Bijlage: Contourennota
Tekst van het document
Contourennota Omgevingsvisie Gemeente Borne
Contourennota Omgevingsvisie
1
colofon
projectnaam Contourennota Omgevingsvisie datum 11 februari 2025 projectnummer P07860 opdrachtgever Gemeente Borne BRO projectleider FWi projectteam LvdH, LFa bron kaft BRO review LvdH
Willemsplein 2 5211 AK ’s-Hertogenbosch +31 (0)73 208 91 55 info@bro.nl www.bro.nl
Contourennota Omgevingsvisie
2
Inhoudsopgave 1
Inleiding
1.1 1.2 1.3
2
3
4
5 6
Basis voor de omgevingsvisie Wat is een omgevingsvisie?
1.2.1
Omgevingsvisie Borne
Het beleidshuis
4
5 5 5
6
Samenvattende contouren
7
Opbouw van de omgevingsvisie
10
Leidende principes
15
Aandachtspunten
24
Participatie
27
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
6.1
Opbouw van de omgevingsvisie Leidende principes Aandachtspunten Participatie Wettelijke vereisten en overwegingen
Detailniveau Thematische indeling Gebiedsgerichte uitwerking Visualisaties Inhoudsopgave
Leeswijzer Algemene uitgangspunten Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving Gezond, inclusief en veilig Ondernemend en gastvrij Verblijven, ontmoeten en toegankelijk Duurzaam en biodivers
Belangrijke groepen voor participatie
Contourennota Omgevingsvisie
6.2 6.3
8 8 8 9 9
7
Participatie in drie fasen Aandachtspunten bij participatie
Wettelijke vereisten en overwegingen 7.1
7.2 7.3 7.4 7.5 7.6
Borgen actualiteit
7.1.1 7.1.2
Hoe omgaan met in ontwikkeling zijnde beleidsstukken Omgevingsvisie dagvers houden
Beleidshuis, uitwerking programma’s en bevoegdheden Gemeenteraad en College Kostenverhaal Digitaal stelsel omgevingswet Toepassing milieubeginselen Plan-m.e.r.-procedure
28 28
30 31
31 31
31 32 32 33 33
11 12 12 12 14
16 16 17 18 19 20 22
28
3
1
Inleiding
Contourennota Omgevingsvisie
4
1.1
Basis voor de omgevingsvisie
Een omgevingsvisie bevat in ieder geval de volgende elementen:
Gemeente Borne is bezig met het opstellen van de omgevingsvisie. Het
Een beschrijving van kwaliteiten van de fysieke leefomgeving;
opstellen van een omgevingsvisie is een complex proces. Daarom heeft
De hoofdlijnen van voorgenomen ontwikkelingen van het grond-
gemeente Borne behoefte aan duidelijkheid over de aanpak en de in-
gebied;
houd van de omgevingsvisie. Deze contourennota stelt hiervoor de kaders.
De hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving integraal te voeren beleid.
Participatie bij de totstandkoming van de omgevingsvisie is ver-
Dit document omvat de contouren voor de op te stellen omgevingsvisie.
plicht, maar de methode en reikwijdte van de participatie is aan elke
Deze hoofdlijnen vloeien voor een groot deel voort uit het gemeentelijke
gemeente zelf.
beleid en de opgestelde stukken in het proces van de nieuwe omge-
vingsvisie. Daarnaast zijn verdiepende gesprekken belangrijke input
Kostenverhaal: basis voor vragen financiële bijdrage in exploitatieovereenkomst.
voor de hoofdlijnen in dit document. Door middel van deze contouren is het voor gemeente Borne duidelijk hoe zij haar omgevingsvisie wil op-
1.2.1
stellen en zijn er een aantal belangrijke keuzes gemaakt. Denk hierbij
De omgevingsvisie van Borne is dus de langetermijnvisie voor de fy-
Omgevingsvisie Borne
aan het detailniveau van de omgevingsvisie en het vervolgproces na
sieke leefomgeving van gemeente Borne. De centrale vraag in de omge-
vaststelling.
vingsvisie is ‘hoe ziet gemeente Borne er in 2040 uit?’. Hierbij wordt naar het gehele grondgebied van de gemeente gekeken (dus ook
1.2
Wat is een omgevingsvisie?
Hertme en Zenderen). Sommige opgaven vragen echter om een uitwerking naar een deelgebied, of juist naar een perspectief over de plaats
Iedere gemeente in Nederland is verplicht om op 1 januari 2027 een
van gemeente Borne binnen de regio. Ook dit staat in de omgevingsvi-
omgevingsvisie te hebben. De omgevingsvisie is een vormvrij docu-
sie.
ment. Hierdoor kunnen gemeenten veel keuzes over hoe zij hun omgevingsvisie willen inrichten zelf maken. Echter zijn er ook een aantal wet-
In het eerder doorlopen traject heeft gemeente Borne 10 belangrijke on-
telijke vereisten voor de omgevingsvisie:
derwerpen benoemd. Dit zijn: de regionale opgave (schaalsprong,
Een omgevingsvisie moet een langetermijnvisie zijn voor de hele fy-
groei), wonen, mobiliteit, economie, ruimtelijke (groene) kwaliteit, duur-
sieke leefomgeving en het hele grondgebied.
zaamheid, erfgoed, (vrijetijds)economie, leefbaarheid en gezondheid.
Het is een verplicht instrument voor Rijk, provincie en gemeente.
De omgevingsvisie is zelfbindend voor de bestuurslaag die de omgevingsvisie vaststelt. Dat betekent in dit geval dat de omgevingsvisie bindend is voor de gemeenteraad. De omgevingsvisie is niet bindend voor bijvoorbeeld burgers.
De opzet van de omgevingsvisie is vormvrij, maar moet wel digitaal raadpleegbaar zijn en voldoen aan de publicatiestandaarden van het digitale stelsel omgevingswet (DSO).
Contourennota Omgevingsvisie
5
1.3
Het beleidshuis
De omgevingsvisie heeft een belangrijke plaats binnen het beleidshuis. Het beleidshuis geeft de structuur weer waarbinnen de verschillende beleidsdocumenten van gemeente Borne samenhangen. De basis van het beleidshuis is de scheiding van strategische, tactische en operationele uitspraken. De omgevingsvisie is het dak van het beleidshuis voor het fysieke domein. De visie geeft weer hoe gemeente Borne er in 2040 uit wil zien. Het is daarmee een document vol met visies en ambities. De omgevingsvisie bevat daarmee voornamelijk uitspraken op strategisch niveau. Aspecten op het gebied van gezondheid (bijvoorbeeld bewegen, sport) en leefbaarheid (bijvoorbeeld thema’s op het gebied van welzijn) raken het sociaal domein. Afstemming tussen de omgevingsvisie en de visie op het sociaal domein is dan ook wenselijk. De uitspraken uit de omgevingsvisie moeten door vertaald worden om ze uitvoerbaar te maken. Onder de omgevingsvisie hangen de programma’s. Deze programma’s geven invulling aan de manier waarop de gemeente haar ambities uit de omgevingsvisie wil realiseren. De programma’s bevatten daarom voornamelijk uitspraken op tactisch niveau. Op dit moment zijn er meerdere programma’s voor gemeente Borne in ontwikkeling. Onder de programma’s hangt het omgevingsplan. In dit omgevingsplan zijn alle relevante regels opgenomen die gelden in gemeente Borne.
Dit document bevat daarom uitspraken op operationeel niveau. Het omgevingsplan van gemeente Borne is momenteel in ontwikkeling.
Figuur 1: Schematische weergave van het beleidshuis
Contourennota Omgevingsvisie
6
2
Samenvattende contouren
Contourennota Omgevingsvisie
7
2.1
Opbouw van de omgevingsvisie Gemeente Borne ziet het huidig beleid en een aantal opgestelde
2.2
Leidende principes Een thematische indeling is belangrijk voor de toegankelijkheid van
2.3
Aandachtspunten Uit de inventarisatie van ambities en opgaven zijn diverse bot-
deelvisies als belangrijke basis voor de omgevingsvisie. Aanvullend
de omgevingsvisie. Gebaseerd op de huidige (concept) stukken, is
sende belangen zichtbaar geworden. De mate waarin de ambities
daarop wil de gemeente nieuwe opgaven, knelpunten en kansen kunnen opnemen. Een richtinggevende omgevingsvisie is
gekozen met 5 thema’s (oftewel leidende principes) te werken. Het
en opgaven botsen verschilt, maar het is belangrijk dat deze botsin-
is belangrijk om per ambitie of opgave duidelijk te hebben of dit uit
gen inzichtelijk zijn. Een voorbeeld van zo’n botsend belangen is de
daarom passend.
vastgesteld beleid of nog vast te stellen beleid afkomstig is of dat
ambitie voor clustering van (commerciële) voorzieningen en de be-
De omgevingsvisie bevat veel verschillende onderwerpen. Voor de toegankelijkheid is het fijn te werken met een thematische inde-
een volledig nieuwe ambitie of opgaven betreft. Hieronder wordt
reikbaarheid van voorzieningen. Meer voorbeelden zijn te vinden in hoofdstuk hoofdstuk 5. Over deze botsende belangen zullen keuzes
ling. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een aantal leidende prin-
aangegeven hoe er met deze 3 soorten omgegaan kan worden. Ambities en opgaven afkomstig uit vastgesteld beleid: Deze
cipes, die aansluiten op de ambities van de gemeente. De indeling
uitspraken kunnen direct worden opgenomen in de omgevings-
sie, maar de botsende belangen kunnen ook agenderend worden
betreft dan: ‘Duurzaam en biodivers’, ‘Verblijven, ontmoeten en toe-
visie. Ze zijn immers al bij de gemeenteraad behandeld en er
opgenomen in de omgevingsvisie. De keuze wordt in dat geval later
gankelijk’, ‘Gezond, inclusief en veilig’, ‘Wonen in een aantrekkelijke
zal ook al participatie over hebben plaatsgevonden. In principe
gemaakt, bijvoorbeeld bij de uitwerking van een programma. Indien
leefomgeving’ en ‘Ondernemend en gastvrij’.
is iedereen het (in grotere of kleinere mate) eens met de ambi-
de keuze in de omgevingsvisie wordt gemaakt, is het belangrijk dat
Bij een richtinggevende omgevingsvisie is het passend om te werken met een gebiedsgerichte uitwerking. Specifieke opgaven,
ties en opgaven in vastgesteld beleid. Ambities en opgaven afkomstig uit nog vast te stellen be-
deze botsende belangen voldoende besproken worden tijdens het participatieproces.
knelpunten en kansen kunnen daarmee gekoppeld worden aan lo-
leid: Deze uitspraken kunnen niet direct worden opgenomen in
caties. Er is gekomen om te werken met 4 deelgebieden, namelijk
de omgevingsvisie. Het is belangrijk om voor deze ambities en
kern Borne, kern Hertme, kern Zenderen en het Buitengebied.
opgaven duidelijk te hebben hoe de gemeenteraad, het college
Visualisaties dragen bij aan de toegankelijkheid van de omgevings-
en andere participanten hier tegenaan kijken. Indien het docu-
visie. De omgevingsvisie zal een thematische indeling en een gebiedsgerichte uitwerking bevatten. Thematische infographics zijn
ment al vergevorderd is, er participatie heeft plaatsgevonden en
een goede manier om de ambities per thema weer te geven. Gezien
men worden in de omgevingsvisie. Indien dit niet het geval is, is
de doorlooptijd zullen er geen gebiedsgerichte visiekaarten opge-
het belangrijk deze ambities en opgaven eerst nog te toetsen
steld kunnen worden voor de deelgebieden. Er is gekozen om pas-
door middel van participatie. Nieuwe ambities en opgaven: deze ambities en opgaven zijn
send bij de status op dit moment een abstracte visiekaart op te ne-
gemaakt moeten worden. Dit kan in het traject van de omgevingsvi-
vaststelling voorzien is, kunnen de uitspraken alsnog opgeno-
men, op basis waarvan in een later stadium visiekaarten voor deel-
afkomstig uit gevoerde gesprekken. Er heeft nog geen, of zeer
gebieden kunnen worden uitgewerkt.
beperkte participatie, over deze ambities en opgaven plaatsgevonden. Het is belangrijk dat deze ambities en opgaven nadrukkelijk aandacht krijgen in het participatieproces, zodat er een wel overwogen afweging gemaakt kan worden of deze ambities en opgaven opgenomen moeten worden in de omgevingsvisie.
Contourennota Omgevingsvisie
8
2.4
Participatie Het is belangrijk dat de omgevingsvisie breed gedragen wordt. Daarvoor moeten verschillende groepen participanten worden
2.5
Tijdens het opstellen van de nieuwe omgevingsvisie zijn meerdere deelvisies nog in ontwikkeling. Het is belangrijk dat deze op een
betrokken. We onderscheiden de volgende groepen: inwoners, ke-
goede manier landen in de omgevingsvisie. Van documenten waar-
tenpartners, stakeholders, ambtenaren, gemeenteraad en college.
bij vaststelling op zeer korte termijn voorzien is, kunnen de strategi-
Participatie kent grofweg drie fasen, namelijk ‘ophalen en informe-
sche uitspraken opgenomen worden in de omgevingsvisie. Bij docu-
ren’, ‘herkennen en toetsen’ en ‘ter inzage legging’. Voor de drie fa-
menten waar vaststelling niet zeker is of waarbij dit niet op korte ter-
sen is het volgende gekozen: Fase 1: raadplegen (trede 2). Deze fase is al doorlopen in het
mijn voorzien is, is het verstandig deze documenten agenderend op
voortraject en is daarmee afgerond. Fase 2: herkennen en toetsen (adviseren, trede 3). Deze fase
1 keer worden betrokken. Fase 3: ter inzagelegging (raadplegen, trede 2). Dit is een
Publicatie in het DSO is een van de wettelijke vereisten. Daarom wordt er voorgesorteerd op de eisen rondom publicatie STOPTPOD. Dit is ook de manier waarop het DSO bedoeld is.
Met betrekking tot het dagvers houden van de omgevingsvisie is het goed om in de omgevingsvisie op te nemen om de hoeveel jaar deze minimaal geëvalueerd moet worden. Er is gekozen om iedere 4 jaar te evalueren en/of actualiseren.
wettelijke vereiste en kan niet worden overgeslagen.
Aandacht voor het beleidshuis is belangrijk. De omgevingsvisie beperkt zich tot uitspraken op strategisch niveau. De uitwerking op tac-
Het is belangrijk dat er op een duidelijke manier wordt gecommuni-
tisch en operationeel niveau vinden plaats in de programma’s en in
ceerd met de verschillende groepen participanten. Er wordt aangeraden een pagina aan de gemeentewebsite toe te voegen, waarop
het omgevingsplan. Veel beleidsdocumenten van gemeente Borne
de voortgang van de omgevingsvisie wordt getoond. Hier kunnen
langrijk om bij de huidige beleidsdocumenten inzichtelijk te maken
participanten de benodigde informatie vinden. Voor het kenbaar maken van participatiemomenten is actievere communicatie, bijvoor-
welke strategische, tactische en operationele uitspraken worden ge-
beeld via flyers en social media, belangrijk.
te nemen en ze bij een actualisatie op te nemen.
moet nog doorlopen worden, waarbij alle doelgroepen minimaal
Wettelijke vereisten en overwegingen
bevatten momenteel uitspraken op verschillende niveaus. Het is be-
daan, zodat duidelijk wordt tot welk instrument deze behoren. De exacte uitwerking van het kostenverhaal past niet binnen het strategische niveau van de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie worden daarom de hoofdlijnen rondom het kostenverhaal en financi-
ele bijdrage opgenomen, maar een verdere uitwerking landt elders. Het is een wettelijke vereiste om de toepassing van milieubeginselen in de omgevingsvisie op te nemen. Hier wordt een aparte paragraaf aangewijd.
Uitgaande van een richtinggevende omgevingsvisie is het de verwachting dat er alleen richtinggevende uitspraken worden opgenomen in de omgevingsvisie. Hierdoor is een plan-m.e.r. procedure niet verplicht. Mochten toch kaderstellende uitspraken gedaan worden, dan wijzigt deze keuze en zal er een plan-m.e.r. procedure doorlopen moeten worden.
Contourennota Omgevingsvisie
9
3
Opbouw van de omgevingsvisie
Contourennota Omgevingsvisie
10
De omgevingsvisie is een vormvrij document. Gemeenten mogen dus zelf bepalen hoe zij hun omgevingsvisie vormgeven en indelen. Het is goed om voorafgaand aan het opstellen van de omgevingsvisie stil te staan bij de gewenste structuur van de omgevingsvisie.
3.1
Detailniveau
In de basis bevat de omgevingsvisie de hoofdlijn van het te volgen beleid en wordt dit uitgewerkt in programma’s. Het is hierbij belangrijk de balans te vinden tussen ruimte laten voor toekomstige ontwikkelingen en het uitzetten van duidelijke contouren. Ook is het belangrijk rekening te houden met de sturingsfilosofie van de Gemeenteraad. De omgevingsvisie is immers het sturingsinstrument voor de gemeenteraad en de programma’s voor het college. Wanneer een gemeenteraad veel controle over het te volgen beleid naar zich toe wil trekken, is een gedetailleerde omgevingsvisie nodig. Echter geldt ook, hoe gedetailleerder de omgevingsvisie, hoe minder toegankelijk deze is voor geïnteresseerden. Er zijn grofweg 3 soorten omgevingsvisies op basis van detailniveau te onderscheiden. Abstracte omgevingsvisie: De omgevingsvisie bevat de strategische hoofdlijn van het vigerend beleid (beleidsneutraal). De visie bestaat uit tekst, en eventueel infographics. De visie bevat geen gebiedsgerichte uitwerking. Nieuwe opgaven en/of keuzes worden geagendeerd voor een omgevingsvisie 2.0 of programma’s. Richtinggevende omgevingsvisie: De omgevingsvisie is gebaseerd op vigerend beleid, maar maakt nieuwe keuzes/uitwerkingen wanneer noodzakelijk. De belangrijke keuzes die gemaakt kunnen én moeten worden, worden opgenomen in de omgevingsvisie.
De overige keuzes worden geagendeerd voor de omgevingsvisie 2.0 of programma’s.
Figuur 2: Afweging typen detailniveaus bij omgevingsvisies
Contourennota Omgevingsvisie
11
Specifieke omgevingsvisie: De omgevingsvisie is een concrete uitwer-
buitengebied en de kernen. Een andere optie is om met 4 deelge-
king van nieuwe opgaven en er worden veel nieuwe keuzes gemaakt.
Indien bij het opstellen van de omgevingsvisie blijkt dat een extra leidend principe toegevoegd moet worden of een bestaand thema geïntegreerd dient te worden met een ander principe, is dit mogelijk. Belangrijk hierbij is dat de kwaliteiten van de fysieke leefomgeving voor gemeente Borne inzichtelijk worden.
Ook bevat de omgevingsvisie een gedetailleerde gebiedsuitwerking. Keuze: Richtinggevende omgevingsvisie Gemeente Borne ziet het huidig beleid en de reeds opgestelde deelvisies als een belangrijke basis voor de omgevingsvisie. Aanvullend op die basis wil de gemeente ruimte hebben om nieuwe aanduidingen van opgaven, knelpunten of kansen op te nemen. Een richtinggevende omgevingsvisie sluit daarmee aan op de wensen van gemeente Borne.
3.3
wenste gebiedsgerichte uitwerking. Er zijn meerdere opties. Geen gebiedsgerichte uitwerking: De omgevingsvisie bevat uitspraken over wat de gemeente wil zijn in de toekomst, maar koppelt
Hoewel de omgevingsvisies integraal naar het ruimtelijk domein kijkt, is
deze uitspraken niet aan locaties. De benoemde opgaven gaan dus
het voor de toegankelijkheid van de omgevingsvisie gewenst om aan de
over het gehele grondgebied. Er wordt geen kaartmateriaal ge-
hand van thema’s orde te scheppen in de ambities, opgaven en kansen.
maakt.
Gebiedsgerichte uitwerking op gemeentelijk niveau (gebiedsoverstijgend): Bij deze opties worden grove locaties benoemd bij specifieke
Afhankelijk van het gewenste detailniveau moet er een keuze gemaakt
ambities en opgaven. Kaartmateriaal blijft beperkt tot gemeentelijke
worden in het aantal benodigde thema’s. Over het algemeen geldt dat zullen worden. Ervaring leert dat het handig is om thema’s te hebben
Keuze: Thematische indeling aan de hand van 5 leidende principes. In de eerste versie van de omgevingsvisie heeft gemeente Borne al een keuze gemaakt in de thematische indeling. Uit de gevoerde gesprekken blijkt dat deze thema-indeling in de basis nog steeds passend is. Wel is gebleken dat de naamkeuze van bepaalde leidende principes duidelijker kan. De thema-indeling is dus overgenomen, maar met enkele naamswijzigingen. De indeling is als volgt: Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving Gezond, inclusief en veilig Ondernemend en gastvrij Verblijven, ontmoeten en toegankelijk Duurzaam en biodivers
Contourennota Omgevingsvisie
Het is mogelijk om onderscheid te maken naar functie. In dat geval nen, bedrijventerrein en centrum. Keuze: gebiedsgerichte uitwerking Aansluitend op de keuze voor een richtinggevende omgevingsvisie, is een gebiedsgerichte uitwerking door middel van deelgebieden (gebiedsgericht) gewenst. In de eerdere versie van de omgevingsvisie is gekozen om te werken met deelgebieden die onderscheidend zijn door de functie. Het scheiden naar functie zorgt echter (onbedoeld) voor minder integraliteit. Uit de gevoerde gesprekken is gebleken dat er wel veel behoefte bestaat aan het borgen van integraliteit. Daarom is gekozen onderscheid te maken tussen buitengebied en de 3 kernen. De gebiedsindeling betreft dan: buitengebied, kern Borne, kern Hertme en kern Zenderen. Bij de kern Borne krijgt het centrum van Borne extra aandacht.
kaarten. Een nadeel van deze uitwerking is dat er een beperkt aan-
hoe minder thema’s er worden gekozen, hoe langer de hoofdstukken over wonen, bedrijvigheid, natuur, duurzaamheid en gezondheid.
mogelijk.
Gebiedsgerichte uitwerking
Afhankelijk van het ambitieniveau moet er gekeken worden naar de ge-
Thematische indeling
Dit houdt niet weg dat er tussen thema’s overlap zal zijn.
Zenderen en de kern Hertme. Andere indelingen zijn natuurlijk ook
kan je kiezen voor een onderscheid tussen natuur, agrarisch, wo-
3.2
bieden te werken, namelijk het buitengebied, de kern Borne, de kern
tal opgaven, keuzes en kansen opgenomen kunnen worden omdat
3.4
de kaart anders te onoverzichtelijk wordt.
Gemeenten kunnen zelf bepalen hoe zij omgaan met visualisaties. Er
Gebiedsgerichte uitwerking door middel van deelgebieden (gebieds-
zijn verschillende keuzes met betrekking tot visualisaties, zoals abstrac-
gericht): Opgaven binnen de gemeente verschillen tussen de deel-
tieniveau en het soort visualisatie. Hieronder worden verschillende op-
gebieden. Voor ieder deelgebied wordt ingegaan op opgaven, keu-
ties toegelicht.
Visualisaties
zes en kansen. Ook wordt er gekeken naar opgaven, keuzes en kansen die voor de gehele gemeente gelden.
Globale ambitie infographic. De visualisatie geeft alle ambities en/of opgaven in één beeld weer. De visualisatie is daarmee een zeer be
Bij een gebiedsgerichte uitwerking met deelgebieden zijn er meerdere
knopte samenvatting van de omgevingsvisie. In deze visualisatie wor-
opties voor de indeling van de deelgebieden.
den geen locatie specifieke uitspraken gedaan. Deze visualisatie wordt
Het mogelijk om onderscheid te maken tussen bebouwd gebied
veel gebruikt in omgevingsvisies zonder gebiedsgerichte uitwerking.
(rood) en onbebouwd gebied (groen). In bebouwd en onbebouwd gebied spelen andere opgaven. Door deze te scheiden kunnen voor
Globale visiekaart. De visualisatie geeft alle ambities en/of opgaven op
de gebieden specifieke opgaven en kansen worden aangegeven. Je
één beeld weer. De visualisatie is daarmee een zeer beknopte samen-
kan hierbij kiezen om met 2 deelgebieden te werken, namelijk het
vatting van de omgevingsvisie. De kaart geeft op een globale manier
12
weer waar opgaven ongeveer spelen. Zo kan deze kaart bijvoorbeeld onderscheid maken tussen opgaven en/of ambities tussen bebouwd en landelijk gebied. De kaart toont geen exacte locaties waar opgaven en/of ambities spelen. Thematische ambitie infographic. Een thematische ambitie infographic geeft per thema beknopt de belangrijkste ambities en opgaven weer Doordat deze infographic over één thema gaat, is er ruimte voor meer informatie over dit thema, dan bij de globale ambitie infographic. De thematische ambitie infographic doet geen locatie specifieke uitspraken. Gebiedsgerichte visiekaart. Indien de omgevingsvisie opgaven en ambities aan specifieke locaties koppelt, is het wenselijk deze locaties op een gebiedsgerichte kaart te tonen. De mate van abstractie van deze locatie gerichte uitspraken bepaalt of er een Plan-MER moet worden uitgevoerd. Door het gebruik van globale uitspraken die ook globaal op de kaart zijn weergegeven, is dit niet nodig (zoals het voorbeeld hiernaast).
Keuze: Combinatie verschillende type visualisatie. Voor een laagdrempelig toegankelijke omgevingsvisie wordt het aangeraden een combinatie van verschillende type visualisaties toe te passen. In de omgevingsvisie gaat zeer waarschijnlijk gewerkt worden met een thematische indeling. De thematische ambitie infographics zijn waardevol om de visie visueel te maken. Daarnaast zal de omgevingsvisie ook een gebiedsgerichte uitwerking bevatten. Gezien de doorlooptijd wordt gekozen om te werken met een globale visiekaart. Ervaring leert dat deze in een vrij korte periode opgesteld kunnen worden. Gebiedsgerichte visiekaarten hebben daarentegen meer afstemmingsmomenten (verschillende controlemomenten) nodig hebben, waardoor een langere doorlooptijd nodig is. De benodigde doorlooptijd past niet binnen de beschikbare tijd van gemeente Borne. In een omgevingsvisie 2.0 kan de gebiedsgerichte visiekaart wel worden opgenomen. Figuur 3: Typen visualisatie
Contourennota Omgevingsvisie
13
3.5
Inhoudsopgave
Zoals uit bovenstaande blijkt, zijn er meerdere opties voor de structuur van de omgevingsvisie. Uit de gesprekken is wel gebleken dat er behoefte is aan een ‘opzet’ voor een inhoudsopgave, zodat de omgevingsvisie iets concreter wordt. Onderstaande inhoudsopgave is gebaseerd op de keuzes in de groene tekstkaders. Mocht de gemeente afwijken van een keuze, is het belangrijk te kijken welke invloed dit heeft op de gewenste inhoudsopgave.
Hoofdstuk 1: Inleiding
Hoofdstuk 2: De identiteit van Borne wat kenmerkt de gemeente en wat zijn de kernwaarden van ge-
meente Borne op dit moment? Waar zijn de inwoners trots op? Hoofdstuk 3: De hoofdlijnen van de visie
wat is per thema de hoofdlijn van de visie voor gemeente Borne? Hoofdstuk 4: Leidende principes wat is de gedetailleerdere ambitie voor elk van de leidende principes voor de gemeente en waar gaat de gemeente de komende tijd mee
aan de slag? Hoofdstuk 5: Gebiedsgerichte uitwerking
wat is de strategische gebiedsgerichte uitwerking van de visie? Hoofdstuk 6: Vervolg en verantwoording hoe is de omgevingsvisie tot stand gekomen en hoe zorgt de gemeente ervoor dat het document doorwerkt in het beleid en de organisatie?
Contourennota Omgevingsvisie
14
4
Leidende principes
Contourennota Omgevingsvisie
15
4.1
Leeswijzer
4.2
Zoals in paragraaf 3.4 is aangegeven is het voor de leesbaarheid van de
Algemene uitgangspunten
Hoofdambities uit eerdere traject Regionale schaalsprong/bevolkingsgroei; het Rijk ziet een schaalsprong voor Twente kansrijk. Borne is hier onderdeel van en benut de kansen. Ook acht gemeente Borne het wenselijk voor het bestaansrecht en het voorzieningenniveau om te groeien. Daarom wil gemeente Borne groeien naar minimaal 30.000 inwoners.
omgevingsvisie belangrijk te werken met thema’s. Hiervoor heeft gemeente Borne 5 thema’s (leidende principes) benoemd. In dit hoofdstuk wordt per leidend principe weergegeven welke ambities en opgaven de gemeente kent. Daarnaast zijn er een aantal overkoepelende uitgangspunten die betrekking hebben op (bijna) alle leidende principes. Deze zijn opgenomen in paragraaf 4.2.
Stimuleren van meervoudig ruimtegebruik en benutten van koppel-
Voor ieder leidend principe is de volgende indeling aangehouden:
kansen: Er is een grote druk op de ruimte. Door meervoudig ruimte-
Visie van het college: in een donkerblauw tekstkader is beknopt de
gebruik en het benutten van koppelkansen kunnen verschillende
visie van het college op het thema opgenomen.
ruimtevragers (zoals speelruimte en wateropslag, of sport en groen)
Beleid: in een lichtblauw tekstkader is opgenomen welke relevante
gecombineerd worden. Zo gaan we zorgvuldig om met de beschik-
beleidsdocumenten zijn vastgesteld en welke relevante beleidsdo-
bare ruimte (Overijssel voor elkaar! Fundament voor de nieuwe Omge-
cumenten in ontwikkeling zijn.
vingsvisie, 2022).
Principes: Onder de leidende principes heeft gemeente Borne ver-
Betrokkenheid van inwoners vergroten: Bij visievorming betrekken
schillende principes gehangen. Per principe is aangegeven welke
we inwoners zoveel mogelijk zonder dat er particpatiemoeheid op-
ambities en opgaven de gemeente heeft met betrekking tot dit punt.
treedt (Nieuwe ambitie).
Hierbij is per ambitie en opgaven aangegeven of dit is opgenomen
Geluk: We houden met alles wat we doen rekening met het Bruto
Versterken Bornse identiteit: Nieuwe ontwikkelingen (in het stedelijk
Twents Geluk (Nieuwe ambitie).
in vastgesteld beleid, is opgenomen in nieuw beleid dat nog vastgesteld dient te worden (deelvisies) of dat het een nieuwe ambitie betreft. Indien het afkomstig is uit vastgesteld beleid of een nog vast te
gebied en landelijke gebied) moeten de identiteit van Borne verster-
stellen deelvisie, is het betreffende document erachter vermeldt.
ken (Groenambitieplan, vaststelling voorzien).
Waarom onderscheid tussen ambities en opgaven uit vastgesteld beleid, nog vast te stellen beleid of nieuwe keuzes? De omgevingsvisie bouwt voort op het huidig beleid van de gemeente. Echter is het ook mogelijk om, indien gewenst, nieuwe ambities of keuzes toe te voegen aan de omgevingsvisie. Het is daarom belangrijk om onderscheid te kunnen maken tussen welke opgaven en ambities reeds zijn vastgelegd in het beleid en wat nieuwe opgaven en ambities zijn. In dit hoofdstuk wordt per leidend principe weergegeven welke ambities en opgaven uit bestaand beleid komen en welke ambities en opgaven nieuwe keuzes zijn. In de uitwerking naar de omgevingsvisie zal een keuze gemaakt moeten worden over het (gedeeltelijk) opnemen van de nieuwe ambities en opgaven.
Contourennota Omgevingsvisie
Aantrekkelijk Borne: Borne is toegankelijk, aantrekkelijk en inclusief voor inwoners, ondernemers en bezoekers, zowel in het rustige buitengebied als in het aantrekkelijke centrum. We zetten daarmee ook in op een goede bereikbaarheid tussen buitengebied en centrum (Nieuwe ambitie)
Vitaliteit en gezondheid: Borne vindt vitaliteit en gezondheid op alle fronten van belang, van de lokale economie tot een sociale, inclusieve en klimaat adaptieve leefomgeving (Nieuwe ambitie).
16
4.3
Wonen in een aantrekkelijke leefomgeving
Hoofdambities uit eerdere traject Wonen: Borne is primair een woongemeente. Ze streeft naar een passend woningaanbod waarbij voor nieuwbouw geldt dat dit bij voorkeur door middel van inbreiding wordt gerealiseerd. Bij nieuwbouw is aandacht voor meervoudig ruimtegebruik en het behoud van de ruimtelijke kwaliteit. Erfgoed: de gemeente behoudt en versterkt haar identiteit, kwaliteit en waarden. Ook wil ze haar cultureel erfgoed en de historische (groen) structuren of elementen behouden en versterken door dit als basis te zien voor nieuwe ontwikkelingen.
Principe 1: We bieden een passende woonruimte voor iedere doelgroep
Geschikte woning voor iedereen: We zetten in op een passend (ge-
ken onderzoeken wel welke mogelijkheden er zijn voor revitalisering
varieerd en betaalbaar) woningaanbod, zodat er voor alle inwoners
(IBOR, vaststelling voorzien).
een passende woning is. Hiervoor kijken we naar de bestaande wo-
king van iedere kern (Strategische kaders vastgoed).
Betaalbaar wonen: In gemeente Borne streven we er naar 70% van de nieuwbouwwoningen betaalbaar is (Woondeal Twente). Daarnaast
Passend voorzieningenaanbod: we streven naar een voorzieningenaanbod (commercieel en maatschappelijk) dat aansluit op de bevol-
ningvoorraad en nieuwbouw (Woonvisie Borne).
Revitaliseren wijken: Sommige wijken zijn verouderd. Voor deze wij-
Hoge verbondenheid: De openbare ruimte moet ontmoeting stimule-
willen we ruimte bieden voor de urgente woonvraag, om die te be-
ren. Daarom geven we ruimte aan manieren om formeel en infor-
dienen zetten we in op versnelling van de sociale woningbouw
meel elkaar te ontmoeten (Nieuwe ambitie).
(Woonvisie Borne).
Beleid Hieronder wordt het relevant beleid voor het leidende principe ‘Aantrekkelijke leefomgeving’ weergegeven. Gemeente Borne beschikt naast onderstaande documenten over nog meer documenten. Hieronder is alleen een overzicht van beleidsdocumenten opgenomen waarin ook een strategische lijn is uitgezet.
Inbreiding voor uitbreiding: De woningbouwopgave wordt zo veel
Principe 3: We koesteren ons erfgoed en landschap:
mogelijk in de kernen gerealiseerd. Bij uitbreiding houden we reke-
ning met de bestaande (landschappelijke) kwaliteiten (Nieuwe ambi-
Twentse stedenband de groene verbindingszone tussen het Natio-
tie). In het buitengebied zijn rood-voor-rood initiatieven toegestaan
naal Landschap Noordoost Twente en de landgoederenzone van
(Regionale spelregels Zuidwest Twente) en is maatwerk mogelijk bij bij-
Zuidoost Twente (Twickel). We willen het karakteristieke landschap
zondere panden (Beter benutten van de bestaande woningvoorraad). Om
behouden en versterken (Structuurvisie Borne).
inbreiding aan te moedigen zetten we in op het beter benutten van Vastgesteld Woonvisie Borne 2022 (2022) Woondeal Twente (2022) Welstandsnota (2004) Landschapsanalyse gemeente Borne (2020) Versneld bouwen Tweesporenkoers huisvesting nieuwe Bornenaren en ontheemden (2023) Regionale woonzorgvisie (2023) Strategische kaders vastgoedmanagement (2012) Regionale spelregels Zuidwest Twente (2021) Structuurvisie Borne (2014) Welstandsnota (2004) Visie vrijetijdseconomie (2023) Beter benutten van de bestaande woningvoorraad (2024)
Ruimtelijke (groene) kwaliteit: gemeente Borne zet in op een toe-
de bestaande woningvoorraad (Nieuwe ambitie).
komstbestendig en duurzaam platteland, met een perspectief voor
Zelfstandig wonen als uitgangspunt: We willen dat iedereen zo lang
landbouwers en aandacht voor groenstructuren en natuur. Daar-
mogelijk zelfstandig woont (Woonvisie). Daarom moedigen we initia-
naast zet de gemeente zich in voor het behoud en de landschappelijke versterking van de Groene Poort (Nieuwe Ambitie).
stimuleren we de doorstroming (Woonvisie). Ook stimuleren we ge-
Prominente plek voor erfgoed en historische elementen: We willen
clusterde (zorggeschikte) woningen rondom woonzorglocaties (Regi-
het cultureel erfgoed en historische structuren of elementen in de
onale woonzorgvisie).
gemeente behouden en versterken en de basis laten vormen voor
Speciale doelgroepen: Voor speciale doelgroepen faciliteren we wo-
nieuwe ontwikkelingen (Welstandsnota).
ningen op basis van een specifiek voordoende lokale vraag (Nieuwe
Bescherming van beschermd dorpsgezicht: In Oud Borne worden activiteiten toegevoegd die onderscheidend zijn en passen bij de
ambitie).
identiteit van Borne. Hierbij wordt de historische kwaliteit van het bePrincipe 2: We versterken de verblijfskwaliteit:
In ontwikkeling Woonzorgvisie, nog vast te stellen. Vastgoedvisie, nog vast te stellen. IBOR, nog vast te stellen.
tieven met betrekking tot levensloopbestendige woningen aan en
Koesteren van de Groene Poort: De Groene Poort vormt binnen de
schermd dorpsgezicht behouden en beschermen (Visie vrijetijdseco-
Klimaatbestendige wijk om in te wonen: Onze wijken zijn klimaatbestendig door adaptatie of mitigatie. Ruimte voor kwalitatieve groenen blauwstructuren is hier een onderdeel van (Watertakenplan).
nomie).
Publiekstrekkers in beeldbepalende panden: Bij leegstaande karakteristieke panden willen we het liefst een openbare functie in deze gebouwen. We willen deze bijzondere gebouwen graag open houden voor bezoekers (Visie vrijetijdseconomie).
Contourennota Omgevingsvisie
17
4.4
Gezond, inclusief en veilig
Hoofdambities uit eerdere traject Leefbaarheid: Borne hecht waarde aan leefbare kernen met goede voorzieningen. Borne is bovendien toegankelijk, aantrekkelijk en inclusief voor inwoners en bezoekers. Passende bereikbaarheid tussen het buitengebied en centrum is belangrijk. Gezondheid: Gemeente Borne vindt vitaliteit en gezondheid op alle fronten belangrijk, van de lokale economie tot een sociale, inclusieve en klimaat adaptieve leefomgeving. Daarnaast stimuleert Borne spelen en bewegen in een gezonde openbare ruimte.
Beleid Hieronder wordt het relevant beleid voor het leidende principe ‘Gezond, inclusief en veilig’ weergegeven. Gemeente Borne beschikt naast onderstaande documenten over nog meer documenten. Hieronder is alleen een overzicht van beleidsdocumenten opgenomen waarin ook een strategische lijn is uitgezet. Vastgesteld Gezond en Actief Leven Akkoord – Borne gezond (2023) Integraal veiligheidsplan Borne (2023) Visie Sociaal domein (2021) Nota geluidbeleid en hogere grenswaarden (2010) Beleidsvisie externe veiligheid (2013l) Meedoen is de Kunst! 2024+(2023) Gezonde generatie in Twente: Een visie op de publieke gezondheid in Twente (GGD Twente 2024-2027) Inclusieagenda 2024+ (2024) Preventie- en handhavingsplan alcohol 2025-2028 Regioplan Twente (Twentse Koers, 2023-2026) Programmaplan Sociaal Domein 2023-2026 In ontwikkeling Speelbeleid, nog vast te stellen. Blik op morgen. Perspectief op een betere toekomst. Re-integratieverordening Participatieweg gemeente Borne 2023
kunnen zij op een passende manier deelnemen aan de maatschap-
Lokaal preventieakkoord Borne
pij (Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Borne 2023).
Inclusieve wijken: We willen een gemeente zijn waar inwoners om-
Principe 1: We bevorderen een gezonde en veilige leefomgeving:
zien naar elkaar, elkaar vanuit gelijkwaardigheid een plek gunnen
Fysiek en sociaal veilig: We hebben aandacht voor de fysieke veilig-
en waar mensen, naar vermogen, daadwerkelijk kunnen meedoen
heid in onze gemeente (Integraal veiligheidsplan). Hieronder verstaan
en iedereen ertoe doet (Visie sociaal domein).
we diverse aspecten. We hanteren in ieder geval de minimale milieunormen (Gezamenlijk VTH beleid Twente). Ook beschermen we
Principe 3: We zetten in op preventie en samenredzaamheid:
onze inwoners beschermd tegen externe veiligheidsrisico’s van ge-
vaarlijke stoffen en tegen gezondheidsrisico’s door geluid, geur en
heid waar inwoners zelf in staat zijn de regie over hun eigen leven te
uitstoot van fijnstof (Gezamenlijk VTH beleid Twente). Ook verbeteren
voeren. Preventie is hierbij belangrijk (Visie sociaal domein).
we de water- en luchtkwaliteit en ruimen we bodemverontreiniging
mogelijk zelfstandig (Visie sociaal domein).
veilig mogelijke passage van de spoorverbinding (Nieuwe ambitie).
Sociaal veilig: We hebben aandacht voor de sociale veiligheid in
Verminderen zorgvragen door middel van preventie: Door middel van preventie beperken we de zorgvraag en wonen mensen zo lang
doelmatig (Nieuwe ambitie). Daarnaast zetten we ons in voor een zo
Positieve gezondheid als basis: We streven naar positieve gezond-
Realiseren van goede informatievoorziening: Inwoners blijven zo-
onze gemeente. Bij ingrepen in de fysieke omgeving houden we re-
lang mogelijk zelfstandig. Goede informatievoorzieningen zijn nood-
kening met sociale veiligheid (Integraal veiligheidsplan).
zakelijk om dit te kunnen realiseren (Visie sociaal domein).
Uitnodigende omgeving om te bewegen: De openbare ruimte nodigt uit om te spelen en bewegen. Zo blijven we samen gezond (GALA
Principe 4: We streven naar passend onderwijs
plan van aanpak en JOGG). Daarnaast streven we naar een rookvrije
Inclusief onderwijs: In Borne streven we naar inclusiever onderwijs (Inclusieagenda).
omgeving (Nieuwe ambitie).
Avontuurlijke schoolpleinen: We verkennen de opties om schoolplei-
Principe 2: We streven naar betekenisvol mee doen voor alle groepen
nen meer avontuurlijk te maken. Dit sluit aan bij de ambitie om meer
en individuen:
avontuurlijke speelplekken in de gemeente te faciliteren (Speelbeleid,
vaststelling voorzien).
De openbare ruimte is toegankelijk voor iedereen: De openbare ruimte wordt ingericht met oog voor toegankelijkheid voor alle inwoners, ongeacht hun fysieke, sociale of mentale mogelijkheden. In
Veilige schoolomgeving: We hebben aandacht voor de verkeersveiligheid rondom scholen (nieuwe ambitie).
gemeente Borne willen we dat alle openbare en zorggerelateerde gebouwen toegankelijk zijn voor mindervalide mensen (Inclusie agenda).
Werken is meedoen: Voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zetten we in op een baan die aansluit op hun capaciteiten. Zo
Niet vastgesteld, wel gehanteerd
Contourennota Omgevingsvisie
18
4.5
Ondernemend en gastvrij
Principe 1: We faciliteren de ontwikkeling van vrijetijdseconomie
Hoofdambities uit eerdere traject Economie: Gemeente Borne streeft naar een bloeiend centrum met passende voorzieningen. In het centrum is daarom de focus gelegd op commerciële functies. In de woonwijken ligt de focus op maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast zoekt Borne naar de mogelijkheden om de ruimte op bestaande bedrijventerreinen beter te benutten. Vrijetijdseconomie: Gemeente Borne streeft naar waardevolle vrijetijdseconomie die een optimale bijdrage levert aan de vitaliteit van Borne en het welzijn van inwoners.
Beleid Hieronder wordt het relevant beleid voor het leidende principe ‘Ondernemend en gastvrij’ weergegeven. Gemeente Borne beschikt naast onderstaande documenten over nog meer documenten. Hieronder is alleen een overzicht van beleidsdocumenten opgenomen waarin ook een strategische lijn is uitgezet. Vastgesteld Visie vrijetijdseconomie (2023) Regionale programmingsafspraken bedrijventerreinen Regio Twente (2023) Spelregels buitengebied (2021) In ontwikkeling Economische visie, nog vast te stellen. Stedenbouwkundige centrum visie, nog vast te stellen.
We moedigen innovatie in bedrijvigheid aan: Innovatie en duur-
Ruimte voor passende recreatie in het buitengebied. De Groene
zaamheid zijn essentieel in het toekomstperspectief. De gemeente
Poort is een aantrekkelijk recreatiegebied. Daarom versterken we
is bereid om met agrarische bedrijven te kijken op welke manier de
de wandel- en fietsnetwerken. We houden de draagkracht van het
bedrijfsvoering aangepast of verbreed kan worden (Nieuwe ambitie).
gebied in de gaten (Visie vrijetijdseconomie).
Ruimte voor lokale initiatieven: We streven naar het versterken van
Historie en cultuur: Gemeente Borne kent veel erfgoed, monumen-
de ruimtelijke identiteit en kwaliteit. Werkgelegenheid draagt hier
ten en historische bebouwing. We willen het erfgoed beter benutten
aan bij. Hiervoor staan we open voor particuliere initiatieven die een
en toegankelijker maken voor vrijetijdseconomie. Graag zouden we
bijdrage leveren aan deze identiteit/kwaliteit (Spelregels buitengebied).
de beleving van het textielverleden in de openbare ruimte verster
ken (Visie vrijetijdseconomie).
Principe 3: We streven naar bedrijvigheid passend bij de identiteit van
Balans inwoner en bezoeker: Borne streeft naar een waardevolle
Borne
vrijetijdseconomie die een optimale bijdrage levert aan de vitaliteit
van Borne en het welzijn van inwoners. We zetten daarmee in op
tensieve veehouderij. Omschakeling van een grondgebonden agra-
een vrijetijdseconomie die aansluit bij de wensen van bezoekers en
risch bedrijf of intensieve veehouderij naar een niet-agrarisch bedrijf
inwoners (Visie vrijetijdseconomie).
is toegestaan mits wordt voldaan aan de spelregels voor nieuwe
Regionale positie versterken: De vrijetijdseconomie, historie en cul-
ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied (Nieuwe ambitie).
tuur moet een bijdrage leveren aan de onderscheidende kracht van
Passende agrarische activiteiten: We volgen landelijk beleid voor in-
Ruimte voor nieuwe ontwikkelingen en innovaties: We kijken naar
Borne en daarmee de positie van Borne binnen de regio Twente
de veranderingen in de landbouw, de energietransitie, klimaatopga-
versterken (Visie vrijetijdseconomie).
ven en stikstof- en natuuropgaven. We geven ruimte aan nieuwe
Passend evenementenaanbod: Borne heeft een rijk evenementen-
ontwikkelingen en innovaties (Buitengebied Borne).
aanbod. De vele evenementen dragen bij aan de levendigheid van het centrum van Borne (Nieuwe ambitie).
Door ontwikkelen bedrijventerreinen: Uitbreiding van bedrijventerreinen wordt, op korte termijn, niet voorzien (Economische visie, vaststelling voorzien). We streven echter wel naar duidelijke kaders voor het
Principe 2: We staan zij aan zij met ondernemers die willen ondernemen
verkleuren van bedrijvenlocaties naar andere functies, zoals wonen
(Nieuwe ambitie).
In Borne richten we ons op de kleinschaligheid en startups die inpasbaar zijn in de bestaande structuur van de bebouwde kom (Economische visie, vaststelling voorzien).
We dragen bij aan een evenwichtige regionale arbeidsmarkt: In de regio streven we naar evenwicht tussen het aantal beschikbare banen en het werkzame deel van de beroepsvertaling (Economische visie, vaststelling voorzien). Hoewel Borne primair een woongemeente
is, hebben we oog voor een passend aanbod aan werkgelegenheid (Nieuwe ambitie).
Contourennota Omgevingsvisie
19
4.6
Verblijven, ontmoeten en toegankelijk
Hoofdambities uit eerdere traject Mobiliteit: Borne is in beweging, de openbare inrichting wordt meer en meer een omgeving waar mensen verblijven en ontmoeten. Mensen verplaatsen zich met verschillende modaliteiten waarbij we meer en meer willen inzetten op lopen, fietsen en flexibel openbaar vervoer. Door wegen te upgraden van 50 naar 30 km/uur wordt de verkeersveiligheid verbeterd en ontstaat er meer ruimte voor voetgangers, fietsers, groen, verblijven en ontmoeten. Door meer voet- en fietsverbindingen aan te gaan leggen willen we de bereikbaarheid verbeteren.
Principe 1: We koppelen en verbinden netwerken en gebieden
Principe 2: We passen het STOMP-principe toe
Verbinding voor langzaam verkeer: We willen langzaam verkeer sti-
verleid om het STOMP-principe toe te passen. STOMP staat voor
verkeer. We verleiden mensen door veilige en vlotte voet- en fiets-
Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, MaaS, Particuliere auto. De
verbindingen aan te leggen. Doordat doorgaand verkeer straks om
verschuiving zorgt voor een gezonde en schonere mobiliteit (Mobili-
extra aandacht voor het stuk tussen het commercieel centrum, sport
Vastgesteld Visie op sport en bewegen, herijking 2022 (2022) Visie en plaatsingsbeleid Laadinfrastructuur (2022) Integraal huisvestingsplan 2017-2034 (2017) Uitgangspunten mobiliteitsvisie (2022) Masterplan Centrum (2009) PIP Vloedbeltverbinding (2024) In ontwikkeling Mobiliteitsvisie, nog vast te stellen Kom naar Buiten! Beweeg- en speelruimtebeleidsplan, nog vast te stellen Woonzorgvisie, nog vast te stellen Onderzoek Rapportage Kansen om barrières in Borne te slechten
en fietsvriendelijker te maken. Hierdoor zal de auto meer naar de
Realisatie van de Vloedbeltverbinding: Door de Vloedbeltverbinding
randen verschoven worden. We transformeren wegen van 50 naar 30 km/uur en 80 naar 60 km/uur (Mobiliteitsvisie, vast-stelling voorzien).
streven we naar het verminderen van het (sluip)verkeer door de ker
Ruimte voor lopen en fietsen: We willen de opties verkennen om be-
leg van de Vloedbeltverbinding kan de N743 geüpgraded worden,
staande straten te transformeren naar fietsstraten. Ook verleiden we
waarbij onder andere de toegestane snelheid verandert (Rapportage
mensen om te fietsen door fietsparkeervoorzieningen te verbeteren en uit te breiden (Uitgangspunten mobiliteitsvisie).
Kansen om barrières in Borne te slechten).
Loop- en fietsvriendelijk: Er liggen kansen om het centrum nog voet-
en Oud-Borne en woonwijken (Mobiliteitsvisie, vaststelling voorzien).
nen van Borne en Zenderen (PIP Vloedbeltverbinding). Na de aan-
Beleid Hieronder wordt het relevant beleid voor het leidende principe ‘Verblijven, ontmoeten en toegankelijk’ weergegeven. Gemeente Borne beschikt naast onderstaande documenten over nog meer documenten. Hieronder is alleen een overzicht van beleidsdocumenten opgenomen waarin ook een strategische lijn is uitgezet.
teitsvisie, vaststelling voorzien).
Borne rijdt kunnen oude verbindingen in ere hersteld worden. Er is
STOMP-principe als basis: Als we de deur uit stappen worden we
muleren en zien daarom graag meer verbindingen voor langzaam
Lopen en fietsen stimuleren: In gemeente Borne willen we de open-
Passend Openbaar vervoer: We zetten in op een goede bereikbaar-
bare ruimte zo inrichten dat mensen hier meer verblijven en ontmoe-
heid via (hoogwaardig) openbaar vervoer en vormen daarmee een
ten. Door mensen te verleiden willen we een modal split verandering
belangrijke schakel tussen de grote steden in Twente (Provincie
van auto naar lopen, fietsen en openbaarvervoer bewerkstellingen.
Overijssel Concessie). We streven ook naar (aanvullende) flexibele
(Mobiliteitsvisie, vaststelling voorzien).
OV-verbindingen. We willen dat zoveel mogelijk mensen zelfstandig
Goede bereikbaarheid: Borne zet in op een goede bereikbaarheid
kunnen reizen (Uitgangspunten mobiliteitsvisie).
voor iedereen en voor alle modaliteiten en doen dit vanuit het
Inzetten op elektrische auto’s en passende laadinfrastructuur: Indien
STOMP principe. STOMP staat voor Stappen, Trappen, Openbaar
mensen gebruik maken van een auto willen we het elektrische auto-
vervoer, MaaS, Particuliere auto. Lopen en fietsen is voor bijna ie-
gebruik stimuleren (Uitgangspunten mobiliteitsvisie). Daarom staan
dereen laagdrempelig zodat meer mensen mee kunnen doen. We
we open voor toekomstige innovatieve ideeën, bijvoorbeeld op het
streven naar nieuwe verbindingen voor voetgangers en fietsers,
gebied van laadinfrastructuur (Uitgangspunten mobiliteitsvisie).
flexibel openbaarvervoer en voldoende fietsparkeerplaatsen en au-
Ruimte voor lopen en fietsen: Er liggen kansen om het centrum au-
toparkeren rondom het centrum (Mobiliteitsvisie, vaststelling voor-
toluw te maken. Zo ontstaat er meer ruimte voor de voetganger en
zien).Verbinding voor langzaam verkeer: We willen langzaam ver-
de fietser. Ook verkennen we of het mogelijk is om wegen te trans-
keer stimuleren en zien daarom graag meer verbindingen voor lang-
formeren van 50 naar 30 km/uur en 80 naar 60 km/uur (Mobiliteitsvi-
zaam verkeer. Er is extra aandacht voor het verbeteren van de ver-
sie, vaststelling voorzien).
bindingen tussen het commerciële centrum, Oud Borne en de Bornse Maten (Masterplan Centrum).
Contourennota Omgevingsvisie
20
Principe 3: We clusteren onze voorzieningen, tenzij..
Principe 4: We nodigen uit tot spelen, bewegen en ontmoeten
Voorzieningenstructuur sluit aan op de bevolkingsgroei: Borne wil
passend voorzieningenaanbod nu en in de toekomst (Nieuwe ambitie). Behoud van commerciële voorzieningen in het centrum: De com-
sie). We kijken ernaar om het voet- en fietspadennetwerk uit te brei-
merciële voorzieningen worden in het centrum van Borne geclus-
den en willen de kwaliteit verbeteren. We gaan van kunnen naar
terd. Zo houden we het kernwinkelgebied levendig en tegelijkertijd
verleiden (Mobiliteitsvisie, vaststelling voorzien).
compact (Masterplan Centrum). Ook zien we kansen voor het behou-
Ruimte voor avontuurlijk spelen: Speelomgeving voor kinderen nodi-
den en versterken van de identiteit van het centrum en kansen voor
gen uit om avontuurlijk te spelen. Dit draagt bij aan de ontwikkeling
de openbare ruimte in het centrum (Nieuwe ambitie).
van kinderen (vallen en opstaan, eigen fouten maken, etc.) (Speelbe-
Leefbare kernen: Borne zet in op een bloeiend centrum met bijbeho-
leid, vaststelling voorzien).
rende voorzieningen. Borne hecht waarde aan leefbare kernen met goede voorzieningen. Hierbij hoort vergroening en het faciliteren van verblijven (Masterplan Centrum).
Fiets- en voet als standaard voor korte afstanden: Voor korte afstanden maakt de auto plaats voor de fiets of gaan we te voet. Zo bewegen we meer in ons dagelijks leven (Uitgangspunten mobiliteitsvi-
graag groeien naar minimaal 30.000 inwoners. We streven naar een
Omarmen van urban sports: Nieuwe sporten in de openbare ruimte zoals freerunnen, calisthenics, skaten worden omarmd (Speelbeleid, vaststelling voorzien).
Horeca inzetten als ontmoetingsfunctie: We streven naar levendige horeca, het liefst geconcentreerd bij elkaar in het centrum. We hebben oog voor de balans tussen commerciële en paracommerciële horeca (Nieuwe ambitie).
Passend aanbod aan maatschappelijke voorzieningen: Om de leefbaarheid te behouden, streven we naar een passend aanbod aan maatschappelijke voorzieningen (Nieuwe ambities).
Bereikbaarheid van voorzieningen is gezien de vergrijzing belangrijk. We streven naar optimale bereikbaarheid van voorzieningen, met extra aandacht voor maatschappelijke voorzieningen (Mobiliteitsvisie, vaststelling voorzien). De gebieden onder het spoor en in de
Bornse Maten vragen mogelijk extra aandacht (Nieuwe ambitie).
Balans clustering en bereikbaarheid van zorg: We streven naar een clustering van zorg in verband met combinatievoordelen. Echter is het belangrijk dat zorgvoorzieningen toegankelijk en bereikbaar zijn, zodat iedere inwoner binnen een acceptabele reistijd zorg heeft. We streven voor ontmoeten, huisartsenzorg en apotheek naar wandelafstand en voor supermarkt naar fietsafstand (woonzorgvisie, vaststelling voorzien).
Contourennota Omgevingsvisie
21
4.7
Duurzaam en biodivers
Overkoepelend aan de principes
Hoofdambities uit eerdere traject Ruimtelijke (groene) kwaliteit: gemeente Borne zet in op een toekomstbestendig en duurzaam platteland, met een perspectief voor landbouwers en aandacht voor groenstructuren en natuur. Daarnaast zet de gemeente zich in voor het behoud en de landschappelijke versterking van de Groene Poort. Duurzaamheid: Gemeente Borne zet in op duurzaamheid door middel van water en bodem sturend, klimaatadaptatie, vergroening, circulariteit en het zijn van broeikasgasneutraal. Daarnaast zet Borne in de warmtetransitie in op duurzame, betrouwbare en betaalbare warmte.
Vastgesteld Programmaplan duurzaamheid 2024-2027 Watervisie vechtstromen 2050 (2021) Samen stapsgewijs naar een CO2-neutraal Borne (2021) Watertakenplan Borne 2022-2026 (2021) Beleidsnotitie Snippergroen (2013) Warmteprogramma Borne (2024) Energievisie (2021) Strategische kaders vastgoedmanagement (2012) Spelregels buitengebied (2021) Landschapsanalyse gemeente Borne (2022) In ontwikkeling Groenambitieplan Borne, nog vast te stellen. Niet vastgesteld, wel gehanteerd Visie bodem en ondergrond Borne
We ontstenen de buitenruimte: We creëren ruimte voor groen door
Integreren van duurzaamheid in andere beleidsterreinen: In nieuwe
stenen en zinloze verharding te verwijderen of bestrating waterdoor-
plannen voor de fysieke leefomgeving worden belangrijke duur-
latend te maken. Zo maakt de ruimte voor bijvoorbeeld de auto,
zaamheidsaspecten meegenomen. Ook verankeren we dit onder-
waar mogelijk, plaats voor groen en water. Ook op bedrijventerrei-
werp goed in nieuwe beleidsdocumenten (Programmaplan duurzaam-
nen willen we steen vervangen door groen (Groenambitieplan, vaststel-
heid 2024-2027).
ling voorzien).
Principe 1: We passen ons aan aan veranderingen in het klimaat
Principe 3: We gaan voor circulariteit
Beleid Hieronder wordt het relevant beleid voor het leidende principe ‘Duurzaam en biodivers’ weergegeven. Gemeente Borne beschikt naast onderstaande documenten over nog meer documenten. Hieronder is alleen een overzicht van beleidsdocumenten opgenomen waarin ook een strategische lijn is uitgezet.
Inzetten op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie: Bij bestaande bouw zetten we in op klimaatadaptatie. Bij nieuwbouw streven we
maatdoelen zetten we in op werken met hernieuwbare grondstoffen,
naar klimaatmitigatie (Watertakenplan 2022 t/m 2026 in combinatie met
goederen en materialen (Programmaplan duurzaamheid 2024-2027).
Strategische kaders vastgoed).
Ook zetten we ons in om minder producten te gebruiken om zo het
De 4 B’s als basis: We leveren een bijdrage tegen klimaatverande-
grondstofgebruik te minimaliseren (Programmaplan duurzaamheid
ring door middel van de 4 B’s. De 4 B’s staan voor: Bewustwording, Bomen planten, Beschermen regenwoud en Biodiversiteit verster
Inzetten op hernieuwbare grondstoffen: Om bij te dragen aan de kli-
2024-2027).
Verminderen van afvalstromen: In onze gemeente verminderen we
ken (Groenambitieplan, vaststelling voorzien).
het afval en waar mogelijk recyclen we afvalstromen tot opnieuw in-
Duurzaam platteland: Borne zet in op een toekomstbestendig en
zetbare grondstoffen (Programmaplan duurzaamheid 2024 - 2027).
duurzaam platteland, met een goed perspectief voor agrariërs en recreatie, met respect en aandacht voor groenstructuren en natuur
Principe 4: We worden broeikasneutraal
(Spelregels buitengebied).
Verminderen van de uitstoot van broeikasgassen: We willen dat de uitstoot van broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990 met 49%
Principe 2: We vergroenen
Het uitganspunt is ‘Groen, tenzij’: We behouden groenstructuren zo
is gedaald (Programmaplan duurzaamheid 2024 - 2027).
Energietransitie: Voor duurzame energiewinning zetten we in het
veel mogelijk. Als dat niet kan kijken we naar verplaatsing en com-
opwekken van hernieuwbare energie. We geven de voorkeur aan
pensatie. De laatste optie is verdwijnen. (Groenambitieplan, vaststelling
zon op daken en stimuleren kleinschalige duurzame energiewinning.
voorzien).
Op bedrijventerreinen zien we graag vergroting van circulariteit en
Voldoende kwalitatief groen in de openbare ruimte: We handhaven
toevoeging van zonnepanelen (Programmaplan duurzaamheid 2024 -
de boomnorm (Nieuwe ambitie) en hebben kwalitatief hoogwaardig
2027).
groen in de openbare ruimte, zowel in woonwijken als op bedrijven-
Warmtetransitie: In Borne hebben we aandacht voor de warmtetran-
terreinen (Groenambitieplan, vaststelling voorzien). Ook willen we bij
sitie. Per wijk wordt een wijkuitvoeringsplan opgesteld om vast te
elke uitbreiding klimaatbuffers realiseren (Groenambitieplan, vaststel-
leggen hoe de wijk van het gas af kan (Warmteprogramma).
ling voorzien).
Betaalbare transitie: De energietransitie moet voor iedereen in onze gemeente betaalbaar zijn (Warmteprogramma).
Contourennota Omgevingsvisie
22
Principe 5: We bieden ruimte aan water
Driestapsstrategie als basis: We willen voor Borne de driestapsstrategie aan houden om water zo goed mogelijk vast te houden, te bergen en als laatste optie pas afvoeren (Watertakenplan).
Voldoende waterberging: We realiseren voldoende ruimte voor waterberging om wateroverlast te voorkomen (Watertakenplan).
Verzekering van drinkwater: Wegens de drinkwaterproblematiek gaan we de opties voor besparing verkennen. Hergebruik van regenwater biedt hiervoor kansen (Programmaplan duurzaamheid 2024 2027).
Keuze Het is belangrijk om per ambitie of opgave duidelijk te hebben of dit uit vastgesteld beleid of nog vast te stellen beleid afkomstig is of dat een volledig nieuwe ambitie of opgaven betreft. Hieronder wordt aangegeven hoe er met deze 3 soorten omgegaan kan worden. Ambities en opgaven afkomstig uit vastgesteld beleid: Deze uitspraken kunnen direct worden opgenomen in de omgevingsvisie. Ze zijn immers al bij de gemeenteraad behandeld en er zal ook al participatie over hebben plaatsgevonden. In principe is iedereen het (in grotere of kleinere mate) eens met de ambities en opgaven in vastgesteld beleid. Ambities en opgaven afkomstig uit nog vast te stellen beleid: Deze uitspraken kunnen niet direct worden opgenomen in de omgevingsvisie. Het is belangrijk om voor deze ambities en opgaven duidelijk te hebben hoe de gemeenteraad, het college en andere participanten hier tegenaan kijken. Indien het document al vergevorderd is, er participatie heeft plaatsgevonden en vaststelling voorzien is, kunnen de uitspraken alsnog opgenomen worden in de omgevingsvisie. Indien dit niet het geval is, is het belangrijk deze ambities en opgaven eerst nog te toetsen door middel van participatie. Nieuwe ambities en opgaven: deze ambities en opgaven zijn afkomstig uit gevoerde gesprekken. Er heeft nog geen, of zeer beperkte participatie, over deze ambities en opgaven plaatsgevonden.
Het is belangrijk dat deze ambities en opgaven nadrukkelijk aandacht krijgen in het participatieproces, zodat er een wel overwogen afweging gemaakt kan worden of deze ambities en opgaven opgenomen moeten worden in de omgevingsvisie.
Contourennota Omgevingsvisie
23
5
Aandachtspunten
Contourennota Omgevingsvisie
24
In het vorig hoofdstuk zijn diverse ambities en opgaven per leidend prin-
in de gemeente moet meegroeien met de bevolkingsgroei of dat hier-
Ruimte voor klimaatbestendigheid en druk op de ruimte
cipe opgenomen. Een aantal ambities en opgaven tonen echter moge-
voor gekeken wordt naar de werkgelegenheid in andere gemeenten.
Gemeente Borne wil meer ruimte geven aan groen en water in bebouwd
lijke botsende belangen. Over deze botsende belangen zullen keuzes
Om dat mogelijk te maken is er of meer ruimte voor werken nodig, even-
gebied. Dit onder andere vanwege klimaatbestendigheid, maar ook om-
gemaakt moeten worden. Dit kan in het traject van de omgevingsvisie,
tueel in het buitengebied en/of door intensivering van werklocaties, of
dat het bijdraagt aan de leefbaarheid. Om meer ruimte aan groen en
maar de botsende belangen kunnen ook agenderend worden opgeno-
moet de draagkracht van de infrastructuur voldoende zijn voor het facili-
water te kunnen geven, moet er ruimte ‘gewonnen’ worden. Hierbij botst
men in de omgevingsvisie. De keuze wordt in dat geval later gemaakt,
teren van woon-werkverkeer.
het met andere ruimtevragers:
bijvoorbeeld bij de uitwerking van een programma. De belangrijkste aan-
Minder ruimte voor de auto in bebouwd gebied, terwijl de auto (nog)
dachtspunten brengen we hierna in beeld. Een discussie hierover kan
Inbreiding en behoud identiteit van de dorpen
het dominante vervoersmiddel in de gemeente is. Ook voor korte af-
richting geven van de op te stellen omgevingsvisie.
De gemeente Borne streeft naar het realiseren van woningen door mid-
standen.
del van inbreiding. Tegelijkertijd wil de gemeente de identiteit van de
Uitbreidingsvraag voor functies in het buitengebied gaat vaak ten
Bevolkingsgroei en beoogde doelgroepen