CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

RAAD: Afhandeling raadsinstrumenten 12 maart 2026, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Brief college inzake toezegging resultaten woningmarktonderzoek provincie Drenthe39.087 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

48

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 36: Inwonersontwikkeling (linker as) en huishoudensontwikkeling (rechter as) in de provincie Drenthe, 2015-2024 510.000

218.000

505.000

215.000

500.000

212.000

495.000

209.000

490.000

206.000

485.000

203.000

480.000

200.000 2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Inwoners (linker as)

2022

2023

2024

Huishoudens (rechter as)

Bron: CBS (2025, cijfers 2015-2024). Bewerking Stec Groep (2025).

Verschillen in ontwikkeling tussen regio’s, Zuidwest-Drenthe sterkste groeier We hebben de inwoners- en huishoudensontwikkeling ook per regio in beeld gebracht. Daaruit blijkt dat er binnen Drenthe enkele verschillen bestaan. Het aantal inwoners in Noord-Drenthe en Zuidwest-Drenthe is relatief gezien met nagenoeg hetzelfde percentage gestegen (4,0 en 4,5%). Daarentegen ligt dit percentage in Zuidoost-Drenthe een stuk lager met 1,5%. Hetzelfde beeld zien we terug als we de huishoudensontwikkeling per regio onderscheiden; dit percentage ligt in Zuidoost-Drenthe het laagst (4,8%) en onder het Drents gemiddelde (6,9%). Het aantal huishoudens is in Zuidwest-Drenthe de afgelopen jaren het sterkst toegenomen met 9,2%. De ligging van Noord-Drenthe en Zuidwest-Drenthe ten opzichte van de verstedelijkingsgebieden Groningen-Assen en Zwolle kan hier een rol inspelen. Dit maakt deze regio’s namelijk mogelijk aantrekkelijker voor huishoudens van buitenaf. Overigens kan ook gerealiseerde nieuwbouw in deze jaren effect hebben. Als er immers minder woningen aan de voorraad zijn toegevoegd, konden ook minder huishoudens een verhuisstap naar de regio’s maken.

Tabel 8: Inwoners- en huishoudensontwikkeling per regio in de provincie Drenthe, 20152024 Regio

Inwoners 2015

Huishoudens 2024

‘15-‘24

2015

2024

‘15-‘24

Noord-Drenthe

130.870

136.125

+5.250 (+4,0%)

57.220

61.630

+4.410 (+7,7%)

Zuidoost-Drenthe

194.015

196.930

+2.915 (+1,5%)

84.930

89.000

+4.070 (+4,8%)

Zuidwest-Drenthe

163.690

171.075

+7.385 (+4,5%)

60.060

65.555

+5.500 (+9,2%)

Drenthe

488.575

504.130

+15.555 (+3,2%)

202.205

216.185

+13.980 (+6,9%)

Bron: CBS (2025, cijfers 2015-2024). Bewerking Stec Groep (2025).

49

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Vergrijzing en huishoudensverdunning belangrijkste demografische trends Wanneer we vervolgens de inwonersontwikkeling uitsplitsen naar leeftijdsklassen en de huishoudensontwikkeling uitsplitsen naar samenstelling, dan vallen twee demografische trends op. Allereerst zien we dat het aantal inwoners van 15 tot 35 jaar, 55 tot 75 jaar en van 75 jaar en ouder de afgelopen tien jaar zijn toegenomen. Met name de relatieve toename van het aantal 75-plussers is sterk (+33%). Dit terwijl het aantal 0-15 jarigen (-10%) en het aantal 35-55 jarigen (-10%) juist is afgenomen in die periode. Dit duidt dus op een vergrijzing van de bevolking in Drenthe. Daarnaast zien we bij de uitsplitsing van huishoudens naar samenstelling dat in dezelfde periode met name het aantal alleenstaanden is toegenomen (+18%). Het aantal stellen nam slechts licht toe (+5%) en het aantal gezinnen nam zelfs af (1%). Hier zien we opnieuw de huishoudensverdunning terug die we eerder in dit hoofdstuk al benoemden. Deze verdunning hangt samen met het feit dat mensen vaker alleen wonen vanwege onder andere een individuelere leefstijl dan vroeger. Ook hangt de verdunning samen met de vergrijzing. Oudere huishoudens wonen vaak met minder personen in een huishouden. Zo zijn de kinderen het huis uit en bestaat er de kans dat er iemand overlijdt.

Figuur 37: Inwoners naar leeftijdsklassen (links) en huishoudens naar samenstelling (rechts) in de provincie Drenthe, periode 2015-2024 160.000

80.000 78.000 76.000 74.000 72.000 70.000 68.000 66.000 64.000 62.000 60.000

140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0

0-15 jaar 55-75 jaar

15-35 jaar >75 jaar

35-55 jaar

Alleenstaanden

Stellen

Gezinnen

Bron: CBS (2025, cijfers 2015-2024). Bewerking Stec Groep (2025).

Instroom van binnenlandse- en buitenlandse migratie weegt op tegen natuurlijke krimp In de afgelopen tien jaar is er elk jaar sprake geweest van een inwonerstoename in de provincie Drenthe. Deze wordt veroorzaakt door een positieve instroom van huishoudens uit binnen- en buitenland 13. De instroom vanuit het buitenland is constant positief geweest. In 2022 is daarvan een uitschieter te zien die hoofdzakelijk veroorzaakt wordt door de opvang van Oekraïense ontheemden. Andere doelgroepen die constanter instromen zijn bijvoorbeeld arbeidsmigranten of Duitsers die net over de grens een woning zoeken (met name in Zuidoost-Drenthe). Kijkend naar de binnenlandse migratie is ook deze elk jaar positief geweest en sinds 2022 redelijk constant in aantallen. Wat betreft de natuurlijke groei valt op dat er al voor langere tijd sprake is van meer personen die overlijden in de provincie dan dat er geboren worden. Dat hangt samen met de vergrijzing. De instroom van personen van buiten de provincie is daarmee nodig om het huidige inwonersaantal op peil te houden. Indien dit niet gebeurt, zal het aantal inwoners in de provincie afnemen.

13

Verhuizingen van statushouders zijn zowel onderdeel van binnenlandse als buitenlandse verhuizingen. Dit hangt er namelijk van af of zij al eerder ergens in het BRP zijn geregistreerd. Bij ongeveer de helft van de statushouders is dit het geval. Statushouders vormen wel slechts een beperkt onderdeel van zowel binnenlandse- als buitenlandse migratie.

50

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 38: Bevolkingsontwikkeling per jaar in de provincie Drenthe, periode 2018-2024 8.000 6.000 4.000 2.000 0 -2.000 -4.000 2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Natuurlijke groei (geboorte - sterfte)

Binnenlands migratiesaldo

Buitenlands migratiesaldo

Totale bevolkingsontwikkeling

Bron: CBS (2025, cijfers 2018-2024). Bewerking Stec Groep (2025).

Alle drie de regio’s in provincie Drenthe afhankelijk van migratie Onderscheid makend naar de regio’s in Drenthe zien we wel verschillen in de ontwikkeling op basis van migratie. Het binnenlands migratiesaldo is met name flink toegenomen sinds 2018 in Noord-Drenthe. Dit is een opvallend aantal vergeleken met de toename in de andere twee regio’s, maar verklaarbaar door de ligging tegen de provincie Groningen aan, de sterke verhuisrelatie met de gemeente Groningen en gemeente Westerwolde en de hoofdstad Assen die is gelegen in Noord-Drenthe. Verder valt ZuidoostDrenthe op als we kijken naar de ontwikkeling op basis van het buitenlandsmigratiesaldo. Dit zou kunnen komen door de ligging van Zuidoost-Drenthe, net aan de Duitse grens.

Tabel 9: Totale bevolkingsontwikkeling per regio in de provincie Drenthe, 2018-2024 Regio

Natuurlijke ontwikkeling

Binnenlands migratiesaldo

Buitenlands migratiesaldo

Totaal

Noord-Drenthe

-130

+1.600

+55

+1.525

Zuidoost-Drenthe

-150

+390

+190

+430

Zuidwest-Drenthe

-135

+340

+95

+300

Drenthe

-415

+2.330

+340

+2.255

Bron: CBS (2025, cijfers 2018-2024). Bewerking Stec Groep (2025).

5.2 Verhuizingen op hoofdlijnen In deze paragraaf kijken we naar alle verhuizingen binnen en naar de provincie Drenthe. We maken daarbij onderscheid naar de herkomst, het huishoudenstype en de vestigingsregio van de verhuizer en het woningtype na verhuizing. Hierdoor maken we onderscheid in verschillende typen verhuizers en brengen we in beeld welke behoeften met name lokaal een rol spelen en naar welk woningtype vaker huishoudens van verder weg verhuizen. 53% van verhuizingen vindt binnengemeentelijk plaats, 31% afkomstig van buiten provincie Allereerst delen we de verhuizingen per regio op naar de herkomst van de verhuizer. Daarbij maken we onderscheid naar binnengemeentelijke, binnen-provinciale (niet uit dezelfde gemeente), buiten-provinciale en buitenlandse verhuizingen. In totaal vindt in Drenthe 53% van de verhuizingen binnengemeentelijk plaats. Dat aandeel is het hoogst in de regio Zuidoost-Drenthe (55%). In Noord-Drenthe is dit aandeel met 50% het laagst vergeleken met de andere regio’s. Daarentegen kent Noord-Drenthe het hoogste aandeel

51

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

buiten-provinciale verhuizingen. Dit komt met name door de ligging nabij de gemeente Groningen. Het aandeel buitenlandse verhuizingen laat geen tot een nauwelijks verschil tussen de regio’s.

Figuur 39: Inkomende verhuizingen naar herkomst per regio in de provincie Drenthe, 20182023

Noord-Drenthe

20%

30%

5%

11%

27%

7%

Zuidoost-Drenthe

25%

30%

Zuidwest-Drenthe

28%

24%

5%

14%

22%

8%

Drenthe

25%

28%

5%

13%

23%

8%

0% Binnen wijk

20%

Binnen gemeente

5%

40%

Terugkeerders

13%

60% Binnen provincie

19%

80% Buiten provincie

8%

100% Buitenlands

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025).

10% van buiten gemeentelijke verhuizingen betreft een terugkeerder Een deel van de huishoudens die verhuist van buiten de eigen gemeente heeft al wel een binding met de gemeente. Zo blijkt dat 10% van de buiten gemeentelijke verhuizers al eerder in de gemeente heeft gewoond en dus terugkeert. Onder terugkeerders verstaan we huishoudens die eerder in de gemeente hebben gewoond voor een periode van minstens zes jaar 14. Als we kijken waar deze terugkeerders vandaan komen zien we dat circa 47% van buiten de provincie terugverhuisd, 38% van binnen de provincie en 15% vanuit het buitenland. Alleenstaanden en stellen tot 35 jaar zijn het vaakst terugkeerders in Drenthe (33%). Ook huishoudens die als gezin in een Drentse gemeente zijn gaan wonen vormen een aanzienlijk deel binnen de terugkeerders (30%). 69% van de ouderen verhuist binnen de eigen gemeente Wanneer we onderscheid maken naar de herkomst van doelgroepen die verhuizen, dan zien we duidelijke verschillen. Zo verhuist 69% van de 75-plussers binnen de eigen gemeente. Dat is duidelijk meer dan de overige doelgroepen. Dit komt mogelijk doordat zij al een sterk sociaal netwerk hebben opgebouwd in de gemeente, dat ze niet door middel van een verhuizing willen loslaten. Ook gezinnen verhuizen relatief vaak binnen de eigen gemeente. Voor hen kan het sociaal netwerk (van de kinderen) ook een rol spelen.

Alleenstaanden en stellen tot 55 jaar zijn het vaakst afkomstig van buiten de provincie.

14

Sinds 1 januari 2024 kunnen gemeenten tot 50% van de vrijkomende sociale huurwoningen voorrang verlenen aan lokaal gebonden woningzoekenden. Om hiervoor in aanmerking te komen wordt een minimale woonduur van zes jaar onafgebroken in de betreffende gemeente als maatschappelijke binding beschouwd.

52

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 40: Inkomende verhuizingen naar herkomst per doelgroep in de provincie Drenthe, 2018-2023

A&S < 35 jaar

Gezinnen

A&S 35-55 jaar

3.495

4.590

1.230

2.330

A&S 55-75 jaar

4.620

5.240

920

3.190

A&S > 75 jaar

Binnen wijk

1.725

4.310

940

6.410

635

425

2.100

2.910

1.945

6.480

1.815 3.720

9.295

9.920

4.015

7.330

4.440

3.105

11.515

7.930

0% 20% 40% 60% Binnen gemeente Terugkeerder Binnen provincie

1.040

80% Buiten provincie

120

100% Buitenlands

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2023). Bewerking Stec Groep (2024). A&S = alleenstaanden en stellen.

Particuliere huur vaker bewoond door een persoon van buiten Nederland, koopsegment vaak door verhuizer van buiten provincie Kijkend naar het eigendom zien we dat voor alle drie de segmenten geldt dat deze vrijgekomen woningen het vaakst bewoond zijn door een persoon afkomstig uit eigen gemeente. Bij het vergelijken van de typen verhuizingen zien we dat het particuliere huursegment het sterkst in trek is bij de buitenlands verhuizer (13%) in vergelijking met het koop- en corporatiesegment (5%). Het koopsegment is het meest in trek bij de buiten-provinciale verhuizer (29%). Verhuizingen naar corporatiewoningen vinden voor 79% plaats binnen de provincie Drenthe. In het koopsegment betreft dit 67% en in het particuliere huursegment 64%.

Figuur 41: Inkomende verhuizingen naar herkomst per eigendomsvorm in de provincie Drenthe, 2018-2023

Koop

Particuliere huur

Corporatiehuur

Binnen wijk

26%

20%

28%

23%

5%

26%

6%

32%

13%

29%

5%

23%

12%

5%

0% 20% 40% 60% Binnen gemeente Terugkeerder Binnen provincie

14%

13%

16%

80% Buiten provincie

5%

100% Buitenlands

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025).

Verhuizers naar dure koopwoningen vaker afkomstig van buiten de provincie We splitsen de verhuizingen naar koopwoningen verder uit naar de woningprijs. Dit doen we specifiek voor de jaren 2022 en 2023. Daarmee liggen de getoonde prijzen dichter bij de huidige prijzen op de

53

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

woningmarkt. Onderscheid makend naar prijsklassen valt op dat het aandeel buiten-provinciale verhuizers met name groot is bij de duurdere woningen. Naar woningen met een op dat moment geldende woningwaarde van € 500.000 of meer was 44% afkomstig uit een gemeente buiten de provincie Drenthe.

Figuur 42: Inkomende verhuizingen naar herkomst per koopprijsklasse in de provincie Drenthe, 2022-2023

Tot € 315.000

15%

33%

4%

€ 315.000 tot € 405.000

20%

23%

3%

€ 405.000 tot € 500.000

22%

17%

2% 12%

Meer dan € 500.000

18%

0% Binnen gemeente

Binnen wijk

16%

12%

12%

7%

36%

6%

40%

2% 9%

20% Terugkeerder

29%

7%

44%

11%

40% 60% 80% Binnen provincie Buiten provincie

100% Buitenlands

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2022-2023). Bewerking Stec Groep (2025).

Woningtype na verhuizing hangt sterk af van levensfase, ouderen met name naar nultreden We hebben vervolgens ook in beeld gebracht naar welk type woning doelgroepen met name verhuizen. Dit verhuisgedrag is een belangrijke indicator voor woonwensen in de toekomst. Het verhuisgedrag hangt namelijk sterk samen met de levensfase van doelgroepen. Zo zien we dat gezinnen zeer vaak verhuisd zijn naar een reguliere grondgebonden koopwoning en dat 75-plussers juist vaak verhuisd zijn naar een nultredenwoning (zowel grondgebonden als appartement) in zowel het sociale huursegment (38%) als de koopsector (34%) Zij onderscheiden zich daarmee ook nog sterk van de 55- tot 75-jarigen, die ook nog geregeld naar grondgebonden koopwoningen verhuizen.

Figuur 43: Woningtype na verhuizing per doelgroep in de provincie Drenthe, 2018-2021

A&S < 35 jaar

2.685

620

8.400

Gezinnen

3.820

1.000

A&S 35-55 jaar

1.625

440

A&S 55-75 jaar

1.175 435

A&S > 75 jaar

220100 0%

SH GGB

10% VSH GGB

190 1.725 365

14.140 5.050

2.435

6.745 1.080 20%

3.130 2.220

30%

KOOP GGB

615 605

6.765

40%

50%

SH APP/NULT

60%

70%

VSH APP/NULT

270 325 340 1.070

300

735

80%

90%

100%

KOOP APP/NULT

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2021). Bewerking Stec Groep (2025). GGB = Grondgebonden, APP / NULT = Appartement / Nultredenwoning. SH = sociale huur, VSH = Vrijesectorhuur. Huurprijzen zijn enkel bekend voor de periode tot en met 2021.

54

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Ouderen laten wel vaak grondgebonden koopwoning achter in Drenthe Aangezien de oudere doelgroep naar verwachting sterk toeneemt in Drenthe, is het interessant om ons meer te verdiepen op deze specifieke verhuisbeweging. Hierboven zien we dat zij met name veel verhuizen naar een sociale huur nultredenwoning. Het is dan ook interessant om te weten welke woning zij bij deze verhuizing achterlaten. Het blijkt dat 39% van de 75-plussers die vanuit Drenthe naar een nieuwe woning in Drenthe is verhuisd in de periode 2018-2021 een grondgebonden koopwoning achterlaat. Dat is fors meer dan de woningen waar ze naartoe verhuizen. Tegelijkertijd laten ze in 20% van de gevallen een huurappartement in bezit van een corporatie achter en in 3% van de gevallen een huurappartement in bezit van particulieren. Hiermee zorgen verhuisbewegingen van ouderen dus voor relatief veel vrijkomend bezit aan grondgebonden woningen en juist voor een vraag naar appartementen / nultredenwoningen. Circa tweederde inkomende verhuizingen met sociaal inkomen betrekt een sociale huurwoning Eerder hebben we in beeld gebracht welke type woning de verschillende doelgroepen betrekken. In onderstaande figuur doen we hetzelfde, maar dan naar inkomensgroepen. Hierin is een duidelijk verband te zien tussen het inkomen van huishoudens en de woning die ze betrekken in Drenthe.

Van de primaire doelgroep sociale huur betrekt 74% ook daadwerkelijk een sociale huurwoning. Voor de secundaire doelgroep sociale huur is dit iets lager, maar alsnog bijna de helft (48%). Hoe hoger het inkomen, hoe vaker een grondgebonden koopwoning wordt gekocht. 82% van de hoge inkomens is verhuisd naar zo’n woning in Drenthe.

Figuur 44: Woningtype na verhuizing per inkomensgroep in de provincie Drenthe, 20182021

Primaire doelgroep SH

5.740

Secundaire doelgroep SH

2.365

Middeninkomens

845

520

585

4.025

9.925

5.610

510

4.745

5.380

Hoge inkomens 585 995 0% SH GGB

VSH GGB

10%

430 550

520 940

1.080 385 550 390 525 695

14.330 20%

KOOP GGB

30%

40%

SH APP/NULT

50%

60%

70%

VSH APP/NULT

80%

90%

100%

KOOP APP/NULT

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2021). Bewerking Stec Groep (2025). GGB = Grondgebonden, APP / NULT = Appartement / Nultredenwoning. SH = sociale huur, VSH = Vrijesectorhuur. Huurprijzen zijn enkel bekend voor de periode tot en met 2021.

5.3 Buitenlandse verhuizingen Met name instroom van Oekraïense ontheemden, Duitsers en arbeidsmigranten Van de buitenlandse inkomende verhuizers is een groot deel afkomstig uit Oekraïne (31%). Dit betreft met name vluchtelingen die naar Nederland zijn gekomen na de Russische invasie van Oekraïne in 2022. Daarvoor was er weinig instroom vanuit dit land. Daarop volgen huishoudens die afkomstig zijn uit Duitsland (12%). Zij verhuizen relatief veel naar Zuidoost-Drenthe. Deze regio deelt dan ook een landsgrens met Duitsland. Daarna volgt Polen met 9%. Dit duidt met name op arbeidsmigranten. We zien dat zij voornamelijk een woning hebben betrokken in de regio Zuidwest-Drenthe.

55

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 45: Buitenlandse verhuizingen naar land van herkomst in de provincie Drenthe, periode 2018-2023 S

Noord-Drenthe

Zuidoost-Drenthe

Drenthe 0% Oekraine

10%

20%

40%

9%

12%

31%

41%

15%

12%

26%

40%

5%

17%

31%

Zuidwest-Drenthe

46%

6% 4%

41%

30%

40%

50%

Bondsrepubliek Duitsland

Polen

Spanje

60%

70%

Turkije

80% Roemenië

90%

100%

Overig

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025). Overig bestaat uit herkomstlanden vanwaar minder vaak verhuizingen plaatsvinden dan de in de figuur genoemde landen.

65% van buitenlandse verhuizers zijn alleenstaanden en stellen jonger dan 55 jaar Wanneer we de buitenlandse verhuizingen uitsplitsen naar doelgroepen, dan zien we dat de buitenlandse verhuizers voor een groot deel bestaan uit jonge huishoudens, waarvan een groot deel alleenstaand of stel is. In totaal is 65% van de buitenlandse verhuizers een alleenstaande of stel tot 55 jaar. Ouderen vormen een zeer beperkt deel van deze verhuizingen. Dit komt doordat ouderen sowieso minder vaak over grote afstanden verhuizen en daarnaast verhuizen zij niet of nauwelijks nog vanwege werk naar een ander land.

Figuur 46: Buitenlandse verhuizingen naar doelgroep in de provincie Drenthe, 2018-2023 2% 11% A&S tot 35 jaar 45%

20%

Gezinnen A&S 35 tot 55 jaar A&S 55 tot 75 jaar A&S 75 jaar of ouder

23%

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025).

Hoog aandeel verhuizingen naar particulier huurwoningaanbod We zien dat buitenlandse verhuizers relatief vaak een huurwoning in particulier bezit betrekken. In totaal is 47% van alle buitenlandse verhuizers verhuisd naar een particuliere huurwoning, 33% heeft een koopwoning gekocht en 20% heeft een corporatiewoning toegewezen gekregen. Dit laatste zal relatief vaak via bemiddeling gaan, aangezien zij vaak nog geen wachttijd opgebouwd zullen hebben.

5.4 Buiten-provinciale verhuizingen Van buiten de provincie Drenthe komen overduidelijk de meeste verhuizingen uit de gemeente Groningen (20%). Met name in Noord-Drenthe zien we de sterke binding met verhuizers uit Groningen (42%). Dit komt met name door de ligging van deze regio tegen de gemeente Groningen aan. Voor Zuidoost-Drenthe geldt

56

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

dat er een relatief groot deel uit Stadskanaal (9%) komt en voor Zuidwest-Drenthe vanuit Steenwijkerland (9%). Een groot deel van de verhuizingen vindt echter ook plaats vanuit andere gemeenten dan die in de figuur genoemd zijn. Per gemeente betreft dat wel minder dan 3% van de verhuizingen. Deze buitenprovinciale verhuizingen vallen daarmee onder de groep ‘overig’. Verhuizingen uit de genoemde gemeenten vallen daar dus niet onder.

Figuur 47: Herkomstgemeente inkomende buiten-provinciale verhuizingen, 2019-2023S 2% 1% Noord-Drenthe

42%

5% 6%

44%

1% 2% 3% 1% Zuidoost-Drenthe

11%

Zuidwest-Drenthe

7%

4% 1% 1%

9%

1%

Drenthe

69%

6% 4%

9%

72%

3% 3% 3% 4% 3% 3%

20% 0%

20%

Groningen (gemeente) Midden-Groningen

61%

40%

Stadskanaal Hardenberg

60% Steenwijkerland Westerkwartier

80%

100%

Zwolle Overig

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025). Overig bestaat uit herkomstgemeenten vanwaar minder vaak verhuizingen plaatsvinden dan de in de figuur genoemde gemeenten.

Buiten-provinciaal meeste instroom van alleenstaanden en stellen tot 35 jaar (31%) Wanneer we de buiten-provinciale verhuizingen uitsplitsen naar doelgroepen dan zien we dat een relatief groot deel van deze verhuizers behoort tot de doelgroep alleenstaanden en stellen tot 35 jaar (31%). De verdeling naar doelgroepen bij binnen-provinciale verhuizingen is vrijwel gelijk aan die van buitenlandse verhuizingen. Het verschil bedraagt maximaal twee procentpunten.

Figuur 48: Buiten-provinciale verhuizingen naar doelgroep in de provincie Drenthe, 20182023 4% 31%

23%

A&S tot 35 jaar Gezinnen A&S 35 tot 55 jaar A&S 55 tot 75 jaar

17%

A&S 75 jaar of ouder 25%

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025).

5.5 Binnen-provinciale verhuizingen Binnen-provinciale verhuizingen vinden met name plaats binnen de eigen regio In onderstaande tabel hebben we per Drentse gemeente weergegeven naar welke andere gemeente binnen Drenthe zij het meest verhuisd zijn. Het valt op dat verhuizingen veelal binnen de eigen regio plaatsvinden. Negen van de twaalf gemeenten hebben een gemeente uit de eigen regio als meest

57

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

voorkomende vestigingsgemeente. De overige gemeenten hebben de sterkste verhuisrelatie met de gemeente Assen. Dit zal met name komen door de centrale ligging van de gemeente in de provincie en het beschikbare woningaanbod.

Tabel 10: Binnen-provinciale verhuizingen naar woongemeente voor verhuizing (links) en top-3 van woongemeenten na verhuizing, 2018-2023 1

2

3

Assen (41%)

Tynaarlo (20%)

Borger-Odoorn (14%)

Midden-Drenthe (30%)

Aa en Hunze (20%)

Tynaarlo (14%)

Borger-Odoorn

Emmen (41%)

Aa en Hunze (19%)

Assen (11%)

Coevorden

Emmen (56%)

Hoogeveen (15%)

Midden-Drenthe (9%)

De Wolden

Hoogeveen (38%)

Meppel (31%)

Westerveld (9%)

Emmen

Coevorden (39%)

Borger-Odoorn (25%)

Hoogeveen (10%)

Hoogeveen

De Wolden (25%)

Midden-Drenthe (14%)

Coevorden (14%)

Meppel

De Wolden (36%)

Westerveld (23%)

Hoogeveen (15%)

Midden-Drenthe

Assen (46%)

Hoogeveen (13%)

Westerveld (7%)

Noordenveld

Assen (36%)

Tynaarlo (32%)

Aa en Hunze (8%)

Tynaarlo

Assen (40%)

Aa en Hunze (19%)

Noordenveld (19%)

Westerveld

Meppel (32%)

Midden-Drenthe (15%)

De Wolden (15%)

Aa en Hunze Assen

Bron: CBS Microdata (2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025).

Binnen-provinciaal relatief veel verhuizingen van alleenstaanden en stellen 55 tot 75 jaar De binnen-provinciale verhuizingen kunnen we uitsplitsen in verhuizingen die tussen gemeenten in Drenthe plaatsvinden en verhuizingen die binnengemeentelijk plaatsvinden. Wanneer we beide verhuisstromen uitsplitsen naar doelgroepen dan valt op dat alleenstaanden van 55 tot 75 jaar relatief vaker tussen gemeenten verhuizen dan de overige doelgroepen. Gezinnen en ouderen verhuizen juist relatief vaker binnen gemeenten.

Figuur 49: Binnen-provinciale verhuizingen naar doelgroep in de provincie Drenthe, 20182023

Binnen-provinciaal

32%

Binnengemeentelijk

31%

0% A&S tot 35 jaar

10%

Gezinnen

20%

26%

16%

31%

30%

40%

A&S 35 tot 55 jaar

Bron: CBS Microdata (2018-2023). Bewerking Stec Groep (2025).

50%

13%

60%

A&S 55 tot 75 jaar

70%

21%

6%

16%

8%

80%

90%

A&S 75 jaar of ouder

100%

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

58

6. Kwantitatieve woningbehoefte In dit hoofdstuk brengen we de kwantitatieve woningbehoefte in beeld. Hiervoor gebruiken we de verwachte huishoudensontwikkeling. In onze doorrekening brengen we deze in beeld voor de periode 2025 tot 2050. Daarbinnen maken we nog onderscheid naar de perioden 2025 tot 2035 en 2025 tot 2050. De huishoudensontwikkeling in de provincie Drenthe is afhankelijk van natuurlijke bevolkingsontwikkelingen, maar ook van migratiestromen. Met name dit tweede is lastiger voorspelbaar. Hiervoor werken we met verschillende scenario’s. De Primos-huishoudensprognose is het uitgangspunt, maar hogere migratieinstroom in de meest recente jaren (trendscenario) en woningbouwambities/opgaven (ambitiescenario) vormen aanleiding voor een scenariostudie die we ook in dit hoofdstuk uiteenzetten.

Belangrijkste conclusies hoofdstuk 6 •

•

•

•

•

De meest recente Primos-huishoudensprognose is voor de provincie Drenthe duidelijk positiever dan in eerdere jaren doordat de laatste tijd meer verhuizingen plaatsvinden richting Drenthe. Ook het inlopen van het woningtekort is onderdeel van de woningbouwopgave. In het basisscenario rekenen we daardoor met een huishoudensgroei van 11.745 huishoudens tot 2050 (6.1). Ook het verwachte zorggebruik hebben we op basis van de Primos-huishoudensprognose doorgerekend. Hierin wordt een sterke toename verwacht als gevolg van de vergrijzing. Daarnaast neemt het aandeel thuis geleverde zorg toe door extramuralisering van ouderenzorg (6.2). Hiernaast is een trendscenario doorgerekend waarin de meest recente sterkere migratie-instroom vanuit binnen- en buitenland is doorgetrokken. In dit scenario wordt dan een huishoudensgroei verwacht van 22.125 huishoudens tot 2050 (6.3). Tenslotte hebben we een ambitiescenario uitgewerkt waarin een woningbouwambitie van 50.000 woningen tot 2050 is onderzocht. We hebben hiervoor randvoorwaarden geschetst en aannames gedaan over de verwachte doelgroepen die hiermee aangetrokken kunnen worden, direct en indirect verbonden aan de Nedersaksenlijn. De netto huishoudensgroei (rekening houdend met sloop) bedraagt in dit scenario 32.905 huishoudens tot 2050 (6.4).

Onderscheid makend naar doelgroepen zien we dat in alle scenario’s een sterke groei ontstaat van het aantal 75-plussers. Hierop heeft het aantrekken van extra huishoudens echter weinig effect. Die bandbreedte is groter voor de overige doelgroepen, zoals jongeren en gezinnen. Deze doelgroepen verhuizen vaker en ook vaker over grotere afstanden (6.5).

6.1 Verwachte huishoudensontwikkeling volgens basisscenario In deze paragraaf staan we stil bij de verwachte huishoudensontwikkeling die volgt uit de Primoshuishoudensprognose uit 2024. Deze noemen we in ons onderzoek het basisscenario. De Primoshuishoudensprognose volgt de methodiek van de CBS bevolkings- en huishoudensprognoses en vertaalt deze naar regionale opgaven. Voor het maken van deze verwachtingen wordt gebruik gemaakt van verwachte demografische ontwikkelingen zoals de ontwikkeling van de vruchtbaarheidsindex of vergrijzing van de huidige bevolking. Deze demografische ontwikkelingen zijn redelijk goed te voorspellen. Daarnaast speelt zowel landelijk als ook zeker op lager schaalniveau migratie van huishoudens een grote rol. In- of uitstroom van huishoudens in Drenthe leidt immers zowel nu als in de toekomst tot een andere huishoudenssamenstelling.

59

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Primos-prognose uit 2024 verwacht 7.850 extra huishoudens tot en met 2050 De sterke schommelingen in deze verwachtingen zijn goed te zien als we de Primos-prognose uit 2024 vergelijken met de prognose van drie jaar eerder uit 2021. De meest recente prognose gaat uit van 236.070 huishoudens in 2050. Dit terwijl de prognose uit 2021 nog een aantal van 220.165 Drentse huishoudens verwachtte in datzelfde jaar. Dit betekent dus dat in drie jaar tijd de verwachtingen met 15.905 huishoudens zijn opgehoogd. Hiermee wordt nu ook een huishoudensgroei van 7.850 huishoudens verwacht in de periode 2025 tot 2050. Dit terwijl volgens de oude prognose juist een huishoudensafname verwacht werd. Dit grote verschil kan verklaard worden vanuit de migratieomslag die heeft plaatsgevonden in Drenthe. In recente jaren is met name de binnenlandse migratie veel positiever geweest dan de jaren ervoor. Dat heeft er al in geresulteerd dat de huidige huishoudensomvang in 2024 ook duidelijk groter is dan wat de prognose uit 2021 had verwacht. Dit betekent wel dat alleen wanneer deze positieve binnenlandse migratie wordt vastgehouden, de huidige prognose ook realistisch blijft.

Figuur 50: Verwachte huishoudensontwikkeling provincie Drenthe volgens Primos prognoses uit 2021 en 2024 245.000 240.000 235.000 230.000 225.000 220.000 215.000

Primos 2021

2050

2049

2048

2047

2046

2045

2044

2043

2042

2041

2040

2039

2038

2037

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2026

2025

2024

210.000

Primos 2024

Bron: Primos2021 & Primos2024.

Inlopen van het woningtekort belangrijk onderdeel van woningbouwopgave In het basisscenario dat wij hebben uitgewerkt, rekenen we ook het inlopen van het woningtekort door. Dit is immers een onderdeel van de woningbouwopgave die landelijk is gesteld. Zo dus ook in Drenthe. We hanteren hiervoor de methodiek die ook landelijk wordt gebruikt, waarmee we aansluiten op de berekende woningtekorten door het ABF. Deze tekorten zijn per functioneel woningmarktgebied (ingedeeld op basis van verhuisrelaties) in beeld gebracht en gebaseerd op alle personen vanaf 25 jaar die niet in een zelfstandige woonruimte wonen. Zij wonen bijvoorbeeld nog bij hun ouders of in een niet-zelfstandige woonruimte zoals een studentenkamer. Voor de provincie Drenthe geldt dat zij onderdeel is van twee functionele woningmarktgebieden, namelijk Emmen en Groningen. In beide regio’s stellen we als doel dat het woningtekort ingelopen dient te worden tot 2% van de woningvoorraad. Ook dit is gelijk aan het landelijke doel. Een dergelijk percentage wordt gehanteerd omdat wordt aangenomen dat niet alle personen van 25 jaar of ouder zelfstandig willen wonen. Wanneer we dit doel voor de provincie Drenthe aanhouden, rekening houdend met de tekorten in de woningmarktgebieden Emmen en Groningen, zijn er in totaal 4.075 extra woningen nodig bovenop de verwachte huishoudensontwikkeling.

We nemen aan dat het gewenst is dit tekort in de eerstvolgende tien jaar tot 2035 in te lopen.

60

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 51: Functionele woningmarktgebieden Nederland op basis van verhuisrelaties

Bron: ABF (2025).

Kwantitatieve huishoudensontwikkeling verschilt per regio, overal groei tot 2035 We delen de totale huishoudensontwikkeling (primos-prognose + inlopen woningtekort) van de provincie Drenthe op naar de verschillende regio’s in Drenthe. Daaruit blijkt dat in alle regio’s het aantal huishoudens naar verwachting toeneemt tot zowel 2035 als 2050. Wel valt op dat in Noord-Drenthe en Zuidoost-Drenthe het aantal huishoudens in de periode 2036 tot 2050 naar verwachting afneemt. Overal is de huishoudensontwikkeling na 2035 duidelijk minder positief dan daarvoor. De relatief sterkste toename van het aantal huishoudens wordt in de regio Zuidwest-Drenthe verwacht. Daar neemt het aantal huishoudens naar verwachting met 9% toe tot 2050, terwijl dit in Zuidoost-Drenthe slechts 1% is. Deze verschillen hangen samen met demografische ontwikkelingen en verhuisbewegingen uit het verleden.

Tabel 11: Verwachte huishoudensontwikkeling provincie Drenthe naar regio’s volgens het basisscenario, 2025-2050 Regio

2025

2025 t/m 2035

2036 tot 2050

2025 tot 2050

Noord-Drenthe

62.295

+4.530 (+7%)

-1.220 (-2%)

+3.310 (+5%)

Zuidoost-Drenthe

89.555

+3.165 (+4%)

-1.875 (-2%)

+1.290 (+1%)

Zuidwest-Drenthe

76.300

+6.210 (+8%)

+950 (+1%)

+7.160 (+9%)

Totaal

228.150

+13.905 (+6%)

-2.145 (-1%)

+11.765 (+5%)

Bron: Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2025). Afgerond op vijftallen. Kleuren op basis van relatieve ontwikkeling.

61

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Vergrijzing van Drenthe zet stevig door en toename ouderen is tot 2050 groter dan totale huishoudensgroei De Primos-huishoudensprognose is op te delen naar huishoudenssamenstelling en leeftijd. In dit onderzoek lichten we zes doelgroepen uit. Onderscheid makend naar deze doelgroepen valt op dat met name het aantal alleenstaanden en stellen ouder dan 75 jaar sterk toeneemt. Tot 2050 wordt verwacht dat deze doelgroep met 56% toeneemt ten opzichte van nu. Dit is een toename die de gehele periode doorzet. Deze toename is tot 2050 bijna twee keer zo groot als de gehele huishoudensgroei. Tot en met 2035 zijn deze verschillen kleiner, maar ook in de eerstvolgende jaren wordt verwacht dat de totale huishoudensgroei bijna in het geheel uit een toename van het aantal ouderen bestaat. De afname van het aantal jongeren is in de eerste jaren nog redelijk beperkt doordat zij door het inlopen van het woningtekort nog veelal aan een woning geholpen worden. In de jaren daarna stromen zij door naar oudere leeftijdscategorieën of vormen zij gezinnen.

Tabel 12: Verwachte huishoudensontwikkeling provincie Drenthe naar doelgroepen volgens het basisscenario, 2025-2050 Doelgroepen

2025

2025 t/m 2035

2036 tot 2050

2025 tot 2050

A&S <35 jaar

21.925

-195 (-1%)

-3.835 (-18%)

-4.025 (-18%)

Gezinnen

72.340

-1.610 (-2%)

-350 (0%)

-1.960 (-3%)

A&S 35-55 jaar

24.525

+6.100 (+25%)

-100 (0%)

+6.000 (+24%)

A&S 55-75 jaar

68.605

-2.930 (-4%)

-8.215 (-13%)

-11.145 (-16%)

A&S >75 jaar

39.850

+12.100 (+30%)

+10.240 (+20%)

+22.345 (+56%)

Overig*

1.000

+325 (+32%)

+130 (+10%)

+455 (+45%)

Totaal

228.150

+13.905 (+6%)

-2.145 (-1%)

+11.765 (+5%)

Bron: Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2025). Afgerond op vijftallen. *Huishoudenstypen die niet onder de andere doelgroepen zijn in te delen, zoals huishoudens met drie volwassenen.

Aandeel 75-plussers neemt naar verwachting toe van 18% tot 25% van totale huishoudensomvang in Drenthe We brengen de doelgroepen ook per regio in beeld. In onderstaande figuur is de opdeling naar deze doelgroepen te zien voor 2025 en 2050. In deze figuur valt op dat de grootste kwalitatieve verschuiving plaatsvindt tussen de alleenstaanden en stellen van 55 tot 75 jaar en de 75-plussers. De 55 tot 75 jarigen nemen wat betreft aandeel op het totaal sterk af van 30% naar 24% in heel Drenthe, terwijl het aandeel 75plussers toeneemt van 18% naar 25%. In elke regio zien we deze verschuiving terug en in elke regio drukt de oudere doelgroep ook ongeveer even zwaar op het totaal aantal huishoudens.

62

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 52: Verwachte ontwikkeling doelgroepen in de provincie Drenthe naar regio’s volgens het basisscenario, 2025-2050 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

18% 29%

25% 23%

18% 31%

24%

18% 30%

25% 24%

13%

11%

13%

32%

30%

32%

30%

7%

10%

8%

10%

8%

2050

2025

2050

2025

2050

11%

13%

32%

30%

31%

30%

10%

8%

9%

2025

2050

2025

Zuidoost-Drenthe Gezinnen

25%

11%

13%

A&S < 35 jaar

30%

25%

11%

Noord-Drenthe

17%

25%

Zuidwest-Drenthe

A&S 35-55 jaar

A&S 55-75 jaar

Provincie Drenthe A&S >75 jaar

Bron: Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2025).

6.2 Verwachte ontwikkeling zorggebruik volgens basisscenario Vergrijzing is de belangrijkste demografische ontwikkeling voor de komende jaren in Drenthe. Dat blijkt uit het feit dat het aantal 75-plussers in ons basisscenario tot 2050 sneller toeneemt dan het totaal aantal huishoudens. Deze demografische verandering heeft grote gevolgen voor het zorggebruik in Drenthe, aangezien met name ouderen relatief veel zorg gebruiken. In deze paragraaf staan we stil bij mogelijke veranderingen van dit zorggebruik op basis van ons basisscenario. Vergrijzing zet nog tot 2050 door met dubbele vergrijzing door oudere ouderen In het basisscenario dat we hiervoor benoemden is al te zien dat tot 2050 het aantal 75-plussers sterk toeneemt en juist het aantal 55-75 jarigen afneemt. Dit is een zeer relevante ontwikkeling voor het zorggebruik. Dit zorggebruik zien we immers pas echt toenemen vanaf 75 jaar. Vandaar is het ook interessant om deze verwachte ontwikkelingen van leeftijdsklassen ook per jaar in beeld te brengen zoals we hebben gedaan in onderstaand figuur. Daarbij hebben we onderscheid gemaakt in de groep 55-plussers naar 10-jaars intervallen. Hieruit valt op dat het aantal 55 tot 65 jarigen naar verwachting de komende jaren al zal afnemen. Hetzelfde zal later rond 2040 gebeuren met de groep 65 tot 75 jarigen.

De leeftijdscategorieën die zorg gebruiken, namelijk de 75 tot 85 jarigen en de 85-plussers, blijven de komende jaren echter nog sterk in omvang toenemen. De sterkste groei is te verwachten voor het aantal 85-plussers. Naar verwachting zijn er in 2050 140% meer 85-plus huishoudens dan nu het geval is.

63

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 53: Verwachte ontwikkeling 55-plussers in de provincie Drenthe naar leeftijdsklassen, 2025-2050 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

55-64 jaar

65-74 jaar

75-84 jaar

85 jaar en ouder

Bron: Primos2024.

10.635 extra huishoudens die zorg gebruiken in 2050 door verwachte doelgroepenontwikkeling We hebben de verwachte doelgroepenontwikkeling vertaald in een prognose over het zorggebruik in de toekomst. Hiervoor nemen we het huidig zorggebruik (Jeugdhulp, Wmo2015, Wlz of Wijkverpleging) van doelgroepen als uitgangspunt. Zie daarvoor paragraaf 4.6. Daar is te zien dat het zorggebruik met name sterk toeneemt wanneer huishoudens ouder worden dan 75 jaar. Dat komt overeen met de verwachte doelgroepenontwikkeling tot 2050 en dat betekent dus dat het zorggebruik naar verwachting ook sterk zal toenemen, zeker wanneer een gelijk aandeel per doelgroep ook in de toekomst zorg nodig zal hebben. In totaal leidt de verwachte vergrijzing van Drenthe tot 10.635 extra huishoudens die zorg gebruiken, oftewel een toename van 24%. Dit zijn zelfstandig wonende huishoudens. Deze toename wordt voor het overgrote deel veroorzaakt door de sterke groei van het aantal alleenstaanden en stellen ouder dan 75 jaar.

Figuur 54: Verwachte ontwikkeling van zorggebruikende huishoudens naar doelgroepen in Drenthe volgens het basisscenario, 2025-2050

2.720 2025 1.800 3.215 5.375

9.185

3.260 2035 1.660 2.725 5.700

10.575

3.325 2050 1.320 2.700 4.500 0

10.000

A&S < 35 jaar A&S 75-85 jaar

13.125

6.765

11.570 20.000 A&S 35-55 jaar A&S >85 jaar

10.985

1.310

12.620

16.150 30.000

1.655

12.625

40.000 A&S 55-65 jaar Gezinnen

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2022). Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2025).

1.945 50.000

60.000

A&S 65-75 jaar Overig

64

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Op basis van demografische prognose +45% huishoudens met wijkverpleging tot 2050 Het verwachte zorggebruik van huishoudens in Drenthe hebben we verder uitgesplitst naar vier verschillende stelselwetten: De Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. Samen met de Wet publieke gezondheid vormen deze vijf stelselwetten het zorgstelsel en bepalen deze wetten hoe zorg en ondersteuning in Nederland georganiseerd zijn. We nemen telkens het huidige zorggebruik per leeftijdsklasse en de verwachte ontwikkeling van leeftijdsklassen als uitgangspunt. Voor wijkverpleging (vanuit de Zorgverzekeringswet) geldt dat deze voornamelijk gebruikt wordt door 75-plussers. Naar de toekomst toe verwachten we op basis daarvan dan ook een sterke toename van het gebruik van wijkverpleging. In totaal kan dit leiden tot een 45% meer huishoudens die hiervan gebruik maken. Dat zullen met name extra 85-plussers zijn. In werkelijkheid kan het zorggebruik lager uitvallen doordat bijvoorbeeld preventieve maatregelen hebben bijgedragen aan het uitstellen of voorkomen van zorg.

Figuur 55: Verwachte ontwikkeling van huishoudens die wijkverpleging gebruiken in Drenthe, 2025-2050

2025 250 1.970 1.355

3.830

2035 240 1.665 1.375

4.140

8.285

2050 200 1.635 3.315 1.400

9.160

0 0 tot 35 jaar

5.000

7.160

10.000

35 tot 55 jaar

5.905

9.510

14.135

15.000 55 tot 65 jaar

20.000 65 tot 75 jaar

25.000 75 tot 85 jaar

30.000

35.000

85 jaar en ouder

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2023), Primos2024. Bewerking Stec Groep (2025).

Op basis van demografische prognose +33% huishoudens met WMO tot 2050 Ook voor het gebruik van WMO-maatwerkvoorzieningen (exclusief Beschermd Wonen en Opvang) geldt dat deze voornamelijk gebruikt worden door ouderen. Dit zien we dan ook terug in onze doorberekening naar de toekomst. In totaal kan bij een gelijkblijvend zorggebruik per leeftijdsklasse het aantal huishoudens dat gebruik maakt van een WMO-maatwerkvoorziening met 33% toenemen. Dat zijn opnieuw voornamelijk 85-plussers.

65

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 56: Verwachte ontwikkeling van huishoudens die WMO-maatwerkvoorzieningen gebruiken in Drenthe, 2025-2050

2025 1.685 3.610

3.300

4.295

7.455

2035 1.650 3.705

2.790

4.625

8.590

2050 1.360 3.780

2.745

3.690

0 5.000 10.000 0 tot 35 jaar 35 tot 55 jaar

5.710

9.235

13.615

9.460

15.000 20.000 25.000 55 tot 65 jaar 65 tot 75 jaar

30.000 35.000 40.000 75 tot 85 jaar 85 jaar en ouder

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2023), Primos2024. Bewerking Stec Groep (2025).

Met name toename verwacht van voorzieningen die gebruikt worden door ouderen Wat betreft de WMO-maatwerkvoorzieningen hebben we ook een inschatting gemaakt van het type maatwerkvoorziening dat met name meer gebruikt zal worden. Ook hiervoor benutten we de huidige voorzieningen die door leeftijdsklassen gebruikt worden. Wanneer we dit doorvertalen naar de toekomst zien we de sterkste stijging terug van de type maatwerkvoorzieningen die vallen onder ‘hulp bij het huishouden’. Ook de Vervoers- en woondiensten/voorzieningen nemen naar verwachting duidelijk in omvang toe.

Figuur 57: Verwachte ontwikkeling WMO-maatwerkvoorzieningen naar type voorziening in Drenthe, 2025-2050 35.000

30.260

30.000 25.000

23.495

21.190

20.000

17.040

15.000 10.000 5.000

6.575 6.270

3.190 3.955

4.510

2025

2035

5.525

5.065

6.400

0

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2023), Primos2024. Bewerking Stec Groep (2025).

2050

2.230

2.110

66

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Beschermd Wonen neemt naar verwachting licht af tot 2050, wel afhankelijk van migratie WMO-Beschermd Wonen benoemen we als aparte categorie in dit onderzoek, vanwege de woonvraag die bij dit specifieke type maatwerkvoorziening hoort. Beschermd Wonen wordt met name door jongeren tot 35 jaar (en zelfs voor een groot deel jonger dan 23 jaar) gebruikt. Gezien de verwachte afname van het aantal jongeren in Drenthe, is het aannemelijk dat ook de vraag naar Beschermd Wonen in de toekomst zal afnemen. Hierna werken we echter nog scenario’s uit die kunnen leiden tot meer instroom van jongeren en gezinnen. Dit kan leiden tot meer vraag naar Beschermd Wonen. Deze verschillen zijn voor deze specifieke maatwerkvoorziening relatief groot omdat de doelgroepen die gebruik maken van Beschermd Wonen ook behoren tot doelgroepen die vaker verhuizen (jongeren en gezinnen).

Figuur 58: Verwachte ontwikkeling WMO-Beschermd Wonen in Drenthe, 2025-2050 900 800 700 600

10 40

15 35

130

135

10 35 135

500 400 300

590

580

2025

2035

200

475

100 0 0 tot 35 jaar

35 tot 55 jaar

55 tot 65 jaar

2050 Ouder dan 65 jaar

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2023), Primos2024. Bewerking Stec Groep (2025).

Door extramuralisering zet Wlz-thuis stevig door met 76% meer huishoudens tot 2050 Voor Wlz-zorg doet het ABF met haar Primos-prognose al de aanname dat in de toekomst een steeds groter deel van de Wlz-zorg thuis geleverd dient te worden. Dit betreft met name Wlz-zorg met een lagere zorgzwaarte. Dit betekent dus dat ouderen langer thuis zorg ontvangen. Deze ontwikkeling heeft sterke gevolgen voor het gebruik van Wlz door reguliere huishoudens. Wanneer we rekening houden met deze extramuralisering kan het aantal huishoudens dat thuis Wlz gebruikt met 76% toenemen tot 2050. Opnieuw geldt daarbij dat we aannemen dat het gebruik van Wlz per leeftijdscategorie dan even groot blijft. Opvallend is hierbij dat naast het aantal 85-plussers ook het aantal 75 tot 85-jarigen die Wlz-thuis ontvangt sterk toeneemt. Dat komt met name doordat een deel van deze leeftijdsklasse eerder zorg in een instelling ontving en in de toekomst dezelfde zorg thuis dient te ontvangen.

67

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Figuur 59: Verwachte ontwikkeling van huishoudens die Wlz-thuis gebruiken in Drenthe, 2025-2050 0

2.000

4.000

6.000

2025

700

1.280

965

2035

680

1.320

815 1.015

2.015

2050

560 1.355

800

2.605

0 tot 35 jaar

865

1.355

915

35 tot 55 jaar

8.000

10.000

12.000

14.000

1.550

3.295

5.585

55 tot 65 jaar

65 tot 75 jaar

75 tot 85 jaar

85 jaar en ouder

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2023), Primos2024. Bewerking Stec Groep (2025).

Sterke toename van Verpleging en Verzorging thuis door vergrijzing en extramuralisering Als we onderscheid maken naar de verschillende zorgprofielen, zien we met name een sterke ontwikkeling van Verpleging en Verzorging die thuis geleverd wordt. Dat is het gevolg van de verwachte vergrijzing en de extramuralisering van ouderenzorg die gelijktijdig plaatsvindt. Hierdoor neemt het aantal instellingsplekken voor Verpleging en Verzorging ook nauwelijks toe ten opzichte van nu. Andere zorgprofielen worden met name toegepast bij jongere leeftijdsklassen. Deze leeftijdsklassen nemen in de Primos-prognose voor Drenthe nauwelijks toe of juist af. Hierdoor neemt de vraag naar andere typen Wlzzorg mogelijk ook af. Opnieuw geldt ook voor deze zorgprofielen dat deze sterk afhankelijk zijn van verdere instroom van jongeren en gezinnen zoals deze is doorberekend in de hierop volgende scenario’s.

Figuur 60: Verwachte ontwikkeling van Wlz-zorgprofielen in Drenthe naar leveringsvorm, 2025-2050 7.000

6.335

6.000 5.000

4.2004.380

4.000 3.000 2.000 1.000

950 885

1.7301.490 315 290

50

0 GGZ

LG

2.6002.335

2.120

VG

VV

45

ZG

625 530

295 280

GGZ

LG

Thuis 2025

315 300 VG

VV

ZG

Instelling 2035

2050

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2023), Primos2024. Bewerking Stec Groep (2025).

Jeugdhulp neemt volgens demografische prognose licht af tot 2050, maar sterk afhankelijk van migratie Tenslotte verwachten we dat de vraag naar jeugdhulp redelijk gelijk ontwikkelt met de ontwikkeling van het aantal gezinnen. Dat zou een lichte afname van de vraag naar jeugdhulp betekenen in de periode tot 2050. Ook voor jeugdhulp geldt echter dat deze vraag sterk afhankelijk is van de mate waarin jongeren en gezinnen naar Drenthe zullen verhuizen of in Drenthe zullen blijven wonen. Dat kan immers de vraag naar jeugdhulp laten toenemen in plaats van afnemen.

68

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

6.3 Verwachte huishoudensontwikkeling volgens trendscenario In ons basisscenario gaan we uit van de verwachte huishoudensontwikkeling volgende Primos-prognose uit 2024. In deze prognose wordt gebruik gemaakt van het migratiesaldo voor binnenlandse en buitenlandse verhuizingen uit de periode 2015 tot en met 2019, 2021 en 2022. Deze prognose rekent daarmee nog met enkele jaren waarin het migratiesaldo in Drenthe relatief laag was. Dit terwijl de jaren 2023 en 2024 nog niet zijn meegerekend. Dat waren juist jaren met een hoge migratie-instroom. Om deze reden hebben we dan ook een trendscenario ontwikkeld. Doortrekken van recente migratietrend leiden tot 10.280 extra huishoudens tot 2050 In ons trendscenario rekenen we in plaats van de periode 2015-2019 en 2021-2022 met de periode 2021 tot en met 2024. Het migratiesaldo in deze jaren is duidelijk hoger dan in de periode waar de Primos-prognose meerekent. Wanneer we dit hogere migratiesaldo doortrekken tot 2050 heeft dit sterke gevolgen voor de verwachte huishoudensontwikkeling. In totaal zien we dat met het doortrekken van de huidige migratietrend uiteindelijk 10.280 extra huishoudens in 2050 in de provincie Drenthe wonen dan volgens het basisscenario (Primos2024 en inlopen woningtekort). In totaal betreft dit een toename van 10% extra huishoudens dan nu het geval is.

Ook voor dit scenario geldt dat deze aantallen enkel uitkomen als ook daadwerkelijk dit hogere aantal verhuizers naar Drenthe blijft komen. De huidige verstedelijkingsstrategieën in de regio’s Zwolle en Groningen-Assen en de algehele woningmarktdruk geven wel aanleiding om aan te nemen dat de vraag naar woningen in Drenthe de komende jaren hoog zal blijven. Doortrekken huidige trends heeft meest positieve effect in Zuidoost-Drenthe We hebben het doortrekken van de huidige migratietrends opgebouwd vanaf gemeenteniveau. Hierdoor ontstaan dus ook verschillen tussen de regio’s in de provincie Drenthe. In sommige gebieden zijn de verschillen wat betreft binnenlandse en buitenlandse migratie tussen de laatste paar jaar en de jaren daarvoor immers groter dan in andere gebieden. Onderscheid makend naar de regio’s valt op dat met name in Zuidoost-Drenthe in het trendscenario meer huishoudensgroei plaatsvindt dan in het basisscenario.

Tabel 13: Verwachte huishoudensontwikkeling provincie Drenthe naar regio’s volgens het trendscenario, 2025-2050 Regio

2025

2025 t/m 2035

2036 tot 2050

2025 tot 2050

Noord-Drenthe

62.295

+5.645 (+9%)

+195 (+0%)

+5.840 (+9%)

Zuidoost-Drenthe

89.555

+5.785 (+6%)

+1.460 (+2%)

+7.245 (+8%)

Zuidwest-Drenthe

76.300

+6.995 (+9%)

+1.965 (+2%)

+8.965 (+12%)

Totaal

228.150

+18.425 (+8%)

+3.620 (+1%)

+22.045 (+10%)

Bron: Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2025). Afgerond op vijftallen.

Extra verhuizingen richting Drenthe zorgen met name voor meer jongeren en gezinnen We hebben de kwantitatieve plus in het trendscenario doorvertaald naar doelgroepen. We baseren ons hierbij op de huidige verdeling van doelgroepen die naar Drenthe verhuizen. Ook deze vertaling naar doelgroepen bouwen we vanaf zeer laag schaalniveau op (CBS-wijken). Landelijk gebied trekt immers andere doelgroepen aan dan de centra van de grotere steden. Op het niveau van de provincie Drenthe zien we wel dat meer migratie vanuit binnen- en buitenland met name zorgen voor meer instroom van jongeren en gezinnen. Dit zijn immers de doelgroepen die nog vaker over grotere afstanden verhuizen. In landelijk gebied zien we ook nog vaker instroom van wat oudere doelgroepen terug, die vaker richting grotere en duurdere boerderijen verhuizen. Ook in het trendscenario neemt het aantal 75-plussers het sterkst toe. De verschillen met andere doelgroepen lopen echter wel minder sterk uiteen. Dit komt met name doordat 75plussers zeer weinig over grotere afstanden verhuizen.

69

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

Tabel 14: Verwachte huishoudensontwikkeling provincie Drenthe naar doelgroepen volgens het trendscenario, 2025-2050 Doelgroepen

2025

2025 t/m 2035

2036 tot 2050

2025 tot 2050

A&S <35 jaar

21.925

+885 (+4%)

-3.810 (-17%)

-2.925 (-13%)

Gezinnen

72.340

-55 (0%)

+2.290 (+3%)

+2.235 (+3%)

A&S 35-55 jaar

24.525

+6.875 (+28%)

+1.195 (+4%)

+8.070 (+33%)

A&S 55-75 jaar

68.605

-2.055 (-3%)

-7.205 (-11%)

-9.260 (-14%)

A&S >75 jaar

39.850

+12.365 (+31%)

+11.015 (+21%)

+23.375 (+59%)

Overig*

1.000

+325 (+32%)

+130 (+10%)

+455 (+45%)

Totaal

228.150

+18.425 (+8%)

+3.620 (+1%)

+22.045 (+10%)

Bron: Primos2024 & berekeningen Stec Groep (2025). Afgerond op vijftallen. *Huishoudenstypen die niet onder de andere doelgroepen zijn in te delen, zoals huishoudens met drie volwassenen.

6.4 Verwachte huishoudensontwikkeling volgens ambitiescenario In de provincie Drenthe bestaan ambities om op hogere woningbouwaantallen in te zetten dan die volgens huidige trends noodzakelijk zijn. Dit kan ook komen doordat verwachte trendbreuken zich nog niet in bestaande stand- en ontwikkelcijfers laten vangen. Zo zijn in het Deltaplan van het Noorden veel hogere woningbouwaantallen opgenomen als gevolg van (potentiële) extra investeringen in mobiliteit en werkgelegenheid in het noorden van Nederland. Een bouwopgave van 50.000 woningen tot 2050 lijkt gezien de huidige ambities mogelijk. Om te inventariseren wat er nodig is om dergelijke aantallen realistisch en onderbouwd te kunnen toevoegen, hebben we een ambitiescenario uitgewerkt. Bouwopgave in trendscenario betreft 39.120 woningen bij gelijkblijvend aantal onttrekkingen Allereerst is het van belang om in beeld te brengen in hoeverre het doortrekken van huidige trends al zou kunnen voorzien in een ambitie van 50.000 woningen tot 2050. Immers is de door ons berekende huishoudensontwikkeling een netto behoefte. Dat houdt in dat zowel de bouw- als sloopopgave hierin is meegenomen. Het aantal te slopen woningen in de toekomst is vaak lastig in te schatten en hangt bijvoorbeeld sterk samen met de staat van deze woningen.

Om het overzichtelijk te houden, rekenen we in dit ambitiescenario met een gelijkblijvende sloopopgave per jaar als die we de afgelopen jaren waargenomen hebben in Drenthe. In de periode 2020 tot en met 2024 zijn jaarlijks zo’n 655 woningen per jaar aan de voorraad onttrokken. Wanneer we dit aantal doortrekken voor de gehele periode tot 2050, dan zullen er in totaal 16.995 woningen onttrokken worden aan de voorraad. Om tot een netto ontwikkeling van +22.045 huishoudens te komen in dezelfde periode is er dan een bruto bouwopgave van 39.040 woningen nodig. De aanvullende ambitie die we in dit scenario dan dus onderzoeken betreft een extra toename van 10.880 woningen en dus huishoudens. Extra 10.880 huishoudens kunnen aangetrokken worden met uiteenlopende ontwikkelingen Voor de extra 10.880 huishoudens hebben we onderzocht wat beweegredenen kunnen zijn om naar de provincie Drenthe te trekken tot 2050. We schatten in dat met name voor deze doelgroep meer nodig is dan enkel woningbouw. Dit is immers nog een extra plus bovenop migratie die we nu al waarnemen. We zijn in ons onderzoek uiteindelijk gekomen tot drie hoofdlijnen die voor meer migratie kunnen zorgen. Alle drie houden ze direct of indirect verband met de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn. Immers zal een groei van werkgelegenheid en aantrekken van personeel ook makkelijker gaan, indien de mobiliteit verbeterd wordt 15.

De huishoudensaantallen lichten we hierna toe:

15

Op dit moment wordt een MIRT-onderzoek uitgevoerd naar de directe en indirecte effecten van de Nedersaksenlijn op de provincie Drenthe. Hierin zal ook onderzocht worden welke woningbouwopgave deze lijn teweeg kan brengen.

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

• • •

70

Verbeterde mobiliteit voor woonwerkpendel Zuidoost-Drenthe (3.075 huishoudens) Vrijkomende banen door verminderd arbeidspotentieel (1.880 huishoudens) Groeipotentieel werkgelegenheid door acquisitie en zorgsector (5.925 huishoudens)

De Lelylijn vormt in tegenstelling tot het Deltaplan van het Noorden geen onderdeel van onze doorrekeningen doordat de onzekerheid rond deze lijn sterk is toegenomen in de afgelopen periode. Dit terwijl voor de Nedersaksenlijn juist extra gelden beschikbaar zijn gesteld. Deelrapportage Brede Welvaart ziet kansen voor 3.075 extra huishoudens door verbeterde mobiliteit Recent zijn voor de uitvoering van de Nedersaksenlijn deelrapportages uitgevoerd om de gevolgen van deze lijn in beeld te brengen. Voor het thema wonen is dit gedaan via de deelrapportage Brede Welvaart. In deze rapportage wordt gesteld dat er kansen zijn voor 3.075 extra huishoudens als direct effect van de Nedersaksenlijn in Drenthe. Dit valt te onderbouwen uit het feit dat het voor personen die uit Drenthe komen aantrekkelijker wordt om in Drenthe te blijven wonen, wanneer ze bijvoorbeeld in Groningen of Enschede gaan werken of studeren. We schatten dan ook in dat deze extra huishoudens met name jongeren uit Drenthe zijn die zich daar vestigen in plaats van in Groningen of Enschede. In de deelrapportage wordt ook onderscheid gemaakt naar gemeenten waar deze extra groei met name kan landen. In dit onderzoek wordt dit ingeschat op 225 woningen in de gemeente Borger-Odoorn, 475 woningen in de gemeente Coevorden en 2.375 woningen in de gemeente Emmen.

Daarmee landen alle 3.075 extra woningen in de regio Zuidoost-Drenthe. Deze extra huishoudens zullen er naar verwachting allen pas bijkomen na 2035, omdat ook de Nedersaksenlijn pas op zijn vroegst in 2040 operationeel zal zijn. Arbeidspotentieel neemt af door vergrijzing, maar biedt kansen voor nieuwe huishoudens Er zijn in 2050 volgens het trendscenario 22.125 huishoudens meer in Drenthe dan nu. Het arbeidspotentieel houdt echter geen gelijke tred. Dit komt door de sterke mate van vergrijzing die verwacht wordt. Zo neemt ook in het trendscenario het aantal 75-plussers sterker toe dan de totale huishoudensontwikkeling. Dat betekent dat dus met name het aantal gepensioneerden sterk toe zal nemen en dus geen baan meer heeft. We nemen daarom aan dat bij een gelijkblijvend aantal banen ten opzichte van nu er nog ruimte bestaat om vanuit de huidige werkgelegenheid nog extra huishoudens naar Drenthe toe te trekken. De doelgroepen tot 75 jaar (inclusief gezinnen) nemen tot 2050 met 1.880 huishoudens af. We nemen in dit ambitiescenario aan dat een dergelijk aantal huishoudens aangetrokken kan worden op basis van de huidige werkgelegenheid. Deze huishoudens zullen na 2035 worden aangetrokken, aangezien tot dan geen afname van het arbeidspotentieel ontstaat. We zijn ons er overigens van bewust dat het type werk in de komende 25 jaar nog sterk zal veranderen.

De nieuwe WLO-scenario’s, uitgewerkt in de Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving (WLO), geven ons echter wel aanleiding om aan te nemen dat het aantal banen in Drenthe op peil kan blijven. In het WLO Hoog-scenario wordt immers nog een lichte toename van het aantal banen verwacht. Ook in de afgelopen paar jaar was er sprake van een toename. Extra groeipotentieel werkgelegenheid in zorgsector en via Acquisitie Agenda Drenthe Tenslotte zien we mogelijkheden om de overige 5.925 huishoudens aan te trekken bij inzet op extra werkgelegenheid in Drenthe. Allereerst zien we hiervoor kansen via de zorgsector. Deze sector zal immers door de sterke toename van de zorgvraag door vergrijzing behoefte hebben aan extra werknemers. Zeker omdat ook een groot deel van de huidige werknemers met pensioen zal gaan. We achten het kansrijk dat de helft van de 5.925 huishoudens via deze sector naar Drenthe zal verhuizen. Van hen nemen we aan dat zij naar rato over de provincie zullen gaan wonen, aangezien overal in Drenthe de zorgvraag sterk zal toenemen. Verder zien we kansen voor extra werkgelegenheid door in te zetten op de huidige Acquisitie Agenda Drenthe. Deze agenda vormt de strategie van de provincie Drenthe voor het aantrekken en ondersteunen van bedrijven die zich in Drenthe willen vestigen en is het resultaat van de Economische Koers Drenthe.

71

Woningmarktonderzoek provincie Drenthe

De provincie richt zich in deze Acquisitie Agenda op vier kansrijke sectoren: • Groene chemie • (Hoogwaardige) maakindustrie • (Bio)medische technologie • Agrofood Deze vier kansrijke sectoren komen onder andere voort uit een eerdere marktanalyse van ons. Voor dit ambitiescenario zijn we nu nagegaan welke regio’s met name profiteren van eventuele groei van deze sectoren, zowel qua werkgelegenheid (werkgemeente) als huishoudens (woongemeente). We nemen immers aan dat de bedrijven in deze sectoren zich met name zullen vestigen in de bestaande bedrijfsclusters binnen hun sector. Via CBS Microdata hebben we de bestaande bedrijven in deze sectoren in beeld gebracht en geanalyseerd waar deze bedrijven zich bevinden (werkgemeente) en waar hun werknemers wonen (woongemeente). Met name dat laatste is namelijk relevant voor de woonbehoefte die dit per gemeente en dus regio oplevert. In onderstaande figuur zetten we de woongemeente per sector uiteen. Deze verdeling vormt ook de basis voor het extra aantal huishoudens die acquisitie op deze sectoren kan opleveren. Daarbij schatten we in dat het mogelijk is om 25% van de resterende 5.925 huishoudens met acquisitie op deze sectoren aan te kunnen trekken. We houden er daarbij rekening mee dat een deel buiten Drenthe zal blijven wonen. Dit geldt naar verwachting het sterkst voor de sector Biomedische technologie.

Het opleidingsniveau in deze sector is relatief hoog en reisafstanden van hoger opgeleiden zijn vaak langer. Dat zien we ook terug in de huidige pendelstromen in deze sector. Een relatief groot deel van de werkenden woont bijvoorbeeld nog in Groningen. Deze sector rekenen we dus relatief minder sterk mee. In totaal zien we dat een relatief groot deel van de werknemers in de vier kansrijke sectoren in de gemeente Emmen woont.

Figuur 61: Woongemeente werknemers acquisitiesectoren in Drenthe 0%

20%

Agrofood 4% 6% 3% 9%

7%

1% Chemie 1% 5%3% 2%

Aa en Hunze De Wolden Midden-Drenthe

5%

60%

80%

27% Assen Emmen Noordenveld

20%

33% 3% 3% 3% 5% 5%

15%

Borger-Odoorn Hoogeveen Tynaarlo

8%

100% 2% 11% 1% 3%

10%

20%

26% 63%

Maakindustrie 4% 4%3% 6% 5% Medische technologie

40%

12%

1% 5% 6%0%1%

9%

2% 10% 2% 3%

13%

8%

5%

Coevorden Meppel Westerveld

Bron: CBS Microdata (2025, cijfers 2023). Bewerking Stec Groep (2025).

De laatste 25% van de resterende 5.925 huishoudens zien we niet ingevuld worden door stuwende groei, zoals door het aantrekken van nieuwe bedrijven via acquisitie, maar door verzorgende groei. De toename van werkgelegenheid en huishoudens in Drenthe kunnen op termijn ook zorgen voor potentiële groei van bijvoorbeeld de bouwsector (woningbouw) of het MKB. Ook voor deze groei geldt dat we verwachten dat deze naar rato in de provincie Drenthe kan plaatsvinden. Ook voor de groei van de werkgelegenheid in deze sectoren geldt dat we deze met name na 2035 verwachten. Dit omdat het enige tijd duurt voordat nieuwe bedrijven zijn aangetrokken en deze ook daadwerkelijk operationeel zijn. Daarnaast verwachten we dat de Nedersaksenlijn het creëren van deze werkgelegenheid en dus ook het aantrekken van extra huishoudens kan versterken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=0f34140b-b864-4013-970f-330620e38bb8