Toelichting bestemmingsplan 4 dorpen
Tekst van het document
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe vastgesteld
bestemmingsplan Toelichting
Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe vastgesteld
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Inhoudsopgave
Toelichting
5
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Geldende plannen 1.3 Begrenzing 1.4 Leeswijzer
7 7 7 7 7
Hoofdstuk 2 Beschrijving plangebied 2.1 Buinen 2.2 Klijndijk 2.3 2e Exloërmond 2.4 Valthe
9 9 9 10 11
Hoofdstuk 3 Beleidskader 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid 3.3 Regionaal beleid 3.4 Gemeentelijk beleid
13 13 13 17 17
Hoofdstuk 4 Omgevingsaspecten 4.1 Algemeen 4.2 Geluid 4.3 Archeologie en cultuurhistorie 4.4 Aardkundige waarden 4.5 Ecologie 4.6 Externe veiligheid 4.7 Hoogspanningsleidingen 4.8 Laagvliegroutes 4.9 Water 4.10 Vormvrije m.e.r.-beoordeling
19 19 19 19 21 24 24 25 26 26 26
Hoofdstuk 5 Resultaten uit het planMER 5.1 Algemeen 5.2 Het voornemen 5.3 Effect van het voornemen 5.4 Alternatief
29 29 29 30 30
Hoofdstuk 6 Juridische vormgeving 6.1 Algemeen 6.2 Opzet 6.3 Bestemmingen 6.4 Algemene regels 6.5 Overgangs- en slotregels
33 33 33 33 39 40
Hoofdstuk 7
41
Economische uitvoerbaarheid
Hoofdstuk 8 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 8.1 Inspraak en overleg 8.2 Zienswijzen ontwerpbestemmingsplan
3
43 43 43
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
4
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Toelichting
5
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
6
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
De gemeente Borger-Odoorn heeft besloten alle verouderde en niet meer toereikende ruimtelijke plannen te herzien. In het verleden zijn voor de kernen Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe verschillende beheersverordeningen en bestemmingsplannen vastgesteld. De verschillen in ouderdom van de plannen en verordeningen hebben geleid tot afwijkende regelingen voor gebieden met een vergelijkbaar karakter. Dit geeft onduidelijkheid bij de burger en komt de rechtsgelijkheid niet ten goede. Er is daarom, in de aanloop naar de invoering van de Omgevingswet, besloten voor alle dorpen een eenduidig en actueel juridisch-planologisch kader op te stellen. Met dit bestemmingsplan worden de eerdergenoemde dorpen van een nieuwe regeling voorzien.
1.2
Geldende plannen
Dit bestemmingsplan is een actualisatie van de volgende bestemmingsplannen en beheersverordeningen: Buinen bestemmingsplan Buinen (vastgesteld 23 december 2004); Klijndijk beheersverordening Klijndijk (vastgesteld 13 juni 2013); bestemmingsplan Klijndijk (vastgesteld 20 maart 2000). 2e Exloërmond beheersverordening 2e Exloërmond (vastgesteld 13 juni 2013); bestemmingsplan 2e Exloërmond (vastgesteld 27 april 2000); bestemmingsplan 2e Exloërmond uitbreiding bedrijventerrein Noorderkijl (vastgesteld 2001) bestemingsplan 2e Exloërmond afronding bedrijventerrein Noorderkijl II (vastgesteld 17 november 2011) Valthe bestemmingsplan Valthe (vastgesteld 21 december 2006). Naast de genoemde plannen zijn in het verleden in het plangebied verschillende omgevingsvergunningen verleend. Ook zijn er in de loop der tijd diverse perceelsgebonden bestemmingsplannen vastgesteld. Deze omgevingsvergunningen en bestemmingsplannen worden ook meegenomen in deze actualisatie.
1.3
Begrenzing
Voor de begrenzing van dit plan is de begrenzing van het bestemmingsplan Buitengebied het uitgangspunt. Alle percelen die daar niet in vallen (voorzover het de omgeving van deze dorpen betreft), vallen nu binnen dit plan. Op de plankaarten (verbeeldingen) is per dorp de exacte begrenzing van het plangebied opgenomen.
1.4
Leeswijzer
Het volgende hoofdstuk geeft een beschrijving van het plangebied weer. In Hoofdstuk 3 is het beleidskader voor het bestemmingsplan opgenomen. Daarbij wordt alleen ingegaan op beleidsdocumenten die van invloed zijn op het bestemmingsplan. Hoofdstuk 4 betreft de toets aan wet- en regelgeving op het gebied van natuur, milieu, externe veiligheid, archeologie en dergelijke. In Hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de resultaten van het PlanMER, in Hoofdstuk 6 is de juridische vormgeving opgenomen. In dit deel van de toelichting worden de regels nader uitgelegd. De economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid zijn opgenomen in Hoofdstuk 7 en Hoofdstuk 8.
7
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
8
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Hoofdstuk 2 2.1
Beschrijving plangebied
Buinen
Ontstaan en ontwikkeling Het dorp Buinen ligt tussen de hogere gronden, de Noorderesch en de Zuideresch. Deze gronden zijn in hetverleden als akkerland in gebruik genomen. Vanuit de oorspronkelijke kernvormige nederzetting (hoevenzwerm) heeft Buinen zich eerst lintvormig uitgebreid langs de Hoofdstraat in westelijke en oostelijke richting en ook langs de Exloërweg, de voormalige spoorbaan, in zuidelijke richting. In de jaren '70 is aan de zuidzijde van het dorp de woonuitbreiding Polakkers tot stand gebracht. In de jaren '80 volgde aan de noordzijde, nabij de ijsbaan, de meest recente uitbreiding van het dorp, "De Lijnstukken". In de ontwikkeling van het dorp heeft de aanleg van een spoorlijn een belangrijke rol gespeeld. Rond 1900 heeft zich een enorme ontwikkeling in het verkeer voorgedaan. Dit kwam door de opkomst van de tram en de trein. De "Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij" (NOLS) werd in 1899 opgericht. Er werd een spoorlijn gepland ten oosten van de Hondsrug. In november 1905 is er een feestelijke opening geweest van de spoorlijn Gasselternijveen - Coevorden. Buinen heeft tevens een laad- en losplaats voor goederen en vee gekregen. In de twintiger jaren is tussen Buinen en Exloo een zandgraverij aangelegd. Zandtreinen werden geladen en vervoerd naar plaatsen in Nederland waar de spoorwegen zand nodig hadden.
De aanleg van het spoor heeft grote gevolgen gehad voor de werkgelegenheid. Voor die tijd hielden mensen zich bezig met het delven en verkopen van keien uit het heideveld. Buinen werd aantrekkelijk voor zakenmensen. De goede verbindingen zorgden er tevens voor dat er al een zekere mate van toerisme ontstond. Het post- en telegraafwezen kreeg door de spoorwegen ook een impuls. In 1938 heeft de minister aangegeven de spoorlijn op te heffen. In 1942 werd de spoorwegverbinding Emmen - Gasselternijveen geheel opgeheven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de spoorlijn weer in gebruik genomen, daarna werd de lijn al snel weer opgeheven. Het goederenvervoer tussen Buinen en Gasselternijveen werd wel weer hervat. Het stationsgebouw van Buinen bestaan niet meer, ook de bijpassende gebouwen zijn verdwenen of onherkenbaar veranderd. Een deel van het dijklichaam waarop het spoortracé was aangelegd is nog herkenbaar aanwezig. De straatnamen Spoorstraat en Stationsstraat zijn nog de enige verwijzingen naar het verleden van de spoorlijn. Ruimtelijke karakteristiek De oude bebouwing in het dorp is vrijstaand. De ruimte tussen de bebouwing is zoveel mogelijk vrij van bebouwing gehouden, zodat de openheid naar het achter gelegen gebied is gewaarborgd. Deze bebouwing, in "boerderijvorm" is veelal dwars op de weg gesitueerd.
De meest recente nieuwbouw "De Lijnstukken" is gelegen ten noorden van de ijsbaan. De meeste woningen zijn halfvrijstaand, enkele woningen zijn vrijstaand. De nieuwe woningen aan de Polakkers zijn vrijstaand of halfvrijstaand. De woningen hebben een lage goot en de nokrichting is wisselend. Bij de nieuwe bebouwing komt de nok in dwarsrichting, maar ook in langsrichting voor. Het dorp ligt direct aan de N374. De op- en afrit van deze weg zijn gelegen ten zuidoosten van het dorp en sluiten daar via de Lindenlaan aan op de Hoofdstraat. De wegen in het dorp hebben geen voetpaden en parkeerstroken. Hierdoor hebben ze een erfachtig karakter. De meeste bedrijvigheid en voorzieningen bevinden zich in het langgerekte bebouwingslint van de Hoofdstraat en langs de voormalige spoorlijn, aan de oostzijde van het dorp.
2.2
Klijndijk
Ontstaan en ontwikkeling Rond 1850 ontstonden er plannen het grote veengebied in het zuidoosten van Drenthe te ontsluiten. Hiervoor diende de grond te worden aangekocht. In 1853 werd ten behoeve van de aankoop van gronden de Drentsche Veen en Middenkanaal Maatschappij opgericht door enkele aannemers en kooplieden. De heer Klijn, vermoedelijk werkzaam in de waterstaat of openbare werken, nam het initiatief. Ten behoeve
9
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
van de afvoer van turf heeft de kanaalmaatschappij het Oranjekanaal en de Odoornerzijtak gegraven. Het graven van het Oranjekanaal bleek moeizaam vanwege spanningen met de Drentsche Kanaalmaatschappij. De Drentsche Kanaalmaatschappij was eigenaar van de Hoogeveensche Vaart. Vanwege de onderlinge spanningen tussen de maatschappijen werd de ontginning van de venen verder vertraagd. Voordat het Oranjekanaal werd opgeleverd was de heer Klijn overleden. Na zijn dood heeft het dorp de naam Klijndijk gekregen. Ruimtelijke karakteristiek Het dorp Klijndijk is gelegen op de Hondsrug. Het ligt op circa 5 km ten noord- westen van Emmen, aan de weg tussen Emmen en Odoorn. De Hoofdweg is de vroegere rijkswegverbinding Groningen - Emmen. Het doorgaande (inter)regionale verkeer gaat over de N34, die ten westen van het dorp is gelegen. Klijndijk ligt in een landschappelijk gevarieerde omgeving. Ten westen van de Hoofdweg ligt een hoogveenontginningsgebied, het gebied heeft een grootschalige, rationele verkaveling met overwegend akkerbouw. De overige gronden rondom Klijndijk zijn heideontginningsgronden. Deze zijn nu deels agrarisch in gebruik en deels bebost. Een groot boscomplex ten oosten van Klijndijk, is het Valtherbos. Dit bos biedt veel wandel- en fietsmogelijkheden. Wat verder weg liggen de Boswachterij Odoorn en het Hunze Bos.
Ten noorden van Klijndijk liggen in het agrarische land restanten natuurgebiedjes met heide, bos en vennetjes. Ten zuidoosten van het dorp ligt, aangrenzend aan het Valtherbos, het vakantiecentrum De Fruithof. Het dorp is ontstaan uit verspreide lintbebouwing aan de Melkweg en de Hoofdweg. In de naoorlogse jaren is het gebied tussen de wegen ten noorden van de kruising verder bebouwd en ontwikkeld. Aan de Hoofdweg is meer grootschalige bebouwing gesitueerd. De bebouwing aan de Melkweg heeft een kleine maat en schaal. De woonbuurten tussen de Hoofdweg en de Melkweg zijn op drie plaatsen (Wanstraat, Visserstraat en Langeveldstraat) aangesloten op de Melkweg. Doordat de wegen de Klijnstraat, De Baander en De Deel niet doorgaand zijn, hebben deze buurten een meer besloten karakter. De bebouwing aan De Baander en De Deel keren zich daarbij volledig van de doorgaande weg af. De overgang van achtertuinen naar de openbare weg is hier met opgaande groensingels vorm gegeven. De Wanstraat en De Graven zijn de meeste recente uitbreidingen van het dorp. In het dorp zelf komt veel opgaand groen voor, in aansluiting op het opgaande groen in het landschap en de omgeving. Veel straten worden begeleid door laanbeplanting. De Melkweg, die overgaat in de Slenerweg en de Hoofdweg zijn de enige doorgaande wegen in het dorp.
De Melkweg geeft in zuidwestelijke richting verbinding met onder andere 't Haantje en Noord Sleen en in noordoostelijke richting met Valthe, Valthermond, Musselkanaal, Stadskanaal en Ter Apel. De Hoofdweg geeft in noordelijke richting verbinding met Odoorn en in zuidelijke richting met Emmen.
2.3
2e Exloërmond
Ontstaan en ontwikkeling De geschiedenis van 2e Exloërmond gaat terug tot 1853. De beginjaren van het dorp waren moeilijk. De kanalen en wijken zijn met de hand gegraven. Het werken voor de 'veenboeren' was voor de veenarbeiders en hun gezinnen keihard. Voor de eerste landbouwers was het eveneens niet gemakkelijk. De arme grond die over was gebleven na de vervening had veel mest nodig en dit was moeilijk te krijgen. Kunstmest bestond destijds nog niet. De verbindingen waren slecht. In 1907 is een verharde weg naar Exloo aangelegd. In deze tijd had 2e Exloërmond 2.631 inwoners en was het het tweede dorp van de gemeente Odoorn. 2e Exloërmond was destijds bijna vier keer zo groot als Exloo, het grootste zanddorp. Kort na de Tweede Wereldoorlog stopte de turfgraverij. De meeste turf was toen afgegraven en qua brandstof had turf afgedaan. Er werd naar vervangende werkgelegenheid gezocht voor de vele veenarbeiders. Dat was een moeilijke opgave, omdat de werkgelegenheid in de landbouw ook terug liep. Ruimtelijke karakteristiek De kern 2e Exloërmond is opgebouwd volgens een standaard wijkvervening van een enkel kanaalsysteem in het oostelijke deel en een dubbel kanaalsysteem in het westelijke deel. Deze structuur is in het huidige
10
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
systeem nog aanwezig. De kanalen zijn inmiddels gedempt en de naastgelegen wegen, het Zuiderdiep en het Noorderdiep, vormen de ontsluiting van het dorp. De Exlo"ërkijl ligt aan het westelijke einde van het Zuider- en Noorderdiep en vormt de dwarsverbinding tussen 2e Exloërmond en Valthermond. Kijl betekent schuin afgesneden stuk land ontstaan als overhoek. Dit deel van het dorp kent een duidelijk enkel kanaalsysteem, met aan de westkant van de Exloërkijl de grote boerderijen en aan de oostkant de arbeiderswoningen. Het land achter de kavels aan de oostzijde van de Exloërkijl - Noord/Zuid is verder ontwikkeld. Hier is aan het Zuiderdiep woonbebouwing verrezen. Naar het zuiden ligt een langgerekt park met een visvijver, dit park maakt geen onderdeel uit van het voorliggende bestemmingsplan. Het ruimtelijk beeld wordt gevormd door langgerekte straatprofielen met afwisselend bebouwing en open, groene ruimten. Bij het gedeelte met de dubbelkanaalsysteem wordt dit door de korte dwarsverbindingen tussen het Noorder- en Zuiderdiep onderbroken. Een nieuwe ruimtelijke structuur is de verkaveling van de meeste recente uitbreiding Exloërkijl II. Hier is niet direct een relatie gelegd met het onderliggend ontginningspatroon, maar is gekozen voor een stratenpatroon zonder al te lange rechtstanden. Het meer slingerende stratenpatroon voorkomt verkeersonveilige situaties.
De hoofdontsluiting van het gebied in de noord-zuid richting vormt de Drentse Mondenweg. Deze sluit direct aan op de weg Borger-Stadskanaal en de weg Valthe-Musselkanaal. In de Anne de Vriesstraat, Kijlstraat, Jan Fabriciusstraat en Middenlaan vindt in overleg met omwonenden en andere belanghebbenden herstructuering van een aantal huurwoningen plaats. Dit past binnen de bestaande ruimtelijke structuur en wordt zekerheidshalve getoetst aan het betreffende beeldkwaliteitsplan dat in ontwikkeling is. Dit beeldkwaliteitsplan wordt onderdeel van de welstandsnota na vaststelling door de gemeenteraad. Waar de nieuwe ontwikkeling niet past in onderhavig bestemmingsplan wordt een afzonderlijk bestemmingsplan opgesteld. Ook hier zal toetsing aan het beeldkwaliteitsplan (en welstandsnota) plaatsvinden.
2.4
Valthe
Ontstaan en ontwikkeling Valthe wordt gevormd door de historische dorpskern, de es aan de zuid- en oostzijde van het dorp en het oude bos aan de westzijde. De historische dorpskern van Valthe is een gaaf voorbeeld van het archetype van het Drentse esdorp. Van belang hiervoor is de verspreide ligging van de historische bebouwing, de open groene ruimtes tussen de bebouwing en het zeer gave wegen- en padenpatroon. Een groot aantal van de panden binnen de historische kern is beeldbepalend of heeft de monumentenstatus. Hoewel de historische situatie aan de zuidzijde van de kern niet geheel bewaard gebleven is, is de relatie met de es behouden. Van belang hiervoor is de aansluiting van de (van oorsprong) agrarische erven met de es en daarnaast het ruimtelijk contrast tussen de open en grootschalige es en de kleinschaliger en van beplanting voorziene erven. Ook omvat het ensemble twee percelen oud bos, een zeldzaam restant uit de 19e eeuw. Door de aanleg van de Hondsrugweg is de relatie tussen de historische dorpskern en het oude bos deels verloren gegaan. Vanuit de oude dorpskern is het dorp vooral in oostelijke richting verder ontwikkeld en ontstond een lintbebouwingspatroon langs de Hoofdstraat tot aan de Weerdingerweg. Mede doordat hier destijds het station en het spoor van de NOLS lagen, ontwikkelde dit deel van het dorp door.
Ten noorden van de Hoofdstraat is in het midden van de 20e eeuw een uitbreiding tot stand gekomen met vrijstaande arbeiderswoningen in de Hol-Esstraat 2 t/m 13 (even en oneven) en dubbele woningen aan de Spoorstraat 4 t/m 50 en Linderakkers 12 en 14. Nadien is een geleidelijke verdere groei in dit gebied gerealiseerd. Ruimtelijke karakteristiek Door de ontwikkelingen is de ruimtelijke karakteristiek van Valthe op te delen in drieën:
11
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
OUD VALTHE het oude dorp getypeerd door een onregelmatige paden- en wegenstructuur aan de rand van of tussen één of meerdere essen; brinken (pleinvormige ruimtes) als agrarisch en sociaal middelpunt met functies op het gebied van het produceren van hout, het bijeenbrengen van vee en het houden van markten; de oudere (< 1900) bebouwing die niet op de wegenstructuur is georiënteerd, maar schijnbaar onder een hoek op de weg staat, vaak wat verder terug op de percelen; een open structuur rond de oudere bebouwing; deze bebouwing werd omringd door moestuinen en boomgaarden. VALTHE LANGS DE HOOFDWEG hier gaat het vooral over vroeg 20e eeuwse lintbebouwing. Het leeuwendeel van de individuele bebouwing staat haaks op de weg maar ook evenwijdig aan de weg komt voor; met name jongere bebouwing (> 1900), zoals burgerwoonhuizen, woonwinkelpanden en hier en daar een bedrijfspand die duidelijk op de weg zijn georiënteerd; kenmerkend is ook de wijze waarop het voormalig spoortracé beleefbaar is gemaakt. VALTHE PLANMATIG het betreft hier het gebied tussen Hoofdstraat en Hondsrugweg waar duidelijk een planmatig karakter uit spreekt; het gaat hier met name om vrijstaande of dubbele woonhuizen met tuin; de straten zijn voorzien van groene bermen en laanbeplanting; verdichting en vernieuwing binnen de hoofdstructuur is waarneembaar waarbij aard en karakter van de buurt gerespecteerd blijft.
12
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Hoofdstuk 3 3.1
Beleidskader
Rijksbeleid
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte Op 13 maart 2012 is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) van kracht geworden. In de SVIR is de visie van de rijksoverheid op de ruimtelijke en mobiliteitsopgaven voor Nederland richting 2040 aangegeven. Dit betreft een integraal kader dat de basis vormt voor bestaand en nieuw rijksbeleid met ruimtelijke consequenties. In de SVIR is gekozen voor een meer selectieve inzet van het rijksbeleid dan voorheen. Voor de periode tot 2028 zijn de ambities van het Rijk in drie doelen uitgewerkt: vergroten van de concurrentiekracht door versterking van de ruimtelijk-economische structuur van Nederland; verbeteren van de bereikbaarheid; zorgen voor een leefbare en veilige omgeving met unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden. Met de hiervoor genoemde doelen zijn 13 nationale belangen aan de orde die in de SVIR verder gebiedsgericht zijn uitgewerkt in concrete opgaven voor de diverse onderscheiden regio's. Buiten deze nationale belangen hebben decentrale overheden meer beleidsvrijheid op het terrein van de ruimtelijke ordening gekregen. Het kabinet is van mening dat provincies en gemeenten beter op de hoogte zijn van de actuele situatie in de regio en de vraag van bewoners, bedrijven en organisaties en daardoor beter kunnen afwegen welke (ruimtelijke) ingrepen in een gebied nodig zijn.
Bij gebiedsontwikkeling is 'een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten' van belang. Hierbij hanteert het Rijk de Ladder voor duurzame verstedelijking. Deze is opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening heeft het Rijk voorts enkele nationale belangen voorzien van bindende regels. Deze moeten bij ruimtelijke plannen in acht worden gehouden. Boven een deel van het plangebied ligt een laagvliegroute van Defensie. In paragraaf 4.6 wordt hier nader op ingegaan. Ladder voor duurzame verstedelijking Bij gebiedsontwikkeling is 'een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten' van belang. Hierbij hanteert het Rijk de Ladder voor duurzame verstedelijking. Deze is opgenomen in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). De Ladder houdt in dat de toelichting bij een ruimtelijk plan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving bevat van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.
STEDELIJKE ONTWIKKELING Voordat de Ladder voor duurzame verstedelijking wordt doorlopen, moet de vraag worden beantwoord of er wel sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Artikel 1.1.1 Bro definieert een stedelijke ontwikkeling als 'een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen'. Het bestemmingsplan is conserverend van aard en maakt geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk die gedefinieerd kunnen worden als een stedelijke ontwikkeling. De Ladder is daarmee niet van toepassing op dit bestemmingsplan.
3.2
Provinciaal beleid
Omgevingsvisie Provinciale Staten van Drenthe hebben op 3 oktober 2018 de Omgevingsvisie Drenthe vastgesteld. De
13
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Omgevingsvisie is verder vertaald naar een verordening, voor zover het planologisch relevante aspecten betreft. De Omgevingsverordening is ook op 3 oktober 2018 vastgesteld. De missie uit de Omgevingsvisie is het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe passend bij deze kernkwaliteiten. De provincie streeft naar een robuuste ontwikkeling van de ruimtelijke dragers: de sociaaleconomische structuur, het landbouwsysteem, het watersysteem en het natuursysteem. COMBINATIEMODEL Het doel is om functies, kwaliteiten en strategische opgaven met elkaar te combineren. In het combinatiemodel is er sprake van een gelaagde aanpak. De basis wordt gevormd door de kernkwaliteiten. Daarop liggen de robuuste systemen, waarin de strategische opgaven voor 2030 landen. De combinatie van opgaven en robuuste systemen binnen de context van de Drentse identiteit geeft invulling aan de visie van een bruisend Drenthe.
Figuur 3.1 Combinatiemodel Omgevingsvisie Drenthe 2018 Omgevingsverordening De Omgevingsvisie is verder vertaald naar een verordening, voor zover het planologisch relevante aspecten betreft. De Omgevingsverordening is op 3 oktober 2018 vastgesteld. In de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe is opgenomen dat in een ruimtelijk plan uiteengezet wordt hoe het desbetreffende plan zich verhoudt tot het behoud en de ontwikkeling van de bij het plan betrokken kernkwaliteiten conform het provinciaal beleid, en de strategische opgaven en de sturingsniveaus zoals die zijn verwoord in de omgevingsvisie. Verder maakt het desbetreffende ruimtelijk plan geen nieuwe activiteiten dan wel wijziging van bestaande activiteiten mogelijk die de kernkwaliteiten significant aantasten.
14
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Daarnaast dient in het kader van zorgvuldig ruimtegebruik de Ladder voor duurzame verstedelijking te worden gevolgd. In paragraaf 3.1 is onderbouwd dat de Ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing is op het plan. KERNKWALITEITEN Voor het plangebied zijn de kernkwaliteiten Natuur, Landschap, Cultuurhistorie, Archeologie en Aardkundige waarden van toepassing: Natuur Aan de westzijde van het plangebied van Valthe bevinden zich bospercelen die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Op de verbeelding is voor deze percelen een bosbestemming opgenomen met een bijbehorende beschermende regeling. Voor het overige zijn er in het plangebied geen gronden die deel uitmaken van het NNN. Landschap Buinen, Klijndijk en Valthe bevinden zich in het esdorpenlandschap. Van provinciaal belang zijn de essen en de beekdalen. Het provinciaal beleid voor de essen is gericht op het behoud van de open ruimte en het versterken van esrandbeplanting. Het provinciaal beleid voor de beekdalen is gericht op het behoud van het onbebouwde karakter en het versterken van karakteristieke beekdal(rand)beplanting. 2e Exloërmond ligt in het landschap van de veenkoloniën. Van provinciaal belang is de orthogonale samenhang tussen het systematische ontginningspatroon van grootschalige openheid met kenmerkende wijkenstructuur en de bebouwingslinten met daaruit opgaande percelen.
Het provinciaal beleid is gericht op het behouden en versterken van de samenhang en de openheid met de wijken en de rechtlijnige landschapsstructuur. Aan de oostzijde van Buinen bevindt zich een macrogradiënt. Dit is de steile overgang van het Drents Plateau en de keileemruggen en stuwwallen naar de lager gelegen gebied. Het provinciaal beleid is gericht op het behouden en versterken van de karakteristieke macrogradiënten van het Drents Plateau in relatie tot de aangrenzende en lager liggende veengebieden. Cultuurhistorie Buinen, Klijndijk en Valthe bevinden zich in de cultuurhistorische hoofdstructuur in het deelgebied Hondsrug en Hunzedal. Structuren van provinciaal belang zijn hier: Hondsrug De oorspronkelijke middeleeuwse routes die de dorpen verbinden en die vrijwel intact en functioneel zijn; De noord - zuid keten van esdorpen, waarvan de typerende structuren en elementen nog merendeels herkenbaar zijn; Een grote dichtheid aan prehistorische (en historische) bewoningssporen, zoals hunebedden, grafheuvels en celtic fields, waarvan een deel als keten een prehistorische route over de Hondsrug markeert; Een reeks van grote boseenheden, vooral staatsboswachterijen, door de rechthoekige vormen en hun massa scherp begrensd en zichtbaar in het landschap.
Hunzedal De openheid en grote schaal van het dal wordt benadrukt door de begrenzingen aan de oostzijde en de westzijde: de bebouwingslinten van de randveenontginningen en de vrij steile rand van de Hondsrug met haar besloten boseenheden; Enkele dwarsverbindingen die de esdorpen verbinden met hun randveenontginningen; Randveenontginningen; Licht slingerend verloop van de doorlopende ontginningsas; Lintbebouwing variërend in dichtheid, met doorzichten naar het achterland. 2e Exloërmond bevindt zich in het deelgebied De Drentse Monden. Relevante structuren van provinciaal belang zijn hier: Gemeenschappelijke kenmerken Drents-Groninger veenkoloniën De Semslinie (met het onderliggende Stadskanaal) als ontginningsbasis, met de eindpunten in de stad Groningen en Huis ter Haar; Een sterk hiërarchisch ruimtelijk stelsel van lijnen en tussenliggende verkavelingen, met hoofdkanalen
15
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
als ontginningsassen en dwars daarop kleinere waterwegen (dwarsdiepen of wijken); Langs kanalen en diepen de lintvormige nederzettingen met achterliggend cultuurland, en met een vaste ritmiek in de verkaveling, achtergrenzen en de plaatsing van bebouwing; Binnen de linten is een vaste ordening voor bebouwing en infrastructuur, waarbij veelal de boerderijen aan één kanaalzijde staan en de voorzieningen en de woningen aan de andere zijde; Binnen de linten een duidelijke ritmiek door een vaste maatvoering van kavels en een stelsel van bruggen en sluizen, beplanting en bebouwing die vaak in samenhang aanwezig is; Het Oldambster boerderijtype is dominant en beeldbepalend. Onderscheid op structuurniveau Annerveenschekanaal en Eexterveenschekanaal, ‘de monden’, en de Weerdingervenen en Roswinkel. Specifiek voor het plangebied gelden de volgende structuurkenmerken: De monden als meerdere parallelle ontginningsassen, aangesloten op het Stadskanaal, met onderlinge variaties in enkel- en dubbelkanaalsystemen, waarvan een deel inmiddels gedempt is. Archeologie Het provinciaal beleid voor de Drentse archeologie is gericht op instandhouding, bescherming, beleven en benutten. Het archeologisch erfgoed behoort tot het ruimtelijk erfgoed en is een belangrijke bouwsteen van de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van Drenthe.
In het plangebied bevinden zich gebieden van verschillende beschermingsniveaus. De gemeente beschikt over een archeologische beleidsadvieskaart die in 2011 is vastgesteld en in 2014 is gewijzigd. Het plangebied kent op grond van de beleidsadvieskaart verschillende archeologische (verwachtings)waarden. De archeologische (verwachtings)waarden zijn op de verbeelding en in de regels van dit bestemmingsplan vertaald als archeologische dubbelbestemmingen. Aardkundige waarden Aardkundige waarden die bijdragen aan het specifieke Drentse karakter wil de provincie behouden en, waar mogelijk, herstellen. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteit aardkundige waarden. In het plangebied bevinden zich gebieden van verschillende beschermingsniveaus. Voor de dorpen Buinen, Klijndijk en Valthe geldt het niveau 'hoge bescherming'. Voor 2e Exloërmond geldt het niveau 'generieke bescherming'. De aardkundige waarden zijn op de verbeelding en in de regels opgenomen in de bestemmingen 'Waarde - Landschap en cultuurhistorie 1' en 'Waarde Landschap en cultuurhistorie 3'.
ROBUUSTE SYSTEMEN De vier robuuste systemen die worden onderscheiden als de dragers voor de ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe zijn: het sociaaleconomische systeem Dit systeem betreft een gezond economisch klimaat, met voldoende bedrijvigheid en werkgelegenheid en een gezond sociaal klimaat, met voldoende variatie in het aanbod van woonmilieus en voorzieningen in een aantrekkelijke leefomgeving en een goed netwerk van verbindingen. het landbouwsysteem Dit systeem betreft de gebieden die van belang zijn voor een toekomstgerichte landbouw. het natuursysteem Dit systeem betreft de gebieden en verbindingen die de ruggengraat vormen voor de natuur in Drenthe. het watersysteem Het samenhangende systeem van beken en kanalen die zorgdragen voor een optimale waterstand in Drenthe. Naast de robuuste systemen kent Drenthe gebieden waar verschillende functies en ambities samenkomen. Het gaat hierbij vooral om de combinatie van landbouw, natuur, recreatie en landschappelijke waarden. Deze gebieden worden de multifunctionele gebieden genoemd. VISIE Onder een ‘bruisend Drenthe’ wordt in de omgevingsvisie verstaan: een provincie waarin het goed wonen en werken is en waar voor jong en oud veel te beleven valt. Een provincie waar ondernemerschap, cultuur
16
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
en sport floreren. De provinciale missie laat zien dat er wordt gestreefd naar ruimtelijke kwaliteit, door nieuwe ontwikkelingen en bestaande kwaliteiten in samenhang te bezien. Conclusie Dit bestemmingsplan is een conserverend plan dat op zichzelf geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt. Het bestemmingsplan houdt rekening met de relevante kernkwaliteiten. Waar nodig zijn de kernkwaliteiten doorvertaald op de verbeelding, met een beschermende regeling. Aan de combinatie van opgaven en robuuste systemen wordt op passende wijze invulling gegeven. Het bestemmingsplan is dan ook in overeenstemming met het provinciaal beleid uit de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening.
3.3
Regionaal beleid
Regionale Woonagenda Zuidoost Drenthe De drie gemeenteraden Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen hebben de Regionale Woonagenda vastgesteld. Daarin hebben de gemeenten zich verbonden om binnen de regio gericht en selectief samen te werken aan goed wonen en leven. De demografische verandering is een gegeven voor de regio en dit vraagt om het toevoegen van kwaliteit aan de regio. Dit zal minder door nieuwbouw en meer in de bestaande woningvoorraad gebeuren. Kwantiteit is minder belangrijk, het gaat om kwaliteit. Om die reden is in de Regionale Woonagenda ook geen kwantitatief woningbouwkader opgenomen. Het beleid voor de woningbouwplanning en -programmering heeft haar zwaartepunt op lokaal niveau. Dit verwoorden de gemeenten in hun lokale Woonvisies. Op regionaal niveau ligt het accent op monitoren en bevorderen dat kwalitatief de beste plannen ook ten uitvoer kunnen komen. Daarbij hebben de gemeenten afgesproken om geen elkaar beconcurrerende plannen te ontwikkelen.
3.4
Gemeentelijk beleid
Structuurvisie Borger-Odoorn In 2011 heeft de gemeente Borger-Odoorn de gemeentelijke Structuurvisie vastgesteld. Dit document bevat de strategische ruimtelijke visie op de ontwikkeling van het grondgebied van de gemeente. De structuurvisie brengt de gemeentelijke ruimtelijke belangen in beeld aan de hand van de ruimtelijk relevante thema's en trends. Daarbij wordt een driedeling gehanteerd aan de hand van de landschapstypes Zand, Hunzedal en Veen. Buinen ligt in die driedeling in het Zand, op de overgang naar het Hunzedal. Klijndijk ligt in het Zand. Valthe ligt in het Zand, op de overgang naar het Veen. 2e Exloërmond ligt in het Veen. Woonvisie 2016+ In de Woonvisie 2016+ wordt de gemeentelijke visie op het wonen in Borger-Odoorn tot 2020 geschetst met een doorkijk naar 2025. Veranderingen op de woningmarkt, andere wetgeving en andere ambities van de gemeente, vinden hierin een plek. De woonvisie vormt de basis voor strategische afwegingen die de gemeente maakt op het gebied van wonen. De vraag hoe de woonaantrekkelijkheid van Borger-Odoorn kan worden versterkt, staat hierbij voorop. Daarnaast heeft een aantal belangrijke thema’s die spelen in de gemeente een plek gekregen. Dit betreft de thema’s beschikbaarheid en betaalbaarheid.
Andere thema’s die een plek krijgen, zijn de scheiding van wonen en zorg, de gevolgen van de extramuralisering en het duurzaam/energiezuinig wonen. De positie van de gemeente is veranderd, van uitvoerend naar faciliterend. Bij veel ontwikkelingen het vlak van wonen, ligt het voortouw vaak bij andere partijen. Die partijen hebben mede richting gegeven aan deze nieuwe woonvisie. De woonvisie is opgesteld tegen de achtergrond van een aantal ontwikkelingen en beleidskaders, zoals hierna is weergegeven: 1. 2.
Regionale Woonagenda Zuidoost Drenthe Structuurvisie Borger-Odoorn
17
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
3. 4. 5. 6.
Bestaande voorraad van groter belang Economische crisis in de afgelopen jaren Herziene Woningwet: nieuwe positie woningcorporaties Extramuralisering en vergrijzing
Het woonbeleid bestaat uit drie pijlers. Deze pijlers zijn richtinggevend ten aanzien van de ontwikkeling van het wonen in de gemeente. Hieronder zijn de drie pijlers met de belangrijkste speerpunten weergegeven:
Gezonde leefomgeving De gemeente Borger heeft in april 2019 het visiedocument 'Gezonde leefstijl als basis' vastgesteld. In dit visiedocument geeft de gemeente aan preventief in tezetten op het aanpakken van gezondheidsverschillen en heeft gezonde leefstijl als speerpunt benoemd. In het visiedocument wordt benadrukt dat ongezond gedrag niet alleen het gevolg is van individueel gedrag, maar ook de omgeving waarin iemand leeft, werkt en woont heeft invloed. Voor het bevorderen van de gezondheid is het daarom belangrijk aandacht te besteden aan zowel het individuele gedrag van mensen als aan hun leef-, werk- en woonomgeving. Dit mondt onder andere uit in het stimuleren dat de sociale en fysieke leefomgeving zo is ingericht dat de gezonde keuze de gemakkelijkste keuze is. De kernpunten voor een gezonde leefomgeving zijn wat betreft de woonomgeving: Kinderen groeien op in een rookvrije omgeving; De leefomgeving draagt bij aan een gezond gewicht; Voor iedereen zijn er - dichtbij en toegankelijk - aantrekkelijke plekken; Wonen en druk verkeer zijn gescheiden; Functies (wonen, werken, voorzieningen) zijn goed gemengd; Overlastgevende bedrijven staan op afstand. Het voorliggend bestemmingsplan heeft een conserverende werking en in die zin zijn er geen wijzigingen in de fysieke leefomgeving - zowel niet in positieve zin als in negatieve zin.
Bij nieuwe ontwikkelingen heeft de gemeente aandacht voor een gezonde leefomgeving, zowel gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering.
18
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Hoofdstuk 4 4.1
Omgevingsaspecten
Algemeen
Dit bestemmingsplan is een conserverend plan dat op zichzelf geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt. Ten aanzien van de aspecten bodem, geluid, luchtkwaliteit en milieuzonering is daarom geen onderzoek noodzakelijk. Het bestemmingsplan is op de genoemde aspecten uitvoerbaar. In de volgende paragrafen wordt enkel ingegaan op de omgevingsaspecten waarvoor het onderzoek is geactualiseerd.
4.2
Geluid
De locatie van het kinderdagverblijf aan de Langeveldstraat 21 in Klijndijk heeft op basis van het vigerende bestemmingsplan een maatschappelijke bestemming met de aanduiding school. Omdat een kinderdagverblijf niet vergelijkbaar is met een school is alsnog onderzocht of er met het kinderdagverblijf (26 kinderen) met sprake is van een akoestisch goed woon- en leefklimaat op de omgeving. Uit het onderzoek (Bijlage 1 Akoestisch onderzoek kinderdagverblijf Klijndijk) blijkt dat bij de omliggende woningen aan de streefwaarden uit de VNG-publicatie bedrijven en milieuzonering voor een gemengd gebied wordt voldaan. Daardoor kan worden gesteld dat de ruimtelijke wijziging, bij de omliggende woningen, geen overmatige geluidhinder tot gevolg heeft. Uit de rekenresultaten blijkt ook dat de geluidbelasting als gevolg van het verkeer op zowel de wettelijk gezoneerde Hoofdweg als de Melkweg voldoet aan de voorkeursgrenswaarde van 48 dB Lden. Er zijn, met betrekking tot wegverkeerslawaai, dan ook geen akoestische belemmeringen geconstateerd. Er hoeft dan ook geen hogere waarde vastgesteld te worden. Volledigheidshalve wordt in de regels het aantal kinderen en openingstijden opgenomen.
4.3
Archeologie en cultuurhistorie
Kader De Monumentenwet 1988 is per 1 juli 2016 vervallen. Een deel van de wet is op deze datum overgegaan naar de Erfgoedwet. Het deel dat betrekking heeft op de besluitvorming in de fysieke leefomgeving gaat over naar de Omgevingswet, wanneer deze in werking treedt. Vooruitlopend op de datum van ingang van de Omgevingswet zijn deze artikelen te vinden in het Overgangsrecht in de Erfgoedwet, waar ze ongewijzigd van toepassing blijven zolang de Omgevingswet nog niet van kracht is. De Erfgoedwet bundelt en wijzigt een aantal wetten op het terrein van cultureel erfgoed. De kern van deze wet is dat wanneer de bodem wordt verstoord, de archeologische resten intact moeten blijven (in situ). Wanneer dit niet mogelijk is, worden archeologische resten opgegraven en elders bewaard (ex situ). Daarnaast moet ieder ruimtelijk plan een analyse van de overige cultuurhistorische waarden van het plangebied bevatten. Voor zover in een plangebied sprake is van erfgoed, moet op grond van voorgaande dan ook worden aangegeven op welke wijze met deze cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten archeologische waarden rekening wordt gehouden. Archeologie De gemeente beschikt over een archeologische beleidsadvieskaart die in 2011 is vastgesteld en in 2014 is gewijzigd. Het plangebied kent op grond van de beleidsadvieskaart verschillende archeologische (verwachtings)waarden.
Hieronde zijn uitsnedes van de beleidsadvieskaart weergegeven. De archeologische (verwachtings)waarden zijn op de verbeelding en in de regels van dit bestemmingsplan vertaald als archeologische dubbelbestemmingen.
19
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Cultuurhistorie Op dit moment is het beleidsprogramma (nota) Cultuurhistorie in voorbereiding. Deze nota kent een aantal stappen tot het formuleren van beleid. Allereerst is de aanwezige cultuurhistorische waardenkaart uit 2014 gebruikt voor de inventarisatie van waarden, gecombineerd met de meest recente inzichten over de aanwezige cultuurhistorische waarden. Dit kaartmateriaal wordt voorgelegd aan stakeholders (waaronder ook de inwoners), waarbij de vraag wordt gesteld wat waardevol wordt geacht. Op basis van deze input wordt duidelijk hoe men om wil gaan met cultuurhistorie. Dit krijgt vervolgens concreet vorm in een beleidsprogramma. Voor het voorliggende plan is de inventarisatiekaart uit 2014 als informeel toetsingskader gebruikt. Op deze kaart staan ook de karakteristieke panden weergegeven. In Hoofdstuk 2 en paragraaf 3.2 is nader ingegaan op de cultuurhistorische waarden en de karakteristieke panden in het gebied. Voor de specifieke gebieden zoals beschreven in voorgaande hoofdstukken is op de verbeelding een dubbelbestemming 'Waarde - Landschap en cultuurhistorie 1' en 'Waarde - Landschap en cultuurhistorie 3'opgenomen. In deze gebieden ligt het accent op het behoud, herstel en de versterking van de aanwezige
20
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
landschappelijke, aardkundige en cultuurhistorische waarden in onderlinge samenhang. De karakteristieke panden zijn eveneens aangeduid op de verbeelding, Voor de karakteristieke panden geldt dat de bestaande karakteristieke hoofdvorm in stand moet worden gehouden. Ook mogen deze panden niet zo maar worden gesloopt. De rijksmonumenten en provinciale monumenten zijn ook aangeduid. Deze monumenten worden vanuit de rijks- en provinciale wetgeving beschermd.
4.4
Aardkundige waarden
In de Omgevingsvisie Drenthe wordt het aardkundig landschap benoemd als één van de kernkwaliteiten van het provinciaal omgevingsbeleid. Het beleid voor de kernkwaliteit 'aardkundige waarden' is uitgewerkt in het document 'Op pad met wAARDEvol Drenthe'. Aardkundige waarden zijn de onderdelen van het landschap die iets vertellen over de natuurlijke onstaanswijze van het gebied. Deze waarden hebben een relatie met de geologische opbouw, de geomorfologie (landvormen), de geohydrologie en de bodems van een gebied. zZij vormen de natuurlijke variatie in het aardoppervlak, maar ook de mens heeft zijn sporen achtergelaten. Aardkundige waarden hebben een relatie met bodemgebruik, cultuurhistorie en archeologie. Verder hangen ze samen met natuur- en landschapswaarden en met landbouwkundige mogelijkheden. Aardkundige waarden bepalen zo de identiteit van het landschap waarop de levende natuur en het menselijk bestaan zijn gebaseerd. Op onderstaande afbeelding (Bron: Op pad met wAARDEvol Drenthe) zijn de aardkundige vormgroepen onderscheiden.
21
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
In de Omgevingsverordening Drenthe zijn drie niveaus van bescherming te onderscheiden, die richting geven aan ontwikkelingen, inrichting en beheer van een gebied, te weten: a.
b.
c.
gebieden met een hoge aardkundige kwaliteit hebben een hoog beschermingsniveau. In deze gebieden worden alleen ontwikkelingen toegestaan als de aardkundige kwaliteiten en gaafheid worden behouden. gebieden die bijdragen aan de kenmerken van het aardkundig hoofdlandschap, maar minder zelfdzaam of gaaf zijn, hebben een middelhoog beschermingsniveau. In beginsel kunnen ontwikkelingen in deze gebieden alleen worden toegestaan als de kenmerken worden behouden. gebieden die niet onderscheidend zijn voor een aardkundig hoofdlandschap, die teveel zijn aangetast of niet zeldzaam zijn op provinciaal niveau. Aan deze gebieden wordt een generiek beschermingsniveau toegekend. Bij ontwikkelingen moet zorgvuldig gekeken worden of en hoe aardkundige waarden kunnen worden gehouden. Ook kunnen aardkundige kwaliteiten als inspiratiebron worden gebruikt.
De dorpen Buinen, Klijndijk en Valthe liggen in een gebied met een hoog beschermingsniveau. Het dorp 2e Exloërmond ligt in een gebied met een generiek beschermingsniveau (zie onderstaande afbeelding, bron: Op pad met wAARDEvol Drenthe).
22
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
De beschermende regeling van de gebieden met een hoog beschermingsniveau (Buinen, Klijndijk, Valthe) moet gericht zijn op: instandhouding van de macrogradiënt en de hoofdlijnen in het huidige reliëf en van de bodem- en vochtgradiënten behoud van de zwerfstenen in het gebied niet vergraven, doorsnijden, geen diepe grondbewerking. De bescherming van de aardkundige waarden is vastgelegd in de dubbelbestemming Waarde - Landschap en cultuurhistorie 1. Voor het gebied met een generiek beschermingsniveau (2e Exloërmond) geldt: dat de geschiedenis van het veen en resterende veenpakketten als inspiratie moeten worden gebruikt, onder meer gericht op het beter zichtbaar en beleefbaar maken extensief recreatief medegeruik bevorderen. De bescherming van de aardkundige waarden is vastgelegd in de dubbelbestemming Waarde - Landschap en cultuurhistorie 3.
23
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
4.5
Ecologie
Toetsingskader Om de uitvoerbaarheid van het plan te toetsen, is een inventarisatie van natuurwaarden uitgevoerd. Het doel hiervan is om na te gaan of aanvullend onderzoek in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb) of het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid noodzakelijk is. Soortenbescherming Het bestemmingsplan is conserverend van aard en voorziet niet in nieuwe ontwikkelingen of wijzigingen van bestemmingen die van invloed zijn op de aanwezige soorten. Onderzoek naar soorten kan daarom achterwege blijven. Gebiedsbescherming In of grenzend aan het plangebied liggen geen natuurgebieden die vallen onder de Wnb (waaronder Natura 2000-gebieden). Aan de westzijde van het plangebied van Valthe bevinden zich bospercelen die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Op de verbeelding is voor deze percelen een bosbestemming opgenomen met een bijbehorende beschermende regeling. Voor het overige zijn er in het plangebied geen gronden die deel uitmaken van het NNN. Een nadere analyse in het kader van de Wnb of het provinciaal ruimtelijk natuurbeleid is niet noodzakelijk. Het aspect ecologie vormt geen belemmering voor het plan.
4.6
Externe veiligheid
Toetsingskader Externe veiligheid betreft het risico dat aan bepaalde activiteiten verbonden is voor niet bij de activiteit betrokken personen. Het externe veiligheidsbeleid richt zich op het voorkomen en beheersen van risicovolle bedrijfsactiviteiten en van risicovol transport (onder andere van gevaarlijke stoffen). Het gaat daarbij om de bescherming van individuele burgers en groepen tegen ongevallen met gevaarlijke stoffen of omstandigheden. Risicobronnen kunnen worden onderscheiden in risicovolle inrichtingen (onder andere lpg-tankstations), vervoer van gevaarlijke stoffen (via wegen, spoorwegen, waterwegen) en leidingen (onder andere aardgas, vloeibare brandstof ). Om voldoende ruimte te scheppen tussen de risicobron en de personen of objecten die risico lopen (kwetsbare of beperkt kwetsbare objecten), moeten vaak afstanden in acht worden genomen. Ook ontwikkelingsmogelijkheden die ingrijpen in de personendichtheid kunnen om onderzoek vragen. Bij externe veiligheid wordt onderscheid gemaakt in het plaatsgebonden risico (PR) en het groepsrisico (GR). Het PR is de kans dat een persoon die (onafgebroken aanwezig en onbeschermd) op een bepaalde plaats overlijdt als gevolg van een calamiteit met een inrichting of een transportmodaliteit.
Het GR bestaat uit de cumulatieve kans per jaar dat een groep van een bepaalde omvang overlijdt als gevolg van een calamiteit met een inrichting of een transportmodaliteit. Buisleidingen Uit een inventarisatie van de risicokaart (risicokaart.nl) blijkt dat zich in en in de omgeving van het plangebied buisleidingen van Gasunie bevinden die relevant zijn in het kader van externe veiligheid: Leiding
Invloedsgebied (m)
100% letaliteitszone (m)
A-516
540
202
A-519
540
202
A-619
540
202
A-661
580
210
N-522-50
70
38
24
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
N-522-53
46
26
De leidingenstrook met leidingen A-516, A-519, A-619 en A-661 ligt buiten het plangebied ten westen van Buinen. Het oostelijk deel van Buinen ligt in het invloedsgebied van de leidingen. Het plangebied ligt buiten de 100% letaliteitszone. Leiding N-522-50 loopt door het plangebied in Valthe en Klijndijk; leiding N-522-53 door 2e Exloërmond. Het plangebied ligt zowel in de 100% letaliteitszone als het invloedsgebied van de leidingen. Beide leidingen hebben een belemmeringenstrook van 4 m aan weerszijde van de leidingen. Op de verbeelding is voor de belemmeringenstrook een dubbelbestemming opgenomen. Aan de dubbelbestemming en aanduiding zijn regelingen gekoppeld ter beperking van het grondgebruik rond de leidingen. Transportroutes SPOOR- EN WATERWEGEN In of nabij het plangebied bevinden zich geen spoorlijnen en waterwegen waarover gevaarlijke stoffen worden gevoerd. WEGEN Door het plangebied in Buinen loopt de N374. Ten westen van het plangebied in Klijndijk ligt de N34. Deze wegen vallen niet onder het Basisnet. Over beide wegen worden in beperkte mate gevaarlijke stoffen vervoerd. Dit transport is dusdanig beperkt dat er geen belemmeringen zijn voor het plangebied. Er hoeft geen aparte regeling in het bestemmingsplan te worden opgenomen. Inrichtingen In en nabij het plangebied bevinden zich inrichtingen die relevant zijn in het kader van externe veiligheid: Werkingssfeer
PR (10-6 in m)
GR (invloedsgebied in m)
Vakantiecentrum De Fruithof Melkweg 2 Klijndijk
Activiteitenbesluit
n.v.t.
n.v.t.
Akkerbouwbedrijf Staats
Zuiderdiep 247 2e Exloërmond
Activiteitenbesluit
n.v.t.
n.v.t.
Akkerbouwbedrijf Maatschap Wollerich te Velde
Zuiderdiep 300 2e Exloërmond
Activiteitenbesluit
n.v.t.
n.v.t.
Naam
Adres
Er is bij alle inrichtingen geen sprake van een plaatsgebonden- of groepsrisico. Het aspect externe veiligheid vormt dan ook geen belemmering voor het bestemmingsplan.
4.7
Hoogspanningsleidingen
Toetsingskader Op grond van het voorzorgbeginsel heeft het voormalige Ministerie van VROM in oktober 2005 aan overheden en netbeheerders advies omtrent hoogspanningslijnen uitgebracht. Geadviseerd wordt, zoveel als redelijkerwijs mogelijk is, te vermijden dat nieuwe situaties ontstaan waarbij kinderen langdurig verblijven/worden blootgesteld in een gebied rond bovengrondse hoogspanningslijnen waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microTesla (µT ). Voor langdurige blootstellingen wordt uitgegaan van kinderen die wonen of verblijven in scholen, crèches of kinderopvangplaatsen die gelegen zijn in magneetveldzones. Als gevoelige bestemmingen hiervoor worden woningen, scholen, crèches en kinderopvangplaatsen aangemerkt. Locaties waar zich wel kinderen kunnen bevinden, maar waar de verblijftijd vergeleken met wonen als kort kan worden bestempeld, worden niet aangemerkt als gevoelige bestemming, zoals recreatievoorzieningen. De magneetveldzone is de strook grond die zich aan beide zijden langs de hoogspanningslijn uitstrekt en waarbinnen het magneetveld gemiddeld over een jaar hoger dan 0,4 µT is of in de toekomst kan worden. Hiermee moet bij vaststelling van bestemmingsplannen en wijzigingen in bestaande plannen rekening worden gehouden.
25
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Onderzoek Door het zuidelijk deel van het plangebied van Klijndijk loopt een bovengrondse hoogspanningsleiding. Dit is de 110 kV-lijn Beilen–Emmen Vesterswijk. De hoogspanningsleiding heeft een zakelijk recht-zone van 2 x 25 m. Deze zone is aangeduid op de verbeelding. Aan de aanduiding is een regeling gekoppeld ter beperking van het grondgebruik. De zogenaamde indicatieve zone die door het RIVM voor de 110 kV-lijn wordt aangegeven, beslaat 50 m aan weerszijden van het hart van de hoogspanningslijn. Dit is een conservatieve aanname. De daadwerkelijke zone van 0,4 µT is kleiner. Met dit bestemmingsplan worden geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk gemaakt. Er zijn geen nieuwe situaties waarbij kinderen langdurig verblijven of worden blootgesteld in de zone van de hoogspanningsleiding. De hoogspanningsleiding vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan.
4.8
Laagvliegroutes
Toetsingskader In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) zijn algemene regels opgenomen ten aanzien van militaire objecten en civiele inrichtingen voor activiteiten met explosieven. Hierin zijn beperkingen opgenomen in verband met militaire laagvliegroutes jacht- en transportvliegtuigen. In een bestemmingsplan dat betrekking heeft op een laagvliegroute voor jacht- en transportvliegtuigen worden geen bestemmingen opgenomen die het oprichten van bouwwerken met een hoogte van meer dan 40 meter te meten vanaf het maaiveld mogelijk maken. Onderzoek Over een deel van het plangebied loopt laagvliegroute 10. Het plangebied van Klijndijk en Valthe ligt vrijwel geheel in de laagvliegroute; dat van 2e Exloërmond voor een klein deel. In het bestemmingsplan is een regeling opgenomen en de laagvliegroute is op de verbeelding aangeduid als 'vrijwaringszone laagvliegroute'. De laagvliegroute vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid het bestemmingsplan.
4.9
Water
Toetsingskader Op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening moet bij ruimtelijke plannen een waterparagraaf worden opgenomen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen, waaronder verbouw- en nieuwbouwplannen, wordt getoetst welke consequenties deze plannen hebben voor de waterhuishouding en hoe in de plannen wordt omgegaan met aspecten van water. Onderzoek Voor het bestemmingsplan wordt een watertoets uitgevoerd (Bijlage 2). Het bestemmingsplan is conserverend van aard en maakt geen significante ontwikkelingen mogelijk ten opzichte van de bestaande plannen en verordeningen. Het bestemmingsplan raakt geen belangen van het waterschap, heeft geen nieuwe invloeden op het watersysteem en geeft daarmee geen aanleiding tot aanvullende wateradviezen. Het aspect water vormt geen belemmering voor het bestemmingsplan.
4.10 Vormvrije m.e.r.-beoordeling Toetsingskader Op 1 april 2011 is het Besluit milieueffectrapportage gewijzigd door het 'Besluit reparatie en modernisering milieueffectrapportage' en is bepaald dat de grenswaarden voor een m.e.r.-beoordelingsplicht indicatief
26
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
zijn. Het bevoegd gezag moet bij de betreffende activiteiten die niet aan de bijbehorende drempelwaarden voldoen, nagaan of sprake kan zijn van belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu, gelet op de omstandigheden als bedoeld in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling (85/337/EEG). In het kader hiervan is een vormvrije m.e.r.-beoordeling uitgevoerd. In het kader van de wijziging van het Besluit m.e.r. is een handreiking opgesteld over de vraag hoe moet worden vastgesteld of een activiteit met een omvang onder de drempelwaarde toch belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben. In de handreiking is opgenomen dat voor elk besluit of plan dat betrekking heeft op activiteit(en) die voorkomen op de D-lijst en die een omvang hebben die beneden de drempelwaarden ligt, een toets moet worden uitgevoerd of belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. Voor deze toets wordt de term vormvrije m.e.r.-beoordeling gebruikt. Uit deze toets kunnen twee conclusies volgen: belangrijke nadelige milieueffecten zijn uitgesloten of belangrijke nadelige milieueffecten zijn niet uitgesloten. In het eerste geval is de activiteit niet m.e.r.-(beoordelings)plichtig, in het andere geval moet een m.e.r.-beoordeling worden uitgevoerd en de bijbehorende procedure te worden gevolgd.
De toetsing in het kader van de vormvrije m.e.r.-beoordeling moet plaatsvinden aan de hand van de selectiecriteria in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. Afweging Dit bestemmingsplan is ten aanzien van de kern Valthe een beheerplan dat op zichzelf geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt. Een vormvrije m.e.r.-beoordeling is voor Valthe niet noodzakelijk. Uit de verrichte milieuonderzoeken, zoals opgenomen in dit hoofdstuk, blijkt verder dat het plan geen significante effecten op de omgeving heeft. Voor de overige kernen wordt naar het volgende hoofdstuk (planMER) verwezen.
27
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
28
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe
Hoofdstuk 5 5.1
Resultaten uit het planMER
Algemeen
Het bestemmingsplan is er vooral op gericht de bestaande situatie in het bestemmingsplangebied te behouden en daar waar mogelijk te versterken. Ten behoeve van die versterking is het noodzakelijk dat het bestemmingsplan mogelijkheden biedt voor toekomstige ontwikkelingen. Dit betreft met name de schaalvergroting in de landbouw. Hiermee vormt het bestemmingsplan het kader voor mogelijke m.e.r.-(beoordeling)plichtige activiteiten en is het noodzakelijk om een planMER op te stellen voor het ontwerpbestemmingsplan. Een dergelijk rapport biedt inzicht in de verschillende milieueffecten van de ontwikkelingen die op grond van het bestemmingsplan mogelijk zijn. Op basis van dit planMER kan een onderbouwde en overwogen keuze worden gemaakt over welke ontwikkelingen wel en welke niet mogelijk (kunnen) worden gemaakt op basis van milieuoverwegingen. Het planMER is opgesteld voor het Buitengebied, Valthermond, 1e Exloërmond, Nieuw-Buinen, Buinerveen, Borger, Buinen, 2e Exloërmond en Klijndijk. Het dorp Valthe is buiten het planMER gehouden. Omdat in alle voornoemde bestemmingsplannen ontwikkelingen in de landbouw aan de orde zijn, waarvan niet op voorhand kan worden uitgesloten dat deze ontwikkelingen significante effecten hebben voor Natura 2000-gebieden, is het nodig een passende beoordeling in het kader van de Wet natuurbescherming uit te voeren.
Dit brengt ook met zich mee dat er een plan-m.e.r. moet worden uitgevoerd. Uit praktisch oogpunt is besloten om één gecombineerd plan-m.e.r. voor de vorengenoemde plannen uit te voeren. Het planMER is als Bijlage 3 aan dit bestemmingsplan toegevoegd. In het planMER zijn met name agrarische activiteiten onderzocht, omdat deze activiteiten in het voorliggend bestemmingsplan kaderstellend zijn voor de plan-m.e.r. Overige relevante aspecten zijn in het kader van een goede ruimtelijke ordening echter eveneens onderzocht. Hiervan wordt verslag gedaan verderop in dit hoofdstuk. Op basis van dit inzicht in de verwachte milieueffecten is het mogelijk om het voornemen, zoals dat in het voorontwerpbestemmingsplan is uitgewerkt, en een alternatief hiervoor te beoordelen. Naar aanleiding hiervan zijn, met de planMER als onderdeel van de onderbouwing, keuzes gemaakt in de ontwikkelingen die wel en die niet op grond van het bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt. In het navolgende wordt een en ander nader uitgewerkt. De paragrafen volgen de stappen die zijn gezet in de totstandkoming van het MER. Om te beginnen, is het voornemen beschreven (paragraaf 5.2).
Het voornemen kan worden omschreven als het beleid dat de gemeente wenst te voeren in het buitengebied, zoals vastgesteld in de Nota van Uitgangspunten, aangevuld met het beleid voor de kernen ten aanzien van de ontwikkeling van agrarische bedrijven. Van dat voornemen zijn de effecten bepaald (paragraaf 5.3). Vervolgens bleek het nodig een alternatief uit te werken dat niet leidt tot significante effecten (paragraaf 5.4).
5.2
Het voornemen
In de Nota van Uitgangspunten is aangegeven dat de gemeente ruimte wil bieden voor de ontwikkeling van de landbouw. Op grond van die gewenste uitbreidingsmogelijkheden voor veehouderijen is het bestemmingsplan plan-m.e.r.-plichtig. Kortweg komt het in het planMER onderzochte voornemen van het bestemmingsplan op het volgende neer: Omvang bouwvlak bij recht In het voorliggende bestemmingsplan krijgen nagenoeg alle agrariërs bij recht een bouwvlak van 1,5 ha, of de bestaande oppervlakte als het bouwvlak al groter is. Voor de volwaardige agrarische bedrijven – zowel grondgebonden als niet-grondgebonden - gelden er geen beperkingen voor de oppervlakte aan bebouwing binnen het bouwvlak. De uitwisseling tussen akkerbouw, grondgebonden veehouderij en intensieve veehouderij is niet mogelijk, evenmin als de vestiging van een nieuwe intensieve neventak bij een grondgebonden bedrijf.
29
bestemmingsplan Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe