CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Benchmark sociale basis zes Twentse gemeenten

Beeldvormende commissievergadering 6 oktober 2026, gemeente BorneBij agendapunt: Uitkomsten onderzoek Sociale Basis en proces vervolg30.570 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

• Continu monitoren en bijsturen: Meet jaarlijks het bereik van minimaregelingen en pas beleid aan als bepaalde groepen (alleenstaande ouderen of jongeren in armoede) achterblijven. Richt een laagdrempelig fonds in voor urgente hulp buiten bestaande kaders (maatwerkpotje). Best practice: Verschillende benchmarkgemeenten werken met integraal klantcontact om financiºle problemen snel en mensgericht op te lossen – bijvoorbeeld ØØn huishouden, ØØn plan via sociale teams of “schuldenfunctionarissen” die wijkgericht werken. Zulke initiatieven, gecombineerd met intensieve trajectbegeleiding (denk aan het Jongeren Perspectief Fonds voor schuldenafbouw), versterken de bestaanszekerheid. 2. Financiering De financiering van de sociale basis is in Twente overwegend structureel en solide geregeld. Verschillende gemeenten kennen meerjarige subsidierelaties met welzijnsorganisaties, sport- en cultuurverenigingen en vrijwilligersorganisaties. Dit betekent dat het fundament er ligt en partners doorgaans op continuïteit kunnen rekenen. Tegelijkertijd bestaan er overal kansen om middelen flexibeler en integraler in te zetten. Veel gemeenten maken al werk van het ontschotten van budgetten: door rijksmiddelen te bundelen (zoals de brede SPUK en de regionale Twentse Koers) ontstaat ruimte om preventief te investeren over de domeingrenzen heen.

Zo worden sport-, zorg- en welzijnsgelden gecombineerd voor gezamenlijke projecten. De uitdaging is om pilotfinanciering en tijdelijke impulsen te vertalen naar structurele investeringen wanneer ze succesvol blijken. Daarnaast is scherper inzicht nodig in de effectiviteit van bestedingen – sturen op maatschappelijke resultaten in plaats van op output – zodat iedere euro in de sociale basis maximaal rendeert. Aanbevelingen • Bundel en integreer budgetten: Ga door op de ingezette lijn om financiering vanuit verschillende bronnen te combineren. Bijvoorbeeld: gebruik het Gezond en Actief Leven Akkoord-middelen voor gecombineerde projecten (zoals sport en ontmoetingsactiviteiten voor kwetsbare groepen) en voorkom verkokering van potjes. Regionale samenwerking (bijvoorbeeld een Twents fonds voor sociale basis) kan helpen om middelen slim te bundelen. • Maak innovatie structureel: Zet succesvolle pilots om in vast beleid. Als een project (bijvoorbeeld een buurtkamer of preventief huisbezoekprogramma) zijn waarde bewijst, zorg voor doorlopende financiering door middelen te verschuiven van duurdere vormen van zorg naar deze lichte voorziening. Borg dit in de meerjarenbegroting, zodat initiatieven niet na een paar jaar stoppen vanwege geldgebrek. • Blijf sturen op outcome: Bouw het inzicht uit in de effecten van bestedingen in de sociale basis.

Werk bijvoorbeeld met outcome- indicatoren (zoals toename participatie, afname eenzaamheid) bij subsidieverantwoording. Dit versterkt het gesprek met partners over waar het geld het meeste verschil maakt en kan helpen middelen gericht bij te sturen. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 92 • Flexibiliseer waar mogelijk: Hoewel de kern van financiering structureel is, kan meer maatwerkbudget op uitvoerend niveau de slagkracht vergroten. Denk aan een klein innovatiefonds of wijkbudget dat direct wordt ingezet voor kleinschalige sociale initiatieven, zonder langdurig traject. Best practice: Enkele benchmarkgemeenten hebben een fonds in het leven geroepen – een laagdrempelige subsidieregeling waarbij bewonersgroepen zelf projecten kunnen aandragen en (gedeeltelijk) financieren. Dit type fonds stimuleert lokale creativiteit en legt verantwoordelijkheden bij de gemeenschap, met de gemeente als facilitator. Ook doen de gemeenten waardevolle ervaring op met regionale bundeling: via de Twentse Koers (gezamenlijke transformatiegelden) wordt in Twente €30 miljoen gebundeld ingezet voor preventie en innovatie. Deze voorbeelden tonen dat creatief financieren meer impact kan genereren. 3. Samenwerking vanuit gelijkwaardigheid Samenwerken op basis van gelijkwaardigheid is een kracht in Twente.

Alle gemeenten omarmen het principe dat overheid, inwoners, maatschap- pelijke organisaties en vrijwilligers samen de sociale basis vormen. Dit uit zich in integrale overlegstructuren – denk aan multidisciplinaire casustafels en kernteams – en een cultuur van “samen doen”. In de praktijk zien we dat professionals uit verschillende hoeken (zorg, welzijn, onderwijs, woning- bouw, politie, e.d.) elkaar steeds beter weten te vinden om problemen integraal op te pakken. Ook inwoners worden vaker betrokken bij het bedenken en uitvoeren van oplossingen in hun buurt. Geen enkele gemeente loopt hier Øcht achter. De uitdaging ligt met name in het borgen van deze samenwerking (ook bij wisseling van personen of organisaties) en in het verbreden ervan: nóg vaker ervaringsdeskundigen inzetten, rollen en verantwoordelijkheden expliciet vastleggen en erover communiceren naar de achterban. Gelijkwaardigheid vraagt namelijk om vertrouwen Øn duidelijke afbakening van ieders bijdrage. Aanbevelingen • Blijf investeren in netwerken: Zorg dat bestaande samenwerkings- platforms (zoals sociale wijkteams, kerngroepen per dorp/wijk) structureel blijven functioneren en elkaar regelmatig treffen. Reserveer tijd en middelen voor netwerkonderhoud – van gezamenlijke trainingen tot informele ontmoetingen – zodat professionals en vrijwilligers een sterk relatieveld opbouwen.

• Betrek inwoners en ervaringsdeskundigen: Til participatie naar een hoger plan door inwoners vroeg en actief mee te laten denken. Richt bijvoorbeeld een burgerpanel of klankbordgroep sociaal domein in, waarin mensen uit alle geledingen meepraten over verbeteringen. In Twente zijn al goede voorbeelden (zoals meedenkcafØs en participatieraden); bouw deze uit en zorg dat hun input zichtbaar terugkomt in beleid. • Maak afspraken duidelijk: Gelijkwaardig samenwerken betekent óók heldere afspraken. Stel samen met partners een samenwerkings- convenant op: wat verwachten we van elkaar, hoe delen we informatie, hoe verdelen we verantwoordelijkheden? Bijvoorbeeld: alle organisaties committeren zich aan “één gezin, één plan” en dat wordt bestuurlijk onderschreven. • Gebruik regionale synergie: Veel sociale vraagstukken stoppen niet bij de gemeentegrens. Leer van elkaar en werk samen waar mogelijk. Twente heeft een traditie van regionale samenwerking (denk aan kennisuitwisseling via SamenTwente of de GGD); benut die om ook op LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 93 lokaal niveau best practices over te nemen. Gelijkwaardigheid geldt immers ook intergemeentelijk: deel successen Øn lespunten openlijk.

Best practice: In meerdere gemeenten werken professionals letterlijk onder ØØn dak samen, zoals in multifunctionele centra (bijvoorbeeld het gezamenlijk sociaal loket). Zulke fysieke Øn culturele integratie zorgt dat inwoners niet van het kastje naar de muur gestuurd worden en dat professionals elkaars expertise benutten. Daarnaast is in Twente het begrip “noaberschap” niet alleen informeel, maar soms ook formeel ingevoerd: in Haaksbergen bijvoorbeeld is het motto “De kracht van samen” leidend in de sociale visie. Dergelijke aanpakken – waarin actief wordt uitgesproken dat iedereen gelijkwaardig partner is – creºren een klimaat van vertrouwen en gezamenlijkheid. 4. Eigenaarschap, zeggenschap & regie Eigen regie voor inwoners wordt in alle benchmarkgemeenten nagestreefd, maar de cultuuromslag is nog gaande. Het ideaal is een participatiesamenleving waarin inwoners zoveel mogelijk zelf aan zet zijn en de overheid faciliteert waar nodig. In beleidstukken wordt dit unaniem onderschreven: denken en werken vanuit Positieve Gezondheid, zorgen dat in plaats van zorgen voor, stimuleren van zelf- en samenredzaamheid. In de praktijk zijn al mooie stappen gezet (denk aan inwonersinitiatieven, wijkbudgetten, projecten als Senioren voor Elkaar), maar echte zeggenschap voor alle groepen is nog in ontwikkeling. Zeker jongeren zijn vaak moeilijk te betrekken bij formele inspraaktrajecten.

Ook merken uitvoerders dat niet elke inwoner de mogelijkheden voelt of kan benutten om de regie te nemen (bijvoorbeeld mensen met complexe problematiek of geringe vaardigheden). De intentie is er, maar ondersteuning op maat blijft nodig om werkelijk iedereen in positie te brengen. Aanbevelingen • Stimuleer eigen initiatief via buurten en dorpen: Geef inwoners ruimte Øn een duwtje om zelf plannen te realiseren. Wijkbudgetten en dorpsagenda’s zijn hierbij sleutelinstrumenten. Zorg dat bewoners- platforms goed gefaciliteerd worden (ambtelijke ondersteuning, communicatie), zodat zij in hun kern zelf aan de knoppen kunnen zitten. • Vergroot zeggenschap in ondersteuning: Pas de positieve gezondheid-aanpak consequent toe: laat bij elke hulpvraag de inwoner zelf doelen en oplossingen definiºren voordat de gemeente bijspringt. Bijvoorbeeld via persoonlijke ondersteuningsplannen waarin de klant echt de regie voert. Gebruik onafhankelijke cliºntondersteuners om mensen te helpen hun wensen te verwoorden. • Spreek de taal van jongeren: Ontwikkel voor jeugd en jonge volwassenen specifieke vormen van inspraak en initiatief die bij hen passen. Denk aan online ideeºnplatforms, challenges of het inschakelen van scholen en sportclubs om wensen op te halen.

Jongeren zijn nu ondervertegenwoordigd in zeggenschap; vernieuwende participatievormen (zoals jongerenpanels, of aansluiten bij bestaande online communities) kunnen hen prikkelen mee te doen. • Ondersteun waar eigen kracht tekortschiet: Erken dat eigen regie niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Begeleid kwetsbare groepen intensiever bij het nemen van beslissingen en plannen. Voorbeeld: breid het aantal op eigen kracht-gesprekken uit (coaching van mensen in uitkering of senioren over toekomstplannen) en bied praktische hulp via bijvoorbeeld digicoaches, taalbuddy’s en netwerkcoaches om mensen zelfredzamer te maken. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 94 Best practice: In verschillende gemeenten krijgen inwoners bij sommige voorzieningen zelf keuzeregie: ze kunnen bijvoorbeeld kiezen uit verschillende aanbieders of arrangementen, met een “persoonsvolgend budget” in plaats van standaardvoorziening. Dit vergroot de zeggenschap over de ontvangen hulp. Ook wordt in gemeenten gewerkt met de omgekeerde toets – eerst kijken wat iemand zØlf en zijn netwerk kan, pas daarna beoordelen welke ondersteuning nodig is – wat inwoners bewust maakt van hun eigen kracht en mogelijkheden. Zulke aanpakken verdienen navolging in de hele regio. 5.

Beschikbaarheid van ruimte & plekken Ontmoetingsplekken – buurthuizen, wijkcentra, dorpshuizen, sport- en cultuurfaciliteiten en openbare ruimten – zijn in Twente ruim aanwezig en vormen het kloppend hart van de sociale basis. Iedere gemeente heeft een netwerk van fysieke plekken waar inwoners samenkomen, al zijn er ook witte vlekken (met name in nieuwe wijken of buitenkernen). Sterk punt is dat veel van deze voorzieningen laagdrempelig en dorps van karakter zijn; mensen voelen zich welkom. Uit de benchmark blijkt dat zij meestal goed toegankelijk zijn en in meerdere gemeenten zelfs excelleren. Tegelijk zijn er verbeterpunten: zo zijn voor de jeugd vaak weinig vaste ontmoetingsplekken (jongeren komen vooral samen via school of sport), en valt op dat nieuwe woonwijken soms nog moeten worden ingericht met ontmoetingsplekken. Ook is het zaak bestaande plekken up-to-date te houden: toegankelijkheid (rolstoeltoegankelijk, prikkelarm, etc.) kan nog beter en de vindbaarheid/bekendheid van sommige plekken laat te wensen over. Aanbevelingen • Inventariseer behoefte per kern/wijk: Breng per dorp, wijk en doelgroep in kaart waar onvoldoende mogelijkheid is voor ontmoeting. Gebruik daar bijvoorbeeld buurtbijeenkomsten voor of een korte enquŒte onder inwoners.

Betrek vervolgens inwoners voor het vullen van die gaten: dit kan variºren van een buurthuiskamer in een wooncomplex tot het openstellen van een schoollokaal in de avond. In iedere wijk zou een laagdrempelige ontmoetingsplek moeten zijn. • Stimuleer co-creatief beheer: Veel Twentse ontmoetingsruimten draaien al op vrijwilligers – koester en ondersteun dat. Maak het voor bewoners en verenigingen aantrekkelijk om een ruimte mede te beheren (denk aan kleine budgetten voor activiteiten, inspraak in de programmering, ondersteuning bij onderhoud). Dit vergroot de lokale betrokkenheid en het gevoel van eigenaarschap over die plek. • Verbind binnen met buiten: Zet ook de openbare ruimte in als plek voor ontmoeting. Voorzie parken, plantsoenen en speelplekken van voorzieningen zoals bankjes, beweegtoestellen en ontmoetingscircuits (bijvoorbeeld een KWIEK-route) die jong en oud uitnodigen samen te komen. Laat inwoners meedenken over de inrichting, zodat het aansluit bij de lokale cultuur. • Zorg voor toegankelijkheid: Maak van ieder (bestaand Øn nieuw) ontmoetingspunt een inclusieve plek. Dat betekent: drempelvrij, duidelijke bewegwijzering, indien nodig prikkelarme momenten voor mensen die dat behoeven, en een gastvrije ontvangstcultuur. Investeer in aanpassingen als automatische deuropeners of ringleiding voor auditieve ondersteuning, zodat echt iedereen binnen kan komen en deelnemen.

LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 95 Best practice: Verscheidene benchmarkgemeenten hebben succesvol geïnvesteerd in multifunctionele centra waar allerlei faciliteiten samenkomen – een voorbeeld is het concept “Huis van...” (bijvoorbeeld Huis van Hellendoorn, Huis van Haaksbergen) waar welzijn, bibliotheek, gezondheidszorg en ontmoeting gebundeld zijn op ØØn locatie. Dit vergroot de vindbaarheid en genereert kruisbestuiving tussen activiteiten. Daarnaast zijn kleinere experimenten waardevol: zo hebben sommige dorpen beweeg- en ontmoetingsroutes in de openbare ruimte aangelegd en worden dorpshuizen multifunctioneel gebruikt voor ondersteuning, cultuur Øn ontmoeting tegelijk. De les is dat een mix van formele centra en informele plekken nodig is om alle inwoners – van jongere tot oudere, van kern tot buurtschap – een plek te bieden. 6. Responsiviteit Over het algemeen zijn de benchmarkgemeenten responsief: zij luisteren goed naar signalen uit de samenleving en spelen daarop in met beleid en acties. De lijnen tussen inwoners, uitvoerders en beleid zijn kort, wat maakt dat knelpunten snel op de agenda komen. Alle gemeenten verzamelen actief input via monitoring (denk aan cliºntervaringsmetingen, buurtpeilingen, evaluaties van pilots) en passen hun aanpak aan als de situatie daarom vraagt.

Hierbij hoort ook de bereidheid om maatwerk te leveren buiten de regels om wanneer dat nodig is. Tegelijk zijn er factoren die snelle respons soms belemmeren: capaciteitskrapte bij uitvoerende teams kan leiden tot vertraging, en complexe bureaucratische processen remmen wendbaarheid. Geen enkele gemeente is hier immuun voor. De ambitie is om bureaucratie verder af te bouwen en de menselijke maat voorop te zetten, zodat de sociale basis Øcht meeschaalt met veranderende behoeften. Aanbevelingen • Houd de vinger aan de pols: Blijf structureel in gesprek met inwoners en frontlijnmedewerkers over wat er speelt. Organiseer bijvoorbeeld elk halfjaar wijkgesprekken waarin feedback wordt opgehaald: welke signalen zien zij, welke nieuwe behoeften ontstaan? Deze kwalitatieve input is cruciaal naast de cijfers. • Gebruik data slim: Twente heeft veel data tot beschikking (monitor sociaal domein, gezondheidsenquŒtes, etc.). Combineer en analyseer deze data om trends vroeg te ontdekken. Bijvoorbeeld: een stijging van eenzaamheidsklachten in een wijk kan reden zijn om preventief een ontmoetingsproject te starten. Responsiviteit betekent ook vooruit kunnen kijken op basis van signalen. • Maak processen wendbaar: Geef uitvoerders mandaat en rugdekking om af te wijken van standaardprocedures als de situatie daar om vraagt.

Een consulent in het wijkteam moet bijvoorbeeld snel een tijdelijke voorziening kunnen inzetten als dat escalatie voorkomt, zonder wekenlange formele aanvraag. Formuleer het motto “liever een foutje in vrijheid dan een gemiste kans in bureaucratie” expliciet in de organisatiecultuur. • Leer en verbeter constant: Hanteer een lerende beleidscyclus: probeer nieuwe aanpakken uit op kleine schaal, evalueer samen met betrokkenen, en schaal op als het werkt (of stuur bij als het tegenvalt). Twente doet dit al veel via pilots; zorg dat de leerpunten echt landen in definitief beleid. Creºer tijd en ruimte voor reflectie in teams en deel successen Øn mislukkingen regionaal, zodat alle gemeenten meeprofiteren van elkaars ervaringen. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 96 Best practice: Een aantal gemeenten heeft hun dienstverlening vernieuwd om responsiever te zijn. Zo werken er een aantal met mobiele wijkteams die (bijna) zonder afspraak aanwezig zijn in de kern, waardoor inwoners direct bij hen terechtkunnen. Ook hebben verschillende gemeenten een flexibel innovatiefonds in het leven geroepen, waarmee snel op burgerideeºn kan worden ingespeeld.

Een ander goed voorbeeld is de Twentse brede samenwerking tijdens de coronaperiode: gemeenten wisten in recordtijd maatwerk te leveren voor kwetsbare groepen doordat men schotten liet vallen en informeel samenwerkte (voedselpakketten, belrondes tegen eenzaamheid). Deze les – zet de regels opzij als de situatie daarom vraagt – zou men moeten vasthouden om ook in de toekomst slagvaardig te blijven. 7. (Onder)steunen van mantelzorg Mantelzorgers worden in alle benchmarkgemeenten structureel ondersteund en gewaardeerd. De basisvoorzieningen – van mantelzorgspreekuren en advies tot respijtzorgmogelijkheden – zijn overal aanwezig. Er is jaarlijks aandacht (zoals de Dag van de Mantelzorg) en er zijn netwerken om overbelasting te voorkomen (lotgenotengroepen, respijtvoorzieningen). Op dit thema laten de benchmarkgemeenten een vrij uniform sterk beeld zien: niemand loopt achter, een aantal lopen voorop met innovatieve pilots (bijvoorbeeld de inzet van ervaringsdeskundige mantelzorgcoaches). De uitdaging blijft de toenemende druk door dubbele vergrijzing en personeelstekorten: steeds meer zorg rust op schouders van naasten. Daarmee groeit de vraag naar respijt sneller dan het aanbod.

Bovendien bereiken de bestaande ondersteuningsstructuren niet altijd alle mantelzorgers – met name “zorgzame buren” of jonge mantelzorgers herkennen zichzelf niet altijd als zodanig en vallen soms buiten beeld. Aanbevelingen • Breid respijtzorg uit: Investeer in meer en flexibelere respijtmogelijkheden, zodat mantelzorgers geregeld op adem kunnen komen. Denk aan het opschalen van logeerbedden, dagopvang en respijtweekenden (indien nodig regionaal georganiseerd). Er lopen al pilots (bijvoorbeeld logeerzorg Twente) – borg de continuïteit daarvan en breid ze uit bij succes. • Ondersteun jonge mantelzorgers: Zorg dat scholen en jeugdwerkers jongere mantelzorgers herkennen en doorverwijzen. Bied specifieke jonge-mantelzorger-groepen of uitjes, zodat ze lotgenoten ontmoeten en ontspanning hebben. Verleen zo nodig maatwerkbegeleiding (bijvoorbeeld een coach die helpt om school, werk en zorgtaken te combineren). • Versterk combinatie werk & mantelzorg: Stimuleer samen met lokale werkgevers een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. Bijvoorbeeld door voorlichting te geven via ondernemersnetwerken en te pleiten voor flexibele werktijden of extra verlof voor werknemers met zorgtaken. Zeker nu steeds meer werkenden mantelzorg verlenen, is coulance op de werkvloer cruciaal om overbelasting te voorkomen.

• Blijf waarderen en monitoren: Zet het jaarlijkse waarderingsmoment (mantelzorgpas, cadeaubon of bijeenkomst) voort om mantelzorgers te bedanken – deze erkenning stimuleert vol te houden. Houd via mantelzorgregistraties en tevredenheidsonderzoeken een vinger aan de pols: ervaren mantelzorgers voldoende steun? Gebruik die feedback om gaten te dichten in het ondersteuningsaanbod, in samenwerking met gespecialiseerde organisaties zoals Wijkracht of Evenmens. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 97 Best practice: In verschillende benchmarkgemeenten is de informele respijtzorg succesvol uitgebreid. Zo worden via projecten als AutoMaatje en Burenzorg vrijwilligers ingezet om tijdelijk zorgtaken over te nemen (denk aan eens per week oppas bij iemand met dementie). Ook ontstaan er initiatieven als mantelzorgcafØs en respijtmaatjes die laagdrempelig ontlasting bieden. Verschillende gemeenten spreken over prØ- mantelzorgbeleid – vroegtijdig familie en netwerk betrekken en ondersteunen voordat de zorgvraag hoog is – wat kan voorkomen dat mantelzorgers later omvallen. Al deze inspanningen wijzen de weg: spreid de zorglast en bied mantelzorgers een sterk vangnet om op terug te vallen. 8. Steun & ruimte voor vrijwillige inzet Vrijwilligerswerk is sterk aanwezig in de Twentse sociale basis drijft, en gemeenten beseffen dat terdege.

Overal is een actief vrijwilligersbeleid, vaak ondersteund door een vrijwilligerssteunpunt of -centrale. De cultuur van noaberschap en het rijke verenigingsleven zorgen voor een boven- gemiddelde betrokkenheid van inwoners. Twente scoort op dit punt per saldo goed: er zijn tal van trainingen, waarderingsacties en matchmaking- initiatieven voor vrijwilligers (vacaturebanken, vrijwilligersprijzen). Uit de benchmark blijkt wel dat de druk op vrijwilligers toeneemt en dat het moeilijker wordt nieuwe aanwas te vinden. Veel kernvrijwilligers worden ouder, wat sommige verenigingen en initiatieven kwetsbaar maakt. Ook is het vrijwilligerswerk aan het veranderen: mensen zoeken vaker kortere of projectmatige klussen in plaats van jarenlange vaste verplichtingen. De uitdaging is dus om de vrijwilligersinzet duurzaam te houden, door mee te bewegen met deze trends. Aanbevelingen • Investeer in werving en diversiteit: Ondersteun verenigingen en stichtingen bij het aantrekken van nieuwe vrijwilligers, met speciale aandacht voor jongeren, werkenden en nieuwe inwoners. Organiseer bijvoorbeeld een jaarlijkse “Vrijwilligersmarkt” of campagne waarbij huidige vrijwilligers enthousiaste verhalen delen (peer-to-peer werving). Faciliteer maatschappelijke stages en projecten om jongeren al vroeg te laten proeven aan vrijwilligerswerk.

• Faciliteer flexibel vrijwilligerswerk: Pas het aanbod aan op de moderne vrijwilliger. Micro-volunteering (korte klussen) en een centrale online vacaturebank voor eenmalige taken kunnen drempels verlagen. Veel gemeenten hebben al digitale platforms; zorg dat deze actueel en gebruikersvriendelijk zijn. Bied daarnaast organisaties hulp om taken op te knippen, zodat men ook voor een dag of project vrijwilliger kan zijn zonder jarenlange commitment. • Blijf waarderen en ondersteunen: Zet structureel in op training en coaching voor vrijwilligers, zodat zij hun werk met plezier en vertrouwen kunnen doen (denk aan cursussen EHBO, omgaan met dementie, bestuurskunde etc. via een vrijwilligersacademie). En zorg voor zichtbare waardering: naast jaarlijkse bedankjes kan dit ook via korting op evenementen, een lokale “vrijwilligerspas” of exposure in lokale media. Hierdoor voelen vrijwilligers zich gezien en blijven zij langer actief. • Ondersteun bij professionalisering: Help burgerinitiatieven en kleine vrijwilligersorganisaties met de “zakelijke” kant (aanvragen subsidies, verzekeringen, AVG, enz.). Bijvoorbeeld via een vrijwilligersloket waar men terecht kan met vragen, of door ervaren maatschappelijke partners (zoals welzijnsorganisaties) als mentor te koppelen aan beginnende initiatieven.

Dit haalt randzaken uit handen, zodat vrijwilligers zich kunnen richten op waar ze goed in zijn. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 98 Best practice: In meerdere gemeenten zijn sterke vrijwilligersnetwerken opgezet, waarbij een lokale coördinator actief vraag en aanbod koppelt en trainingen verzorgt. Haaksbergen heeft bovendien een vrijwilligersvriendelijk subsidiebeleid ontwikkeld: organisaties die aantoonbaar veel met vrijwilligers doen, krijgen wat extra ruimte en vertrouwen in de verantwoording. Zulke stimulerende voorbeelden tonen hoe gemeenten vrijwilligerswerk kunnen faciliteren. Cruciaal blijft dat Twente haar eigen cultuur van noaberschap moderniseert: nieuwe vormen van vrijwillige inzet omarmt (bijvoorbeeld online vrijwilligerswerk of buurtapps) en blijft benadrukken dat ieders bijdrage – hoe klein ook – ertoe doet. 9. Versterken inclusie Inclusie staat nadrukkelijk op de agenda, maar de uitwerking verschilt nog per gemeente. In het algemeen is men het erover eens: een sterke sociale basis moet voor iedereen toegankelijk en uitnodigend zijn. Alle gemeenten voeren antidiscriminatiebeleid via de regionale voorziening (Vizier) en velen hebben of ontwikkelen een Lokale Inclusie Agenda.

In de praktijk zijn er al tal van initiatieven: aangepast sporten, taalhuizen, diversiteits- bijeenkomsten, prikkelarme kermisuren, projecten tegen eenzaamheid, et cetera. Twente laat hiermee een positief diversiteitsbeeld zien zonder grote uitschieters – geen gemeente blijft echt achter, maar overal is inclusie “werk in uitvoering”. Met name het structureel borgen van inclusie vraagt aandacht: initiatieven zijn nogal eens projectmatig en versnipperd. Ook blijkt het bereiken van Ælle doelgroepen lastig; sommige mensen met een beperking of minderheidsgroepen zijn niet in beeld of nemen niet deel aan activiteiten. Aanbevelingen • Maak een Lokale Inclusie Agenda (LIA): Stel, als dat nog niet gebeurt is, samen met inwoners met een beperking, cliºntenraden, migrantenorganisaties, LHBTI-vertegenwoordigers en andere stakeholders een Integraal Inclusieplan op. Formuleer hier concrete doelen en monitor de voortgang. Een gedragen LIA geeft richting en voorkomt dat inclusie verzandt in losse acties. • Veranker toegankelijkheid in beleid: Neem in alle relevante plannen (ruimtelijke ordening, evenementenvergunningen, communicatie) inclusieve standaarden op. Bijvoorbeeld: bij herinrichting van straten gelden de uitgangspunten van Iedereen doet mee (voldoende zitplekken, geleidelijnen, etc.), bij gemeentelijke communicatie streven naar taalniveau B1 en alternatieve formats.

Zo wordt inclusie een automatisme in plaats van een apart thema. • Betrek ervaringsdeskundigen structureel: Schakel inwoners die zelf ervaring hebben met uitsluiting of beperkingen in als adviseur. Richt bijvoorbeeld een inclusie-adviesgroep in die alle nieuwe beleidsvoor- stellen toetst op inclusieve aspecten. Zorg ook dat bij fysieke projecten mensen met een auditieve, visuele of mobiliteitsbeperking mee testen. Niets is waardevoller dan praktijkfeedback om direct bij te sturen. • Vier de diversiteit: Organiseer (samen regionaal) bewustwordings- campagnes en ontmoetingen om diverse groepen met elkaar in contact te brengen. Bijvoorbeeld een jaarlijkse Week van Inclusie, regenboogactiviteiten rond Coming-Outdag, integratiediners, etc. Dit vergroot het draagvlak in de gemeenschap en vermindert vooroor- delen. Zet lokale ambassadeurs in het zonnetje – successen delen inspireert anderen. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 99 Best practice: Losser en Hof van Twente hebben de afgelopen jaren flink ingezet op fysieke toegankelijkheid: veel publieke gebouwen en sportlocaties zijn inmiddels goed toegankelijk en voorzien van aangepaste faciliteiten. Wierden en Hellendoorn organiseren regelmatig bijeenkomsten met Inclusion Labs waarbij inwoners met en zonder beperking samen oplossingen bedenken voor inclusievraagstukken.

Regionaal is Twente bovendien koploper met inclusief sporten – via Uniek Sporten Twente zijn op veel plekken speciale sporturen en -programma’s voor inwoners met een beperking gerealiseerd. Deze voorbeelden tonen dat een bewuste aanpak, samen met partners en direct betrokkene inwoners, echt verschil maakt. De uitdaging is deze initiatieven onderling te verbinden en voor de lange termijn vast te houden. 10. Mensen vragen & uitnodigen Het actief uitnodigen van inwoners om deel te nemen en bij te dragen heeft in alle gemeenten aandacht. Gemeenten zijn zich ervan bewust dat een groot deel van de doelgroep niet uit zichzelf komt, maar dat het helpt om mensen te prikkelen of te vragen om mee te doen. Alle gemeenten hebben daarom outreachende acties, van persoonlijke tot maatjesprojecten en vrijwilligers die mensen actief benaderen. Deze uitnodigende werkwijze helpt: veel inwoners worden bereikt die anders langs de kant staan. Toch blijft het een opgave om iedereen mee te krijgen. Het blijft daarom belangrijk om creatief te blijven in benaderingsstrategieºn en blijf volhouden: elke keer weer opnieuw mensen vragen, persoonlijk contact leggen en aansluiten bij hun passie of talent. Aanbevelingen • Ga naar de mensen toe: Zet in op outreachend werken in de haarvaten van de samenleving.

Bijvoorbeeld: buurtsportcoaches en cultuurcoaches de wijken in laten gaan om ter plekke mensen te enthousiasmeren (denk aan laagdrempelige proeflessen of straatactiviteiten). Of huisbezoekprojecten continueren/uitbreiden waarbij vrijwilligers of professionals bij risicogroepen aanbellen voor een praatje en uitnodigen voor activiteiten. • Persoonlijke benadering op maat: Zorg dat uitnodigingen om mee te doen op de persoon toegesneden zijn. Een generieke flyer heeft weinig effect; een telefoontje of huisbezoek werkt beter. Train vrijwilligers en sleutelfiguren in gesprekstechnieken zodat ze mensen kunnen motiveren (“Wat zou ú leuk vinden om te doen?” in plaats van “U moet meedoen!”). Maak gebruik van bestaande sociale relaties: laat bijvoorbeeld een sportcoach via de kinderen ook de ouders bij de club betrekken. • Ontwikkel ‘buddy-systemen’: Koppel mensen die nog aarzelend zijn om mee te doen aan maatjes of buddy’s. Iemand die al actief is kan een nieuwe deelnemer meenemen naar een activiteit, voorstellen aan anderen en de drempel verlagen. Dit principe werkt goed bij taalcafØs, beweeggroepen of buurtkamers. Formaliseer het door een “neem je buur mee”-actie of een buddyproject via het vrijwilligerspunt. • Continuïteit en follow-up: Een eenmalige uitnodiging is vaak niet genoeg. Blijf mensen benaderen wanneer nieuwe kansen zich voordoen, ook als ze eerder nee zeiden.

Houd lijsten bij van mensen die wel interesse toonden maar niet kwamen opdagen, en vraag na wat hen tegenhield. Gebruik die feedback om het aanbod of de benadering te verbeteren. Viert iemand een succes? Laat dat verhaal rondgaan als inspirerend voorbeeld. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 100 Best practice: In Borne en Haaksbergen zijn met succes persoonlijke campagnemethoden ingezet, zoals de actie “Koffie voor elk Paoshuus”, waarbij vrijwilligers bij alleenstaanden langsgingen met een uitnodiging voor een buurthuis-koffieochtend. Ook initiatieven als Sjors Sportief/Creatief in meerdere gemeenten laten zien dat persoonlijk nØt dat extra duwtje kan geven: kinderen krijgen een persoonlijk boekje en digitaal aanbod om laagdrempelig nieuwe hobby’s te proberen, wat ook teruggetrokken jeugd bereikt. Verder blijkt dat samenwerking met huisartsen en scholen effectief kan zijn; zij verwijzen actief door naar welzijnsactiviteiten (Welzijn op Recept) of vragen bij ouders en leerlingen of er behoefte is aan steun of deelname. 8.2 Beschouwende conclusie De zes benchmarkgemeenten laten een stevige sociale basis zien met betrokken gemeenschappen, uitgebreid voorzieningennet en innovatieve samenwerkingsvormen. Er zijn geen grote achterblijvers; op elk van de tien bouwstenen is het basisniveau gehaald of overstegen.

Tegelijk staan alle gemeenten voor vergelijkbare strategische opgaven om de sociale basis toekomstbestendig te houden onder druk van vergrijzing, stapeling van zorgvragen en maatschappelijke veranderingen. Om ook over vijf à tien jaar een veerkrachtige sociale basis te hebben, tekenen zich vijf strategische lijnen af: 1. Integrale visie Ontwikkel een samenhangende, lange-termijn gemeentebrede visie op de sociale basis, gedragen door alle lokaal betrokken partijen. Leg hierin ambities vast per bouwsteen en zorg dat deze visie richtinggevend is voor alle beleidsterreinen 2. Gemeenschap versterken Investeer in de sociale infrastructuur: voldoende ontmoetingsplekken, slimme inzet van vrijwilligers, en versterking van informele netwerken. Een sterke community vormt het fundament, vangt veel op en voorkomt escalatie. 3. Eigen kracht en samenredzaamheid Bevorder een cultuur waarin inwoners zelf de regie (blijven) voeren en verantwoordelijkheid delen. Ondersteun initiatieven van onderop, normaliseer waar mogelijk en bied lichte hulp om zwaardere zorg te voorkomen 4. Regionale samenwerking Intensiveer de samenwerking tussen benchmarkgemeenten en domeinen (sociaal, zorg, wonen, veiligheid). Door kennis, krachten en middelen te bundelen (zoals via Twentse Koers) kan men gezamenlijke uitdagingen effectiever aanpakken 5.

Inclusiviteit en toegankelijkheid Houd een scherpe focus op inclusie: de sociale basis is pas sterk als iedereen mee kan doen. Elimineer drempels (fysiek, digitaal, sociaal) en zoek actief de mensen op die nu niet bereikt worden Door op deze strategische punten in te zetten, versterken de benchmarkgemeenten de fundamenten die al liggen en spelen ze gezamenlijk in op komende veranderingen. Zo blijft de sociale basis – het netwerk van voorzieningen, relaties en initiatieven dat inwoners ondersteunt – ook in de toekomst een veilig vangnet Øn een springplank naar participatie voor alle Twentenaren. Bijlage 1. | Overzichtstabel Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein De informatie in deze bijlage 1 is afkomstig van de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein van Waarstaatjegemeente.nl.

Uitgangspositie Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Inwoners (2025) | 24.639 | 24.931 | 35.446 | 36.264 | 24.359 | 23.376 Huishoudens (2025) | 10.340 | 10.213 | 15.432 | 15.029 | 10.420 | 9.903 Gemiddelde huishoudgrootte | 2,39 | 2,48 | 2,31 | 2,41 | 2,32 | 2,37 % <18 jaar | 21 | 20 | 17 | 19 | 18 | 18 % 18-23 jaar | 5 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 % 23-27 jaar | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 % 27-50 jaar | 27 | 26 | 23 | 26 | 23 | 24 % 50-68 jaar | 24 | 25 | 27 | 25 | 28 | 27 % 68-75 jaar | 8 | 8 | 9 | 9 | 9 | 10 % 75+ jaar | 11 | 11 | 13 | 11 | 13 | 11 Grijze druk (%) | 42,7 | 42,1 | 48,7 | 44,4 | 48,1 | 47,5 Levensverwachting (jaar) | 82,3 | 82,3 | 82,4 | 81,9 | 81,7 | 81,8 Eenpersoonshuishoudens per 1.000 hh | 320 | 320 | 343 | 343 | 320 | 320 Eenoudergezinnen per 1.000 hh | 291 | 274 | 317 | 295 | 307 | 289 Samenwonend zonder kinderen per 1.000 hh | 334 | 334 | 319 | 319 | 334 | 334 Samenwonend met kinderen per 1.000 hh | 335 | 336 | 340 | 327 | 338 | 357 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 101 Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser SES-WOA score (2023) | 0,16 | 0,21 | 0,14 | 0,16 | 0,13 | 0,09 Welvaart 1e-40e percentiel (%) | 28,2 | 23,4 | 27,7 | 25,8 | 26,3 | 27,3 Welvaart 41e-80e percentiel (%) | 51,0 | 48,5 | 47,6 | 50,8 | 49,2 | 50,0 Welvaart

80e-100e percentiel (%) | 20,8 | 28,1 | 24,7 | 23,4 | 24,5 | 22,7 Huishoudens met problematische schulden (%) | 6,1 | 5,5 | 6,5 | 5,5 | 6,2 | 7,8 Huishoudens ≥4 jaar onder lage inkomensgrens (%) | 0,4 | 0,5 | 0,5 | 0,4 | 0,6 | 0,7 Huishoudens ≥1 jaar onder lage inkomensgrens (%) | 2,5 | 2,2 | 2,1 | 1,7 | 2,5 | 2,8 % Laag opgeleid (beroepsbevolking) | 21,8 | 21,8 | 21,4 | 21,4 | 21,8 | 21,8 % Middelbaar opgeleid | 41,3 | 41,3 | 41,6 | 41,6 | 41,3 | 41,3 % Hoog opgeleid | 37,0 | 37,0 | 37,0 | 37,0 | 37,0 | 37,0 % Afgelopen 4 jaar voortdurend werkzaam | 56,1 | 56,1 | 54,9 | 54,9 | 56,1 | 56,1 % Afgel. 4 jr niet voortdurend werkzaam | 7,5 | 7,5 | 8,6 | 8,6 | 7,5 | 7,5 % Afgel.

4 jr niet werkzaam | 32,8 | 32,8 | 31,9 | 31,9 | 32,8 | 32,8 Roken (%) | 10,7 | 14,8 | 12,7 | 12,8 | 11,3 | 14,9 Ernstig overgewicht (%) | 15,2 | 14,8 | 16,4 | 14,8 | 16,9 | 20,4 Overgewicht (%) | 53,3 | 49,0 | 51,7 | 52,0 | 50,8 | 54,6 Voldoet aan beweegrichtlijn (%) | 57,5 | 51,3 | 52,9 | 54,4 | 54,8 | 59,9 Gebruik basis GGZ/POH-GGZ (%) | 6,2 | 4,6 | 5,1 | 5,0 | 4,6 | 4,8 Eenzaamheid (%) | 38,8 | 37,7 | 38,2 | 37,9 | 39,0 | 39,3 Mantelzorgers (%) | 15,8 | 15,8 | 15,3 | 14,7 | 18,3 | 18,9 Vrijwilligerswerk (%) | 28 | 28 | 26 | 33 | 28 | 28 Kinderen met lidmaatschap sportvereniging (%) | 43,5 | 54,5 | 52,3 | 52,2 | 45,9 | 46,2 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 102 Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Inwoners met lidmaatschap sportvereniging (%) | 29,8 | 36,6 | 35,4 | 33,2 | 32,0 | 30,1 Voortijdige schoolverlaters (%) | 1,8 | 1,8 | 2,0 | 1,9 | 1,1 | 1,4 Werkloze jongeren (%) | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren | 6 | 4 | 9 | 11 | 5 | 7 Meldingen kindermishandeling per 100.000 inw | 141 | 110 | 126 | 116 | 107 | 132 Leerlingen SBO per 1.000 | 21 | 21 | 22 | 22 | 21 | 21 Wmo Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Unieke Wmo-cliºnten (2024 H2) | 1.845 | 1.480 | 2.370 | 2.475 | 1.535 | 1.080 Alleen PGB | 30 | 25 | 25 |

20 | 20 | 35 Alleen ZIN | 1.745 | 1.430 | 2.270 | 2.410 | 1.460 | 1.085 Zowel PGB als ZIN | 70 | 25 | 75 | 45 | 40 | 60 Aantal cliºnten per hoofdcategorie (per 1.000 inw) Ondersteuning thuis | 15 | 13 | 13 | 16 | 12 | 13 Hulp bij het huishouden | 41 | 34 | 39 | 33 | 33 | 36 Verblijf en opvang | 43 | 29 | 35 | 39 | 33 | 20 Hulpmiddelen en diensten | 20 | 20 | 20 | 20 | 20 | 20 Overig | - | - | - | - | - | - Leeftijdsverdeling cliºnten (mannen, %) 18-30 jaar | 10,3 | 12,7 | 12,7 | 13,0 | 9,4 | 9,2 30-45 jaar | 11,0 | 6,9 | 6,9 | 8,5 | 11,3 | 9,2 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 103 Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser 45-60 jaar | 13,2 | 11,8 | 11,8 | 12,4 | 18,9 | 9,2 60-75 jaar | 22,1 | 24,5 | 24,5 | 25,4 | 22,6 | 22,4 75-85 jaar | 28,7 | 29,4 | 29,4 | 27,1 | 26,4 | 38,2 85+ jaar | 14,7 | 14,7 | 14,7 | 13,6 | 13,2 | 13,2 Leeftijdsverdeling cliºnten (vrouwen, %) 18-30 jaar | 6,0 | 6,7 | 6,7 | 6,9 | 8,0 | 8,6 30-45 jaar | 7,3 | 9,2 | 9,2 | 10,7 | 11,5 | 21,4 45-60 jaar | 10,7 | 19,0 | 19,0 | 19,2 | 18,5 | 40,7 60-75 jaar | 21,5 | 36,4 | 36,4 | 34,9 | 33,5 | 17,9 75-85 jaar | 33,0 | 24,1 | 24,1 | 22,0 | 23,5 | - 85+ jaar | 21,9 | - | - | - | - | - Wmo uitgaven per hoofdcategorie (x 1.000 euro, 2024) Hulp bij het huishouden (begroot) | 3.442 | 2.641 | 4.331 | 4.201 | 2.139 | 3.006 Hulp

bij het huishouden (gerealiseerd) | 3.367 | 2.686 | 4.214 | 4.301 | 2.262 | 2.971 Ondersteuning thuis (begroot) | 2.566 | 1.691 | 2.851 | 4.420 | 2.228 | 2.304 Ondersteuning thuis (gerealiseerd) | 2.458 | 2.006 | 3.111 | 4.307 | 2.175 | 2.364 Hulpmiddelen en diensten (begroot) | 724 | 1.157 | 2.208 | 935 | 842 | 1.615 Hulpmiddelen en diensten (gerealiseerd) | 945 | 1.288 | 2.580 | 967 | 826 | 2.151 Verblijf en opvang (begroot) | ? | ? | ? | ? | ? | ? Verblijf en opvang (gerealiseerd) | ? | ? | ? | ? | ? | ? Totaal uitgaven Wmo (begroot) | 6.732 | 5.488 | 9.390 | 9.555 | 5.208 | 6.925 Totaal uitgaven Wmo (gerealiseerd) | 6.769 | 6.076 | 9.905 | 9.575 | 5.264 | 7.485 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 104 Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Inkomsten eigen bijdragen Wmo (x 1.000 euro, 2024) <10.000 euro | - | - | - | - | - | - 10-15.000 euro | - | - | - | - | - | - 15-20.000 euro | - | - | 13 | - | - | - 20-30.000 euro | 90 | 79 | 138 | 130 | 76 | 85 30-40.000 euro | 63 | 50 | 88 | 90 | 56 | 65 40-50.000 euro | 35 | 29 | 40 | 39 | 24 | 29 50-100.000 euro | 46 | 29 | 54 | 48 | 31 | 33 >100.000 euro | - | 15 | 20 | 17 | 11 | 13 Aantal afgesloten Wmo-trajecten (2024 H2) | 340 | 360 | - | 530 | 275 | 180 Reden beºindiging Wmo-trajecten (2024 H2) Overlijden | - | 15 | 35 | 70 | 30 | -

Levering volgens plan beºindigd | - | 210 | 120 | 235 | 185 | - Verhuizing naar andere gemeente | - | 10 | 10 | 10 | 15 | - Eenzijdig door aanbieder | - | - | - | - | - | - Eenzijdig door cliºnt | - | 10 | 10 | - | - | - Voortijdig in overeenstemming | - | 15 | 35 | 35 | 20 | - Totaal beºindigd | 340 | 360 | 355 | 530 | 275 | 180 Cliºntervaringsonderzoek: Toegankelijkheid | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 8,0 (gem.) Cliºntervaringsonderzoek: Kwaliteit | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 8,4 (gem.) Cliºntervaringsonderzoek: Effecten | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | Zie toel.

Beschermd wonen (per 1.000 inw, 2024 H2) | Enschede | Almelo | Enschede | Almelo | Enschede | Enschede LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 105 Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Veel voorkomende stapeling binnen Wmo (2023) Hulp bij huishouden & Vervoersvoorzieningen | 265 | 160 | 125 | 200 | 100 | 140 Hulp bij huishouden & Woonvoorzieningen | - | 15 | 70 | 45 | 25 | 85 Hulp bij huishouden & Begeleiding | 35 | 20 | 65 | 40 | 35 | 15 Begeleiding & Dagbesteding | 20 | 15 | 15 | 30 | 15 | 10 Vervoersdiensten & Vervoersvoorzieningen | - | 15 | 35 | 35 | 30 | 10 Rolstoelen & Vervoersvoorzieningen | 45 | 30 | 25 | 35 | 15 | 35 Rolstoelen & Woonvoorzieningen | - | 15 | 25 | 35 | 15 | 10 Dagbesteding & Vervoersdiensten | - | - | 15 | 10 | 10 | 10 Hulp bij huishouden & Vervoersdiensten | - | - | - | - | - | 10 Wmo instroom in Wlz (2024, %) Totaal Wmo-cliºnten, gebruik Wlz | 21,0 | 17,6 | 20,1 | 21,9 | 22,3 | 18,7 Wmo-cliºnten 2023, instroom Wlz in 2024 | 4,2 | 5,9 | 5,7 | 4,7 | 3,8 | 4,2 Samenloop Wmo-Wlz | 16,8 | 11,8 | 14,4 | 17,3 | 18,5 | 14,6 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 106 Jeugdwet Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Unieke cliºnten Jeugdwet (2025 H1) | 605 | 485 | 565 | 750 | 440 | 485

Totaal jeugdzorgtrajecten (2025 H1) | 685 | 505 | 630 | 790 | 475 | 570 Jeugdhulp zonder verblijf (%) | 89,1 | 89,1 | 84,1 | 91,1 | 85,3 | 86,0 Jeugdhulp met verblijf (%) | 7,0 | 7,4 | 7,9 | 7,0 | 8,4 | 7,2 Jeugdbescherming (%) | 2,0 | 2,0 | 7,0 | 1,0 | 5,3 | 7,5 Jeugdreclassering (%) | 2,0 | 1,5 | 1,0 | 1,0 | 1,0 | 1,0 Aantal afgesloten jeugdzorgtrajecten (2024 H1) | 235 | 100 | 240 | 245 | 145 | 200 Beºindigd volgens plan (2024 H1) | 155 | 110 | 185 | 205 | 105 | 115 Waarvan in overeenstemming | 20 | 10 | 35 | 25 | 15 | 25 Waarvan eenzijdig door cliºnt | 20 | 10 | 10 | 25 | 10 | 20 Waarvan eenzijdig door aanbieder | - | - | - | - | - | - Waarvan wegens externe omstandigheden | - | - | - | - | - | - Totaal beºindigd | 255 | 140 | 320 | 285 | 170 | 235 Uitgaven jeugdzorg totaal (x 1.000 euro, 2023) | 7.216 | 5.401 | 10.841 | 8.147 | 6.623 | 8.202 Jeugdhulp zonder verblijf – wijkteam (begroot) | 5.438 | 3.553 | 675 | 6.436 | 4.813 | 4.822 Jeugdhulp zonder verblijf – wijkteam (gerealiseerd) | 5.363 | 3.827 | 691 | 6.922 | 4.520 | 5.390 Jeugdhulp met verblijf (begroot) | 1.088 | 1.366 | 1.374 | 944 | 1.374 | 1.659 Jeugdhulp met verblijf (gerealiseerd) | 1.528 | 1.320 | 1.592 | 940 | 1.592 | 2.344 Kinderbeschermingsmaatregelen (begroot) | 316 | 320 | 108 | 289 | 437 | 365 Kinderbeschermingsmaatregelen (gerealiseerd) | 246 | 213 | 94 | 284 | 308 | 439 Jeugdreclassering (begroot) |

73 | 35 | - | - | 232 | 30 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 107 Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Jeugdreclassering (gerealiseerd) | 77 | 39 | - | - | 201 | 27 Activiteiten preventief justitieel kader (begroot) | - | - | - | - | - | - Activiteiten preventief justitieel kader (gerealiseerd) | - | - | - | - | - | - Totaal jeugdzorg (begroot) | 6.915 | 5.274 | 10.096 | 7.671 | 6.857 | 6.877 Totaal jeugdzorg (gerealiseerd) | 7.216 | 5.401 | 10.841 | 8.147 | 6.623 | 8.202 Participatiewet Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Totaal re-integratievoorzieningen per 1.000 (2024) | 14,2 | 14,2 | 24,7 | 16,0 | 10,0 | 20,7 Huishoudens met bijstand (% van totaal, 2025) | 2,5 | 2,5 | 2,9 | 2,6 | 2,8 | 2,8 Personen met bijstand per 1.000 inw (2025 H1) | 20 | 16 | 20 | 18 | 20 | 19 % bijstand tot AOW-leeftijd | 91,0 | 91,0 | 90,8 | 90,8 | 91,0 | 91,0 % bijstand vanaf AOW-leeftijd | 9,0 | 9,0 | 9,2 | 9,2 | 9,0 | 9,0 Re-integratie/participatievoorzieningen per 1.000 (2024) Loonkostensubsidie | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 Jobcoach/begeleiding op werkplek | 1,1 | 1,1 | 2,7 | 2,6 | 1,7 | 0,6 Vervoersvoorziening | 0,0 | 1,1 | 5,4 | 1,9 | 0,0 | 0,6 Coaching naar werk/participatie | 1,1 | 1,7 | 2,3 | 1,5 | 0,6 | 9,2 Training/cursus/opleiding | 0,6 | 1,1

| 4,2 | 1,1 | 0,6 | 0,6 Vrijwilligerswerk | 0,0 | 1,1 | 4,2 | 1,1 | 0,0 | 1,7 Werkloosheidspercentage (2024) | 2,9 | 2,7 | 3,0 | 2,8 | 3,0 | 3,1 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 108 Stapeling van voorzieningen Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Huishoudens met voorziening sociaal domein % huishoudens zonder voorziening sociaal domein | 77,9 | 81,0 | 80,7 | 79,1 | 81,3 | 83,1 % huishoudens met voorziening sociaal domein | 22,1 | 19,0 | 19,3 | 20,9 | 18,7 | 16,9 Stapeling per voorziening (per 1.000 hh) 1 voorziening | 103 | 103 | 106 | 106 | 103 | 103 2 voorzieningen | 119 | 112 | 105 | 116 | 109 | 116 3 voorzieningen | 49 | 49 | 54 | 54 | 49 | 49 4 voorzieningen | 21 | 21 | 24 | 24 | 21 | 21 5 voorzieningen | 10 | 10 | 11 | 11 | 10 | 10 6 of meer voorzieningen | 4 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 Stapeling per domein (per 1.000 hh) Alleen Jeugd | 36 | 36 | 37 | 36 | 36 | 36 Alleen Participatiewet | 38 | 35 | 28 | 35 | 29 | 36 Alleen Wmo | 23 | 23 | 31 | 31 | 23 | 23 Jeugd en Participatiewet | 22 | 19 | 24 | 21 | 23 | 27 Jeugd en Wmo | 119 | 119 | 121 | 122 | 119 | 119 Participatiewet en Wmo | 143 | 123 | 127 | 133 | 121 | 93 Jeugd, Participatiewet en Wmo | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 Overige combinaties | 9 | 8 | 12 | 11 | 9 | 8 Veel voorkomende stapeling binnen Wmo (2023, aantal cliºnten) Hulp bij

huishouden & Vervoersvoorzieningen | 265 | 160 | 125 | 200 | 100 | 140 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 109 Indicator | Borne | Wierden | Hof van Twente | Hellendoorn | Haaksbergen | Losser Hulp bij huishouden & Woonvoorzieningen | - | 15 | 70 | 45 | 25 | 85 Hulp bij huishouden & Begeleiding | 35 | 20 | 65 | 40 | 35 | 15 Begeleiding & Dagbesteding | 20 | 15 | 15 | 30 | 15 | 10 Vervoersdiensten & Vervoersvoorzieningen | - | 15 | 35 | 35 | 30 | 10 Rolstoelen & Vervoersvoorzieningen | 45 | 30 | 25 | 35 | 15 | 35 Rolstoelen & Woonvoorzieningen | - | 15 | 25 | 35 | 15 | 10 Dagbesteding & Vervoersdiensten | - | - | 15 | 10 | 10 | 10 Hulp bij huishouden & Vervoersdiensten | - | - | - | - | - | 10 Beschermd wonen & Begeleiding | - | - | - | - | - | - LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 110

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://borne.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7c33de45-556b-422a-9ec2-d2709c8a4b54?agendaItemId=b089ca9c-aa38-44f6-a0f7-2cb98257d8fe