VTH-jaarverslag 2021 (concept)
Tekst van het document
Jaarverslag toezicht en handhaving 2021
Inhoudsopgave 1.
Inleiding..............................................................................................2
2.
Vergunningverlening .............................................................................3
3.
Vergunningsgericht toezicht .................................................................11
4.
Objectgericht toezicht..........................................................................15
5.
Gebiedsgericht toezicht .......................................................................16
6.
Integraal toezicht................................................................................18
7.
Handhaving in het kader van het omgevingsrecht, de Apv en Opiumwet.....18
8.
Toezicht en handhaving in het sociaal domein .........................................25
1. Inleiding Voor u ligt het VTH-jaarverslag 2021. Het opstellen van dit document is niet vrijblijvend. Op grond van artikel 21.1 van de Wet milieubeheer, artikel 10.1 van de Wet ruimtelijke ordening en artikel 7.7. van het Besluit omgevingsrecht moeten burgemeester en wethouders jaarlijks verslag doen aan de gemeenteraad over hun beleid met betrekking tot de uitvoering van de bestuursrechtelijke handhaving van deze wetten. De uitkomst van deze beschouwing wordt meegenomen in de voorbereiding op de volgende uitvoeringsprogramma’s. Het jaarverslag toezicht en handhaving dient om verslag te doen van de wijze waarop de in het uitvoeringsprogramma geplande taken in 2021 zijn uitgevoerd. Het is een verantwoordingsdocument dat tevens dient als instrument voor evaluatie en (eventueel) beleidsaanpassing.
1.1. De VTH-beleidscyclus In de raadsvergadering van 14 november 2019 is het VTH-beleid 2020 gemeente Borger-Odoorn door de gemeenteraad vastgesteld. Hiermee is het toezichts- en handhavingsbeleid uit 2017 uitgebreid met een hoofdstuk over vergunningverlening op het gebied van het omgevingsrecht (bouwen, ruimtelijke ordening, milieu en (brand)veiligheid). Het beleid uit 2017 over toezicht en handhaving is gelijk gebleven. Daarmee ook de intentie om minder te focussen op prestaties en output en meer de nadruk te leggen op outcomes en de relatie met de doelstelling van toezicht en handhaving. Toezicht en handhaving zijn immers geen doel op zichtzelf. Het gaat er uiteindelijk om de norm naleving te verbeteren, zodat publieke belangen als veiligheid en gezondheid worden gerealiseerd. Het VTH-beleid is verlengd tot en met 1 juli 2022 (zodat dit beleid kan worden afgestemd met de (nog te maken) keuzes in het kader van de implementatie van de Omgevingswet). Voor 2021 is door het college een uitvoeringsprogramma vastgesteld.
Dit uitvoeringsprogramma beschrijft de uitvoering van de vergunningverlening, het toezicht en de eventueel daarop volgende handhaving van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente Borger-Odoorn en een aantal andere wetten en regelingen met relatie tot de fysieke omgeving, het sociaal domein en het domein van openbare orde en veiligheid. Het VTH-uitvoeringsprogamma is als bijlage 1 bij dit stuk gevoegd. De uitvoering van het beleid wordt jaarlijks inzichtelijk gemaakt door het opstellen van een jaarverslag. Voor u ligt het jaarverslag van het jaar 2021. In het jaarverslag ziet u deels een verantwoording op outcomes, namelijk een 2
uitwerking van doelen die voortkomen uit de benoemde speerpunten en of we zijn gekomen tot realisatie ervan. In het handhavingsuitvoeringsprogramma worden aan de verschillende onderdelen nog uren gekoppeld. Daarom zult u in dit verslag ook nog een verantwoording van de uren terugzien.
1.2. Leeswijzer Dit jaarverslag beschrijft de resultaten van 2021. In hoofdstuk 2 wordt inzicht gegeven in vergunningverlening. In hoofdstuk 3 worden de resultaten van het vergunningsgericht toezicht beschreven en in hoofdstuk 4 de resultaten van het objectgericht toezicht. In hoofdstuk 5 komen de resultaten van gebiedsgerichte toezicht aan de orde. In hoofdstuk 6 komt integraal toezicht aan de orde. Hoofdstuk 7 geeft de resultaten weer van het toezicht naar aanleiding van verzoeken om handhaving en de handhavingszaken van 2020. Hoofdstuk 8 bevat de resultaten van integraal toezicht op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Aan de vormen van toezicht zijn ter verduidelijking icoontjes toegevoegd welke in een oogopslag de resultaten weergeven. Dit betreffen de volgende: Goed, doelen gehaald Voldoende, doelen gedeeltelijk gehaald
Matig, doelen niet gehaald
2. Vergunningverlen ing In het VTH beleid wordt gestreefd naar een meer integrale manier van voeren van de beleidscyclus voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. Hierbij geven we op inhoud vorm aan de daaraan gekoppelde doelstellingen voor vergunningverlening in het fysieke domein. De wet- en regelgeving op het gebied van vergunningverlening hebben namelijk enerzijds tot doel om te zorgen voor een veilige, en aantrekkelijke fysieke leefomgeving en anderzijds beschermen we hiermee natuur en milieu en zorgen we voor een goede ruimtelijke ordening. Het VTH- instrumentarium moet ten dienste staan hiervan. Vooruitlopend op de Omgevingswet zetten we ook in op een meer integrale benadering en vanuit het belang van een goede leefomgeving. Doelstellingen en uitgangspunten De doelstellingen en uitgangspunten die we daarbij hebben gesteld zijn als volgt uitgewerkt in het VTH beleid: Doelstellingen 2021 • De gemeente streeft ernaar in 2021 te voldoen aan de eisen van de Kwaliteitscriteria 2.2, ook bij vergunningverlening. • Bij elke vraag van een klant op het gebied van vergunningverlening omgevingsrecht wordt bekeken of vooroverleg zinvol is. Het streven is om het vooroverleg binnen vier weken af te ronden. • Vergunningverlening moet binnen de wet gestelde termijnen gebeuren.
Uitgangspunten Vergunningverlening •
Veiligheid, leefbaarheid, duurzaamheid en woonaantrekkelijkheid moeten worden geborgd in de gemeente; het vergunningverleningsbeleid moet in 3 dienst staan van deze ambitie.
•
De gemeente waarborgt rechtszekerheid voor burgers en ondernemers.
•
De gemeente zet bij vergunningverlening in op goede, toegankelijke, klantgerichte en zorgvuldige dienstverlening en communicatie.
Kwaliteitscriteria 2.2 Er zijn nieuwe kwaliteitscriteria vastgesteld voor het omgevingsrecht, namelijk de Kwaliteitscriteria 2.2. Pro Facto heeft gekeken hoe we ervoor staan ten opzichte van de vorige kwaliteitscriteria. Vervolgens hebben we een vertaling gedaan naar de praktijk, inzichtelijk gemaakt wat de huidige stand van zaken is en waar nodig een explainmodule opgesteld in de beleidsnotitie Kwaliteitscriteria 2.2 Omgevingsrecht. Door dit document hebben we inzicht in hoe we ervoor staan ten aanzien van alle deskundigheidsgebieden. Er is bewust voor gekozen om hierbij heel zorgvuldig stil te staan, om zo ook een verdiepingsslag te maken. Hierdoor kan dit document worden gebruikt als uitgangspunt voor de toekomst en geeft het handvatten voor de borging en monitoring. Doordat het een dynamisch document is, moeten we altijd alert blijven of we nog aan de kwaliteitseisen voldoen. Wijzigingen in weten regelgeving, personele bezetting en uitvoering van werkzaamheden kunnen namelijk van invloed zijn. Hoe we willen zorgen dat we up-to-date blijven staat in de notitie en moet deels nog verder uitgedacht worden. Vergunningverlening: het totaalbeeld In het uitvoeringsprogramma 2021 is beschreven wat de taakstelling op dit domein inhoudt.
Hierbij wordt een onderverdeling gemaakt in de volgende domeinen; • Wabo omgevingsvergunning (bouwen en slopen, brandveilig gebruik van bouwwerken • Milieu • Monumenten • Overig (Drank en Horecawet, APV-evenementen, uitritten en kappen) Capaciteitsplanning vergunningverlening De taken die uitgevoerd worden op het gebied van vergunningverlening zijn vraag gestuurd. Wel kan op basis van voorgaande jaren vrij goed worden bepaald in aantallen per categorie vergunningen er jaarlijks worden aangevraagd, dit betreft een capaciteitsplanning. Op het moment dat zich bijzondere projecten voordoen of het wijzigen van wet- en regelgeving zullen deze aantallen afwijken van voorgaande jaren. Ook kunnen andere ontwikkelingen zoals economische veranderingen of een pandemie van invloed zijn. Wabo omgevingsvergunning: de toelichting Vooroverleg
4
In het vooroverleg, ook wel principe-verzoek genoemd, wordt voor de initiatiefnemer de haalbaarheid van een plan getoetst, voordat dat er een officiële aanvraag wordt ingediend. Veelal wordt er een toets gedaan op de planvorming in relatie tot de ruimtelijke ordening, bestemmingsplan en/of beheersverordening. Daarnaast kunnen ook andere elementen als bijvoorbeeld een welstandstoets onderdeel zijn van het vooroverleg. Omdat een aanvraag vaak geld en tijd kost, verleent de gemeente hiermee extra dienstverlening richting inwoners. In ongeveer 20% van de gevallen wordt de principe-uitspraak ook daadwerkelijk omgezet in een omgevingsvergunning. Merkbaar is dat steeds meer behoefte is om vooraf in gesprek te gaan met de gemeente over planvorming. Op deze manier kan een weigering van een formele aanvraag om omgevingsvergunning vaak worden voorkomen. En het kan ervoor zorgen dat de procedure voor een formele aanvraag om omgevingsvergunning sneller verloopt. Termijnen vooroverleg niet behaald: De afhandelingstermijn van vooroverleggen is wettelijk niet vastgelegd. Uit het huidige VTH-beleid blijkt dat de huidige dienstverlenende termijn hiervoor is vastgesteld op vier weken. Uit de praktijk blijkt echter dat dit niet haalbaar is, omdat van de 239 aanvragen voor vooroverleggen in 2021 17% binnen deze dienstverlenende termijn afgehandeld is.
Omdat dit uit de voorgaande jaren ook al bleek, is ervoor gekozen om deze termijn uit het aanvraagformulier en van de website te halen. Hierdoor is deze dienstverlenende termijn er alleen voor intern gebruik. Momenteel wordt er gewerkt aan nieuw VTH-beleid Omgevingsrecht en wordt de dienstverlenende termijn verlengd van vier naar zes weken. Op basis van de cijfers van de vooroverleggen van 2021 blijkt dat deze termijn realistischer is: van de 239 aanvragen is 45% binnen zes weken afgerond. Bij het verlengen van de dienstverlenende termijn naar zes weken worden nog steeds niet alle vooroverleggen binnen deze termijn afgehandeld. De mogelijke oorzaken hiervan zijn: - werkdruk; (formele aanvragen krijgen voorrang vanwege de wettelijke termijnen. Het vooroverleg is een “serviceproduct” zonder wettelijke termijn). - vooroverleggen zijn niet altijd volledig en/of duidelijk dus soms veel overleg over- en weer met aanvrager; - vooroverleggen zijn soms zeer complex zodat uitgebreid intern- en extern overleg noodzakelijk is; - soms moet (in overleg met de aanvrager) een vooroverleg “geparkeerd” worden omdat er een bestemmingsplanprocedure gevoerd moet worden; - de inhoudelijke werkzaamheden van het vooroverleg zijn veranderd door onder andere veranderde wensen en hogere verwachtingen vanuit initiatiefnemers. Omgevingsvergunning Wabo De omgevingsvergunning is veelomvattend.
Veelal hebben we te maken met een activiteit waarbij de activiteit bouwen het grootste component in de aanvraag is. We spreken van meervoudige aanvragen wanneer er meerdere activiteiten tegelijkertijd worden aangevraagd, zoals brandveilig gebruiken van een bouwwerk en slopen. In het uitvoeringsprogramma 2021 zijn deze activiteiten specifiek benoemd. Uitgedrukt in percentages 80% van de aanvragen voor een omgevingsvergunning in 2021 is binnen de wettelijk gestelde termijn afgerond. Er zijn het afgelopen jaar twee vergunningen van rechtswege verleend. De genoemde aantallen zijn gebaseerd op informatie uit Wabo MP (medewerkersportaal) 2021. Activiteit kappen Er zijn situaties denkbaar waarbij een inwoner of ondernemer hinder ondervindt 5
van bomen in eigendom van de gemeente. Er kan dan een verzoek tot kappen van de gemeenteboom worden ingediend bij het College van Burgemeester en Wethouders. Het verzoek wordt beoordeeld op basis van het bomenbeleid. Zo wordt er bijvoorbeeld in de groene hoofdstructuur als uitgangspunt niet gekapt, tenzij er sprake is van onrechtmatige hinder, gevaar en/of schade voor particuliere eigendommen, boomziekte of herinrichting. De gemeente maakt een afweging of er voldoende aanleiding is om de boom te kappen. Makelaarsvragen Makelaars die betrokken zijn bij de aan- of verkoop van panden kunnen bij het Klantcontactcentrum terecht voor informatie die belangrijk is bij de aan- en verkoop, hypotheek of taxatie van een huis. Het gaat hier dan veelal om bestemmingsplaninformatie of de mogelijkheden met een bepaald perceel. In 2021 zijn meer vragen vanuit makelaars gekomen dan we vooraf ingeschat hebben. Dit heeft er onder andere mee te maken dat makelaars profiteren van de oververhitte woningmarkt. Informatieverstrekking In het Klantcontactcentrum staat juiste en transparante informatieverstrekking centraal. Het werk van onder andere de Wabo-consulenten bestaat onder andere uit het beantwoorden van informatieverzoeken op het gebied van de Wabo.
In de voorgaande jaren gebeurde dit zowel telefonisch als fysiek aan de balie van het gemeentehuis, maar in verband met de maatregelen omtrent het Covid-19-virus zijn dergelijke verzoeken in 2021 voornamelijk telefonisch of digitaal behandeld. Bij informatieverzoeken wordt uitgezocht of er een vergunning noodzakelijk is, en welke regels er dan gelden om de plannen mogelijk te maken. Om mensen beter van dienst te zijn, wordt gewerkt op afspraak. Als de vraag eenvoudig te beantwoorden is kan dit zelfs via e-mail. Met de behandeling van een bouwinformatieverzoek worden veel voordelen behaald. Zo wordt er bijvoorbeeld enerzijds preventief informatie gegeven over het al dan niet vergunningsvrij bouwen of gebruiken, wat vervolgens weer scheelt in toezicht en handhaving door de gemeente. Heeft de initiatiefnemer al een duidelijk schetsplan op een specifieke locatie, dan wordt er veelal overgegaan tot vooroverleg. Wabo omgevingsvergunning: zijn de doelen gerealiseerd? Voor 2021 zijn het aantal activiteiten en de daaraan gekoppelde urenraming op het gebied van vergunningverlening gebaseerd op de capaciteitsberekening uit het uitvoeringsprogramma 2021. In onderstaande tabel is voor elke activiteit een prognose weergeven afgezet tegen de werkelijkheid in 2021. TABEL: VERGUNNINGVERLENING OMGEVINGSRECHT – KCC, CLUSTER OMGEVING 2021
Prognos e
Werkeli jk
Progno se
Werkeli jk
Product/dienst/activiteit
Aantalle n 2021
Uren 2021
Uren 2021
Vooroverleg, principeverzoek
225
Aantall en 2021 239
1125
1195
Omgevingsvergunning activiteit bouw Omgevingsvergunning activiteit uitweg Omgevingsvergunning activiteit kappen Omgevingsvergunning activiteit
240
256
1380
1408
16
35
80
175
100
101
150
152
10
35
45
158 6
aanleg Omgevingsvergunning en melding brandveilig gebruik Omgevingsvergunning activiteit afwijking bestemmingsplan Omgevingsvergunning en melding activiteiten milieu Sloopmelding en melding asbest light Riool aansluit vergunning
14
5
14
5
60
31
270
140
40
28
10
7
350
264
88
66
12
15
36
45
Huisnummerbesluit
50
95
63
119
Makelaarsvraag/verzoek bodeminformatie Baliedienst/afspraken
50
85
75
128
125
1
125
1
Informatieverstrekking algemeen Wabo / Apv
750
707
750
707
Aantallen in cijfers en uren Als opmerking moet worden opgemerkt dat in het jaar 2020 de prognose gebaseerd is op aantallen en uren per zaak. De werkelijke cijfers van 2020 zijn gebaseerd op werkelijke aantallen en de uren van 2020 die zijn geregistreerd in het Persoonlijk Inzet Plan (PIP). In 2021 werd hier geen gebruik meer van gemaakt. De aantallen van 2021 zijn weergegeven op basis van een schatting van de ons bekende gegevens. Algemeen beeld Over het algemeen vertoont het werkelijk beeld geen dermate grote afwijkingen tegen de prognose die gesteld is in het uitvoeringsprogramma 2021.
WABO-PRODUCTEN 2021 Overig 20%
Vooroverleg / principeverzoek 25%
Bouwactiviteit en 28%
Sloop / verwijderen asbest 27%
In totaal zijn er in 2021 951 omgevingsvergunningen en sloopmeldingen aangevraagd in het kader van de Wabo. De activiteiten sloop en verwijderen van asbest (28%), bouwactiviteiten (27%) en vooroverleg/principeverzoek (25%) zijn relatief de meest verleende activiteiten. Het vooroverleg kan ook meerdere activiteiten in de voorfase bevatten. Bij het vooroverleg moet daarnaast wel de kanttekening worden geplaatst dat in 25% van de gevallen het initiatief ook daadwerkelijk doorwerkt naar een aanvraag voor een omgevingsvergunning.
7
Het omgevingsrecht stelt ook nadere indieningsvereisten vast om een aanvraag om omgevingsvergunning goed te kunnen beoordelen. Indien dit niet het geval is vraagt het bestuursorgaan de initiatiefnemer de aanvraag compleet te maken. Wordt dit niet tijdig gedaan of zijn de gegevens niet voldoende voor een juiste beoordeling dan kan besloten worden om niet te beschikken. In 2021 is 4,5% van de aanvragen buiten behandeling gesteld. In 2021 zijn daarnaast 78 meldingen/activiteiten door bestuursorgaan of initiatiefnemer ingetrokken en zijn er in totaal 17 aanvragen geweigerd. Afwijking – Baliedienst / afspraken In 2021 is ervoor gekozen om geen persoonlijke afspraken aan de balie te laten plaatsvinden. Dit resulteert in een werkelijk cijfer van één baliebezoek ten opzichte van een prognose van 125 baliebezoeken. Alle afspraken hebben in verband met de maatregelen omtrent de bestrijding van het Covid-19-virus digitaal of telefonisch plaatsgevonden. Afwijking – informatie verstrekken algemeen Wabo / Apv De handelingen met betrekking tot informatieverstrekking omtrent de Wabo en de Apv worden niet geregistreerd. Het gaat hierbij om algemene vragen vanuit inwoners die niet gerelateerd zijn aan bijvoorbeeld een aanvraag voor een omgevingsvergunning of een andere zaak, maar die wel thuishoren op onze afdeling. De daadwerkelijk werkbelasting hieromtrent wordt niet bijgehouden.
Hierdoor is voor dit jaar een schatting gemaakt van de werkelijke cijfers. Geschat wordt dat per informatieaanvraag iemand een uur nodig is om informatie op te halen en te verstrekken. Afwijking – Monumenten In onze gemeente zijn 34 objecten aangewezen tot monument. Het soort monument bepaalt welke rechten en plichten een eigenaar heeft tot onderhoud en verbouwingsmogelijkheden. In totaal zijn er 15 rijksmonumenten en 21 provinciale monumenten aangewezen binnen de gemeente Borger-Odoorn. Voor 2021 geldt dat er twee aanvragen zijn gedaan om een monument te wijzigen, herstellen of slopen. Daarnaast kunnen onderhoudswerkzaamheden veelal vergunningsvrij worden uitgevoerd. Vergunningverlening overig: de toelichting Dit hoofdstuk geeft de resultaten en in hoeverre de doelen behaald zijn op het gebied van vergunningverlening in het kader van onder andere de Alcoholwet, Wet op de kansspelen, APV (evenementen, paasvuren en carbid) en Wet Kinderopvang. Alcoholwet Voor het uitoefenen van een horeca- of slijtersbedrijf is een vergunning benodigd van de Alcoholwet. Daarnaast is het verboden om zonder ontheffing van de Alcoholwet zwak-alcoholische dranken te schenken bij bijzonderheden gelegenheden - van zeer tijdelijke aard - zoals bijvoorbeeld evenementen.
Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (WetBibob) De Rekenkamercommissie heeft in 2021 onderzoek gedaan naar de gemeentelijke weerbaarheid en ondermijning waarbij zij beoogt een bijdrage te leveren aan het vergroten van de weerbaarheid van onze gemeente en de ondermijning binnen de gemeentegrenzen effectief te bestrijden. De vraag is dan ook of onze gemeente zicht heeft op ondermijnende criminaliteit, of de gemeente voldoende weerbaar is tegen pogingen van criminele ondermijning gericht tegen 8
de gemeentelijk organisatie en of er voldoende bewustzijn is over de maatschappelijke risico's van ondermijning. Hiervoor is beleid geschreven om de uitvoering van deze wet effectiever te maken binnen onze gemeente. In 2021 werd de verantwoordelijke afdeling verrast met de komst van dit nieuwe beleid. De afdeling was daar niet op voorbereid en had op dat moment geen medewerkers in dienst die recente ervaring hebben met deze wet. In de formatieberekening is daarnaast ook geen rekening gehouden met de komst van dit nieuwe beleid. Omdat het wel nodig is om de kennis van de medewerkers op peil te krijgen voordat er daadwerkelijk gewerkt gaat worden met deze wet, is ervoor gekozen om de implementatie hiervan op een laag pitje te zetten. Er is in 2021 dan ook geen aandacht besteed hieraan. In 2022 worden de medewerkers geschoold en gaat de afdeling actief aan de slag met dit nieuwe beleid. Evenementen Evenementen zijn belangrijk voor de leefbaarheid en toerisme in de gemeente. Jaarlijks worden er ongeveer 100 evenementen georganiseerd in Borger-Odoorn. Evenementen brengen over het algemeen risico’s met zich mee. Voor de classificatie van de evenementen in risico’s hanteert de gemeente Borger-Odoorn een risicoanalyse. Op basis van het aantal punten worden evenementen ingedeeld in een risicoklasse: de A, B en C-evenementen (hoog risico).
Daarnaast kan in een aantal gevallen met een meldingsplicht worden volstaan. Paasvuren Voor het oprichten en ontsteken van een paasvuur kan een ontheffing worden aangevraagd bij de gemeente. De inhoud van de aanvraag wordt beoordeeld op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening en de Wet Milieubeheer waarbinnen het verboden is in de openlucht of binnen een inrichting afvalstoffen te verbranden. Daarbij wordt gekeken naar onder andere of er voldoende waarborgen voor het milieu aanwezig zal zijn, het ontsteken geen onnodig of onaanvaardbaar gevaar of hinder voor de omgeving en omstanders met zich meebrengt en daarvan geen (dreigende) verstoring van de openbare orde uitgaat. Kinderopvang In het kader van de Wet Kinderopvang is de gemeente verantwoordelijk voor de inhoud van het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) waarin alle opvanglocaties staan geregistreerd. Vergunning overig: zijn de doelen gerealiseerd? Voor 2021 zijn het aantal activiteiten en de daaraan gekoppelde urenraming op het gebied van vergunningverlening gebaseerd op de capaciteitsberekening uit het uitvoeringsprogramma 2021. In onderstaande tabel is voor elke activiteit een prognose weergeven afgezet tegen de werkelijkheid in 2021. Algemeen beeld Over het algemeen wijkt het werkelijke beeld niet ongunstig af tegen de prognose die gesteld is in het uitvoeringsprogramma 2021.
Er kan worden gesteld dat het programma overige vergunningverlening - met uitzondering van vergunning drank en horeca en evenementen - met de inzet van de huidige uren behaald is. Covid-19 speelt hierin een belangrijke rol met als reden dat veel horecazaken in het jaar 2021 tijdelijk verplicht gesloten werden. In de onderstaande tabel is voor elke activiteit een prognose weergegeven afgezet tegen de werkelijkheid in 2021. VERGUNNINGVERLENING OVERIG 2021
Prognose
Werkelijk
Prognose 9
Werkelijk
Product/dienst/activiteit
Vergunning drank en horeca
Aantallen 2021 20
Aantallen 2021 38
Uren 2021 60
Uren 2021 114
Vergunning speelautomaten
3
0
2
0
Vergunning Wet kinderopvang inclusief wijzigingen doorvoeren Ontheffing vreugdevuur
60
26
90
39
12
0
21
0
Melding carbid
18
16
18
16
Kennisgeving incidentele festiviteit
15
9
30
18
Evenementen
102
100
468
460
Gehandicaptenparkeerkaart GPK
90
120
90
120
Gehandicaptenparkeerplaats GPP
5
2
5
2
Digitale publicatie DROP / terinzagelegging
200
200
150
150
Verloting, bingo en collectevergunning
35
20
18
10
Besluit verkeersregelaars, geluidswagen, wedstrijd ad weg Ontheffing blauwe zone, helikopter, luchtballon
20
9
60
27
5
0
5
0
Woningontruiming en Leegstandswet
10
5
8
4
Marktvergunning en incid. standplaats; plaatsen gem. grond Beleidscyclus evenementen
8
0
18
0
-
-
100
Beleidscyclus APV
-
-
40
Totaal
603
545
1183
960
Aantallen in cijfers en uren Als opmerking moet worden opgemerkt dat in het jaar 2019 de prognose gebaseerd is op aantallen en uren per zaak. De werkelijke cijfers van 2019 zijn gebaseerd op werkelijke aantallen en de uren van 2020 die zijn geregistreerd in het Persoonlijk Inzet Plan (PIP). In 2021 werd hier geen gebruik meer van gemaakt. De aantallen van 2021 zijn weergegeven op basis van een schatting van de ons bekende gegevens. Afwijking - Evenementen en festiviteiten Door Covid-19 is het werkelijke aantal uren lager dan de urenberaming die gesteld is. Grote B- en C- evenementen en activiteiten hebben in 2021 niet of nauwelijks plaatsgevonden. Echter zijn ingediende aanvragen wel in behandeling genomen. Door Covid-19 hebben risicovolle evenementen niet plaatsgevonden omdat de vergunning niet is verleend, is ingetrokken of het evenement is afgelast. M.u.v. het Gruwelijk Tentfeest in Drouwenermond. Dit evenement was een alternatief voor het jaarlijkse Boerenrock Festival en heeft plaatsgevonden in de maand oktober. Afwijking – Wet Kinderopvang In 2021 zijn er minder aanvragen geweest voor inschrijvingen in het Landelijk Register Kinderopvang. Dit heeft er onder andere mee te maken dat door het Covid-19-virus scholen en kinderopvangcentra voor een groot deel van het jaar gesloten zijn geweest. Hierdoor waren kinderen vaker thuis bij ouders, grootouders en/of verzorgers.
Afwijking - Paasvuren
10
In 2021 hebben er geen paasvuren plaatsgevonden. Doordat tijdig duidelijk was dat ook dit jaar het, in verband met de maatregelen omtrent het Covid-19-virus, niet mogelijk was om de paasvuren doorgang te laten vinden, zijn hiervoor ook geen aanvragen ingediend. Afwijking - Marktvergunningen In 2021 hebben door de geldende maatregelen omtrent de bestrijding van het Covid-19-virus geen markten plaatsgevonden. Er zijn hiervoor in 2021 ook geen aanvragen ingediend. Hierom is er een afwijking te zien tussen de werkelijke cijfers en de cijfers zoals weergegeven in de prognose.
3. Vergunningsgericht toezicht In het VTH-beleid 2020 staat in onze visie op toezicht en handhaving vermeld dat door duidelijke regels te stellen we duidelijk maken aan welke normen inwoners, bedrijven en instellingen moeten voldoen. Daarbij hebben we ook oog voor de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Toezicht is geen doel op zichzelf. We streven naar optimale naleving van de regels, maar het gaat daarbij vooral om het doel dat we met de regels beogen. Door de proactieve inzet van duidelijk zichtbare toezichthouders beogen we te voorkomen dat zaken escaleren en dat we aan de achterkant moeten handhaven. Twee uitgangspunten zijn hierbij van belang: 1. Een pragmatische aanpak waarbij toezicht geen doel op zich is, maar in dienst staat van het positief beïnvloeden van nalevingsgedrag; 2. De keuze is gemaakt voor een proactieve inzet, in lijn met het spreekwoord “voorkomen is beter dan genezen”. Aantallen in cijfers en uren Als opmerking moet worden opgemerkt dat in het jaar 2019 de prognose gebaseerd is op aantallen en uren per zaak. De werkelijke cijfers van 2019 zijn gebaseerd op werkelijke aantallen en de uren van 2020 die zijn geregistreerd in het Persoonlijk Inzet Plan (PIP). In 2021 werd er geen gebruik meer gemaakt van PIP. De aantallen van 2021 zijn weergegeven op basis van een schatting van de ons bekende gegevens.
3.1. Toezicht op het onderdeel bouw Er is in 2021 1526 uur begroot voor toezicht op het onderdeel bouw door de gemeentelijk toezichthouders. Doordat de uren niet meer zijn vastgelegd in het Persoonlijk Inzet Plan (PIP), vindt er een schatting van het werkelijke aantal uren plaats. Deze uren zijn geschat op ruim 600 uur. Verschil tussen begrootte uren en geschatte uren: Opgemerkt moet worden dat er voor toezicht op het onderdeel bouw (nog) geen gebruik wordt gemaakt van particuliere/externe partijen. Dit heeft er onder andere mee te maken dat de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) nog niet in werking is getreden. Dit heeft invloed op de invulling van en het aantal controlebezoeken bij bepaalde bouwwerken aangezien onze capaciteit niet toereikend is. Hierdoor wordt er onderscheid gemaakt tussen de niet complexe bouwwerken en/of de gebouwen waarbij geen sprake is van het langdurig verblijven van mensen en de grotere bouwwerken of uitbreidingen. Private kwaliteitsborging bouwen
11
In het uitvoeringsprogramma 2021 wordt ervan uitgegaan dat de Wkb in 2022 wordt ingevoerd. Inmiddels is bekend dat de Wkb naar verwachting 1 januari 2023 in werking gaat treden. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met eenvoudigere bouwprojecten daarna volgen eventueel de meer complexere projecten. In 2022 zal de organisatie voorbereid worden op de komst van de Wkb door het uitvoeren van enkele proefprojecten. Op die manier kan bekeken worden wat de precieze veranderingen zijn in onze toezichtstaak, zodat vanaf de inwerkingtreding van de wet op een juiste wijze hiermee gewerkt kan worden. Wat wel aan bouwtoezicht is uitgevoerd: Zodra er een omgevingsvergunning voor bouwen wordt verleend, start het proces voor de toezichthouders. Afhankelijk van het type bouwwerk wordt er een aantal locatiebezoeken afgelegd tijdens het bouwproces. De start en frequentie hangt samen met het type bouwwerk en de snelheid van de bouwer. Het aantal aanvragen omgevingsvergunningen is direct van invloed op de mate waarin de toezichthouders worden ingezet.
Bij de niet complexe bouwwerken is daarom de keuze gemaakt om één of twee keer een bezoek te brengen aan de bouwlocatie. Wanneer er slechts eenmaal een bezoek werd gebracht aan de bouwlocatie dan betrof dit direct de eindcontrole (eindcontrole bouw). Dit betekent dat in alle gevallen is gecontroleerd of het bouwwerk conform de verleende vergunning is opgericht. Ondanks dat er minder uitvoerig of minder frequent is gecontroleerd dan gepland is er wel oog gebleven voor essentiële onderdelen zoals de fundering, dragende delen van de constructie en brand technische voorzieningen. Gaat het om complexe bouwwerken dan zal een toezichthouder minimaal tweemaal de bouwlocatie aandoen. Het eerste bezoek staat dan in het teken van de uitzetting van de bouw. Dit gebeurt altijd in overleg en in uitvoering met een externe partij. In gevallen van grotere projecten zal de toezichthouder ook tussen de twee bezoeken door nog een keer langs gaan. Dit om te zien hoe de vorderingen zijn en om een algehele indruk te krijgen van de bouwplaats. Het laatste bezoek staat altijd in het teken van eindcontrole. Ook in 2021 merken we dat er zelden wordt afgeweken van de in de vergunning opgenomen voorwaarden.
Wanneer een vergunning is verleend door de Wabo consulenten, krijgt toezicht een vervolgzaak waarin zij de woning uitzetten, melding start bouw en de woning gereed melden bij de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Daarnaast houdt de VRD toezicht met betrekking tot brandveiligheid van gebouwen. Dit gebeurde vaak op verzoek van de gemeente naar aanleiding van een klacht of melding. Aan deze verzoeken heeft de VRD kunnen voldoen. In totaal heeft de VRD in 2021 over 5 controleobjecten advies uitgebracht aan de gemeente. Dit betreffen adviezen over de brandveiligheid bij de bouw. Naast toezicht op bouwwerken zijn er in 2021 op basis van de BAG locatiebezoeken uitgevoerd. Dit gebeurt veelal naar aanleiding van een melding vanuit het BAG-systeem. Er kan middels een vergelijking van luchtfoto’s worden geconstateerd dat er in de gemeente een bouwwerk is opgericht. Om te bepalen 12
of dit een vergunningsvrij of vergunningplichtig object betreft kan het noodzakelijk zijn dat een toezichthouder ter plaatse gaat. Ook kan dit nodig zijn wanneer er twijfel bestaat over het nog bestaan van het bouwwerk. Indien nodig meet de toezichthouder tijdens het locatiebezoek de bouwwerken op. Voor de locatiebezoeken op basis van de BAG zijn in 2021 geen uren ingezet.
3.2. Toezicht op evenementen Voor toezicht op evenementen is in het uitvoeringsprogramma 92 uur begroot. Maar uiteindelijk zijn er door Covid-19 in totaal maar 10 uur ingezet op dit onderdeel. Deze uren zijn ingezet ter voorbereiding en controle van een evenement. De VRD heeft door de Covid-19 slechts één controle uitgevoerd met een bezoekersaantal groter dan 500 personen, namelijk bij het Gruwelijk Tentfeest te Drouwenermond. In het uitvoeringsprogramma 2021 zijn de volgende doelstellingen opgenomen ten aanzien van evenementen. Hoofddoel: het faciliteren van evenementen, met borging van de leefbaarheid en veiligheid van de omgeving en bezoekers. Achterliggende doelen: • Het stimuleren van toerisme -en daarmee de lokale economie- in de gemeente. • Bijdragen aan het imago van Borger-Odoorn als aantrekkelijke woon- en recreëergemeente. • Het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van hinder voor de omgeving. • Zorgdragen voor de veiligheid van bezoekers en omwonenden van evenementen Vanwege het verbod op het houden van evenementen, dat het grootste deel van 2021 van kracht was i.v.m. de corona-crisis, hebben er in 2021 maar een fractie van de evenementen plaatsgevonden die in een normaal jaar plaats zouden hebben gevonden. In de periode van de zomer tot en met de herfst waren evenementen tijdelijk wel weer toegestaan, mits er aan diverse corona-maatregelen werd voldaan.
In deze periode dienden organisatoren bij de vergunningsaanvraag een de corona-plan te overleggen. Deze werd vervolgens beoordeeld door de gemeente en maakte na goedkeuring integraal deel uit van de vergunningsvoorschriften waar men zich aan diende te houden. Dit om de gezondheid en veiligheid van bezoekers en bewoners te waarborgen. Het hoofddoel van het evenementenbeleid; het faciliteren van evenementen, met borging van de leefbaarheid en veiligheid van de omgeving en bezoekers, is door corona ten dele wel en ten dele niet behaald: het faciliteren van evenementen was het grootste deel van het jaar onmogelijk vanwege een landelijk verbod op evenementen. Het borgen van de veiligheid en leefbaarheid voor bezoekers en de omgeving is daarentegen wel goed gelukt; in de beperkte periode dat evenementen tijdelijk wel weer waren toegestaan is daar veel aandacht aan besteed in het vergunningentraject en bij het toezicht op de evenementen zelf.
Het Gruwelijk Tentfeest Dit evenement heeft plaatsgevonden in oktober. De toezichthouders hebben meerdere controle momenten ingezet om de Covid-19 maatregelen te handhaven. 13
3.3. Extra inzet toezicht als gevolg van Covid-19 In 2021 hebben de toezichthouders extra uren ingezet als gevolg van Covid-19. Deze extra inzet heeft vooral betrekking op het inrichten van de 1,5-meter samenleving binnen de gemeente. Voorbeelden hiervan zijn: borden en vlaggen plaatsen, routes aanbrengen op de straat, terrassen controleren. De totale inzet in 2021 als gevolg van Covid-19 bedraagt 205 uur.
3.4. Toezicht op de Drank en Horecawet Doelstelling 2021: vergunningverlening, toezicht en handhaving op de DHW wordt uitgevoerd in overeenstemming met het Alcoholpreventie- en handhavingsplan 2020-2024 'Ontnuchterend!'. In dit plan stelt de gemeente zich het volgende ten doel: 1. Preventief inzetten op informeren van jongeren en hun ouders over de schadelijke gevolgen van alcohol- en lachgas gebruik. 2. Afname van alcoholgebruik en van de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik onder de achttien jaar. 3. Signaleren en terugdringen van problematisch alcoholgebruik bij zowel volwassenen als jongeren onder de 18. 4. Stijging realiseren van het aantal positieve controles en terugdringen van het aantal incomplete of onjuiste vergunningen bij horecagelegenheden, detailhandelaren en paracommerciële organisaties. De prioriteit gaat daarbij uit naar de doelgroep onder de achttien en tussen de achttien en 24 jaar. De uitvoering van dit toezicht wordt verzorgd door Veiligheidszorg Drenthe i.s.m. gemeente en MB-ALL. De toezichtactiviteiten door Veiligheidszorg Drenthe en MBALL worden conform onderlinge afspraken ingepland. In het Alcoholpreventie- en handhavingsplan 2020-2024 'Ontnuchterend!' staan de stappen beschreven die zullen worden ondernomen om de gestelde doelen te halen.
De gemeentelijk inzet voor toezicht op de DHW hangt af van het aantal evenementen, bijeenkomsten en geplande controles. Zijn de doelstellingen gehaald? Door de geldende corona maatregelen zijn gedurende 2021 horecagelegenheden en paracommerciële organisaties gesloten en hebben evenementen geen doorgang kunnen vinden. In het kader van toezicht en handhaving hebben er dus ook geen controles plaats kunnen vinden. Wel is er een start gemaakt met doelstelling 4. Voor januari 2022 beschikken bijna alle horecagelegenheden, detailhandelaren en paracommerciële organisaties over een complete en juiste vergunning. Evenementen In 2021 hebben door de geldende coronamaatregelen geen evenementen plaatsgevonden. Er zijn dus geen controles uitgevoerd en geen waarschuwingen/boetes uitgedeeld. Paracommercie Normaliter worden er ook controles uitgevoerd bij (para)commerciële instellingen. Alle instellingen waar alcohol verkocht mag worden, met uitzondering van slijterijen en supermarkten, zijn door de geldende coronamaatregelen lange periode gesloten. Hier zijn geen vergunning controles en leeftijdgrenscontroles uitgevoerd.
14
Meldingen horeca-instellingen In 2021 zijn er geen meldingen geweest van ‘overlast’ bij een horeca-instelling in onze gemeente.
4. Objectgericht toezicht Objectgericht toezicht is toezicht op het gebruik van bestaande objecten in bestaande situaties in de gebruiksfase. De gebruiksfase begint nadat een object, zoals een gebouw, is gebouwd (opgericht), is ingericht en “gebruiksklaar” is. Objectgericht toezicht is gebaseerd op een verleende (omgevings)vergunning of algemene regels, zoals een AMvB. Het toezicht richt zich op het controleren van naleving van voorschriften uit de vergunning of de algemeen geldende regels. Objecten worden, afhankelijk van gestelde prioriteiten met een vastgestelde controlefrequentie periodiek gecontroleerd of worden gecontroleerd naar aanleiding van klachten of signalen dat er mogelijk regels worden overtreden. In het VTH-beleid is opgenomen dat binnen dit onderdeel toezicht op brandveiligheid door de VRD en het gebruik van bouwwerken in strijd met de bestemming prioriteit heeft. Hierbij hoort ook toezicht op de mogelijke aanwezigheid van asbest, gericht op het voorkomen van gevaar. Het toezicht op de inrichting gebonden milieuvoorschriften wordt door de RUD Drenthe uitgevoerd en houdt onverminderd prioriteit. De RUD Drenthe werkt sinds januari 2016 volgens het uitgangspunt van ‘de Drentse maat’. Ook in 2021 is de Drentse maat (DM) gehanteerd.
4.1. Toezicht op het gebruik van bouwwerken en handelen in strijd met het bestemmingsplan De gemeente houdt toezicht op het gebruik van bouwwerken en het handelen in strijd met het bestemmingsplan. Voor de toezichthouders is een investering van totaal 234 uur geraamd. De toezichthouders hebben in 2021 iets minder aan dit aan dit onderdeel besteed, namelijk 225 uur. Het toezicht op het gebruik van bouwwerken en handelen in strijd met het bestemmingsplan wordt uitgevoerd door twee partijen. De gemeente handelt zelf het toezicht af die te maken hebben met strijdig gebruik van bouwwerken en het handelen in strijd met het bestemmingsplan. Daarnaast houdt de VRD toezicht met betrekking tot het aspect brandveiligheid van gebouwen. Dit ziet toe op de technische onderdelen zoals alarminstallaties, vluchtwegen, juiste beslag op de deuren en de aanwezigheid en in orde hebben van blusmiddelen. Het gemeentelijk toezicht op dit onderdeel van objectgericht toezicht heeft enkel plaatsgevonden naar aanleiding van meldingen en klachten. De binnengekomen meldingen en klachten variëren van in slechte staat verkerende gebouwen tot de verrommeling van erven. Zodra er een melding of klacht binnenkomt wordt er door de gemeentelijk toezichthouder een eerste controle uitgevoerd. Zo kan worden bekeken of er inderdaad sprake is van een strijdige situatie.
Wanneer dit het geval is dan volgt er een gesprek met de eigenaar en/ of gebruiker van het perceel of de woning. Door het gesprek aan te gaan kan worden beoordeeld of er een mogelijkheid bestaat om er in onderling overleg uit te komen. Bijvoorbeeld wanneer de eigenaar of gebruiker door een uitleg over de regels uit zichzelf besluit de rommel op zijn erf op te ruimen. Wanneer de strijdige situatie is beëindigd kan de zaak worden afgedaan. Echter is dit niet altijd het verloop. In
15
dat geval zal er een handhavingstraject worden opgestart. De VRD zet in op risicogericht toezicht en toezicht op afstand. Risicogericht toezicht kost per object aanzienlijk meer tijd. Om de aanpak toch te kunnen realiseren heeft de VRD een analytisch model opgesteld aan de hand waarvan kan worden bekeken of een object hoog dan wel laag risico loopt op brand en schade als gevolg daarvan. Toezicht wordt noodzakelijk geacht bij objecten waarbij sprake is van niet-zelfredzame gebruikers, aanwezigheid van gevaarlijke stoffen of toepassing van gelijkwaardigheid. Voor de minder risicovolle objecten is gekozen om dit niet meer fysiek te doen maar op een ander wijze vorm te geven, hierdoor hebben meer mogelijkheden om doelmatiger te werken en komt er meer capaciteit beschikbaar voor gebouwen met een hogere risicoclassificering. In 2020 is de VRD in de gemeente Borger-Odoorn de pilot ‘toezicht op afstand’ gestart voor de categorie 3 en 4 objecten (dus de objecten met een laag risico). De VRD heeft hiervoor een online tool. Deze kan door bedrijven zelf worden ingevuld. Afhankelijk van de uitkomst van deze online toetsing bepaalt de VRD de eventuele vervolgstappen.
4.2. Toezicht door de VRD op brandveiligheid De VRD geeft aan dat zij ook in 2021 minder toezichtcontroles en toezichttaken hebben kunnen uitvoeren vanwege Covid-19. Het toezicht heeft hierdoor grotendeels stil gelegen. De objecten waar de VRD voornamelijk het toezicht uitvoert is in de woonzorggebouwen; en deze categorie met kwetsbare mensen konden zij i.v.m. besmettingsgevaar niet bezoeken. De VRD geeft aan dat er in 2021 bij 22 objecten fysieke controles zijn geweest. Deze toezichtscontroles waren voornamelijk bij groepsaccommodaties, hotels, restaurants en bed and breakfasts.
4.3. Toezicht op de activiteit milieu Het volledige milieu-gerelateerde toezicht, zowel ten aanzien van objecten als in gebieden en inclusief toezicht op slopen (i.v.m. asbestverwijdering) is uitbesteed aan de RUD. In het jaarprogramma van de RUD over 2021 is 2114 uren ingekocht voor toezicht en handhaving. Daarnaast is 142 uren ketentoezicht ingecalculeerd. En is ruimte voor 100 uren bodemtoezicht. De gemeente voert op dit gebied zelf geen toezicht uit en hiervoor is dan ook geen capaciteit ingeruimd. In de als bijlage toegevoegde jaarrapportage van de RUD over 2021 (bijlage 2) staat per onderdeel een toelichting van de RUD over het door hen uitgevoerde toezicht.
5. Gebiedsgericht toezicht In het VTH-beleid is door middel van speerpunten een bestuurlijke keuze gemaakt over de prioriteit van het gebiedsgericht toezicht. In het beleid is bepaald dat de focus moet komen te liggen op het toezicht in de openbare ruimte. Hier gaat het om zaken die onze inwoners raken zoals illegale bouwwerken, illegale reclames, verrommeling, opslag van materiaal, brandgevaarlijke situaties, overlast in allerlei hoedanigheden, waaronder geluidsoverlast. Hier past een actieve en aanwezige gemeentelijke toezichtsrol. Voor toezicht op dit terrein is ook een belangrijke rol weggelegd voor de inwoners zelf. Zij zijn immers degenen die de overlast in de openbare ruimte direct ondervinden. Door actief werk te maken van meldingen wordt daaraan 16
vormgegeven. Indien nodig wordt hierbij hulp ingeschakeld van de RUD en/of VRD. Het doel van gebiedsgericht toezicht is het borgen en versterken van de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten. En het behouden en waar nodig vergroten van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Er is in 2021 1439 uur begroot voor toezicht in de openbare ruimte (voornamelijk op basis van de APV). Er is 1050 uur daadwerkelijk ingezet op dit onderdeel door de gemeentelijk toezichthouders. In het uitvoeringsprogramma van 2021 staat het volgende opgenomen over toezicht in de openbare ruimte. Hoofddoel: een ‘opgeruimde’ openbare ruimte en een net straatbeeld Achterliggende doeleinden: 1. De ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten borgen en versterken. 2. Behouden en waar nodig vergroten van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Acties (om het doel te bereiken): De toezichthouders gaan proactief in de openbare ruimte controleren. Hierbij hebben zij aandacht voor zaken die onze inwoners raken zoals illegale bouwwerken, illegale reclames, verrommeling, opslag van materiaal, brandgevaarlijke situaties en dumpingen van afval (zoals tuinafval, grofvuil, asbest en drugsafval). Wanneer de toezichthouder dergelijke zaken constateert wordt de situatie vastgelegd. Vervolgens wordt het onderzoek naar de overtreder gestart.
Wanneer de overtreder bekend is gaat de toezichthouder met diegene in gesprek en vraagt de strijdige situatie te beëindigen (dus de openbare ruimte op te ruimen). Hiervoor wordt een termijn gesteld. Wanneer de overtreder niet kan worden achterhaald dan zorgt de toezichthouder ervoor dat de strijdige situatie wordt beëindigd (bijvoorbeeld door het inschakelen van buurtbeheer). In beide gevallen wordt dus zorggedragen voor het opruimen van de openbare ruimte, door de overtreder of door de gemeente. Meten: door het aantal meldingen openbare ruimte (MOR-meldingen) in beeld te brengen en deze te vergelijken met het aantal meldingen van voorgaande jaren. Wanneer er in 2021 minder MOR-meldingen worden ontvangen dan in de voorgaande jaren kan worden geconcludeerd dat de acties het gewenste effect hebben. Steeds vaker wordt door de gemeentelijke toezichthouders geconstateerd dat er wordt geplakt en geklad in de openbare ruimte. Dit gebeurt op elektriciteitskasten, lantarenpalen en andere beplakbare objecten. Ook worden er regelmatige reclame-uitingen aangetroffen die niet passen binnen het beleid van de gemeente. In 2021 zijn de toezichthouders ook ten aanzien van reclame-uitingen proactief te werk gegaan. Dit betekent dat er actie wordt ondernomen ten aanzien van reclame-uitingen die niet conform het beleid van de gemeente zijn geplaatst.
In 2021 zijn de toezichthouders proactief te werk gegaan in de openbare ruimte in gevallen waar er gevaarlijke situaties zijn ontstaan. Ook is er in 2021 actief omgegaan met meldingen over de openbare ruimte. Dit bevordert de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. En is een positief resultaat voor onze inwoners en ondernemers. In onderstaande grafiek staat het aantal contacten en zaken die zijn behandeld inzake de meldingen openbare ruimte. Meldingen openbare ruimte
17
3000
2731 2020
2500
2021
2092
2000 1392
1500
1252
1000 500 0
Contacten
Zaken
Er zijn in 2021 minder contacten geweest over de MOR-meldingen. Het aantal zaken is ongeveer gelijk gebleven. De redenen van het aantal verschil in contacten: 1. Een belangrijke factor voor het verschil is de bestrijding van de eikenprocessierups. Er is dit jaar gebruik gemaakt van een andere aanpak. Deze aanpak bleek effectiever dan de aanpak in 2020. Hierdoor was merkbaar dat het aantal meldingen aanzienlijk lager was ten opzichte van het voorgaande jaar. 2. De weersomstandigheden kunnen van invloed zijn op dit verschil. In 2021 zijn er minder extreme weersomstandigheden geweest dan in andere jaren. 3. De proactieve houding van de toezichthouders in de openbare ruimte. Door hun zichtbaarheid is de kans groot dat misstanden opgelost worden voordat er meldingen worden gedaan.
6. Integraal toezicht Integraal toezicht is toezicht waarbij er verbindingen worden gelegd tussen het fysieke en het sociale domein. De gemeentelijk toezichthouder, de politie, de Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn en andere samenwerkingspartners werken samen. Door integraal toezicht te houden wordt niet slechts aan één aspect van de situatie aandacht besteedt, maar aan alle aspecten. Door de korte lijnen kan snel geschakeld worden tussen signalen in de sfeer van het fysiek domein, de openbare ruimte en de openbare orde enerzijds en het sociaal team anderzijds. Hierdoor worden onze inwoners sneller en beter geholpen. In het toezichts- en handhavingsbeleid is tevens aandacht voor de wens van de raad om te streven naar een verdere integratie van toezicht tussen het fysieke domein, het sociaal domein en het domein van openbare orde en veiligheid. Integratie tussen openbare orde en veiligheid enerzijds en het fysieke domein anderzijds bestaat al langer. Met de komst van de sociale teams is het mogelijk de samenhang tussen het fysieke en het sociale domein ook handen en voeten te geven. Dat heeft recent ook al zijn meerwaarde laten zien in die zin dat toezichthouders hun signalen regelmatig afstemmen met de sociale teams en zo 18
inhoud geven aan een van de doelstellingen van de decentralisaties in het sociaal domein: proactief en dicht bij de burger georganiseerde uitvoering. Wanneer sprake is van overlastproblematiek nemen toezichthouders contact op met de sociale teams in Borger-Odoorn, waardoor een geïntegreerde en meer doeltreffende aanpak tot stand komt. Dat werkt ook in omgekeerde richting: op zijn beurt schakelt het sociaal team de toezichthouders in om eventuele problemen zo vroeg mogelijk te kunnen aanpakken. In het handhavingsuitvoeringsprogramma is voor de inzet op invoering en toepassing integraal werken en afstemming tussen de domeinen/partijen 381 uur geraamd. De daadwerkelijke inzet op dit onderdeel was hoger, namelijk 400 uur. Inzet op invoering en toepassing integraal werken gaan vooral over het maken van werkafspraken, vastleggen van processen en monitoren van de voortgang. Dit ligt deels bij de toezichthouders maar ook bij andere binnen de organisatie. Bijvoorbeeld bij het bedrijfsbureau of de coördinatoren van KCC, cluster Omgeving. Onze inwoners kunnen beter geholpen worden als er sprake is van een samenhangende aanpak waarbij aandacht is voor al zijn/haar problemen, de samenhang daartussen en waarbij de behoeften van de klant leidend zijn.
Op organisatorisch vlak kun je ervoor zorgen dat bureaucratische verkokering wordt tegengegaan en dat de verschillende instellingen, hulpverleners en overheden met elkaar samenwerken. In plaats van dat zij langs elkaar heen werken. Integraal werken zorgt er zo voor dat de dienstverlening van de gemeente op de lange termijn effectiever wordt. Hierdoor worden onze inwoners sneller en beter geholpen. Integraal toezicht is een belangrijk speerpunt. We zien dat al terugkomen bij het onderdeel evenementen. Eerder was de afstemming met externe partijen vooral op afstand. Nu organiseren we dit sinds enkele jaren op een andere manier. Meer vanuit de gedachte om het gesprek met elkaar aan te gaan. Hierbij wordt ook de initiatiefnemer tijdig betrokken en in het proces meegenomen. Men komt langs, deelt ideeën en hoort face tot face hoe de adviserende diensten hier tegenover staan. Ook dient de toezichthouder op locatie naast de specifieke klacht aandacht te hebben voor overige “problematiek”. De toezichthouder heeft een signaalfunctie en geeft het signaal af bij de collega/ ketenpartner die hier over gaat. Op deze manier vraagt de functie van toezichthouder om een bredere blik en beperkt de functie zich niet alleen tot de specifieke klacht. Integraliteit blijft een aandachtspunt. Daarom zal dit onderwerp bij het herijken van het integrale VTH-beleidsstuk centraal staan.
7. Handhaving in het kader van het omgevingsrecht, de Apv en Opiumwet Handhaving in het kader van het omgevingsrecht, de Apv en de Opiumwet vindt plaats wanneer er uit een toezichtscontrole van de gemeentelijk toezichthouder (of één van de samenwerkingspartners zoals de politie) is gebleken dat er in strijd met wet- en regelgeving is gehandeld. Als er een overtreding wordt geconstateerd, dan zal – als eerste stap in het handhavingstraject – de 19
overtreder worden uitgenodigd voor een gesprek met de Wabo-consulent. De situatie wordt uitgelegd. Er wordt gekeken naar eventuele oplossingen en legalisatiemogelijkheden. Indien het gesprek niet leidt tot een oplossing dan zal het handhavingstraject worden voortgezet. Het juridisch team is verantwoordelijk voor het afhandelen van het juridische traject van de handhaving. Hieronder valt onder meer het opstellen van het handhavingsbesluit, het advies aan het college (indien nodig) en het opstellen van juridische documenten daarbij (bijvoorbeeld een last onder dwangsom of bestuursdwang). Bovenstaande werkwijze is in 2020 vastgelegd in 4 processen voor de behandeling van handhavingszaken. Het gaat om de volgende handhavingsprocessen: • Proces verzoek om handhaving Wabo/Apv; • Proces handhaving uit toezichtscontrole; • Proces handhaving na een bijtincident; • Proces handhaving bij overtreding van de Opiumwet. In de processen staat stapsgewijs beschreven welke stappen er moeten worden gezet en door wie. De stappen moeten worden doorlopen door de administratief juridisch medewerker van het cluster VSO, de Wabo-consulenten van KCC, cluster Omgeving en de juristen van het cluster VSO. Het inschakelen van de ketenpartners (bijvoorbeeld VRD of RUD) is ook gewaarborgd in de handhavingsprocessen. We zijn vanaf 3 juni 2020 gaan werken met deze processen.
Inzet op toezicht voor ondersteuning handhaving Er is in 2021 rekening gehouden met een belasting van in totaal 505 uur toezicht naar aanleiding van verzoeken om handhaving en lopende handhavingszaken. De daadwerkelijke inzet in 2021 betrof 300 uur. Dit is een inschatting gebaseerd op het aantal zaken en een gemiddeld aantal uren per zaak. Er zijn in 2021 zaken behandeld die nog lopen vanuit 2020 (en eerder) en er zijn een aantal nieuwe handhavingszaken bijgekomen. Echter zijn dit er minder dan verwacht als we kijken naar de cijfers van andere jaren (zie onderstaande tabel ‘verzoeken om handhaving’ . Dit is dan ook de reden dat er door de toezichthouders minder uren op dit onderdeel zijn ingezet dan gepland in het uitvoeringsprogramma. Als we de zaken inhoudelijk bekijken dan hebben we te maken met een diversiteit aan onderwerpen. Een deel van de zaken komt voort een vaak langere tijd lopende burenruzie. Het ongenoegen neemt dergelijke proporties aan dat men geen ander uitweg meer ziet dan een verzoek om handhaving bij de gemeente neer te leggen. Ook kan het onjuist gebruik van een perceel of gebouw is een reden tot het indienen van een dergelijk verzoek. Voordat de gemeente besluit om over te gaan tot handhaven wordt er geprobeerd eerst het gesprek aan te gaan. Hierbij wordt de persoon uitgenodigd die het verzoek heeft ingediend en de persoon die het betreft.
Dit wordt georganiseerd binnen twee weken na binnenkomst van het verzoek. Soms leidt dit tot een oplossing. Mocht dit niets opleveren dan wordt de zaak overgedragen naar VSO die de vervolg stappen bepaald. Vanaf medio 2021 is ook de informele fase, bij wijze van experiment, opgepakt door het juridisch team. Dit experiment wordt in 2022 geëvalueerd.
Handhaving
20
Voor 2021 is in totaal voor het juridisch team 900 uur gereserveerd voor handhavingszaken op het gebied van de Wabo, de Apv en de Opiumwet. Waarvan 650 uur daadwerkelijk is ingezet op dit onderdeel. In onderstaande grafieken zijn de aantallen handhavingszaken en verzoeken om handhaving die in 2021 zijn behandeld weergegeven op het gebied van het omgevingsrecht. Er heeft onder andere handhaving plaatsgevonden op grond van de Wabo, de Apv en de Opiumwet. Onder elke grafiek wordt aangegeven om wat voor soort handhavingszaken het gaat. Om enig zicht te krijgen op de ontwikkelingen van het aantal zaken ten opzichte van voorgaand jaar zijn in de tabel tevens de gegevens van de afgelopen drie jaar opgenomen. Verzoeken om handhaving 32
35 30
26 26
25 20 15
11 11
10
5
5
19
16
2
11
5
7 3
3
1
5
9
7
2018
556
2019 2020 al ta to
og op lo ak
za
in
ge tro
ez ew eg to
tn
kk en
en
en ez ge w af
2021
af
ge w e be zen la va ng n he we bb ge en on dh tb ei re d ke n
0
Een handhavingstraject wordt opgestart na ontvangst van een klacht/melding of een officieel verzoek om handhaving. De gemeente is verplicht om handhavend op te treden wanneer zij een verzoek om handhaving ontvangen, tenzij er geen sprake is van een overtreding. Daarnaast kan er van handhaving worden afgezien wanneer er zicht op legalisatie is of wanneer handhaving niet evenredig is met de te dienen belangen. In 2021 zijn 21 verzoeken om handhaving ontvangen. Ook zijn vijf handhavingsverzoeken behandeld die in 2020 zijn ontvangen. Zoals we uit de cijfers kunnen halen zijn in 2021 weer iets meer handhavingsverzoeken behandeld als in 2020, namelijk 26. Ook in 2021 zijn er langlopende handhavingskwesties behandeld. Voordat de gemeente een beslissing neemt op het verzoek om handhaving het gebruikelijk is om eerst het gesprek aan te gaan. Zowel degene die het verzoek heeft ingediend en degene op wie het verzoek ziet moet worden uitgenodigd voor een gesprek. Wanneer het gesprek niet leidt tot een oplossing dan wordt de handhavingszaak overgedragen aan het juridisch team voor het opstellen van een handhavingsbesluit. In 2021 zijn 7 handhavingszaken opgelost zonder het nemen van een beschikking. Een mooi voorbeeld van deze werkwijze is een handhavingszaak over een longeercirkel. Deze longeercirkel was geplaatst achter de schutting van de buren. 21
Waardoor er overlast werd ervaren. De plaats van de longeercirkel bleek ook ruimtelijk niet aanvaardbaar. In overleg met alle partijen (zowel extern als interne collega’s) is een andere plek gevonden voor de longeercirkel die voor alle partijen (verzoeker, eigenaar en gemeente) aanvaardbaar werd geacht. Hierdoor hoefde er uiteindelijk geen last onder dwangsom opgelegd te worden. Ook in 2021 zijn veel van de aan handhaving bestede uren gaan zitten in langlopende en intensieve handhavingszaken. Ook zijn er dit jaar uren besteedt aan het inwerken van nieuwe collega’s, omdat er veel verloop is geweest. Verder is er door de komst van de nieuwe handhavingsprocessen regie op de inkomende zaken. En valt het direct op wanneer er bijvoorbeeld een melding wordt ingeboekt als handhavingsverzoek. In dat geval wordt DIV gevraagd het zaaktype te wijzigen en de zaak op naam te zetten van de afdeling die dergelijke meldingen behandeld. Men moet zich realiseren dat handhavingszaken vaak veel tijd in beslag nemen, omdat er naast het algemeen belang ook de belangen van één of meerdere belanghebbenden moeten worden afgewogen. Wanneer het handhavingsverzoek is toegewezen betekent dit dat er ook een last is opgelegd om de strijdige situatie te beëindigen. Doordat er minder ‘aanbod’ was dan verwacht konden de handhavingstaken in 2021 binnen de daarvoor geraamde uren uitgevoerd worden.
In 2021 is er gestart met een experiment waarbij de informele fase bij een handhavingsverzoek door de juristen wordt opgepakt. Het experiment loopt tot februari 2022. Daarom wordt dit experiment in 2022 geëvalueerd. De meeste handhavingsverzoeken gaan over een situatie die (volgens de indiener van het verzoek) strijd met het bestemmingsplan of de Wabo oplevert. Zo zijn er in 2021 onder andere verzoeken ontvangen over een speeltoestel dat niet aan de voorwaarden voor vergunningsvrije oprichting zou voldoen, een te hoge schutting en over het gebruik van een recreatieve locatie voor bewoning door arbeidsmigranten. Alleen dit laatste verzoek is toegewezen en is er een Alle andere verzoeken zijn ingetrokken of afgewezen. Handhaving na een bijtincident 5 4 3 2
2018
2
2019
2 1
1
1 1 1
2020
1 1
1 0 0
Voornemen Aanlijn- en/of aanlijn- en/of muilkorfgebod muilkorfgebod
0 0 0 0
0
0
2021
Inbeslagname Maatregelen erf hond
Handhaving na een bijtincident vindt plaats conform de Algemene plaatselijke verordening van Borger-Odoorn en de beleidsregels bijtincidenten honden gemeente Borger-Odoorn 2018. Ook in 2021 zijn er bijtincidenten gemeld bij de gemeente (via de politie), namelijk drie keer. In twee van deze gevallen is een 22
aanlijn- en muilkorfgebod opgelegd. In het derde geval is ervoor gekozen geen aanlijn- en muilkorfgebod op te leggen, omdat het incident erg laat was gemeld. Door het verloop van tijd was geen bewijsvoering meer mogelijk. Wel is er met zowel melder als eigenaar van de hond afstemming geweest. Handhaving na overtreding van de Opiumwet 9