VTH-jaarverslag 2021 (concept)
Tekst van het document
8
8
7
7
7
6
6 2018
5
4
2019
4
3
2020
3
2021
2 1 0
1 0
1 0
Voorwaardelijke last onder dwangsom
0
0
Voornemen last onder bestuursdwang
Last onder bestuursdwang
Handhaving wegens overtreding van de Opiumwet vindt plaats conform het ‘handhavingsbeleid hard- en softdrugs gemeente Borger-Odoorn 2013 2e wijziging. In het uitvoeringsprogramma zijn de volgende doelstellingen opgenomen ten aanzien van de handhaving op overtreding van de Opiumwet. Hoofddoel: het optreden tegen illegale drugshandel en productie Achterliggende doelen: • Het voorkomen van herhaling van de overtreding en het ontstaan van ongewenste precedentwerking. • Het afgeven van een signaal naar de omgeving dat drugscriminaliteit niet getolereerd wordt. • De loop naar drugspanden door telers, dealers, klanten en bezoekers beëindigen. • Het tegengaan van verloedering en de vergroting van de veiligheid en leefbaarheid in de samenleving. In 2021 zijn er geen overtredingen van de Opiumwet door de politie gemeld bij de gemeente. Daarom heeft er geen handhaving plaatsgevonden op dit onderdeel. Handhaving door de BOA’s t.a.v. domein 1- openbare ruimte Inmiddels is het 3 jaar geleden (sinds april 2019) dat we gestart zijn met de inzet van BOA Openbare Ruimte in onze gemeente. Hiervoor huren wij BOA’s van Stichting Veiligheidszorg Drenthe (VZD) in. In hun eerste jaar werden zij hoofdzakelijk ingezet voor handhaving van de parkeerschijfzone (blauwe zone) in Borger-centrum.
Sinds april 2020 is, met de uitbraak van de corona-crisis, de prioriteit van de BOA’s verschoven naar het handhaven van de corona-regels in de gehele gemeente. De wekelijkse ureninzet van de BOA’s is sindsdien ook verdubbeld ten opzichte van het jaar 2019. 23
Handhaving van het parkeerbeleid is in 2021 doorgegaan, maar was van ondergeschikt belang aan het handhaven van de corona-regels. Wel is de reikwijdte van het handhaven van het parkeerbeleid uitgebreid naar de gehele gemeente; naast Borger, is er onder meer ook in Nieuw-Buinen en Valthermond gehandhaafd. Daarnaast hebben de BOA’s ook gehandhaafd op diverse vormen van overlast die zij tijdens hun rondes tegenkwamen, en soms ook dankzij meldingen op het spoor kwamen. Hierbij gaat het onder meer om het optreden tegen overlastgevende personen, afvaldumping en het niet opruimen van dierenuitwerpselen. Het is in 2021 niet nodig gebleken om “corona-boetes” op te leggen. Dit had te maken met betrekkelijk goede naleving van de maatregelen in onze gemeente en het beleid dat een corona-boete een ultimum remedium is; het gesprek aangaan en door middel van voorlichting en waarschuwen de overtreding pogen te beëindigen is altijd de eerste stap. Daarnaast heeft ook een gedegen voorbereiding op het drukke toeristenseizoen, waarbij in Borger en andere toeristische hotspots diverse maatregelen zijn getroffen, geholpen om problemen met de corona-regels te voorkomen. Parkeerboetes zijn er wel uitgeschreven in 2020; in totaal 51 stuks. De opbrengst hiervan gaat naar het Rijk. Dit zijn er substantieel minder dan in 2019 (215 waarschuwingen en boete) en 2020 (215 boetes).
Dit is te verklaren uit het feit dat we in 2021 voor het eerst het gehele jaar te maken hebben gehad met handhaving van corona-maatregelen, waaraan, tezamen met overlastmeldingen, prioriteit is gegeven. Tevens is de inschatting dat het feit dat er nu al 3 jaar hierop wordt gehandhaafd, bij heeft gedragen aan een verbetering in het nalevingsgedrag. Hieronder volgen de analyses over in hoeverre de doelstellingen uit het uitvoeringsprogramma 2020 in mijn optiek behaald zijn: Openbare orde en veiligheid Outcome indicatoren toezicht BOA’s domein 1 (openbare ruimte) Hoofddoel: het bevorderen van de naleving van wet- en regelgeving. Achterliggende doelen: · Het verminderen/voorkomen van diverse vormen van overlast. · Het verbeteren van de leefbaarheid. · Mensen ertoe bewegen zich te houden aan de parkeerregels en het voorkomen van chaotische parkeersituaties. Het jaar 2021 was wederom een bijzonder jaar, omdat we het gehele jaar te maken hebben gehad met corona-maatregelen. Dit heeft ook gevolgen gehad voor de BOA-inzet; deze was vanaf april 2020 voornamelijk gericht op handhaving van de corona-maatregelen, om zo de volksgezondheid te waarborgen. Het hoofddoel van de BOA-inzet, het bevorderen van de naleving van wet- en regelgeving, is in 2021 dan ook met name gericht geweest op het bevorderen van de naleving van de corona-maatregelen en daarmee het beschermen van de volksgezondheid.
Op dit terrein is het resultaat positief geweest; mede door de inzet van de BOA’s, die het publiek zowel hebben voorgelicht over de maatregelen (die frequent veranderden), als waar nodig ook waarschuwingen hebben uitgedeeld wanneer er wel overtredingen werden geconstateerd, hebben zich in onze gemeente geen grote incidenten voorgedaan waarbij de corona-regels geschonden werden. Op het parkeerbeleid is ook in het jaar 2021 gehandhaafd, maar in tegenstelling tot de periode voor corona, vormde dit niet meer de kern van de BOA-inzet. De hoeveelheid boetes die in 2021 is uitgedeeld is 51. Dit is substantieel minder dan de 215 boetes die in 2020 zijn uitgeschreven. Dit is te verklaren uit het feit dat in 2021 het gehele jaar de prioriteit bij handhaven van de corona-maatregelen en, 24
secundair, het bestrijden van diverse vormen van overlast lag. Dit in tegenstelling tot 2020, toen in het eerste kwartaal van het jaar nog geen sprake was van corona-handhaving en handhaven op overlast. Daarnaast is de inschatting dat ook het nalevingsgedrag van de lokale inwoners is verbetert, nu er inmiddels al 3 jaar gehandhaafd wordt op het parkeerbeleid en met name in de beginperiode veel waarschuwingen en boetes zijn uitgedeeld.
8. Toezicht en handhaving in het sociaal domein Het toezicht in het sociaal domein wordt door verschillende partijen uitgevoerd. Zowel de gemeente Emmen (Participatiewet) als de GGD (Wet kinderopvang, ook op basis van het Afwegingsmodel handhaving kinderopvang en peuterspeelzalen) voeren toezicht uit namens de gemeente Borger-Odoorn. Daarnaast is de afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht op de Wmo.
8.1. Toezicht en handhaving op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Voor het toezicht op de Wmo is in 2021 500 uren aan inzet gepland (zie bijlage 1 van het uitvoeringsprogramma). In 2021 is het Wmo-toezicht met name signaal gestuurd geweest. Signaal gestuurd toezicht richt zich op signalen die via de gemeente, professionals en/of inwoners zijn gemeld over aanbieders en/of cliënten. Een signaal betreft alle informatie omtrent de rechtmatigheid en/of kwaliteit over de zorg. Net als 2020 was 2021 een bijzonder jaar voor het Wmo-toezicht. Verschillende coronamaatregelen waren qua duur en zwaarte van toepassing waardoor het bezoeken van zorgaanbieders lastig dan wel onmogelijk was. Ook van zorgaanbieders werd in 2021 weer het nodige gevraagd. Met name op het creatieve vlak aangezien zorgverlening op reguliere basis niet altijd mogelijk was. Hierdoor is het in het algemeen toch gelukt om de cliënten die zorg te bieden die benodigd was. Door de maatregelen en de laatste lockdown werd creativiteit gevraagd van de aanbieders, maar de benodigde zorg werd geleverd waarbij rekening werd gehouden met de geldende maatregelen. Denk bijvoorbeeld aan de afstandsmaatregel op dagbestedingslocaties of het gebruik van een mondkapje door hulpen in de huishouding in afstemming met de cliënten. In 2021 is het toezicht zowel signaal gestuurd (reactief) als preventief (proactief) geweest.
Signaal gestuurd toezicht richt zich op signalen die via de gemeente, professionals en/of inwoners zijn gemeld over zorgaanbieders en/of cliënten. Een signaal betreft alle informatie omtrent de rechtmatigheid en/of kwaliteit over de zorg. Op basis van een binnengekomen signaal is er bij een zorgaanbieder buiten de gemeente Borger-Odoorn onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de zorgverlening. Een cliënt uit onze gemeente wilde persé zorg middels een persoonsgebonden budget bij deze zorgaanbieder inkopen. Door de Wmotoezichthouder zijn toen aan de zorgaanbieder verschillende vragen gesteld en documenten opgevraagd. Op de gestelde vragen kwamen geen antwoorden en/of bleven concrete antwoorden uit. Opgevraagde documenten werden niet overlegd. Ook na verschillende keren aandringen kwam er geen reactie. Aangezien er geen beeld gevormd kon worden of de zorgaanbieder passende zorg kon bieden aan de cliënt, is er besloten om geen persoonsgebonden budget voor deze specifieke
25
zorgaanbieder te verstrekken dan wel een cliëntgebonden overeenkomst af te sluiten. Preventief (proactief) toezicht is er geweest in de vorm van de open house procedure Wmo-maatwerkvoorzieningen (begeleiding en dagbesteding). In deze documenten is sterk de nadruk gelegd op kwaliteit en resultaatgerichtheid. De aanbestedingsdocumenten zijn in december 2020 gepubliceerd. Bij de verificatiegesprekken die in april en mei 2021 met de zorgaanbieders zijn gevoerd, is het Drents Kwaliteitskader leidend geweest en zijn er geen concessies gedaan ten aanzien van de kwaliteitseisen. Dit heeft er toe geleid dat producten (bouwstenen) waar zorgaanbieders zich op hadden ingeschreven, in bepaalde gevallen niet zijn toegekend omdat niet kon worden aangetoond dat er aan de kwaliteitseisen werd voldaan. Mede door toetreding van nieuwe zorgaanbieders heeft dit niet geleid tot verschraling van het zorgaanbod. Op 1 juli 2021 is de nieuwe raamovereenkomst Wmo-maatwerkvoorzieningen (begeleiding en dagbesteding) ingegaan. Naast reguliere toezichtwerkzaamheden werd de toezichthouder Wmo, net als vele anderen, geconfronteerd met de gevolgen van Corona. Voor zorgaanbieders heeft Corona een behoorlijke impact gehad. Zij konden hun zorgverlening vaak (tijdelijk) niet op de reguliere manier voortzetten en moesten creatief zijn in het verlenen van zorg.
Deze creativiteit werd vanuit het Rijk en de gemeente in het belang van de cliënten ook nadrukkelijk gevraagd van de zorgaanbieders. Vanwege het maatschappelijk belang zijn zorgaanbieders het afgelopen jaar vanuit het Rijk financieel gesteund door de zogenaamde continuïteitsbijdrage (omzetgarantieregeling) en meerkostenregeling. Toezicht op deze regelingen is noodzakelijk om eventueel misbruik te voorkomen. De afwikkeling van en controle op de continuïteitsbijdrage is inmiddels afgerond. Misbruik is niet geconstateerd. De afwikkeling en controle van de aanvragen voor de zogenaamde meerkostenregeling loopt nog. Op basis van binnengekomen signalen zijn er bij zorgaanbieders de volgende toezicht- en handhavingscontroles uitgevoerd: - Voortzetting kwaliteitsonderzoek uit 2019 in samenwerking met een naburige gemeente. De zorgaanbieder heeft een hersteltermijn gekregen om te voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen. Aan het begin van het onderzoek werd de zorg op pgb-basis verleend. Dit is in de loop van het onderzoek omgezet naar zorg op basis van zogenaamde cliëntgebonden overeenkomsten (tijdelijke overeenkomsten tussen gemeente en zorgaanbieder). Tijdens de hersteltermijn zijn er verschillende overleggen met de zorgaanbieder geweest met als doel de zorgverlening op het vereiste kwaliteitsniveau te krijgen.
De zorgaanbieder voldeed aan het einde van de hersteltermijn nog steeds niet aan alle wettelijke kwaliteitseisen. Hierop zijn de cliëntgebonden overeenkomsten niet verlengd dan wel stopgezet. De cliënten zijn bij andere zorgaanbieders ondergebracht. - Onderzoek naar rechtmatigheid van gedeclareerde zorg. Onderzoek heeft uitgewezen dat een aantal declaraties over een specifieke maand onterecht zijn gedeclareerd door een zorgaanbieder. Deze declaraties zijn niet uitbetaald door de gemeente. - Kwaliteitsonderzoek bij een zorgaanbieder in een andere gemeente. Een cliënt wilde alleen zorg ontvangen van een bepaalde zorgaanbieder. Aangezien zorgaanbieder niet gecontracteerd is en cliënt niet pgb-vaardig, zou zorgverlening middels een cliëntgebonden overeenkomst kunnen plaatsvinden. Met desbetreffende zorgaanbieder is een gesprek gevoerd en meerdere malen verzocht om documenten aan te leveren om zo het 26
vereiste kwaliteitsniveau van de te verlenen zorg aan te tonen. Hierop is niet gereageerd waarop er geen cliëntgebonden overeenkomst met de zorgaanbieder is afgesloten. Op basis van binnengekomen signalen zijn er bij pgb-houders de volgende toezicht- en handhavingscontroles uitgevoerd: - Onderzoek naar pgb-vaardigheid van de bewindvoerder van een pgbhouder. Bewindvoerder bleek onvoldoende de belangen van pgb-houder te behartigen waardoor deze dreigde benadeeld te worden. Door (kosteloze) tegemoetkoming van de zorgaanbieder is dit voorkomen. Ook bleek de bewindvoerder kosten in rekening te brengen bij de zorgaanbieder voor zogenaamde factuurcontroles. Dit is zeer ongebruikelijk en hierop is een klacht ingediend bij de Branchevereniging Professionele Bewindvoerders en Inkomensbeheerders (BPBI). Tot slot is er preventief toezicht ‘verwekt’ in de aanbestedingsdocumenten van de open house procedure Wmo-maatwerkvoorzieningen (begeleiding en dagbesteding). In deze documenten is sterk de nadruk gelegd op kwaliteit en resultaatgerichtheid. De aanbestedingsdocumenten zijn in december 2020 gepubliceerd. Bij de verificatiegesprekken die in het voorjaar van 2021 met de zorgaanbieders worden gevoerd, zal het Drents Kwaliteitskader leidend zijn. Op 1 juli 2021 zal de nieuwe raamovereenkomst Wmo-maatwerkvoorzieningen (begeleiding en dagbesteding) ingaan.
Toezicht vanaf 1 juni 2021 Per 1 juni 2021 vertrok de accountmanager/toezichthouder. Hierdoor viel er een ‘gat’ in het toezicht op de Wmo omdat er tijdelijk geen toezichthouder was. Omdat opvolging niet direct voor handen bleek, is per 1 oktober 2021 een externe partij – Visible – als toezichthouder aangesteld. Deze toezichthouder kreeg een passieve rol. Dat houdt in dat de toezichthouder niet actief kwaliteitstoezicht uitvoerde, maar handelde naar aanleiding van signalen. In de tweede helft van 2021 zijn 2 signalen ontvangen. Na vooronderzoek is gebleken dat nader onderzoek door de toezichthouder niet nodig was. Zo is een calamiteit door de betreffende aanbieder opgepakt (volgens de procedure). Een signaal over de kwaliteit bij een zorgaanbieder is ambtelijk opgepakt en opgelost. Vervolg toezicht Inmiddels is Visible per 1 april 2022 voor langere tijd gecontracteerd voor het toezicht. Als onderdelen van deze nieuwe opdracht zijn onder andere de ontwikkeling van het toezicht en pro actief kwaliteitstoezicht opgenomen.
8.2. Toezicht en handhaving kindcentra Kindcentra worden jaarlijks geïnspecteerd door de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Drenthe (verder: GGD). De GGD stelt van de inspectie een rapport op. In dit rapport geven zij de gemeente advies. De GGD geeft aan of handhaving al dan niet nodig is. Voor handhaving op het gebied van kindcentra is per jaar 100 uur beschikbaar. In het toezichts- en handhavingsbeleid is toezicht en handhaving op kindcentra opgenomen als speerpunt. De uitgebreide rapportages over het toezicht en de handhaving van kindcentra worden vermeld in het jaarverslag kinderopvang dat aan de Inspectie van het onderwijs wordt gezonden. Doelstelling voor 2021 uit uitvoeringsprogramma GGD De toezichthouder van de GGD bezoekt namens de gemeente jaarlijks de geregistreerde kinderopvanglocaties per gemeente, de zogenaamde reguliere inspecties. Opvanglocaties die regulier geïnspecteerd worden zijn 27
kinderdagverblijven, kinderdagverblijven met een registratie van Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE), buitenschoolse opvang, gastouderbureaus, nieuwe gastouders en een steekproef (in 2021 10%) bij geregistreerde gastouders. Daarnaast voeren de toezichthouders de onvoorziene inspecties uit, waarvan drie typen zijn. Het eerste type zijn de onderzoeken die voor en na registratie van een nieuwe opvanglocatie (zonder of met VVE-registratie) worden uitgevoerd. Het tweede type zijn incidentele onderzoeken, waarbij n.a.v. een concrete aanleiding, zoals klachten of signalen, gekeken wordt naar de naleving van de regels. Een incidenteel onderzoek wordt ook uitgevoerd bij een aanvraag tot wijziging, bijvoorbeeld een uitbreiding van het aantal kindplaatsen of een houderwijziging. Het derde type onvoorziene inspecties zijn nadere onderzoeken, die plaatsvinden als na een regulier of incidenteel onderzoek tekortkomingen zijn geconstateerd. Ook het aantal onvoorziene inspecties wordt jaarlijks per gemeente geprognotiseerd, waarbij rekening gehouden wordt met de aantallen in voorafgaande jaren, landelijke en regionale ontwikkelingen. In 2021 hield de GGD rekening met 37 onvoorziene inspecties voor de gemeente Borger-Odoorn.
Inspecties geregistreerde en nieuwe Kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus Ieder geregistreerd kinderdagverblijf (KDV), buitenschoolse opvang (BSO) en gastouderbureau (GOB) moet jaarlijks worden geïnspecteerd. Bij iedere nieuwe voorziening dient binnen 3 maanden na inschrijving in het LRK een onderzoek na registratie plaats te vinden. De GGD heeft in het jaar 2021 28 van de 30 voorzieningen geïnspecteerd. Dat betekent dat 93.3% van de voorzieningen is geïnspecteerd. Inspecties nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang Elke nieuwe voorziening voor gastouderopvang (VGO) dient voor toestemming tot exploitatie en registratie geïnspecteerd te worden. De gemeente heeft in het jaar 2021 bij 2 van de 2 nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang een onderzoek voor registratie laten uitvoeren. Dat betekent dat 100 % van de nieuwe voorzieningen voor gastouderopvang vóór exploitatie en registratie is geïnspecteerd. Inspecties geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang Tenminste 5% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang (VGO) moet jaarlijks worden geïnspecteerd. In 2021 was het doel om op basis van steekproeven bij 10% van de gastouders een inspectie uit te voeren. Op 1 januari 2021 stonden 48 voorzieningen voor gastouderopvang geregistreerd. Hiervan zijn er 9 in de loop van jaar uitgeschreven en niet geïnspecteerd.
Het aantal voorzieningen voor gastouderopvang dat de basis vormt voor het percentage geïnspecteerde voorzieningen is daarom 39. De gemeente heeft in het jaar 2021 11 voorzieningen voor gastouderopvang geïnspecteerd. Dat betekent dat de steekproef van geïnspecteerde voorzieningen 28.2% bedraagt. En hiermee is de doelstelling gehaald. Handhaving In 2021 voldeden alle kindcentra direct aan de geldende wet- en regelgeving. Dit betekent dat de gemeente over het jaar 2021 geen advies van de GGD heeft ontvangen om tot handhaving over te gaan. Wel zijn er vijf handhavingszaken uit 2020 in 2021 behandeld. Uiteindelijk was het in één van deze gevallen nodig om handhavend op te treden. In de andere gevallen bleek of uit het nader onderzoek van de GGD dat de tekortkoming was hersteld en in andere gevallen bleek dit na een check over wat door de houder in de zienswijze is aangegeven.
8.3. Toezicht en handhaving Participatiewet 28
Voor toezicht en handhaving op de Participatiewet is de volgende outcome indicator geformuleerd. Doelstelling: Het bevorderen van een rechtmatige uitvoering van de Participatiewet door het actief reageren op signalen, meldingen en bij de aanvraag voor een uitkering. Acties: • De Stichting Inlichtingenbureau Gemeenten (IB) verzorgt het gegevensverkeer van de gemeente met het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), de Belastingdienst (BD) en de Rijksdienst voor het wegverkeer (RDW) in het kader van de bestrijding van witte fraude. Wanneer er een signaal van het inlichtingenbureau wordt ontvangen wordt er een onderzoek gestart. Het gaat om samenloopsignalen. Bijvoorbeeld wanneer iemand een uitkering ontvangt en er ook loon wordt doorgegeven aan de belastingdienst. • Men kan een melding doen bij de gemeente als het vermoeden bestaat dat een persoon met een bijstandsuitkering handelt in strijd met de Participatiewet. En daardoor misschien geen of minder recht op bijstand heeft. Er is een telefoonnummer waar naartoe kan worden gebeld om hiervan melding te maken. Deze meldingen worden door de gemeente Emmen op volgorde van binnenkomst onderzocht. • Daarnaast doet ook de politie melding wanneer zij vermoeden dat er in strijd met de Participatiewet wordt gehandeld. De meldingen van de politie zijn een prioriteit.
En gaan voor meldingen die (anoniem) telefonisch worden gedaan. Reden hiervoor is onder andere de grotere slagingskans. • Van inkomensconsulenten wordt (eventueel in samenwerking met de sociale recherche) alertheid verwacht om te voorkomen dat uitkeringen onterecht worden toegekend. De inkomensconsulent wijst aanvrager op alle aspecten die van invloed kunnen zijn op de uitkering. Meten: De uitkomsten van de signalen en meldingen worden bijgehouden door de gemeente Emmen. We hebben hierdoor inzage in de hoeveelheid meldingen die leiden tot handhaving. En in hoeveel van de gevallen geen handhaving nodig is. Door het bijhouden van de aantallen kan worden gemeten of meer, evenveel of minder signalen leiden tot handhaving dan in voorgaande jaren. Hierdoor kan worden vastgesteld of er sprake is van een toe- of afname van de naleving van de wet- en regelgeving. Wat wel van belang is om in het oog te houden is dat dit inzage geeft in de resultaten van reactief toezicht. Signalen van inkomensconsulenten die zien op de aanvraag worden besproken in het juridisch kwaliteitsoverleg en tot eventuele vervolgacties wordt daar besloten. Toezicht en handhaving In 2021 hebben (vooral op basis van signalen van het Inlichtingen Bureau) 236 onderzoeken plaatsgevonden. Een groot deel van deze onderzoeken (214) hebben niet geleid tot stopzetting van de uitkering.
Wel zijn er waarschuwingen gegeven of is er ten onrechte verstrekte bijstand teruggevorderd. Drie uitkeringen zijn als gevolg van het onderzoek beëindigd en 17 waren al beëindigd. In één geval is als gevolg van een handhavingsonderzoek/sociale recherche (fraude) een bedrag van € 219.000,-- teruggevorderd.
29