Woonvisie 2022+ Gemeente Borger-Odoorn
Tekst van het document
WOONVISIE 2022+ GEMEENTE
BORGER-ODOORN in opdracht van de gemeente Borger-Odoorn
Bastiaan Prickartz
Sjouke Stienstra
GRONINGEN | ROTTERDAM | EINDHOVEN
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 2
SAMENVATTING Context
Ambitie
Strategie
Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente. Het
Steeds meer mensen gaan bewust landelijk wonen. Dat
Borger-Odoorn wil groeien. En daar is ook ruimte voor.
onderscheid tussen ‘zand’ (op de Hondsrug) en ‘veen’
kan bij uitstek in Borger-Odoorn, met goed bereikbare,
Ruimte in realistische scenario’s, die rekening houden
kenmerkt het landschap. De gemeente telt 25 kernen
levendige en aantrekkelijke dorpskernen. Het landschap
met de werkelijke druk op de woningmarkt en de impuls
met ruim 11.000 huishoudens en ruim 25.000 inwoners.
vertelt hier echt een verhaal en trekt naast bewoners
die het noorden krijgt om daar antwoord op te geven.
Basisvoorzieningen zijn geclusterd in vier leefgebieden;
ook recreanten en toeristen. Zij zien karakteristieke en
En ruimte in de gemeente. Meer dan 500 woningen
dankzij de goede bereikbaarheid vinden bewoners ook
moderne woningen voor alle doelgroepen. Daar horen
passen er binnen de verschillende dorpskernen nog bij.
hun weg buiten de gemeente. Rust en ruimte zijn de
ook levensloopbestendige bijzondere woonvormen bij.
Borger is en blijft de sterke voorzieningenkern, maar
kernkwaliteiten van Borger-Odoorn. De woningen zijn
Borger-Odoorn is een stabiele en toekomstbestendige
ook in de kleinere kernen is ruimte voor toevoeging.
overwegend grondgebonden, groot en karakteristiek.
gemeente. In deze tijden van grote vraag betekent dat
De nieuwbouw onderscheidt zich door een hoge mate
De energetische kwaliteit blijft in verhouding wel achter,
extra nieuwbouw en groei van het aantal huishoudens,
van flexibiliteit en kwaliteit. Betaalbaar, bijzonder en
wat lokaal tot energie-armoede kan leiden. Ook is de
tot wel 500 in de periode tot 2030. Dat stimuleert de
levensloopbestendig bouwen heeft de hoogste prioriteit.
huidige woningvoorraad niet berekend op de vergrijzing
doorstroming op de woningmarkt, zodat ook jonge
De woongebieden krijgen meer variatie en diversiteit.
die in de komende jaren verwacht wordt. Anders dan
starters hier kunnen slagen. Dorps wonen schept een
De bestaande woningvoorraad wordt energiezuiniger
eerder voorspeld wordt krimp tot 2030 niet verwacht.
band en betekent ook omzien naar elkaar: naoberschap.
dankzij inzet van bewoners, gemeente en corporaties.
Leefbaarheid en tevredenheid over de woonomgeving
Hier wonen diverse maar ook hechte gemeenschappen.
Door betere woningisolatie worden energierekening en
zijn overal voldoende, maar aan de zandkant wel hoger.
Bewoners en corporaties trekken samen op bij het
CO2-uitstoot lager en het wooncomfort hoger. Hiervoor
Zorg en welzijn wordt een steeds belangrijker thema.
verduurzamen van de woningvoorraad. Woningen
kunnen ook middelen uit het Volkshuisvestingsfonds
Op duurzaamheidsgebied is vooral de afhankelijkheid
worden energiezuiniger en gaan stapsgewijs van het
worden ingezet. Borger-Odoorn is terughoudend met
van aardgas opvallend. Wel wordt er al veel duurzame
gas af. Het aandeel duurzame energie blijft groeien.
het inzetten van instrumenten die groei afremmen,
energie opgewekt. De auto wordt relatief veel gebruikt.
Mensen laten de auto vaker staan en dragen zo bij aan
maar zorgt juist voor voldoende aanbod en stimuleert
Klimaatadaptatie en luchtkwaliteit spelen een kleine rol.
een schonere leefomgeving met meer woonkwaliteit.
gericht de kwetsbare groepen die dat nodig hebben.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 3
VOORWOORD Mensen die al lange tijd, soms hun hele leven, in
Er is dus veel te doen, te bedenken en te veranderen.
Ik kijk uit naar het resultaat en uitwerking van deze
Borger-Odoorn wonen weten het allang. Borger-
Onze ambities zijn groot. We kiezen voor maximale
visie die een basis vormt voor fijn wonen en leven
Odoorn is een fijne gemeente om in te wonen. Een
groei want die ruimte is er en de vraag is er.
onder de zon van het mooie Borger-Odoorn.
plek waar kinderen veilig op kunnen groeien, waar je
Bovendien is dat goed voor de voorzieningen in onze
plezierig oud kunt worden en waar mensen naar elkaar
dorpskernen en als gevolg is het nog fijner om hier te
omzien. Wonen op de ‘Oergrond’ van Nederland.
wonen. Er komt nog meer reuring. Ook willen we ruimte bieden aan nieuwe woonvormen zoals b.v. tiny-
Prachtige verworvenheden die we koesteren en waar
houses. En betaalbare starterswoningen verdienen
we trots op zijn. We willen in de toekomst ook die fijne
nadrukkelijk de aandacht want we willen onze jongeren
gemeente blijven. En zullen daar aan blijven werken.
maar wat graag hier houden.
Omdat er veel verandert, is er ook een nieuwe visie
Deze woonvisie sluit aan bij de omgevingsvisie die als
nodig. We gingen van krimp naar groei, en er is ook de
een soort van kapstokvisie boven alle ontwikkelingen
vraag naar nieuwe woonvormen. Bovendien moeten
hangt. Als het om de uitwerking gaat, vindt een deel
woningen duurzamer en levensloopbestendig gebouwd
van onze opgave zijn uitwerking in het programma
worden.
‘Wonen met Zorg’ , de visie Borger-Oost als Borger-
West en daarnaast het overzicht van kansrijke Mensen uit andere delen van ons land ontdekken meer
Inbreidingslocaties in nagenoeg alle dorpen in Borger-
en meer de voordelen van het wonen in een
Odoorn. Sommige plannen zijn al in procedure anderen
plattelandsgemeente. Met voldoende voorzieningen in
moeten nog opgestart worden, maar dat er een
de buurt en waar je vanuit je thuiskantoor prima kunt
enorme opgave ligt is duidelijk.
werken.
Nynke Houwing wethouder Wonen
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 4
INHOUD SAMENVATTING
3
VOORWOORD
4
INLEIDING
6
HOOFDSTUK 1: CONTEXT
7
HOOFDSTUK 2: AMBITIE
26
HOOFDSTUK 3: STRATEGIE
34
BIJLAGEN
54
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 5
INLEIDING Borger-Odoorn: een introductie
Werkwijze: kort en krachtig
Leeswijzer: context, ambitie, strategie
In de noordoostelijke luwte van de provincie Drenthe
Deze Woonvisie 2022+ is in nauwe samenspraak met
De Woonvisie 2022+ bestaat uit drie hoofdblokken. Het
bevindt zich een échte plattelandsgemeente. Een
gemeente en belanghouders opgesteld door KAW
eerste hoofdstuk (context) is een beschouwing van de
gemeente met historie, met een eigen verhaal. Over
architecten en adviseurs uit Groningen. In een kort
actuele stand van zaken en opgaven in de gemeente
het Trechterbekervolk en hun typische hunebedden,
tijdsbestek, want de vraag is prangend en de politiek
Borger-Odoorn, aan de hand van relevante gegevens.
meer dan vijfduizend jaar geleden. Over de Hondsrug
wil vaart maken. Dat is logisch én verstandig: het ijzer
Het hoofdstuk kent vier thema’s: ruimtelijk, woningen,
tussen Emmen en Groningen, een UNESCO Geopark.
is nog nooit zo heet geweest. Meer dan ooit heeft de
bewoners en duurzaamheid, elk met vier subthema’s.
En natuurlijk over de veenwinning in dit gebied, met
gemeente in eigen hand hoe de toekomst van Borger-
Hoofdstuk 2 benoemt ambities die daaruit voortvloeien.
als erfenis uitgestrekte velden aan lange woonlinten.
Odoorn eruit komt te zien. Het vraagt ook om een
Op een hoger abstractieniveau en al meer toegespitst
Een gemeente waar rust, ruimte en groen al jaren de
pragmatische benadering van de opstellers. Een breed
op de relevantie voor het wonen. Enerzijds passend bij
kernkwaliteiten zijn, sinds 2010 trots eigenaar van het
participatieproces behoorde niet tot de mogelijkheden.
Borger-Odoorn als plattelandsgemeente, en anderzijds
Cittaslow-keurmerk. En toch ook geheel bij de tijd, met
Maar: parallel aan het opstellen van deze Woonvisie
bij de situatie en vraagstukken van de komende jaren.
als bekendste voorbeeld het LOFAR-gebied bij Exloo.
2022+ komen er diverse visie- en beleidsstukken aan.
Hoofdstuk 3 tenslotte richt zich volledig op de actuele
Maar ook een gemeente met een vraag én een opgave.
Er wordt ook gewerkt aan een omgevingsvisie en een
woonvraag, gesplitst in nieuwbouw en bestaande bouw.
nieuwe woonzorgvisie, als basis voor toekomstig beleid. Aanleiding: een nieuwe werkelijkheid
De transitievisie warmte is gereed en heeft duidelijke
Kaders: een schat aan informatie
De Woonvisie 2016+ is niet alleen verlopen, maar ook
ambities en acties benoemd. En een onderzoek naar
Deze woonvisie is gebaseerd diverse documenten: een
achterhaald. Krimp leek de onvermijdelijke realiteit in
potentiële inbreidingslocaties geeft antwoord op de
opdrachtomschrijving en uitgangspuntennotitie van de
Borger-Odoorn. Het aantrekken van de landelijke markt
nieuwbouwcapaciteit van alle kernen. Deze Woonvisie
gemeente, woningmarktonderzoek van SpringCo, het
en de coronapandemie zorgen voor een hernieuwde
2022+ beperkt zich daarom meer tot de hoofdvragen
beleidskader Wonen 2021-2023, het onderzoek naar de
belangstelling voor het platteland. Wat betekent dit
op woongebied. Wel binnen de brede gemeentelijke
beschikbare inbreidingslocaties, de transitievisie warmte
voor Borger-Odoorn? Die vraag verdient een antwoord.
context, maar met een duidelijke focus op het wonen.
en diverse andere bronnen met relevante informatie.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 6
1
CONTEXT WAT ZIEN WE?
CONTEXT OVERZICHT Ruimtelijk •
Ligging en landschap
•
Leefgebieden en kernen
•
Voorzieningen
•
Bereikbaarheid
Woningen •
Opbouw voorraad
•
Woonkwaliteit
•
Energieprestatie
•
Betaalbaarheid
Bewoners •
Bevolkingsopbouw
•
Huishoudensontwikkeling
•
Leefbaarheid
•
Zorg en welzijn
Duurzaamheid
•
Energietransitie
•
Mobiliteit
•
Klimaatadaptatie
•
Luchtkwaliteit
Bron: https://bestemmingborgerodoorn.nl/
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 8
CONTEXT RUIMTELIJK LIGGING EN LANDSCHAP Een grote gemeente met relatief kleine kernen -
Borger-Odoorn is een plattelandsgemeente aan de oostkant van Drenthe, in 1998 ontstaan uit een fusie
van de voormalige gemeenten Borger en Odoorn. De gemeente is 278 km2 groot en omvat 25 kernen in vier leefgebieden. Borger en Nieuw-Buinen zijn de grootste kernen. Het gemeentehuis ligt in Exloo. Borger-Odoorn werkt op onderdelen samen met de Zuidoost-Drentse buurgemeenten Coevorden en Emmen, gezamenlijk
ook wel BOCE genoemd. Nabijgelegen grote plaatsen zijn Assen, Emmen en Stadskanaal (bij Nieuw-Buinen). De Hondsrug als overgang van zand naar veen De westkant van de gemeente ligt op zandgrond en wordt gekenmerkt door de Hondsrug, die van Emmen naar de stad Groningen loopt. Hier bevinden zich ook
de kenmerkende hunebedden. Het esdorpenlandschap is hier langzaam veranderd in een coulissenlandschap. Ten oosten van de Hondsrug bevindt zich het veen, nu een weids landbouwgebied met lintdorpen. Het gebied Drouwenerzand heeft de Natura 2000-status en ook Natuurnetwerk Nederland loopt door de gemeente.
Bron: QGIS, bewerking KAW (2021)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 9
CONTEXT RUIMTELIJK LEEFGEBIEDEN EN KERNEN Van zes hoofdkernen naar vier leefgebieden
Leefgebied 1
6.167 inwoners
Sinds 2012 werkt Borger-Odoorn met vier leefgebieden
Nieuw-Buinen
4.891
Buinerveen
412
Drouwenermond
586
van ongeveer gelijke grootte, om de leefbaarheid en
kwaliteit van voorzieningen op peil te kunnen houden.
Drouwenerveen
1
De verdeling van de dorpskernen en hun inwonertallen over de verschillende leefgebieden is zichtbaar op de kaart en in de tabel aan de rechterkant.
4
Van succesvol autonoom tot minder succesvol
Een leefbaarheidsonderzoek van STAMM CMO uit 2012 verdeelt de verschillende kernen in vier categorieën: •
2
Succesvol autonoom dorp Veel sociale infrastructuur, hoge tevredenheid
•
Minder succesvol autonoom dorp Veel sociale infrastructuur, lage tevredenheid
•
3
Succesvol woondorp
Weinig sociale infrastructuur, hoge tevredenheid •
278
Leefgebied 2
6.191 inwoners
2e Exloërmond
2.320
Valthermond
3.344
1e Exloërmond
369
Zandberg
51
2e Valthermond
107
Leefgebied 3
6.029 inwoners
Exloo
1.644
Odoorn
1.920
Valthe
1.223
Klijndijk
737
Exloërveen
96
Odoornerveen
409
Leefgebied 4
7.163 inwoners
Borger
4.828
Drouwen
559
Bronneger
111
Minder succesvol woondorp
Bronnegerveen
81
Weinig sociale infrastructuur, lage tevredenheid
Buinen
784
Westdorp
126
Ees
328
Eesergroen
156
Eeserveen
159
Ellertshaar
31
Het onderzoek is mogelijk (deels) gedateerd, maar geeft ten minste een indicatie. Met name de dorpen op de Hondsrug scoren goed, met uitzondering van Exloo.
Bron: BAG woonplaatsen - Gemeente Borger-Odoorn, Wikipedia (2021)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 10
CONTEXT RUIMTELIJK VOORZIENINGEN
Assen, Emmen en ook Stadskanaal. De bereikbaarheid
Nieuw-Buinen
van de voorzieningen is (dus) van groot belang om
Odoornerveen Eeserveen
woningen interessant te houden voor instroom, stelt
Ees
Springo in het woningmarktonderzoek. De gemeente
Drouwenerveen
vindt de kwaliteit van voorzieningen belangrijker dan
2e Exloërmond Exloo
de nabijheid. Clustering van voorzieningen betekent
Valthermond
een afname in aantal, maar niet in functionaliteit.
Exloërveen
Bronnegerveen Eesergroen
Reizen voor voorzieningen is hier normaal
Klijndijk
Voor dagelijkse boodschappen, basisonderwijs, sport
Buinerveen Zandberg
en huisartsbezoek wordt binnen de gemeente veel
Westdorp
gereisd. Dit blijkt uit het leefbaarheidsonderzoek van STAMM CO uit 2012. Bewoners maken ook gebruik van voorzieningen in Emmen en Stadskanaal. In Borger, Valthermond en Nieuw-Buinen bevinden zich MFA’s.
1e Exloërmond Drouwenermond Buinen 2e Valthermond 0%
Sportvoorzieningen en –verenigingen in de buurt
Tevreden
zorgen voor een hogere inwonerstevredenheid.
20%
40%
Matig tevreden
60%
80%
100%
Ontevreden
Bron: Leefbaarheidsonderzoek Borger-Odoorn, STAMM CMO (2012)
Gemiddeld
Valthe Drouwen
Zorg
Borger
het hoogste voorzieningenniveau. Meer aanbod is er in
Financiële dienstverlening
de Structuurvisie uit 2010. Borger heeft van de kernen
Horeca
Ellertshaar
Sport
Bronneger
winkel-, cultuur-, zorg en onderwijsvoorzieningen, stelt
Bedrijvigheid
Aanwezigheid van voorzieningen
Onderwijs
Odoorn
Bereikbaarheid
Tevredenheid over voorzieningen
De gemeente heeft geen kernen met grootschalige
Culturele voorzieningen en verenigingsleven
Voorzieningen zijn bepalend voor leefkwaliteit
Borger Nieuw-Buinen Odoorn Valthermond 2e Exloërmond Exloo Valthe Klijndijk Buinen Buinerveen Drouwen Ees Drouwenerveen Odoornerveen Zandberg Drouwenermond 1e Exloërmond Bronneger Eesergroen Eeserveen Westdorp Bronnegerveen Ellertshaar Exloërveen 2e Valthermond Gemiddeld
Bron: Leefbaarheidsonderzoek Borger-Odoorn, STAMM CMO (2012)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 11
CONTEXT RUIMTELIJK BEREIKBAARHEID Drie ontsluitingswegen met lokale vertakkingen -
Het Bestemmingsplan Buitengebied (2018) noemt de N34, N374 en N379 als belangrijkste ontsluitingswegen
van Borger-Odoorn. De N34 (‘Hunebed Highway’, van Emmen naar Groningen) en de N374 (van Hoogeveen naar Stadskanaal kruisen elkaar in Borger. De N379 (‘Mondenweg’) loopt parallel aan de N34 door de veenlinten. Verder kent de gemeente een fijnmazig netwerk van lokale gebiedsontsluitende wegen. Het
openbaar vervoer verbindt grotere kernen met elkaar. Grote afstanden zorgen voor hoog autogebruik Door het uitgestrekte karakter van Borger-Odoorn is het autogebruik relatief hoog. 9 op de 10 inwoners kan op elk moment van de dag beschikken over een auto (STIMM CO, 2012). Mede daardoor is het mogelijk om
voorzieningen te clusteren binnen de leefgebieden. De score die een dorp haalt op bereikbaarheid blijkt niet van invloed op de ervaren leefbaarheid. Het onderzoek stelt dat mobiliteit gemeentebreed dus geen groot vraagstuk lijkt te zijn. In het hoofdstuk Mobiliteit onder het thema Duurzaamheid komen we hierop terug.
Bron: QGIS, bewerking KAW (2021)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 12
CONTEXT WONINGEN OPBOUW VOORRAAD Verdeling een- en meergezinswoningen
Relatief veel grote eengezins-koopwoningen De woningvoorraad past bij het karakter van Borger-
160
90%
140
Odoorn. Vergeleken met heel Drenthe en Nederland
80%
zijn er maar weinig meergezinswoningen, complexen
70%
met meerdere wooneenheden. Ook zijn de woningen
60%
hier groter. Opvallend is het relatief hoge aandeel dat
50%
vóór 1945 werd gebouwd: bijna 25%, tegenover 14% gemiddeld voor Drenthe en 19% voor heel Nederland. Tot slot ligt het aandeel huurwoningen relatief laag.
120 100 80
40%
60
30%
40
20%
20
10%
0
0% Eengezinswoningen
Mismatch tussen vraag en vrijkomend aanbod Woningmarktonderzoek (Springco, 2020) toont een mismatch tussen vraag en vrijkomend aanbod. In 2020
Oppervlakte per woningtype (m2)
100%
Woningoppervlakte
Meergezinswoningen
Bouwjaren woningvoorraad 80%
45%
70%
40%
‘te veel’ eengezins-koopwoningen, behalve in de
35%
60%
30%
50%
25%
40%
te weinig appartementen, zowel huur (< € 900) als
20%
30%
koop (< € 400.000). In absolute aantallen concentreert
15%
goedkoopste categorie (< € 175.000). Er waren vooral
de vraag zich rond eengezins-koopwoningen (vooral <
20%
10%
10%
5%
€ 300.000) en betaalbare huurwoningen (< € 737).
0%
0%
<1945
Voor 2030 is de verwachting dat deze trend doorzet,
1945-1970 Borger-Odoorn
met een kleine verschuiving naar duurdere koop.
Oppervlakte meergezinswoningen
Verdeling koop- en huurwoningen
50%
waren er ‘te veel’ eengezins-huurwoningen < € 737 en
Oppervlakte eengezinswoningen
1971-2000 Drenthe
>2000
Koopsector
Nederland
Bron: Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF
Corporatiehuur
Borger-Odoorn
Drenthe
Overige huur Nederland
Bron: Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF
Research; ABF Research - Systeem woningvoorraad (Syswov) (2020-
Research; ABF Research - Systeem woningvoorraad (Syswov) (2020-
2021)
2021)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 13
CONTEXT WONINGEN WOONKWALITEIT Tevredenheid over woningen
Herkenbare kernkwaliteiten om te koesteren
Strategische kaarten Borger en (deel) Borger-Odoorn
Eesergroen
Het Woonplan 2010 typeert Borger-Odoorn met de
2e Valthermond
volgende kernkwaliteiten: rust, ruimte, natuur en
Ellertshaar
landschap, oorspronkelijkheid, naoberschap, menselijke
Zandberg Drouwenerveen
maat, veiligheid en kleinschaligheid. Kwaliteiten die
Bronneger
anno 2022 nog altijd actueel en relevant zijn, passend
Exloo
bij de Cittaslow-waarden die de gemeente uitdraagt.
Eeserveen Westdorp Valthe
Krimp in de ijskast, aandacht voor kwaliteit
Ees
In de Woonvisie 2016+ ging het veel over krimp en
Bronnegerveen Borger
ruimtelijke kwaliteit. Die stond onder druk in gebieden
Odoorn
met moeilijk verhuur- en verkoopbare woningen. Met
Drouwen
het sterk aantrekken van de landelijke woningmarkt is
Buinerveen
ook de situatie in Borger-Odoorn veranderd. De vraag
Drouwenermond Klijndijk
naar woningen is groot. Dit betekent balanceerwerk
1e Exloërmond
Buinen
tussen de korte en langere termijn. In ieder geval is er
2e Exloërmond
anno 2022 geen zorg over leegstand in de gemeente.
Vathermond
De kwaliteit van de woningen is grotendeels op orde.
Odoornerveen
Woningen uit de jaren ‘50, ‘60 en ‘70 staan als minder
Nieuw-Buinen Exloërveen
goed bekend. Dit is deels zichtbaar in de tevredenheid
0%
en op de strategische kaart. Corporaties investeren in
Tevreden
hun mindere bezit, door te verbeteren of te slopen.
20%
40%
Matig tevreden
60%
80%
100%
Ontevreden
Bron: Leefbaarheidsonderzoek Borger-Odoorn, STAMM CMO (2012)
Bron: Woningmarktonderzoek BOCE-gemeenten, Springco (2020)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 14
CONTEXT WONINGEN ENERGIEPRESTATIE Energielabels woningen
Energetische kwaliteit woningen blijft achter
Gemiddeld aardgasverbruik (m3, gecorrigeerd)
Vergeleken met de provincie Drenthe en Nederland als geheel zien we in Borger-Odoorn duidelijk slechtere
Nederland A t/m A++
Drouwen
energielabels. Het aandeel woningen met ten minste
Drenthe
label A blijft fors achter bij het Drents gemiddelde. Aan
Borger
B
de onderkant zien we ook veel meer F- en G-labels.
Nieuw-Buinen
Vooral de vooroorlogse woningvoorraad, relatief groot
Klijndijk
in Borger-Odoorn, scoort slecht. De stap naar label C is
Odoorn
C
meestal met relatief eenvoudige ingrepen mogelijk en
Borger-Odoorn
betaalt zich terug in een lager energieverbruik (en dus
Tweede Exloërmond D
lagere energierekening) en een hoger wooncomfort.
Valthe Valthermond Exloo
Gemiddeld aardgasverbruik is bovengemiddeld
E
Buinen
Een woning in Nederland verbruikt gemiddeld 1300 m3
Drouwenermond
aardgas per jaar. Voor heel Drenthe is dat gemiddeld 1630 m3, in Borger-Odoorn 1910 m3. Gezien het hoge
Ees
F
Drouwenerveen
aandeel (grote) eengezinswoningen en de relatief oude
Odoornerveen
voorraad is dat verklaarbaar, maar de verdeling van de
G
energielabels laat wel zien dat er nog winst te behalen
Buinerveen
Bronnegerveen
is. De trias energetica is daarbij een goede leidraad:
0%
eerst het verbruik beperken, dan inzetten op duurzame
5%
10%
Borger-Odoorn
energie en als laatste efficiënte technieken toepassen.
15%
20%
Drenthe
25%
30%
35%
Bronneger 0
Nederland
Bron: RVO - Registratiesysteem voor energielabels van woningen
500
1000
1500
2000
2500
3000
Bron: CBS - Statistiek energieverbruik woningen
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 15
CONTEXT WONINGEN BETAALBAARHEID Energie-armoede is een risico in Borger-Odoorn
Huishoudens met energierekening ≥8% van inkomen
Gemiddeld heeft 8% van de Nederlandse huishoudens
Nederland
een energierekening die minstens 8% van het inkomen
Buinen
bedraagt. Zeker met de sterk stijgende energieprijzen betekent dat een betaalrisico en mogelijk een vorm van energie-armoede. Het Drentse gemiddelde is 11%,
Ontwikkeling vraagprijzen (x € 1.000) 500 450
Drenthe
400
Odoorn
350
Borger-Odoorn zit op 16%. In Ees, Valthermond en
Drouwen
Drouwenermond gaat het zelfs om (meer dan) 20%
Valthe
van de huishoudens. Als de energieprijzen doorstijgen is
Borger
de kans groot dat mensen hier in de problemen komen.
Odoornerveen
300 250 200 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Exloo
Koopprijzen marktgevoelig, huren stijgen door Voor de koop- en huurprijzen kijken we terug tot 2009. Direct valt op hoe marktgevoelig de huizenprijzen in de koopsector zijn. De laatste jaren zien we een extreme prijsontwikkeling. Borger-Odoorn ligt qua prijsniveau
Ontwikkeling huurprijzen (€/mnd)
Klijndijk
600
Borger-Odoorn
550
Buinerveen
500
Tweede Exloërmond
rond het Drents gemiddelde en onder het landelijk
450
Nieuw-Buinen
gemiddelde, maar de stijging was in 2021 juist sterker.
400
Ees
Een woning kopen wordt steeds moeilijker, met name
350
Valthermond
voor starters en alleenstaanden. De huurprijzen
300 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
Drouwenermond
bewegen mee met het landelijk gemiddelde. Voor de
0%
laagste inkomens gaat hier nog huurtoeslag van af.
5%
10%
15%
20%
25%
Bron: CBS/WSW - Lokale Monitor Wonen - bewerking ABF Research
Borger-Odoorn
Drenthe
Nederland
Bron: Huizenzoeker.nl (boven), Min BZK/WB – Huurtoeslag (onder)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 16
CONTEXT BEWONERS BEVOLKINGSOPBOUW Personen naar leeftijd
Sterke vergrijzing vraagt om oplossingen
95 jaar of ouder
vergrijzing als aandachtspunt voor de beleidsterreinen
9,0%
80%
10 tot 15 jaar
7,0%
visie- en beleidsdocumenten is hier aandacht voor. De
6,0%
85 tot 90 jaar
groep vanaf 50 jaar is hier inderdaad relatief groot,
15 tot 20 jaar
5,0%
vergeleken met Drenthe en Nederland gemiddeld. In
4,0%
2,0%
De groep van 15 tot 50 jaar is zowel in Borger-Odoorn
1,0% 75 tot 80 jaar
20 tot 25 jaar 50% 25 tot 30 jaar
0,0%
40%
De huidige woningvoorraad is daar niet op berekend. Demografische druk op de beroepsbevolking
70%
60%
3,0%
80 tot 85 jaar
jaar, tegenover 47% in Drenthe en 41% in Nederland. als in rest van Drenthe kleiner dan landelijk gemiddeld.
90% 5 tot 10 jaar
8,0%
90 tot 95 jaar
wonen, zorg en onderwijs. Ook in andere (recentere)
Borger-Odoorn is 51% van de inwoners ouder dan 50
Demografische druk
0 tot 5 jaar
Al in 2010 benoemde de Structuurvisie ontgroening en
70 tot 75 jaar
30 tot 35 jaar
De demografische druk is het aantal jongeren plus
30%
20%
ouderen gedeeld door het aantal 20-64-jarigen (de
65 tot 70 jaar
35 tot 40 jaar
beroepsbevolking). De druk van de jongeren wordt
10%
‘groene druk’ genoemd en de druk van de ouderen
60 tot 65 jaar
‘grijze druk’. Ook hier zien we de sterke vergrijzing in
40 tot 45 jaar
55 tot 60 jaar
Borger-Odoorn en (in mindere mate) in heel Drenthe.
45 tot 50 jaar
0% Groene druk
50 tot 55 jaar
De verwachting is dat deze trend voorlopig aanhoudt. Borger-Odoorn
Dat vraagt om oplossingen op woongebied.
Bron: CBS, 2021
Drenthe
Nederland
Borger-Odoorn
Grijze druk Drenthe
Demogr. druk Nederland
Bron: CBS - Bevolkingsstatistiek
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 17
CONTEXT BEWONERS HUISHOUDENSONTWIKKELING Huishoudensgroei t.o.v. 2021
Krimp in Borger-Odoorn pas na 2030 verwacht Voor de afgelopen jaren hield de gemeente rekening
Huishoudens Borger-Odoorn 11.400
15%
met een negatief migratiesaldo van -60 personen per
jaar in de eerstvolgende jaren. Terugkijkend kunnen we concluderen dat er in de periode 2014-2018 elk
11.300 10%
jaar gemiddeld 770 personen vertrokken, maar er ook
11.200
820 bij kwamen. Nog steeds voorspelt Primos krimp in Borger-Odoorn, maar nu na 2030. In Coevoerden zou zelfs nu al krimp optreden. En dat terwijl het aantal
11.100 5%
huishoudens in Nederland stevig doorstijgt tot 2050.
11.000
Dit lijkt niet reëel en sluit niet aan bij de intenties die in het Deltaplan voor het Noorden zijn uitgesproken.
%
10.900 2021
2025
2030
2035
2040
2045
Groeivraag van 50 huishoudens lijkt erg mager
10.800
Concreet voorspelt Primos 50 extra huishoudens tot 2025, daarna stabilisatie tot 2030 gevolgd door krimp.
-5% 10.700
In de huidige markt vinden we deze voorspellingen erg mager. Anno 2021 is er een landelijk woningtekort en raken plattelandsgemeenten ook steeds meer in trek.
2050
10.600 -10%
Makelaars denken wel ‘een paar honderd woningen’ in de markt te kunnen zetten. Of deze voorspellingen
Borger-Odoorn
Coevorden
Emmen
uitkomen is meer dan ooit met beleid te beïnvloeden.
Assen
Drenthe
Nederland
Bron: ABF Research - Primos prognose
Aa en Hunze
10.500
Bron: ABF Research - Primos prognose
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 18
CONTEXT BEWONERS LEEFBAARHEID Leefbaarometer Borger-Odoorn
De leefbaarheid is minimaal ruim voldoende
Tevredenheid woonomgeving per kern
De hele gemeente Borger-Odoorn kleurt groen op de
Odoorn
meest recente Leefbaarometerkaart uit 2018. Nieuw-
Valthe Exloo
Buinen scoort met ‘ruim voldoende’ relatief gezien het
Borger
minst; gevolgd door alle ‘monden’ (‘goed’). Vooral op
Bronneger
het onderdeel ‘voorzieningen’ zien we minder goede
Buinen
scores; andere indicatoren zijn overwegend positief.
Klijndijk 2e Exloërmond Drouwen
Tevredenheid woonomgeving is behoorlijk hoog
Nieuw-Buinen
Uit onderzoek van Springco (2020) blijkt dat 71% van
Valthermond
Borger-Odoorn tevreden of zeer tevreden is met de eigen woonomgeving. Vertalen we de uitkomsten naar
Ees Zandberg
Tevredenheid woonomgeving per postcode-4
Eeserveen
-
scores van 1 (zeer ontevreden) tot 5 (zeer tevreden)
1e Exloërmond Buinerveen
op een postcode-4-kaart, dan valt op dat de veenlinten
Bronnegerveen
lager scoren dan het zandgebied. 1e Exloërmond valt
Westdorp
uit de toon, maar ook Nieuw-Buinen en Valthermond
Drouwenerveen
Eesergroen
kleuren geel. Dit sluit aan op de Leefbaarometerkaart.
Drouwenermond
In eerder onderzoek uit 2012 werd specifiek per kern
Ellertshaar
gekeken naar tevredenheid over de woonomgeving.
Odoornerveen
Daarin lijken vooral de dunbevolkte gebieden laag te
Exloërveen
scoren, gebaseerd op kleine aantallen respondenten.
2e Valthermond 0
We moeten op dat punt voorzichtig zijn met conclusies.
Bron: Leefbaarometer.nl (2018, boven); Springco (2020, onder)
2
4
6
8
Bron: Leefbaarheidsonderzoek Borger-Odoorn, STAMM CMO (2012)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 19
CONTEXT BEWONERS ZORG EN WELZIJN Zorggebruik past bij bevolkingsopbouw -
Gezien de relatief oude bevolking van Borger-Odoorn ten opzichte van de rest van Drenthe en (met name)
Nederland is het zorggebruik proportioneel. De trend dat ouderen langer zelfstandig (moeten) blijven wonen zet naar verwachting door, maar vaak is dat ook hun eigen wens. Daarvoor zijn in de meeste gevallen wel (kostbare) woningaanpassingen en/of een vorm van thuiszorg nodig. De huidige woningvoorraad is niet
berekend op de voorspelde vergrijzing en zorgvraag. De kaart toont de tevredenheid van bewoners op het gebied van zorg en welzijn, per postcode-4-gebied, gebaseerd op de enquête van Springco uit 2020. Vraag naar woonzorglocaties voor jong en oud In 2019 werd in Borger de nieuwe Borgerhof geopend,
met appartementen voor ouderen met een zorgvraag. Tangenborgh denkt dat er ruimte is voor een additionele soortgelijke zorglocatie. Daarnaast zijn er ouderen (nog zonder zorgvraag) die wel preventief willen verhuizen. Ook voor kwetsbare jongeren is er vraag naar passende woonvormen, zowel met als zonder (permanente) zorg.
Bron: QGIS, Leefbaarheidsonderzoek Borger-Odoorn, STAMM CMO (2012)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 20
CONTEXT DUURZAAMHEID ENERGIETRANSITIE Vrijwel alle woningen stoken nog met aardgas
Gemiddeld aardgasverbruik per woning (m3)
96% van alle woningen in Borger-Odoorn wordt nog
Verdeling CO2-uitstoot per verbruikscategorie 100%
Nederland
verwarmd met aardgas. Het gemiddelde gasverbruik is
Drenthe
80%
(mede) door de woninggrootte hoog. Een collectief
Drouwen
60%
alternatief is moeilijk in een plattelandsgemeente. Dan
Borger
liggen all-electric-oplossingen dan voor de hand, maar
Nieuw-Buinen
daarvoor moeten de woningen goed geïsoleerd zijn.
Odoorn
Groen gas is vooralsnog niet voldoende beschikbaar.
Klijndijk
De Transitievisie Warmte (2021) gaat hier dieper op in
en beschrijft een uitgebreide uitvoeringsstrategie.
40%
20% 0% Borger-Odoorn
Borger-Odoorn Tweede Exloërmond
Drenthe
Nederland
Gebouwde omgeving
Verkeer en vervoer
Industrie, energie, afval en water
Landbouw, bosbouw en visserij
Valthermond
Hernieuwbare energie krijgt een plek
Valthe
Het windpark Drentse Monden en Oostermoer telt 45
Exloo
windmolens, waarvan 29 in Borger-Odoorn. De opwek
Buinen
van die 29 molens dekt (op papier) ruim 70% van alle
Drouwenermond
CO2-uitstoot binnen de gemeente. Dat is goed nieuws,
Drouwenerveen
Woningen met geregistreerde zonnepanelen 30% 25% 20%
Ees
maar de uitstoot kan nog omlaag en de opwek verder
15%
Odoornerveen
omhoog. Er worden al diverse zonneparken aangelegd, maar nog geen 30% van de huizen beschikt al over
Buinerveen
zonnepanelen. Borger-Odoorn heeft de potentie om
Bronnegerveen
10% 5%
Bronneger
binnen afzienbare tijd energieneutraal te worden en de
% 0
energietransitie buiten de gemeente te versnellen.
500
1.000
1.500
Bron: CBS - Statistiek energieverbruik woningen
2.000
Borger-Odoorn
2.500
Drenthe
Nederland
Bron: Berekening CO2-uitstoot o.b.v. emissiefactoren; Emissieregistratie; Berekening o.b.v. gegevens meerdere bronnen; CBS - Bevolkingsstatistiek /
bewerking ABF Research (2019, boven); CBS - Statistiek zonnepanelen (onder)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 21
CONTEXT DUURZAAMHEID MOBILITEIT Gemiddeld autobezit
Veel autobezit en -gebruik, weinig elektrisch
E-auto’s en laadpunten per 1.000 inwoners
1,6
18
1,4
16
1,2
14
1
Odoorn bezit gemiddeld 1,4 auto. Daarvan is nog niet
12
0,8
10
1% elektrisch, tegenover meer dan 1,5% landelijk. Het
0,6
aantal (semi)publieke laadpunten ligt per inwoner ligt
0,4
(in heel Drenthe) fors lager dan landelijk gemiddeld,
0,2
Niet verwonderlijk in een plattelandsgemeente, maar toch: het autobezit is relatief hoog, óók ten opzichte
van het Drents gemiddelde. Elk huishouden in Borger-
8 6
4
0
maar in Borger-Odoorn hebben veel meer mensen de
Per inwoner
Borger-Odoorn
belemmering te zijn om elektrisch te gaan rijden.
Drenthe noemt zichzelf dé fietsprovincie van Nederland. Het aandeel fietsverplaatsingen is iets hoger dan het landelijk gemiddelde, maar in Borger-Odoorn wel een
stuk lager. Het fietsroutenetwerk en de kwaliteit van de fietspaden zijn op niveau, vergelijkbaar met Drenthe
2 0
beschikking over een eigen oprit. Dat hoeft dus geen
Minder fietsgebruik ondanks fietsbare afstanden
Per huishouden
Drenthe
Nederland
Verplaatsingen per fiets
Elektrische personenauto's
(Semi)publieke e-laadpunten
Gemiddelde afstand tot voorzieningen (km) 6
30%
5
25%
4
20%
3 2
15%
1 10%
0
en Nederland. Wel is de gemiddelde afstand tot basale 5%
voorzieningen in Borger-Odoorn groter. Toch gaat het niet om tientallen kilometers, en zou meer fietsgebruik
0% Borger-Odoorn
(zeker elektrisch) mogelijk moeten zijn.
Drenthe
KiM; De Fietsersbond (2017, onder)
Borger-Odoorn
Nederland
Bron: CBS - Statistiek voertuigen (2020, boven); CBS-OViN - bewerking
Drenthe
Nederland
Bron: RDW - Rijksdienst voor het Wegverkeer; Klimaatmonitor – Rijkswaterstaat (2020-2021, boven); CBS - Nabijheid van
voorzieningen (2014-2020, onder)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 22
CONTEXT DUURZAAMHEID KLIMAATADAPTATIE Nauwelijks hittestress in Borger-Odoorn De getoonde relatieve kaart geeft weer op welke locaties hittestress kan optreden. Vaak gaat het daarbij
om dichtbebouwde, ‘versteende’ plaatsen. Dit is in de gemeente Borger-Odoorn nauwelijks aan de orde. De groene en blauwe delen zijn zelfs relatief koel ten opzichte van het ‘nulpunt’, dankzij hun groene karakter. De enige plek die oranjerood kleurt is het Brinkgebied in Borger, met daarin ook de Borgerhof. Hier is nog
winst te behalen door bijvoorbeeld groene daken toe te passen of waterdoorlatende bestrating te gebruiken. Geen grote problemen met water voorzien De hele gemeente Borger-Odoorn ligt ruim boven NAP. Het Hondsrugdeel wel tien tot dertig meter, het veen nog altijd rond de vijf meter boven NAP. Wel wordt de
zone ten oosten van de Hondsrug als risicogebied voor bodemdaling gezien, en (in mindere mate) een lijn van Bronneger/Borger via Eeserveen naar Odoornerveen. Hevige regenbuien kunnen lokaal wel voor overlast zorgen, maar op papier springen er geen duidelijke risicogebieden uit. Het Stormbos lijkt de natste plek.
Bron: BAG woonplaatsen - Gemeente Borger-Odoorn, Wikipedia
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 23
CONTEXT DUURZAAMHEID LUCHTKWALITEIT Concentraties roet en NO2 in de lucht zijn laag
Roetconcentratie
Stikstofdioxideconcentratie
Fijnstofconcentratie (PM10)
Fijnstofconcentratie (PM2,5)
Niet geheel onverwacht is de luchtkwaliteit in BorgerOdoorn relatief goed. De roetconcentratie blijft onder
de 0,5 microgram EC/m3. Verkeer is een bron van roet, net als industrie en houtstook. Met name rond drukke wegen en industriegebieden is de roetconcentratie hoog; daar heeft Borger-Odoorn niet mee te maken. De stikstofdioxideconcentratie hangt vooral samen met de uitstoot van uitlaatgassen en is ook relatief laag. De
N33 en de N366 (buiten de gemeente) lichten geel op. Stikstofdioxide is schadelijk voor luchtwegen en longen. Ook weinig fijnstof aanwezig in de lucht Hogere concentraties fijnstof treden vooral op bij steden, grote veestallen en industrie. Steden lichten vaak als gele en oranje plekken op. We onderscheiden
twee soorten fijnstof: PM10 (voor deeltjes die kleiner zijn dan 10 micrometer) en PM2,5 (deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer). PM2,5 wordt als schadelijker gezien. Het enige ‘lichtpuntje’ staat op de PM10-kaart: het industriegebied bij Ter Apelkanaal, buiten de gemeente Borger-Odoorn. Verder zijn de concentraties hier laag.
Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) (2019)
Bron: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) (2019)
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 24
CONTEXT CONCLUSIE Ruimtelijk
Een goed bereikbare plattelandsgemeente met relatief kleine kernen in vier leefgebieden, half op zand- en half op veengrond.
•
Ligging en landschap
Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente, met het kenmerkende onderscheid tussen zand (westen, met Hondsrug) en veen (oostkant).
•
Leefgebieden en kernen
De gemeente bestaat uit vier leefgebieden en telt 25 kernen. Borger en Nieuw-Buinen zijn de twee grootste kernen met elk zo’n 5.000 inwoners.
•
Voorzieningen
Voorzieningen zijn bepalend voor de leefkwaliteit. Elk leefgebied voorziet in de basisbehoeften. In Assen, Emmen en Stadskanaal is meer aanbod.
•
Bereikbaarheid
Borger-Odoorn kent drie belangrijke ontsluitingswegen en een fijnmazig lokaal wegennetwerk. Openbaar vervoer is beschikbaar op hoofdwegen.
Woningen
Grote, oude en relatief betaalbare eengezinswoningen, omringd door rust en ruimte. De energetische kwaliteit blijft wel achter.
•
Opbouw voorraad
Het aandeel eengezinswoningen is met ruim 90% hoog. Ook is de voorraad relatief groot én oud. Bijna driekwart bestaat uit koopwoningen.
•
Woonkwaliteit
Borger-Odoorn is geliefd vanwege zijn rust en ruimte. Anno 2022 zijn er geen zorgen over leegstand. De woningkwaliteit is overwegend goed.
•
Energieprestatie
De energetische kwaliteit van de woningen blijft achter, met nog relatief veel F- en G-labels. Ook het aardgasverbruik is hoger dan gemiddeld.
•
Betaalbaarheid
Vergeleken met het landelijk gemiddelde zijn woningen in Borger-Odoorn relatief betaalbaar. Wel dreigt energie-armoede in een aantal kernen.
Bewoners
Een vergrijzende bevolking, maar tot 2030 geen krimp verwacht. De leefbaarheid is goed, zorgvoorzieningen worden geclusterd.
•
Bevolkingsopbouw
Het aandeel vijftigplussers is hier groter dan gemiddeld. De woningvoorraad is daar niet op berekend. Ook zijn er relatief weinig jongvolwassenen.
•
Huishoudensontwikkeling
Volgens de voorspelling blijft het aantal huishoudens stabiel tot 2035; daarna volgt krimp. In de huidige woningmarkt vinden wij dat pessimistisch.
•
Leefbaarheid
De leefbaarheid is overal minstens ‘ruim voldoende’. ‘Zand’ scoort wel beter dan ‘veen’. Dat geldt ook voor tevredenheid over de woonomgeving.
•
Zorg en welzijn
Ouderen blijven langer zelfstandig (thuis) wonen; woningaanpassingen zijn vaak nodig. Daarnaast is er brede vraag naar woonvormen op maat.
Duurzaamheid
Sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen, maar ook veel windmolens. Hittestress, wateroverlast en luchtvervuiling minimaal.
•
Energietransitie
Aardgas blijft verreweg de grootste warmtebron in de gemeente. De komst van windmolens maakt dat energieneutraliteit op termijn mogelijk is.
•
Mobiliteit
Logischerwijs beschikken veel huishoudens over een auto, maar slechts een klein deel elektrisch. Ook het aandeel fietsverplaatsingen blijft achter.
•
Klimaatadaptatie
Hittestress is nauwelijks een probleem in Borger-Odoorn. Ook de kans op wateroverlast lijkt mee te vallen. Bodemdaling is lokaal wel mogelijk.
•
Luchtkwaliteit
De luchtkwaliteit is relatief goed. De afwezigheid van drukke wegen en zware industrie komt de concentraties van schadelijke deeltjes ten goede.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 25
2
AMBITIE WAT WILLEN WE?
EEN TOEKOMSTBESTENDIGE PLATTELANDSGEMEENTE
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 27
AMBITIE INLEIDING Borger-Odoorn is een stabiele gemeente. Het inwonertal kan veranderen, maar neemt
Borger-Odoorn koestert het landelijke karakter. Rust, ruimte en groen zorgen voor een
niet structureel toe of af. Dat bereikt de gemeente door flexibel in te spelen op trends.
hoge en zeer gewaardeerde kwaliteit van leven. Niet opgejaagd door de vaart der
Bij krapte op de woningmarkt is er ruimte voor extra woningen. Maar ook in een meer
volkeren, maar bewust kleinschalig en op maat. Dat is niet hetzelfde als ouderwets,
ontspannen markt blijft wonen in Borger-Odoorn aantrekkelijk. Dat komt door een
integendeel: in deze tijd kiezen steeds meer mensen juist voor een bewuster leven.
combinatie van factoren. De gemeente is zeer divers, met verschillende woonmilieus.
Borger-Odoorn biedt bij uitstek de kans op meer balans: tussen werk en privé, tussen
Naast de grote vrijstaande herenboerderijen is er ook voldoende betaalbaar aanbod,
binnen en buiten, tussen alleen en samen. De bewoners van de verschillende kernen
verspreid over de verschillende kernen. De gemeente neemt pro-actief het voortouw
vormen samen een hechte gemeenschap. Borger-Odoorn is inclusief in woord en
om woonkwaliteit en leefbaarheid samen met bewoners op een hoog niveau te houden.
daad: iedereen hoort erbij en we kijken naar elkaar om. Dat noemen we naoberschap.
Dankzij een breed aanbod basisvoorzieningen komen alle bewoners aan hun trekken.
De gemeente stimuleert bewoners om te bewegen en gezond te leven. Niet alleen op
Voor grotere zaken en meer werkgelegenheid zijn Musselkanaal, Stadskanaal, Emmen,
papier, maar ook buiten in de publieke ruimte. Dat vergroot ook de zelfredzaamheid.
Assen en ook Groningen relatief dichtbij. De bereikbaarheid is dus van groot belang.
Mensen blijven langer fit en mobiel; dat helpt enorm in de strijd tegen eenzaamheid.
Dankzij emissievrije (deel)auto’s en snelle fietsen kan dat ook duurzaam én gezond.
Voor wie dat uiteindelijk nodig heeft is er vanzelfsprekend zorg beschikbaar. In de
Met een groot aandeel hernieuwbare energie is Borger-Odoorn als een van de eerste
eigen woning met (beperkte) aanpassingen, maar ook lokaal in moderne woonvormen
gemeenten energieneutraal en één van de motoren van de landelijke energietransitie.
met zorg op locatie. Borger-Odoorn is een gemeente waarin iedereen oud wil worden.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 28
AMBITIE RUIMTELIJK VERSTERKEN Borger-Odoorn
Het zand
Het veen
Het beleven van de kernkwaliteiten
Levendige dorpen in hoogwaardig groen
Historische veenlinten en vergezichten
Het landelijke karakter van Borger-Odoorn wordt nog
De hoge landschappelijke waarde van het zandgebied
Op weinig plekken is het verhaal van veenontginning in
sterker én belangrijk. Meer dan ooit hebben mensen
is voor iedereen zichtbaar: bewoners én bezoekers. De
Nederland zo goed zichtbaar. Lange rechte wegen door
behoefte aan rust, ruimte en groen: de kernkwaliteiten
Hondsrug loopt als een verbindende rode draad door
uitgestrekte velden, gescheiden door al even rechte
van deze gemeente. Hier wonen mensen die geen
het zandgebied en trekt recreanten uit heel Nederland.
kanalen. In de negentiende eeuw groeiden bevolking
behoefte hebben aan een jachtig leven vol prikkels,
Hier is ongerepte natuur, hier beleef je de historie van
en bedrijvigheid hier explosief. Nu is er ruimte voor
maar het belangrijk vinden om samen bewust te zijn.
ons land. De structuur met esdorpen in heidevelden is
landbouw, met eerlijke lokale producten. De oude
Hier gaat kwaliteit boven kwantiteit en snelheid. Deze
leidend voor toekomstige ontwikkelingen. Bosgebieden
veenlinten worden geflankeerd door hoge bomenrijen
kleinschaligheid is juist de kracht van Borger-Odoorn.
lenen zich bij uitstek voor ontspanning én inspanning.
en statige huizen en boerderijen. In dit gebied zijn de
Het BOCE-samenwerkingsverband vult dat goed aan.
Ook in de dorpen bevinden zich grote ‘groene longen’.
afstanden groter, maar de verbindingen ook sneller.
Bij een plattelandsgemeente horen grotere afstanden.
De grotere esdorpen dragen een eigen identiteit uit:
Zorgvuldige clustering zorgt in dit gebied voor behoud
Voorzieningen als scholen en zorgcentra zijn geclusterd
Borger als historische voorzieningenkern, Odoorn met
van voorzieningen. Ook de bereikbaarheid is essentieel.
en voor iedereen goed bereikbaar, bij voorkeur te voet
zijn karakteristieke gebouwen en Exloo als bestuurlijk
De lange linten zijn bij uitstek geschikt voor elektrische
of per (snelle) fiets. Bewoners beleven het landschap
bolwerk in het bos. De overgang van dorp naar veld is
fietsen, ook tot 45 km/u. Daarmee komen ook grotere
bewuster met nieuwe recreatieve thematische routes.
duidelijk zichtbaar. In het landschap bieden herkenbare
plaatsen en stations buiten de gemeente binnen bereik.
De auto blijft vaker staan en er wordt minder hard
pleisterplaatsen als de hunebedden een verrassende
Dankzij aantrekkelijke (wandel)routes en ankerpunten
gereden. De openbare ruimte heeft een hoge verblijfs-
belevenis voor een breed bezoekerspubliek. Bezoekers
langs de linten worden passanten aangenaam verrast.
kwaliteit en nodigt uit tot gebruik, door jong en oud.
weten Borger-Odoorn te vinden en komen weer terug.
De Nedersaksenlijn is veelbelovende toekomstmuziek.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 29
AMBITIE WONINGEN VERNIEUWEN Borger-Odoorn
Het zand
Het veen
Toekomstbestendige flexibele woningen
Aantrekkelijk wonen met nieuwbouwpotentie
Modernisering en gerichte toevoeging
Woningen in Borger-Odoorn hebben een geschiedenis
Wonen op het zand is populair. De woningvoorraad is
Wonen in het veengebied is een keuze voor karakter.
en karakter. Ze vertellen het verhaal van hun tijd. De
divers, van grote herenboerderijen tot functionele
Langs de lange linten wisselen klassieke woonhuizen
woningen zijn hier gemiddeld groter en betaalbaarder,
gezinswoningen. Alle woonstraten ademen rust, ruimte
en grote boerderijen elkaar af, beiden met vrij uitzicht
vergeleken met de rest van Drenthe en Nederland. De
en groen – de kernkwaliteiten van Borger-Odoorn. De
over de uitgestrekte landerijen. Zo recht als de wegen
bewoners zijn hier tevreden met hun eigen woning.
(vroeg-)naoorlogse delen in de grotere kernen krijgen
zijn, zo afwisselend is het landschap aan weerszijden.
Door de oudere voorraad te moderniseren kan er tot in
gerichte kwaliteitsinjecties voor meer belevingswaarde.
In 2e Exloërmond, Valthermond en vooral Nieuw-Buinen
lengte van jaren comfortabel in gewoond worden. De
Dit maakt hier wonen ook aantrekkelijker voor nieuwe
bieden verdikkingen in het lint ruimte aan woonwijken
energieprestatie wordt beter en de rekening lager. Een
bewoners van buiten de gemeente. In dit gebied zijn
met meer reuring. Door investeringen in woningen en
mooie uitdaging voor mensen met twee rechterhanden.
en blijven de traditionele gezinswoningen populair.
buitenruimte zijn deze wijken aan een opmars bezig.
Dankzij gerichte (ver)bouw ontstaat er meer diversiteit
De potentie voor nieuwbouw op het zand is hoog. De
Toevoeging door nieuwbouw vindt op maat plaats, met
op de lokale woningmarkt. Door grotere woningen te
combinatie van voorzieningen en bereikbaarheid in
respect voor de bestaande structuur. Langs de linten is
splitsen komt er meer betaalbaar aanbod voor kleinere
levendige dorpen omringd door groen is aantrekkelijk.
ruimte voor nieuwe accenten tussen het bestaande,
huishoudens. In de nieuwbouw ligt de focus op flexibel
Inbreiding en vervanging op maat dragen daaraan bij.
vooral bij bestaande voorzieningen. Ook de kruisingen
levensloopbestendig woningaanbod, voor nu én voor
Borger heeft een hoge groeipotentie, gevolgd door
met dwarslinten zijn aantrekkelijk. Nieuw-Buinen heeft
later. Daarnaast komen er moderne gezinswoningen
Odoorn en Exloo. Daarbuiten is ruimte voor maatwerk.
potentie als grootste kern, op steenworp afstand van
bij. Het nieuwbouwprogramma is erop gericht om de
Het historische onderscheid tussen bebouwde essen en
Stadskanaal. Ook 2e Exloërmond en Valthermond zijn
doorstroming in Borger-Odoorn verder te stimuleren.
omliggend groen blijft kenmerkend voor deze streek.
al langer in beeld voor verdere (centrum)ontwikkeling.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 30
AMBITIE BEWONERS VERBINDEN Borger-Odoorn
Het zand
Het veen
Ruimte voor een brede bewonersgroep
Aantrekkelijke zelfredzame kernen
Naoberschap en bijzondere woonvormen
In Borger-Odoorn mag iedereen er zijn. Bewoners van
Op het zand is de diversiteit van woningen en bewoners
Wonen in het veengebied schept duidelijk een band.
nu, ongeacht leeftijd, afkomst of inkomen. Voormalig
groot. Borger springt er als hoofdkern het meest uit.
Eensgezindheid en naoberschap zijn kenmerkend voor
inwoners, terugverlangend naar hun geboortegrond.
Dankzij breed werk- en zorgaanbod én de uitstekende
dit deel van Borger-Odoorn. Een grotere afstand tot
Én mensen die hier een nieuwe woonstart willen maken.
bereikbaarheid heeft Borger een structurele spilfunctie.
‘de buitenwereld’ brengt mensen hier juist bij elkaar.
In deze gemeente kan iedereen woonruimte vinden.
Ook appartementen zijn hier gewild, zij het kleinschalig.
Door gerichte ingrepen in de woningvoorraad kan een
Jongeren en gezinnen, die hier wellicht ook werken.
De Borgerhof is een goed voorbeeld voor ouderen dat
grotere diversiteit aan woonmilieus ontstaan, met
Ouderen die hier geworteld zijn en graag willen blijven.
navolging verdient. Dat levert ook doorstroming op, en
behoud van de bestaande hechte gemeenschapszin.
Kwetsbaren die ondersteuning nodig hebben, in welke
dus kansen voor starters en jonge gezinnen. Zorg en
Daardoor kunnen mensen ook als ze ouder worden in
vorm dan ook. Samen in één betrokken gemeenschap.
toerisme zorgen in dit gebied voor werkgelegenheid.
hun eigen vertrouwde woonomgeving blijven wonen.
Concreet ziet KAW tot 2030 ruimte voor 100 tot 500
Ook Odoorn en Exloo trekken veel nieuwe bewoners.
Meer zelfvoorzienende woonvormen zijn hier kansrijk,
extra huishoudens. Kwantitatief, door de toenemende
Voorzieningen liggen hier meer verspreid, geschikt
zoals bijvoorbeeld het prachtige zorglandgoed Mirre.
belangstelling van buiten. En kwalitatief, door jong én
voor gespreide toevoeging in kleinere concentraties.
Ecologische woongemeenschappen zouden bij uitstek
oud precies op maat te bedienen. Met passend aanbod
Aan de randen liggen kansen voor excellent wonen in
passen in dit gebied, dat al veel energie geeft. Ook de
in de bestaande bouw, door verbetering, omzetting en
ontspannen opzet. Voor starters is doorstroming hier
verkoop van lokale producten vergroot de band met
splitsing. En met flexibele levensloopbestendige bouw
essentieel. In de kleinere kernen zijn zelfredzaamheid
het land. Meer interessante verblijfsplaatsen kunnen de
waar altijd vraag naar zal zijn, nabij de voorzieningen.
en naoberschap de sleutelwoorden. Mensen zijn hier
linten interessanter maken: samen sporten, spelen en
Daarbij is volop ruimte voor bijzondere woonvormen.
mobiel en bereid om te reizen voor basisvoorzieningen.
ontspannen is laagdrempelig, verbindend en gezond.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 31
AMBITIE DUURZAAMHEID VERANKEREN Borger-Odoorn
Het zand
Het veen
Minder verbruiken en meer opwekken
Collectieve energiebesparing en vergroening
Woningverbetering en duurzame opwekking
Borger-Odoorn laat zien hoe een plattelandsgemeente
Stap één van verduurzaming is verminderen van het
Ook in het veengebied wordt stevig geïnvesteerd om
kan verduurzamen. Realisme en ambitie gaan hier hand
energiegebruik. Woningen worden energiezuiniger door
de woningvoorraad energiezuiniger te maken. Zeker
in hand. Ruimtelijk opgezette woongebieden met veel
isolatie van de schil, HR++-beglazing en mechanische
oudere woningen met ‘rode’ labels kunnen een grote
groen zijn het beste antwoord op klimaatverandering.
ventilatie. Door collectieve inkoop en plaatsing worden
sprong maken. Soms is sloop-nieuwbouw een betere
De grootste uitdaging hier is de energietransitie. Door
bewoners ontzorgd en zijn de kosten lager. Een groep
keuze. De corporaties laten in Nieuw-Buinen en 2e
woningen goed te isoleren is er minder energie nodig.
enthousiaste voortrekkers neemt de bewoners uit hun
Exloërmond zien hoe mooi dat kan worden. De daken
Isolatiemaatregelen zijn no-regret en verdienen zichzelf
eigen buurt of dorp hierin mee. Ook woningcorporaties
langs de veenlinten zijn geschikt voor zonnepanelen.
terug. De gemeente informeert en stimuleert iedereen
verduurzamen hun bezit en willen het voortouw nemen.
Deze verdienen zichzelf relatief snel terug en zijn nodig
om mee te doen. Bewoners nemen ook zelf initiatief.
De gemeente verbindt vanuit een regisserende rol.
om all-electric-oplossingen te kunnen implementeren.
Alternatieven voor aardgas zijn volop in ontwikkeling.
De relatief hoge woningdichtheid in Borger, Odoorn,
In Valthe en 2e Exloërmond nemen bewoners zelf al het
Dankzij hybride oplossingen kunnen er op korte termijn
Exloo en Buinen maakt collectieve warmteoplossingen
initiatief om alternatieven voor aardgas te onderzoeken.
al stappen gezet worden. De combinatie van bouwjaar
met een WKO mogelijk. Om diezelfde reden liggen hier
Hier zit energie! In deze en andere komen gemeente
en woningdichtheid bepaalt de voorkeursstrategie.
op mobiliteitsgebied kansen voor groene deelconcepten.
en bewoners samen tot uitvoeringsplannen. Ook op het
Goed geïsoleerde woningen gaan nu al naar all-electric.
Dankzij meer ruimte op straat voor fiets en voetganger
gebied van mobiliteit liggen hier kansen. Langs de linten
Borger-Odoorn wekt veel energie op uit hernieuwbare
worden kleine afstanden minder met de auto afgelegd.
zouden fietssnelwegen uitnodigen om in beweging te
bronnen. Daarmee compenseert het de eigen uitstoot
Dit verrijkt het landelijke Cittaslow-karakter, verbetert
komen en de auto te laten staan. En dan uiteraard ook
en draagt bij aan CO2-neutrale toekomst voor iedereen.
de lokale luchtkwaliteit en maakt mensen gezonder.
mét oplaadpunten, gevoed door lokale groene stroom.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 32
AMBITIE CONCLUSIE Borger-Odoorn
Het zand
Het veen
Ruimtelijk
Ruimtelijk
Ruimtelijk
Het beleven van de kernkwaliteiten
Levendige dorpen in hoogwaardig groen
Historische veenlinten en vergezichten
Steeds meer mensen gaan bewust landelijk wonen. De
De ongerepte natuur trekt toeristen en bewoners. De
Het open landschap vertelt het verhaal van het veen.
bereikbaarheid en voorzieningen zijn van hoog niveau.
grotere dorpskernen zijn levendig en aantrekkelijk.
De verschillende linten zijn afwisselend en verrassend.
Woningen
Woningen
Woningen
Toekomstbestendige flexibele woningen
Aantrekkelijk wonen met nieuwbouwpotentie
Modernisering en gerichte toevoeging
De bestaande woningvoorraad wordt gemoderniseerd,
De hechte woonwijken en dorpen met veel rust, ruimte
Opwaardering van karakteristieke panden, aangevuld
levensloopbestendige nieuwbouw wordt toegevoegd.
en groen zijn populair. Inbreiding geniet de voorkeur.
met nieuwbouw nabij voorzieningen en lintkruisingen.
Bewoners
Bewoners
Bewoners
Ruimte voor een brede bewonersgroep
Aantrekkelijke zelfredzame kernen
Naoberschap en bijzondere woonvormen
In Borger-Odoorn is er ruimte voor iedereen. Tot 2030
Grote diversiteit in huishoudens, zeker in de kernen.
De sterke gemeenschapszin blijft. Hier is ruimte voor
komen hier 100 tot 500 nieuwe huishoudens wonen.
Doorstroming van ouderen biedt kansen voor starters.
bijzondere woonvormen, met én zonder vaste zorg.
Duurzaamheid
Duurzaamheid
Duurzaamheid
Minder verbruiken en meer opwekken
Collectieve energiebesparing en vergroening
Woningverbetering en duurzame opwekking
Woningen worden energiezuiniger en gaan stapsgewijs
Woningisolatie wordt collectief geregeld, ook samen
Naast woninginvesteringen ook meer duurzame energie
van het gas af. Het aandeel duurzame energie groeit.
met de corporaties. Mensen laten de auto vaker staan.
en minder autokilometers. Bewoners nemen initiatief.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 33
3
STRATEGIE WAT GAAN WE DOEN?
STRATEGIE NIEUWBOUW Drie scenario’s tot 2030
Specifieke woningvraag
Bijzondere woonvormen
KAW ziet ruimte voor meer optimisme dan actuele
Dit blok bestaat uit twee delen. Eerst een analyse van
Nieuwbouw in Borger-Odoorn moet aan een aantal
prognoses op dit moment laten zien. De groei van het
de gewildheid van de verschillende dorpskernen, op
eisen voldoen. De belangrijkste twee sleutelwoorden
aantal huishoudens in Nederland blijft niet beperkt tot
basis van drie factoren: voorzieningen, bereikbaarheid
zijn flexibiliteit en kwaliteit. Flexibiliteit door woningen
de Randstad. De actuele situatie op de woningmarkt
en m2-waarde van de woningen. In de eindbeoordeling
te bouwen die (eventueel met kleine aanpassingen)
heeft geleid tot een hernieuwde interesse voor landelijk
valt op dat de (grotere) kernen aan de zandkant het
geschikt kunnen zijn voor meerdere doelgroepen. De
wonen. Borger-Odoorn kan voor veel woningzoekenden
gewildst lijken te zijn. Veel dorpen in het veengebied
kwaliteit is belangrijk om senioren te verleiden en zo
aantrekkelijk zijn. Drie scenario’s laten een potentiële
zitten in de middenmoot of worden mogelijk kwetsbaar.
de doorstroming te bevorderen. In dit hoofdstuk komen
groei zien van 100 tot 500 huishoudens in de periode
Dit alles is wel relatief, dorpen ten opzichte van elkaar.
twee bijzondere typen woonvormen die kunnen passen
tot 2030. De gemeente bepaalt zelf het ambitieniveau.
In deze woningmarkt hebben alle plekken potentie.
bij Borger-Odoorn. Flexibel levensloopbestendige bouw
Waar moeten deze woningen landen? Het onderzoek
Kwaliteit van het aanbod in relatie tot de prijs zijn nu
gaat vaak over gezinswoningen met voorzieningen op
naar potentiële locaties voor inbreiding is in volle gang.
bepalend. De verdeling van nieuwbouwaantallen over
de begane grond, maar er zijn ook modulaire varianten.
Vooral in Borger is extra ruimte, maar in de meeste
de kernen is niet verrassend. Ook qua woningtypen en
Beschut wonen kan een antwoord zijn op de groeiende
andere dorpen zien we ook nog groeipotentie. In de
prijsklassen is het verhaal duidelijk: er is behoefte aan
zorgvraag en toenemende eenzaamheid onder ouderen,
allerkleinste kernen zal het echt om maatwerk gaan.
betaalbaar en aan levensloopbestendig wonen.
maar ook voor meer andere kwetsbare doelgroepen.
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 35
STRATEGIE NIEUWBOUW Huishoudensgroei (%) t.o.v. 2021, bewerking KAW (stippellijnen)
Nederland groeit, krimp voorspeld in Drenthe Eerder in deze Woonvisie stond de actuele door Primos
15%
voorspelde huishoudensontwikkeling tot 2050. Volgens deze voorspelling groeit het aantal huishoudens in ons
land tot 2050 met bijna 15%, tot ruim 9 miljoen. Dezelfde voorspelling houdt vanaf 2035 rekening met brede krimp in Drenthe. In sommige gemeenten zelfs
10%
al eerder: Emmen zou de krimp al vanaf 2025 inzetten. In Borger-Odoorn wordt die nu vanaf 2030 voorspeld. Landelijke groei verplaatst zich naar provincies
5%
De prognosemodellen kunnen het tempo waarin de markt verandert duidelijk niet aan. Het landelijke tekort is groot, de Randstad is onbetaalbaar en steeds meer woningzoekenden verruimen hun blik. De overheid ziet %
dit ook, getuige de inzet en vorderingen rondom het
2021
Deltaplan voor het Noorden. Voor Drenthe wordt nu
2025
2030
2035
2040
2045
2050
gesproken over 60.000 extra woningen. Daarmee wordt groeien of krimpen steeds meer een keuze, zeker in de komende jaren. Op basis van recente landelijke cijfers en de voorspelde groei van Assen zien we voor Borger-
-5%
Odoorn een groeipotentie van ongeveer 2% tot 2030.
Borger-Odoorn
Assen
Drenthe
Nederland
Bron: ABF Research - Primos prognose, bewerking KAW
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 36
STRATEGIE NIEUWBOUW Huishoudensgroei Borger-Odoorn t.o.v. 2021, scenario’s KAW
De gemeente schrijft haar eigen toekomst Primos voorspelt voor Borger-Odoorn een groei van 50
11.800
huishoudens tot 2025. Daarna stagneert de groei tot
11.750
2030, om vervolgens om te slaan in krimp. Om eerder
benoemde redenen zien we deze prognose als te
11.700
pessimistisch. De gemeente kan met haar beleid deels zelf bepalen hoeveel groei of krimp er gaat optreden. Daarom hanteert deze woonvisie drie groeiscenario’s
11.600
voor de periode tot 2030. De gemeente kan de best passende lijn volgen op basis van de eigen ambities. 11.500
11.500
Groeipotentie van 100 tot 500 woningen Het basisscenario is voorzichtig en volgt tot 2025 de lijn van Primos, maar groeit daarna door. Dat betekent
11.400
100 extra huishoudens in 2030. Het middenscenario
11.350
volgt de stippellijn voor Borger-Odoorn zoals getekend op de vorige pagina. Tot 2030 is er een groei van 2%:
11.300
11.300
ongeveer 250 huishoudens. Wil de gemeente maximaal meebewegen met de markt, dan is er in scenario Hoog ruimte voor 500 extra huishoudens tot 2030. Dit komt
11.200 2021
neer op een groei van ruim 4%. Ter vergelijking: voor
2022
2023
Assen wordt nu tot 2030 een groei van 6% voorspeld.
2024
2025
Primos
Basis
2026
Midden
2027
2028
2029
2030
Hoog
Bron: ABF Research - Primos prognose, bewerking KAW
Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn | 26 januari 2022 | DEFINITIEF CONCEPT | 37
STRATEGIE NIEUWBOUW Capaciteit inbreidingslocaties per kern
Veel potentie op inbreidingslocaties Borger-Odoorn onderzoekt zelf hoeveel potentie voor
2.500
inbreiding de verschillende dorpskernen nog hebben. De teller staat al op meer dan 500 woningen. Daarmee
kan in theorie al aan scenario Hoog worden voldaan.
75
210
2.000
De verwachting is dat er op een aantal plaatsen nog wel potentiële locaties bijkomen, zoals bijvoorbeeld in Odoorn. Dat is ook nodig, want naar verwachting zullen niet alle inbreidingslocaties op korte termijn ontwikkeld
70
1.500
kunnen worden. Ook uitbreiding blijft dus een optie, maar inbreiding geniet vanzelfsprekend de voorkeur.