zijn daartoe verschillende mogelijkheden, zodat de dienstverlening naar de inwoners wordt verhoogt. De verenigingen zelf hebben ook behoefde aan duidelijkheid over de toekomstige inzameling van oud papier. De inzameling van oud papier is voor hen namelijk een belangrijke inkomstenbron. Wij nemen dit mee in de uitwerking.
Toekomstige inzamelsystematiek Wij hanteren als uitgangspunt: de dienstverlening staat voorop, dus het moet gemakkelijker zijn om oud papier weg te brengen of aan te bieden. Ook willen een schone materiaalstroom van oud papier behouden. Dit vraagt om een optimalisatieslag, zodat inwoners hun oud papier weer dichter bij huis kwijt kunnen. De toekomstige inzameling kan in een combinatie van inzameling door de verenigingen met ondersteuning door Twente Milieu, of alleen door Twente Milieu plaatsvinden. Scenario 1: Combinatie Twente Milieu en verenigingen In dit scenario gaan wij uit van inzameling door Twente Milieu en verenigingen. Dit betekent dat Twente Milieu met chauffeur en achterlader rijdt en vrijwilligers van verenigingen meelopen om de inzameling te ondersteunen. Hiervoor worden eerst de huidige inzamelende verenigingen benaderd en vervolgens kunnen mogelijk andere verenigingen uit Borne ook de kans krijgen om mee te doen. Overal in Borne wordt 1 keer per maand oud papier opgehaald. Voordeel Optimale dienstverlening.
Nadeel
De verenigingen kunnen betrokken blijven. Er moeten genoeg vrijwilligers beschikbaar zijn om bij de inzameling te helpen. Doordat vrijwilligers vaak overdag eigen verplichtingen hebben, moet de inzameling waarschijnlijk in de avonduren of in het weekend plaatsvinden. De avond en weekendtarieven van Twente Milieu zijn hoger dan de dagtarieven. Er ontstaan hogere kosten voor de gemeente doordat de inzamelvergoeding aan de verenigingen uitbetaald wordt en de uitvoeringskosten door het avondtarief hoger zijn.
16
Risico
De afstemming tussen Twente Milieu en de verenigingen moet zorgvuldig plaatsvinden. Twente Milieu kan deze rol vervullen, maar dit brengt mogelijk extra kosten met zich. De verenigingen zijn met de huis-aan-huis inzameling gestopt door structureel gebrek aan vrijwilligers, dit zou zich kunnen herhalen. Daarover moeten bindende afspraken worden gemaakt om dit te voorkomen.
Scenario 2: Alleen Twente Milieu Twente Milieu kan ook de inzameling van oud papier volledig uitvoeren. Hierbij zouden inwoners van laagbouw voorzien worden van minicontainers, en de hoogbouw zou het oud papier los aan straat kunnen aanbieden. Ook hier zou op elke locatie in Borne vierwekelijks het oud papier opgehaald worden. Voordeel Optimale dienstverlening.
Nadeel
De gemeente betaalt alleen Twente Milieu voor de inzameling. Eenmalige hoge investeringskosten voor het verstrekken van minicontainers.
Risico
De verenigingen zijn niet meer betrokken en verliezen hun opbrengsten. Omdat dit voor de verenigingen een grote inkomstenbron is, moet over compensatie nagedacht worden. Ook dit brengt kosten met zich mee. Deze compensatie valt dan niet binnen de afvalstoffenheffing. Het is onbekend hoe inwoners staan tegenover een extra minicontainer.
Op elke locatie het los aanbieden van papier toestaan is niet uitvoerbaar. Deze vorm van inzameling is arbeidsintensief en Arbotechnisch alleen beperkt mogelijk. Het overgrote deel van de huishoudens is in laagbouw en heeft de mogelijkheid minicontainers neer te zetten. De lediging hiervan loopt via de vrachtwagen en is minder arbeidsintensief. Scenario 3: Huidige situatie behouden De huidige inzamelmethodiek behouden betekent een niet gewaardeerde dienstverlening in stand houden, maar ook geen investeringen. Alsnog is het niet wenselijk om de bestaande situatie te behouden. Scenario 4: Verzamelcontainers op milieupleinen Technisch gezien kan oud papier en karton ook via ondergrondse verzamelcontainers ingezameld worden. De huidige PMD-containers in opslag kunnen met aanpassingen hiervoor ingezet worden. Hierbij bestaat wel het risico, dat de vervuilingsgraad van oud papier sterk toeneemt, omdat het weer een vrij toegankelijke gratis afvalstroom zou zijn. De PMD-containers zijn vanwege de hoge mate aan vervuiling weggehaald, het is daarom niet wenselijk om weer een gratis stroom met grote inwerpopening terug te brengen. Verder hebben ondergrondse verzamelcontainers voor papier en karton regelmatig storingen omdat te grote dozen klem zitten. Wanneer een ondergrondse container tijdelijk niet juist functioneert, wordt snel afval bijgeplaatst.
Vooral bij ondergrondse papiercontainers is er een grote kans op bijplaatsing van papier, ook omdat sommige inwoners niet de moeite doen de dozen klein te maken, zodat ze in de opening passen. Grote dozen worden vaak meteen naast de container bijgeplaatst, zelfs wanneer de container werkt. Om deze redens wordt de oud papier inzameling via ondergrondse verzamelcontainers afgeraden. Huidige verzamelcontainers bij verenigingen In de verdere uitwerkingen moet ook gekeken worden wat er moet gebeuren met de permanente verzamelcontainers bij de drie verenigingen. Wanneer de dienstverlening verhoogd wordt en weer 17
huis-aan-huis ingezameld wordt, gaat de hoeveelheid oud papier die naar de verzamelcontainer bij verenigingen gebracht wordt naar verwachting sterk afnemen. Vervolgstappen Scenario 1 is het voorkeursscenario, en scenario 2 is de terugvaloptie. Daarom worden scenario’s 1 en 2 verder uitgewerkt. Dit betekent dat wij in gesprek gaan met de verenigingen om de haalbaarheid van scenario 1 te bespreken. Hierin verwachten wij meerjarig commitment van de verenigingen om een langdurig goed werkend systeem te borgen. In de uitwerking houden wij ook rekeningen met de verzamelcontainers bij verenigingen. Scenario 1 en 2 hebben een gelijke goede dienstverlening naar onze inwoners toe. In de uitwerking nemen wij ook de kostenefficiëntie mee, en kiezen voor de meest voordelige oplossing wanneer het verschil in kosten hoog blijkt te zijn. De uitwerking hiervan wordt te zijner tijd voorgelegd aan de gemeenteraad.
18
3.4 Verpakkingen van plastic, metaal en drankkratons (PMD)
Figuur 11: ingezameld PMD (kg/inw/jaar) en verdeling per inzamelmethode in %
Huidige situatie Minicontainers bij laagbouw Minicontainers voor PMD mogen vierwekelijks gratis aan straat gezet worden. Kwaliteit Verpakkingsafval in Borne dat via minicontainers ingezameld wordt valt in 96% van de gevallen in de tussencategorie met 15 – 35 % vervuiling.
Figuur 12: Kwaliteit PMD huis-aan-huis inzameling (2024) Goedkeur: 0 - 15% vervuiling, tussencategorie: 15 - 35% vervuiling, afkeur: meer dan 35% vervuiling
19
Om de kwaliteit te verbeteren werkt gemeente Borne mee aan het regionaal PMD-verbeterplan van Twente Milieu. Twente Milieu is in 2024 in samenwerking met Verpact gestart met een pilot om de kwaliteit van het ingezamelde PMD te verbeteren dat wordt ingezameld met minicontainers. In 2025 wordt een vervolg gegeven aan dit traject. Om nog beter beeld te krijgen van de kwaliteit, zijn er handscanners en camera’s aangeschaft. Elke route in Borne wordt tot Q2 2026 twee keer gecontroleerd. Met de verzamelde data wordt een analyse uitgevoerd en de resultaten worden middels een heatmap weergegeven. Hierop kunnen interventies volgen om de kwaliteit te verbeteren en inwoners te stimuleren beter te scheiden. Zakinzameling bij hoogbouw Tot september 2024 werd PMD van hoogbouw via verzamelcontainers ingezameld. Deze waren zonder toegangscontrole. Vanwege de sterke vervuiling en daarmee verbonden milieu impact en kosten is Borne afgelopen jaar overgegaan tot zakinzameling bij hoogbouw. Op gemarkeerde locaties in de buurt van appartementencomplexen wordt wekelijks op dinsdagochtend PMD opgehaald. Door handmatige sortering ter plekke wordt alleen maar hoge kwaliteit PMD meegenomen. Inwoners van hoogbouw zijn in augustus 2024 en 2025 voorzien van een voucher voor 5 gratis rollen met PMD-zakken, elke rol heeft gemiddeld 12 zakken.
Bij gemiddeld gebruik zijn deze zakken voldoende voor het PMD-afval van een jaar. In de toekomst ontvangen de inwoners wederom jaarlijks een voucher. Kwaliteit
Figuur 13: Kwaliteit PMD verzamelcontainers (2024) Goedkeur: 0 - 15% vervuiling, tussencategorie: 15 - 35% vervuiling, afkeur: meer dan 35% vervuiling
Verpakkingsafval dat via verzamelcontainers ingezameld werd, was in 99% van de gevallen in de meest vervuilde categorie met 35 - 100% vervuiling. Verpakkingsafval wat via zakken ingezameld heeft de hoogste kwaliteit en beland met 0 – 15% vervuiling in de categorie goedkeur. Inzamellocaties De boven- en ondergrondse containers zijn weggehaald en bevinden zich in de gemeentelijke opslag. De ondergrondse putten zijn afgedekt met stelconplaten. Deze afdekking is tijdelijk, want de investering voor aanleg van de ondergrondse voorziening was hoog en wordt pas verwijderd wanneer de definitieve keuze gemaakt is om deze putten in de nabije toekomst niet voor een andere bestemming te gebruiken. De verdere uitwerking hiervan bevindt zich in het hoofdstuk vervolgstappen.
20
De inzamellocaties voor de PMD zakken zijn in veel gevallen niet meer bij de milieupleinen waar voorheen de verzamelcontainers voor PMD waren. Op een aantal locaties is dit wel het geval. Hier moeten de PMD zakken op de stelconplaten aangeboden worden. Op enkele locaties die goed toegankelijk en anoniem gelegen zijn, heerst overlast van illegale bijplaatsing. Meer hierover in het hoofdstuk overlast, bijplaatsing. Zelf wegbrengen naar het milieupark Verpakkingsafval kan ook gratis naar het milieupark gebracht worden. Vergoedingen voor verpakkingsafval Verpakkingsafval heeft waarde. Afhankelijk van de aangeleverde kwaliteit krijgt de gemeente een bepaalde vergoeding. In 2025: • Goedkeur, 0 – 15% vervuiling: € 271,51 per ton • Tussencategorie, 15 – 35% vervuiling: € 135,20 per ton. • Afkeur, 35 – 100% vervuiling: geen opbrengsten. Wel kosten voor de verbranding. De vergoedingsstructuur zal per 1 januari 2026 door de nieuwe ketenovereenkomst met Verpact veranderen, maar betere kwaliteit zal ook dan meer vergoeding opleveren. Naast de financiële vergoeding speelt ook het duurzaamheidsaspect: verpakkingsafval van hoge kwaliteit kan (beter) gerecycled worden. Sterk vervuild PMD wordt verbrand. Sorteeranalyse
Figuur 14: Sorteeranalyse PMD
Ontwikkelingen Nieuwe ketenovereenkomst Verpact Op 1 januari 2026 treedt de nieuwe ketenovereenkomst met Verpact in werking. Deze bevind zich nog in de afsluitende fase voor vaststelling. Gemeente Borne heeft bij het VNG congres tegen deze nieuwe afspraken gestemd, maar desondanks is het aangenomen. Daarom geldt deze nieuwe overeenkomst vanaf 2026 ook voor Borne. In theorie is het mogelijk om de deelnemersovereenkomst met Verpact niet te tekenen, maar dan ontvangt gemeente Borne geen vergoedingen voor verpakkingsafval en heeft ze geen afnemer voor dit afval. Dus niet ondertekenen is geen goede optie. Wat gaat er veranderen? De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Afval- en Reinigingsdiensten (NVRD) en Verpact hebben afgesproken dat alle gemeenten verzamelsystemen voor PMD bij hoogbouw moeten aanpassen naar drie opties: • Zakinzameling
21
• •
Deelvoorzieningen (een al dan niet inpandige PMD-voorziening expliciet en uitsluitend toegankelijk voor bewoners van één pand, zoals een appartementsgebouw. Dus een verzamelcontainer die enkel toegankelijk is voor een pand.) Nascheiding
In beginsel is het ‘Bronscheiding waar het kan, Nascheiding waar het nodig is’. Zakinzameling levert de beste kwaliteit PMD. Deelvoorzieningen vragen hoge investering en zijn geen garantie voor betere kwaliteit. Nascheiding levert minder vergoeding op en heeft structureel hogere kosten. Nieuwe vergoedingsstructuur
Figuur 15: Vergoeding PMD van Verpact (inzamelmethode bronscheiding) vanaf 1 januari 2026
In de nieuwe ketenovereenkomst bestaat geen afkeurcategorie meer. Dat betekent, dat PMD met een hoge vervuilingsgraad alsnog aangenomen wordt van de overslagpunten en Verpact daarvoor verantwoordelijk wordt. Dus de gemeente betaalt geen extra kosten voor de verbranding. De vergoeding vervalt wel. Kwaliteitsmetingen Om de kwaliteitsstaffel van het aangeleverde PMD te bepalen, worden structureel objectieve kwaliteitsmetingen uitgevoerd. Deze worden collectief georganiseerd en de kosten hiervoor worden 50/50 verdeeld tussen de gemeente en Verpact. De hoogte van de kosten voor de kwaliteitsmetingen zijn nog onduidelijk. De insteek van de nieuwe afspraken is wel, dat het inhoudelijk en financieel voordeliger wordt. Objectieve kwaliteitsmetingen zijn voor Borne waarschijnlijk voordelig, want de huidige manier van kwaliteitsbeoordelingen op het overslagpunt in Twente lijken strenger te zijn dan in de rest van Nederland.
22
Figuur 16: Kwaliteitsmetingen voor indeling in de vergoedingsstaffel van Verpact
Evaluatie Algemeen In het algemeen is het positief dat wij sinds invoering van het zakinzamelsysteem bij hoogbouw geen afkeur meer hebben. Dat betekent, dat het PMD afval van Borne beter gerecycled kan worden. Hierdoor kan het ingezet worden als nieuwe grondstof. Door zo veel mogelijk afval te voorkomen, dragen wij bij aan onze duurzaamheidsdoelstellingen. Dat wij geen afkeur meer hebben betekent ook dat wij een hogere vergoeding ontvangen en geen kosten voor de verbranding hebben. Ook met de nieuwe ketenovereenkomst is dit voordeliger dan de situatie met ondergrondse verzamelcontainers. Grote veranderingen aan het inzamelsysteem zijn daarom niet nodig. De sorteeranalyses laten zien, dat alsnog stoorstoffen in het PMD-afval zitten. Hierop is nog winst te behalen en de kwaliteit kan nog verder verbeterd worden. Minicontainers bij laagbouw De PMD-inzameling via minicontainers aan huis verloopt goed. Ook de opstellocaties voor de minicontainers gaan goed. In de uitvoering worden af en toe kleine optimalisaties doorgevoerd, maar dit verloopt goed. Dit geld overigens voor alle afvalstromen die via minicontainers ingezameld worden. De kwaliteit van deze afvalstroom kan worden verbeterd, hiervoor gebruiken wij het regionale verbeterplan voor PMD afval.
Hiermee wordt eerst door controles via handscanners en camera’s in kaart gebracht welke soort vervuiling in de minicontainers aangetroffen wordt. En omdat de controles in elke inzamelroute van Borne uitgevoerd worden, brengen wij ook in kaart in welke gebieden we vervuiling aantreffen. Soortgelijke controles worden in meerdere Twente Milieu gemeentes uitgevoerd. Door de controles en analyse van de resultaten kunnen doelgerichte interventies bepaald worden. Het blijkt dat ongeveer 300 huishoudens in Borne geen PMD minicontainer hebben. Deze situatie is ontstaan bij het invoeren van het PMD-zakinzamelsysteem bij hoogbouw. Alle inwoners van laagbouw die nog geen minicontainer hadden, hebben toen een brief ontvangen om gratis een container aan te vragen. Ongeveer 300 huishoudens hebben toen geen container aangevraagd. Nu hebben zij in principe geen officiële mogelijkheid om hun PMD gescheiden aan te bieden, want de PMD-inzamellocaties zijn, als gevolg van de ketenovereenkomst met Verpact, alleen bedoeld voor 23
hoogbouw. Samen met Twente Milieu worden deze huishoudens voorzien van een PMDminicontainer. Dit leidt tot onvermijdbare toename van kosten. Incidenteel voor de extra minicontainers en structureel omdat deze geledigd moeten worden. Zakinzameling bij hoogbouw De invoering van het nieuwe systeem heeft weerstand opgeroepen. Zowel aan de gebruikers- als bij de inzamelkant was gewenning nodig, dit heeft geleid tot enkele optimalisaties, zoals wijzigingen in de inzamelronde. Zakinzameling heeft per definitie een invloed op het straatbeeld. Ook als de inzameling conform de regels verloopt, liggen op dinsdagochtend op de inzamellocaties in Borne afvalzakken. Op de meeste plekken verloopt het aanbieden en de inzameling goed. Bij enkele locaties heerst overlast door illegale bijplaatsing, dit kan zijn dat afval te vroeg wordt aangeboden of dat de verkeerde soorten afval worden bijgeplaatst. Dit wordt zowel door de gemeente als door inwoners negatief ervaren. De analyse heeft getoond dat de twee hotspots beide anonieme plekken zijn, die gemakkelijk bereikbaar zijn. De twee hotspots bij de Bolkshoek (parkeerplaats Albert Heijn) en de Höfte zijn heel zichtbaar en veroorzaken regelmatig overlast en ergernis.
Echter wordt de overlast door bijplaatsing bij de milieupleinen bij de Letterveldweg (winkelcentrum Nettorama) en Weerselosestraat bij de Dorsvloer vaak toegerekend aan het zakinzamelsysteem. Ook hier heerst overlast en ergernis. Op deze twee locaties waren voorheen ondergrondse containers, maar nu zijn het geen PMD-inzamellocaties meer. Ook wordt bijplaatsing in het algemeen als overlast ervaren en in verband gebracht met het zakinzamelsysteem bij hoogbouw. Het is belangrijk dit los van elkaar te bekijken. Deze locaties vragen om maatwerkoplossingen. Onderin in het hoofdstuk overlast, onderdeel bijplaatsing wordt verder hierop ingegaan. Nieuwe ketenovereenkomst bij hoogbouw Door de nieuwe ketenovereenkomst zijn er maar 3 mogelijkheden voor inzameling van PMD bij hoogbouw: • Zakinzameling • Deelvoorzieningen • Nascheiding Omdat een deelvoorziening alleen maar aan een pand gekoppeld mag zijn, zouden voor de bijna 30 PMD-inzamellocaties meer dan 30 individuele verzamelcontainers met toegangscontrole geplaatst moeten worden. De afgedekte PMD-containerlocaties op milieupleinen werden van meerdere omliggende appartementencomplexen gebruikt en zijn daardoor niet geschikt om maar één pand aan de voorziening te koppelen. Dus moeten voor een deelvoorziening nieuwe containers aangeschaft worden, die dicht bij het pand, of inpandig opgesteld moeten worden.
De benodigde investeringen zou enorm hoog zijn en de ledigingen worden uitdagend, wanneer sprake is van een inpandige voorziening. Hiernaast is een deelvoorziening geen garantie voor betere kwaliteit. Vergeleken met het huidige zakinzamelsysteem zouden de kosten enorm stijgen en de kwaliteit zou verslechten, omdat de handmatige sortering vervalt. Door de bovengenoemde argumenten is deze optie voor gemeente Borne niet wenselijk. Nascheiding, dus de gezamenlijke inzameling van PMD en restafval, voldoet niet aan ons beleidsuitgangspunt dat bronscheiding de voorkeur geniet boven nascheiding. In de huidige aandeelhoudersrelatie met Twence is nascheiding geen mogelijkheid, en ingrijpende veranderingen zouden gemaakt moeten worden om nascheiding bij hoogbouw mogelijk te maken. De kosten en uitvoering hiervan zijn onduidelijk. Ook zijn de kosten van nascheiding hoger dan voor het huidige 24
systeem, en ook zou het diftar systeem moeten worden aangepast. Gemeenten die nascheiding toepassen hebben vaak meer restafval (in kg/inw/jaar) dan bronscheidingsgemeenten. Dit komt waarschijnlijk doordat er minder bewustwording is en overige stromen slechter gescheiden worden. Verder is het beginsel van de nieuwe ketenovereenkomst 'Bronscheiding waar het kan, Nascheiding waar het nodig is’. In gemeente Borne werkt bronscheiding via zakinzameling over het algemeen goed. Daarom wordt deze optie ontraden. Daarmee lijkt zakinzameling de beste optie. Het systeem dat wij sinds september 2024 al hanteren. Uiteraard zijn hier aspecten die verbeterd kunnen worden. En zijn er een aantal locaties die een maatwerkoplossing vragen. Vervolgstappen Laagbouw Het regionale kwaliteitsverbetertraject PMD wordt verder vervolgd. Op basis van de controles, analyses en verdere uitkomsten worden interventies bepaald om de kwaliteit van het ingezamelde PMD duurzaam te verbeteren. De 300 huishoudens zonder PMD-container worden op termijn voorzien van een minicontainer. Hoogbouw Wij houden het huidige zakinzamelsysteem. Beperking van overlast Conform de aanpak om bijplaatsing tegen te gaan (raadsmemo van 8 april 2025) zijn reeds extra maatregelen genomen om het overlast van illegale bijplaatsingen te beperken. Zo zijn wij al bezig met het drie stappenplan.
Deze zet in op gedragsbeïnvloeding via drie stappen: 1. Communicatie 2. Toezicht en handhaving 3. Cameratoezicht Als de gewenste gedragsverandering niet plaatsvindt, worden hotspots fysiek veranderd of volledig verwijderd. Inzameling zal dan bijvoorbeeld op minder anonieme locaties teruggebracht worden. Bij het inrichten van nieuwe PMD-inzamelplekken zal ook zorgvuldig de locatie bepaald worden, zodat deze niet anoniem is.
25
3.5 Glas
Figuur 17: ingezameld glas (kg/inw/jaar)
Huidige situatie Glas wordt in gemeente Borne middels verzamelcontainers ingezameld. Gemeente Borne verzamelt bont glas, hiervoor ontvangt de gemeente een garantievergoeding. Zelf wegbrengen naar het milieupark Glas kan ook gratis naar het milieupark gebracht worden. Ontwikkelingen Er zijn geen relevante ontwikkelingen voor de afvalstroom glas. Evaluatie De inzameling van glas verloopt goed. Glas kan zonder kwaliteitsverlies opnieuw ingesmolten worden tot nieuw glas. Glas op kleur gescheiden inzamelen is belangrijk voor de productie van nieuw, hoogwaardig glas van dezelfde kleur. Want nieuw wit/kleurloos glas kan alleen gemaakt worden van kleurloze glasscherven. Daarom is het belangrijk om wit glas apart in te zamelen. Zo moet minder nieuw glas uit grondstoffen gemaakt worden. Dit bespaart grondstoffen, energie en vermindert CO2-uitstoot, wat bijdraagt aan een circulaire economie. Om die reden levert kleurgescheiden glas een iets hogere vergoeding op dan bont glas. Gemeente Borne kan vrij eenvoudig over gaan op kleurgescheiden glasinzameling, dus de aparte inzameling van wit glas en bont glas. Op elke locatie met glascontainers staan minstens twee containers naast elkaar, zodat voor het ombouwen van de containers niet veel nodig is. Alleen de buitenzijde moet vervangen worden, zodat de opschrift ‘wit glas’ en ‘bont glas’ wordt.
Verder verwachten wij een lichte toename aan inzamelkosten, omdat de verschillende soorten glas in een aparte route ingezameld moeten worden. Om glas kleurgescheiden in te gaan zamelen, moeten de inwoners geïnformeerd worden. Vervolgstappen De inzameling van kleurgescheiden glas wordt in 2026 voorbereid en ingevoerd. 26
3.6 Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA) In 2024 werd gemiddeld 12,65 kg AEEA per inwoner ingezameld. Huidige situatie Kleine elektrische en elektronische apparaten kunnen inwoners zelf naar de kringloop in Borne brengen. Grotere apparaten worden desgewenst op afspraak door de kringloop opgehaald. Elektrische apparaten kunnen ook gratis naar het Milieupark in Hengelo gebracht worden. Batterijen en accu’s van de apparaten vallen onder klein chemisch afval en worden apart ingezameld. Ontwikkelingen Er zijn geen relevante ontwikkelingen die invloed hebben op de huidige inzamelsystematiek. Evaluatie De inzameling verloopt goed. Vervolgstappen Er is geen aanleiding om het huidige systeem van AEEA-inzameling te wijzigen.
27
3.7 Textiel In 2024 werd gemiddeld 11,28 kg textiel per inwoner ingezameld. Dit is exclusief de huis-aan-huis inzameling, die maximaal drie keer per jaar plaatsvindt. Huidige situatie Conform de prestatieovereenkomst met Stichting Kringloop Borne mag alleen de kringloop textielcontainers opstellen. Voor de opgestelde textielcontainers betaalt de kringloop een kleine vergoeding aan gemeente Borne. Kringloop Borne verzorgt de lediging en verwerking van het ingezamelde textiel. Kleding en textiel kan ook direct zelf naar de kringloop gebracht worden. Conform het Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening mag hiernaast maximaal 3 keer per jaar textiel huis-aan-huis ingezameld worden. Als vaste inzamelaar voor de jaarlijkse huis-aan-huisinzameling van textiel is aangewezen de Vereniging Gehandicapten Paardrijden Oost (VGPO). Daarnaast wordt jaarlijks via verloting aan 2 instellingen met CBF- keurmerk vergunning verleend voor de huis-aan-huis-inzameling van textiel. Inwoners kunnen textiel ook gratis wegbrengen naar het milieupark. Ontwikkelingen Er zijn geen relevante ontwikkelingen die invloed hebben op de huidige inzamelsystematiek. Evaluatie De textielinzameling in gemeente Borne verloopt naar wens. De kringloop geeft aan dat de kwaliteit van het ingezamelde textiel goed is. Vervolgstappen Er is geen aanleiding om het huidige systeem van textielinzameling te wijzigen.
28
3.8 Klein chemisch afval In 2024 werd gemiddeld 1,4 kg KCA per inwoner ingezameld. Huidige situatie Inwoners kunnen hun KCA naar het milieupark brengen. Medische afval zoals naalden kan ook bij apotheken ingeleverd worden. Hiernaast bieden verschillende winkels de inzameling van batterijen, en soms ook lampen aan. Dit gaat buiten de gemeente om en is een stroom, waar de gemeente geen zicht op heeft. Ontwikkelingen Er zijn geen relevante ontwikkelingen die invloed hebben op de huidige inzamelsystematiek. Op dit moment loopt er een pilot waarbij (illegale) lachgascilinders ingeleverd kunnen worden bij de milieuparken. Evaluatie De inzameling van KCA in gemeente Borne verloopt goed. Vervolgstappen Er is geen aanleiding om het huidige systeem te wijzigen.
29
4. Locaties waar afval ingezameld wordt 4.1 Milieupark
Figuur 18: Milieupark aantal bezoekers totaal, aantal unieke bezoekers, gebruikt stortquotum restafval en groenafval
Huidige situatie Gemeente Borne maakt gebruik van het milieupark van gemeente Hengelo. Op het milieupark in Hengelo worden diverse afvalstromen ingezameld. Een deel hiervan is gratis, andere stromen moeten betaald worden. Hieronder (figuur 19) bevindt zich een overzicht van de afvalstromen die op het milieupark ingezameld worden en de ingezamelde hoeveelheden in kilogram per inwoner in 2023 en 2024.
30
Figuur 19: ingezamelde afvalstromen Milieupark
Ontwikkelingen Niet van toepassing. Evaluatie De inzameling van de diverse afvalstromen op het milieupark en het medegebruik van het milieupark zelf lopen goed. Op dit moment hebben gemeente Hengelo en gemeente Borne geen formele overeenkomst voor het medegebruik van het milieupark. Het medegebruik wordt jaarlijks schriftelijk verlengd. Beide gemeenten willen een nieuwe overeenkomst om het medegebruik beter vast te leggen. Gratis stortquotum Voor grof restafval en (grof) tuinafval heeft gemeente Borne een gratis stortquotum. Dat betekent, dat inwoners tot 100kg restafval en tot 1000kg groenafval gratis mogen wegbrengen. Pas hierna 31
wordt een vast tarief per 10kg aangeboden afval berekend. Gemiddeld gebruikt een huishouden 36kg van de 100kg gratis stortquotum voor restafval, en 70kg van de 1000kg van het gratis stortquotum voor groenafval. Dit gratis stortquotum zou verlaagd of volledig afgeschaft kunnen worden. Hierdoor zou gemeente Borne (hogere) inkomsten hebben van het ingeleverde restafval en tuinafval. Naar schatting van Twente Milieu heeft gemeente Borne ieder jaar € 30.000 gemiste inkomsten van grof afval en € 15.000 gemiste inkomsten van groenafval, die we wel zou hebben wanneer het gratis stortquotum volledig afgeschaft zou worden, en de aangeleverde hoeveelheid gelijk zou blijven. Het gratis stortquotum verlagen of af schaffen zou eerlijker zijn voor de inwoners, want niet iedereen maakt gebruik van het stortquotum, maar indirect betaalt wel iedere inwoner hieraan mee door het basistarief van de afvalstoffenheffing. Om te voldoen aan het principe goed scheiden loont, en dat de vervuiler betaalt, wordt het gratis stortquotum voor restafval verlaagd tot 50kg restafval per huishouden per jaar. Het stortquotum volledig af te schaffen zou kunnen leiden tot meer illegale dumping van (grof) restafval en tuinafval. Het stortquotum voor groenafval blijft onveranderd. Vervolgstappen Er moet een nieuwe formele overeenkomst komen voor het medegebruik van het milieupark.
Het nieuwe stortquotum van 50 kg voor restafval wordt in de afvallegesverordening voor 2027 verwerkt.
32
4.2 Kringloop
Figuur 20: Overzicht ingezamelde afvalstromen Stichting Kringloopbedrijf Borne
Huidige situatie Kringloop Borne verzamelt diverse afvalstromen en herbruikbare dingen. De kringloop en de gemeente hebben een prestatieovereenkomst waarin dit geregeld is. Inwoners kunnen diverse stromen zelf naar de kringloop brengen, en de kringloop komt ook een aantal stromen op afspraak ophalen. Ontwikkelingen Er zijn geen relevante ontwikkelingen die invloed hebben op de inzameling van de diverse stromen via de kringloop. Evaluatie De inzameling van diverse (afval)stromen via de kringloop verloopt goed. De activiteiten van de kringloop dragen bij aan het behalen van de circulaire doelstellingen en het voorkomen van afval door hergebruik. Vervolgstappen Er is geen aanleiding voor wijzigingen.
33
4.3 Uniforme wijze van afvalinzameling Huidige situatie Een aantal locaties in Borne kennen aparte afspraken en gaan niet mee in het reguliere systeem van afvalinzameling. Er zijn appartementencomplexen waar bijvoorbeeld huishoudelijke afval als bedrijfsafval ingezameld en niet gescheiden. De gemeente betaald de inzameling van het bedrijfsafval. In het verleden zijn deze afspraken gemaakt, die niet in lijn zijn met de huidige afvalinzamelsystematiek. Ontwikkelingen Niet van toepassing. Evaluatie Het is wenselijk dat wij een uniforme wijze van afvalinzameling voor alle inwoners van Borne hebben. Dit moet op termijn aangepast worden, zodat de uitzonderingen op logische momenten uitgefaseerd worden en op termijn in het reguliere systeem meegaan. Logische momenten zijn bijvoorbeeld het aflopen van contractafspraken, waardoor de ongewenste situaties beëindigt kunnen worden. Vervolgstappen Op termijn moet de inzamelsystematiek bij de locaties met uitzonderingen gewijzigd worden.