TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat - Motivering
Tekst van het document
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Motivering
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat 30-03-2026
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Inhoudsopgave
Motivering
5
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Plangebied 1.3 Het omgevingsplan 1.4 Leeswijzer
7 7 7 8 8
Hoofdstuk 2 Planbeschrijving 2.1 Huidige situatie 2.2 Voorgenomen ontwikkeling 2.3 Beeldkwaliteit
9 9 10 13
Hoofdstuk 3 Beleid en regelgeving 3.1 Rijk 3.2 Provincie 3.3 Gemeente
15 15 18 19
Hoofdstuk 4 Aspecten fysieke leefomgeving en milieu 4.1 Mer-beoordeling 4.2 Ladder voor duurzame verstedelijking 4.3 Beschermingszones radioastronomie 4.4 Duurzaamheid 4.5 Gezondheid 4.6 Verkeer & Parkeren 4.7 Natuur 4.8 Luchtkwaliteit 4.9 Geluid 4.10 Geur 4.11 Omgevingsveiligheid 4.12 Trilling 4.13 Welstand 4.14 Archeologie, cultuurhistorie en landschap 4.15 Bodem 4.16 Water
23 23 23 25 26 28 29 32 35 37 40 41 43 44 45 46 47
Hoofdstuk 5 Juridische vormgeving 5.1 Wijziging omgevingsplan 5.2 Artikelsgewijze toelichting
51 51 52
Hoofdstuk 6 Financieel-economische uitvoerbaarheid 6.1 Wettelijke kaders 6.2 Toetsing
55 55 55
Hoofdstuk 7 Voorbereiding en participatie 7.1 Verkennen initiatief (vooroverleg) 7.2 Intake- en omgevingstafel 7.3 Vooroverleg ketenpartners 7.4 Participatie 7.5 Zienswijzen 7.6 Ambtshalve wijzigingen
57 57 57 57 59 62 63
3
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
4
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Motivering
5
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
6
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
Aan de Klijnstraat te Klijndijk zijn Woonservice en Qualis/Avitec voornemens 12 nieuwe woningen te realiseren. De meeste woningen in het plangebied zijn gesloopt. Het woningaanbod bestaat uit een mix van sociale huur, middenhuur en koopwoningen. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken moet het (tijdelijke) omgevingsplan worden gewijzigd. Binnen het huidige tijdelijke deel van het omgevingsplan (voorheen: bestemmingsplan) is de realisatie van het voornemen namelijk niet mogelijk. De voorliggende Tijdelijke alternatieve maatregel (TAM) wijziging van het omgevingsplan biedt het juridisch-planologische kader voor de realisatie van het voornemen. Deze motivering behandelt alle nodige aspecten hiervoor.
1.2
Plangebied
Op de onderstaande afbeelding is de ligging van het plangebied globaal weergeven. Het plangebied ligt binnen de bebouwde kom van het dorp Klijndijk, aan de Klijnstraat. Het betreft het perceel van de kadastrale gemeente Odoorn A 10171 en een gedeelte van A 10555. Aan de westkant van het plangebied loopt de Hoofdweg met daarachter agrarische gronden. Verder zijn de gronden rondom het plangebied bestemd voor wonen en gemengde bestemmingen (zie volgende paragraaf).
Figuur 1.1: Locatie plangebied (bron: Regels op de kaart)
7
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
1.3
Het omgevingsplan
Voor het plangebied geldt het gemeentelijke omgevingsplan van gemeente Borger-Odoorn (vastgesteld 01-01-2024). Uit het tijdelijke deel van het omgevingsplan zijn de regels van het bestemmingsplan 'kernen Buinen, Klijndijk, 2e Exloërmond en Valthe' (vastgesteld 22 september 2022) van toepassing. Op basis van het vigerende bestemmingsplan heeft het plangebied de bestemmingen 'Woongebied' en 'Gemengd'. Daarnaast geldt de dubbelbestemming 'Waarde - Landschap en cultuurhistorie 1' over het gehele plangebied. De dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie '4' geldt voor de westelijke helft van het plangebied. Over het grootste gedeelte van het plangebied geldt ook de gebiedsaanduiding 'vrijwaringszone - laagvliegroute'. De aanduiding milieuzone - grondwaterbeschermingsgebied is ook van toepassing. Verder is het facetbestemmingsplan 'Wonen met zorg' (vastgesteld 27 juni 2024) van kracht. Op basis van het geldende bestemmingsplan past het voornemen van 12 woningen niet binnen de regels van de huidige woonbestemming. Op basis van deze planregels is wonen enkel toegestaan overeenkomstig de bestaande situatie. Daarnaast is een aantal nieuwe woningen in de gemengde bestemming gesitueerd. Ook passen de nieuwe woningen niet binnen de bouwvlakken zoals opgenomen in het geldende plan. Daarom is voor het initiatief onderliggende wijziging van het omgevingsplan opgesteld.
1.4
Leeswijzer
In Hoofdstuk 2 van deze motivering wordt het voornemen beschreven. Hoofdstuk 3 gaat in op het relevante beleid van rijk, provincie en gemeente. In Hoofdstuk 4 worden de aspecten van de fysieke leefomgeving besproken. Hoofdstuk 5 behandelt de juridische vormgeving van de wijziging omgevingsplan. Hoofdstuk 6 gaat in op de financieel economische uitvoerbaarheid van het voornemen. Tot slot wordt de voorbereiding en participatie behandeld in Hoofdstuk 7.
8
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Hoofdstuk 2 2.1
Planbeschrijving
Huidige situatie
Ontstaansgeschiedenis Het dorp is ontstaan uit verspreide lintbebouwing aan de Melkweg en de Hoofdweg. In de naoorlogse jaren is het gebied tussen de wegen ten noorden van de kruising verder bebouwd en ontwikkeld. Aan de Hoofdweg is meer grootschalige bebouwing gesitueerd. De bebouwing aan de Melkweg heeft een kleine maat en schaal. De woonbuurten tussen de Hoofdweg en de Melkweg zijn op drie plaatsen (Wanstraat, Visserstraat en Langeveldstraat) aangesloten op de Melkweg. Doordat de wegen de Klijnstraat, De Baander en De Deel niet doorgaand zijn, hebben deze buurten een meer besloten karakter. De bebouwing aan De Baander en De Deel keren zich daarbij volledig van de doorgaande weg af. De overgang van achtertuinen naar de openbare weg is hier met opgaande groensingels vorm gegeven. De Wanstraat en De Graven zijn de meeste recente uitbreidingen van het dorp. De bovengenoemde ontwikkelingen zijn zichtbaar op de topografische kaarten in de loop van de jaren (figuur 2).
Figuur 2.1: Klijndijk in de loop der jaren, 1925, 1960 en 2023 (bron: Topotijdreis) Huidige situatie Het dorp Klijndijk is gelegen op de Hondsrug. Het ligt op circa 5 km ten noordwesten van Emmen, aan de weg tussen Emmen en Odoorn. De Hoofdweg is de vroegere rijkswegverbinding Groningen - Emmen. Het doorgaande (inter)regionale verkeer gaat over de N34, die ten westen van het dorp is gelegen. Klijndijk ligt in een landschappelijk gevarieerde omgeving. Ten westen van de Hoofdweg ligt een hoogveenontginningsgebied, het gebied heeft een grootschalige, rationele verkaveling met overwegend akkerbouw. De overige gronden rondom Klijndijk zijn heideontginningsgronden. Deze zijn nu deels agrarisch in gebruik en deels bebost. Een groot boscomplex ten oosten van Klijndijk, is het Valtherbos. Dit bos biedt veel wandel- en fietsmogelijkheden. Wat verder weg liggen de Boswachterij Odoorn en het Hunze Bos. Ten noorden van Klijndijk liggen in het agrarische land restanten natuurgebiedjes met heide, bos en vennetjes. Ten zuidoosten van het dorp ligt, aangrenzend aan het Valtherbos, het vakantiecentrum De Fruithof. Het plangebied is zoals eerder vermeld gelegen aan de Hoofdweg te Klijndijk. Er staan vier woningen op de locatie, de rest van het plangebied is onbebouwd. Direct naast het plangebied zijn ook woningen en een bedrijfsverzamelgebouw gesitueerd.
Aan de oostzijde van de locatie zijn tot aan de Melkweg met name woningen gebouwd. Iets verderop is aan de Hoofdweg eveneens bedrijfsbebouwing aanwezig. In het dorp en direct aansluitend op de nieuwbouwlocatie komt veel opgaand groen voor, in aansluiting op het opgaande groen in het landschap en de omgeving. Veel straten worden begeleid door laanbeplanting. Op onderstaande afbeeldingen is de bestaande situatie weergeven.
9
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Figuur 2.2: Bestaande situatie gezien vanaf de Hoofdweg (bron: Google Streetview d.d. maart 2023)
Figuur 2.3: Bestaande situatie gezien vanaf de Klijnstraat (bron: Google Streetview d.d. april 2022)
2.2
Voorgenomen ontwikkeling
Toekomstige situatie Initiatiefnemer heeft als plan het gebied te ontwikkelen voor 12 woningen. In Bijlage 1 is het volledige inrichtingsplan weergeven. Op onderstaande afbeelding is de inrichting zichtbaar.
10
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Figuur 2.4: Inrichtingsplan (bron: Woonservice/Qualis) Woningaanbod Het initiatief betreft een verscheidenheid aan woningaanbod, bestaande uit in totaal 12 gestapelde woningen: een vier-onder-één-kap gebouw met 8 woningen: 4 woningen voor de middenhuur, 4 woningen voor verkoop; een twee-onder-een-kap gebouw met 4 woningen voor sociale huur. Alle woningen op de begane grond zijn levensloopbestendige woningen. Hierbij is gedacht aan het gelijksvloers houden en zo min mogelijk drempels in het ontwerp van de huizen. Voor het volledige ontwerp wordt verwezen naar Bijlage 2.
11
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Figuur 2.5: Illustratie van het ontwerp (bron: verkavelingssplan) Bebouwing De woningen kennen een verkaveling passend in de aanwezige ruimtelijke structuur. De woningen hebben twee bouwlagen met een kap. Er wordt gekozen voor een sobere architectuur met bruin-rode kleuren en donkere kappen. Het gebruik van hout in de gevels geeft een natuurlijke uitstraling die past bij het landelijke karakter. De woningen zijn voorzien van een galerij op de eerste verdieping en bergingen aan de zijkanten van het woongebouw. De architectuur van de gebouwen sluit zoveel mogelijk aan op de bestaande woningen. De verkaveling met een vier-onder-één-kap en een twee-onder-een-kap gebouw sluit aan bij de bestaande structuur van vrijstaande en geschakelde woningen in de omgeving. De woningen zijn zowel georiënteerd op het binnengebied, wat zorgt voor een besloten karakter dat past bij een dorpse setting. De entrees aan de oostzijde sluiten in oriëntatie eveneens aan op het bestaande straatbeeld van de Klijnstraat. Daarmee kennen de woningen een tweezijdige oriëntatie. Naar aanleiding van de participatie met omwonenden zijn de woongebouwen enkele meters in westelijke richting (richting de Hoofdweg) verschoven. Dit is gedaan om tegemoet te komen aan zorgen over privacy en lichtinval van de direct aangrenzende bewoners.
Door deze aanpassing is er nu meer afstand tussen de nieuwe bebouwing en de bestaande woningen aan de Klijnstraat. Verkeer en parkeren De woningen worden ontsloten vanaf de Hoofdstraat en vanaf de Klijnstraat. Om de verkeersdruk in de Klijnstraat te beperken, worden de woningen primair ontsloten vanaf de Hoofdweg. Nabij de Hoofdweg wordt een nieuw centraal parkeerterrein gerealiseerd met 18 parkeerplaatsen. De bestaande parkeervakken aan de oostzijde van het plangebied (Klijnstraat) worden behouden. Het aspect verkeer en parkeren wordt verder behandeld in 4.6. Groen en water
12
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Het bestaande groen blijft grotendeels behouden. De bomen langs de Hoofdweg blijven staan en de bosschage aan de zuidzijde van het plangebied blijft intact. Er worden drie extra bomen toegevoegd nabij de nieuwe parkeervoorzieningen. Verder worden op verschillende locaties hagen en laagblijvende heesters aangeplant. Dit zorgt voor een groene uitstraling en draagt bij aan de waterhuishouding van het gebied. Voor het waterbelang wordt verwezen naar paragraaf 4.16.
2.3
Beeldkwaliteit
De gemeentelijke welstandsnota geeft voor de betreffende nieuwbouwlocatie de volgende criteria: Gebied: planmatig ontworpen woongebieden; Ligging: hoofdgebouwen op de weg oriënteren; Detaillering en gevelindeling: bestaande geleding respecteren; Kleur- en materiaalgebruik: dakbedekking van pannen in gedekte kleur of riet; Bij vervanging of wijziging moet in stijl, materialisering, detaillering en kleurgebruik worden aangesloten op omliggende bebouwing. Uit de voorgaande paragraaf blijkt dat de geplande woningen zowel in kleur (sober: bruin-rood en donker) als in architectuur (gebruik van hout, pangedekte daken, geleding in bebouwing) passen bij het dorpse karakter van de omgeving en de bestaande omliggende woningen. De hoofdgebouwen hebben een oriëntatie op zowel de Hoofdstraat als op het binnengebied, ofwel de Klijnstraat. Welstandsregels kunnen met de inwerkingtreding van de Omgevingswet ook in het omgevingsplan zelf worden opgenomen. Daarom is in artikel 8.3.5 van de regels toegevoegd dat in aanvulling op artikel 22.28 aanhef en onder b van het omgevingsplan geldt dat het uitvoeren van het hoofdgebouw met een tweezijdige oriëntatie niet in strijd is met de redelijke eisen van welstand. Hierdoor moet nog steeds worden getoetst aan de welstandsnota, maar is ook een tweezijdige oriëntatie mogelijk.
Ten behoeve van het behoud van het dorpse en groene karakter en eveneens als ondersteuning van de tweezijdige oriëntatie wordt de hoogte van de erfafscheidingen vastgelegd. In de regels is een voorrangsregel opgenomen in artikel 4 lid 3 dat artikel 22.35 aanhef en onder b niet van toepassing is voor zover die regels in strijd zijn met de regels in dit hoofdstuk. Daarbij is in artikel 8.3.3 sub a toegevoegd dat in afwijking van artikel 22.35 aanhef en onder b de bouwhoogte van perceel- en erfafscheidingen ten hoogste 1 meter bedraagt. Hierdoor kunnen in het plangebied geen hogere erfafscheidingen worden gebouwd dan 1 meter. Schuttingen zijn aan deze zijde ongewenst.
13
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
14
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Hoofdstuk 3
Beleid en regelgeving
3.1
Rijk
3.1.1
Nationale Omgevingsvisie
Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Om dit te kunnen bewerkstelligen laat het Rijk de inrichting van de fysieke leefomgeving meer over aan de decentrale overheden en komt de gebruiker centraal te staan. Het Rijk blijft verantwoordelijk voor het systeem de fysieke leefomgeving. Daarnaast kan een rijksverantwoordelijkheid aan de orde zijn indien: een onderwerp nationale baten en/of lasten heeft en de doorzettingsmacht van provincies en gemeenten overstijgt, bijvoorbeeld het reserveren van ruimte voor militaire activiteiten en het stellen van opgaven in de stedelijke regio's rondom de mainports, brainports, greenports en valleys; over een onderwerp internationale verplichtingen of afspraken zijn aangegaan, bijvoorbeeld het stimuleren van biodiversiteit, duurzame energie, watersysteemherstel of het beschermen van werelderfgoed; een onderwerp provincie- of landsgrensoverschrijdend is een ofwel een hoog afwentelrisico kent ofwel in beheer bij het Rijk is. Bij dit laatste gaat het bijvoorbeeld om de hoofdnetten van weg, spoor, water en energie, maar ook de bescherming van gezondheid van inwoners is op rijksniveau relevant.
Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; duurzaam economisch groeipotentieel; sterke en gezonde steden en regio's; toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is om combinaties te maken en win-win situaties te creëren, dit is echter niet altijd mogelijk. In die gevallen dienen belangen te worden afgewogen. Hiervoor gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies te vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoeken we naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere.
Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze samenleving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties. Toetsing De ontwikkeling voorziet in een gevarieerd woningaanbod binnen bestaand stedelijk gebied, wat bijdraagt aan sterke en gezonde steden en regio's en een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Door de realisatie van levensloopbestendige woningen en een mix van woningtypen wordt afwenteling op toekomstige generaties voorkomen. Verder raakt het initiatief geen nationale belangen die directe betrokkenheid van het Rijk vereisen. Het initiatief is derhalve niet strijdig met de NOVI.
15
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
3.1.2
Instructieregels Rijk (AMvB’s)
3.1.2.1 Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) In hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staan instructieregels voor een omgevingsplan. Het grootste deel heeft betrekking op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (afdeling 5.1 Bkl). Deze instructieregels zijn van toepassing op het stellen van regels in het omgevingsplan als bedoeld in artikel 4.2, eerste lid, van de Omgevingswet. Aan deze regels mogen geen economische motieven ten grondslag liggen, die leiden tot strijd met de dienstenrichtlijn (artikel 5.1a Bkl). Het Bkl bevat instructieregels voor de volgende hoofdonderwerpen: Waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); Beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); Beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; Beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; Het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; Het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart,
fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; Het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8). Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. In heel bijzondere gevallen kan het college van burgemeester en wethouders de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. Instructieregels van afdeling 5.1 Bkl gelden, zoals gezegd, alleen voor de omgevingsplanregels die nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het grootste deel van de Bkl-instructieregels is dus niet van toepassing op omgevingsplanregels met een ander oogmerk. Over de onderwerpen waarvoor het Bkl geen instructieregels heeft opgenomen (onderwerpen die buiten het toepassingsbereik van de instructieregels vallen) is de gemeente vrij om regels te stellen, mits dat past binnen de andere kaders natuurlijk. Het Rijk hanteert verschillende typen instructieregels, die meer of minder afwegingsruimte bieden: 1. 2. 3.
Betrekken bij: de gemeente moet aandacht schenken aan feiten of verwachtingen over feiten, maar heeft daarbij veel keuzeruimte; Rekening houden met: deze formulering stuurt inhoudelijk de belangenafweging; als de gemeente daar goede redenen voor heeft, is afwijken gemotiveerd toegestaan; In acht nemen of een vergelijkbare dwingende formulering: de gemeente moet zich bij de uitoefening van de bevoegdheid aan de achterliggende norm houden.
Een belangrijke verbeterdoelstelling van de Omgevingswet is dat decentrale overheden meer bestuurlijke afwegingsruimte krijgen. Deze afwegingsruimte is in de instructieregels van het Bkl vormgegeven door voor een aantal thema´s (geluid, geur en trillingen) standaardwaarden en grenswaarden op te nemen. Overname van de standaardwaarde kan in beginsel zonder aanvullende motivering. Gebruikmaking van de ruimte tussen standaard- en grenswaarde vergt wel een aanvullende motivering. Samenvattend is de
16
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
afwegings- of beslisruimte afhankelijk van: 1. 2. 3.
het type instructieregel (zie hierboven); de aard van de norm (open of gesloten); en flexibiliteitsopties die binnen de instructieregel worden geboden.
Toetsing In hoofdstuk 4 worden alle aspecten behandeld die relevant zijn voor het aantonen van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Hierbij wordt er gebruik gemaakt van de relevante instructieregels zoals genoemd in het Bkl. 3.1.2.2 Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Als het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) of het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voor een bepaalde activiteit geen regels stellen, heeft de gemeente in principe de beleidsvrijheid om in het omgevingsplan daar zelf regels over te stellen. Daarbij gelden uiteraard grenzen: het moet de fysieke leefomgeving betreffen; als het al uitputtend geregeld is in wetgeving die niet opgaat in de Omgevingswet, kan het niet in het omgevingsplan geregeld worden, tenzij het met een ander oogmerk gebeurt; de instructieregels van het Bkl kunnen bepalen dat voor een bepaald onderwerp regels moeten worden gesteld in het omgevingsplan en daarbij ook hoe - denk aan het hiervoor genoemde onderwerp geluid. Als het Bal of Bbl voor bepaalde activiteiten of bouwwerken wel regels stellen, is het mogelijk dat er maatwerkregels kunnen worden opgenomen in het omgevingsplan, bijvoorbeeld om cumulatie van de gevolgen van effecten van Bal-activiteiten te beperken.
Maatwerkregels zijn gebiedsgerichte algemene regels in het omgevingsplan waarmee wordt afgeweken van Bal- of Bbl-regels of waarmee een nadere invulling of concretisering wordt gegeven van Bal- of Bbl-regels. Bij de regels uit het Bal is generiek maatwerk mogelijk, tenzij er specifieke uitzonderingen worden aangegeven. Bij de regels in het Bbl is dat andersom: maatwerkregels zijn alleen mogelijk als dat specifiek wordt toegestaan, zoals bij de eisen aan Bijna Energie Neutraal Bouwen (BENG). Als maatwerkregels mogelijk zijn, geven Bal en Bbl aan binnen welke grenzen daarmee kan worden afgeweken of nader worden ingevuld ten opzichte van de Bal-/Bbl-regels. De gemeente heeft op grond van het Bal en Bbl vaak ook de bevoegdheid om maatwerkvoorschriften te stellen. Maatwerkvoorschriften landen niet in het omgevingsplan, maar zijn afzonderlijke besluiten die gericht zijn tot één initiatiefnemer. Toch zijn ook verleende maatwerkvoorschriften van belang bij het opstellen van het omgevingsplan. In ieder geval moet de gemeente, bij het beoordelen of maatwerkregels zullen worden gesteld, ook nagaan of over het betreffende onderwerp al eerder maatwerkvoorschriften zijn gesteld. Die maatwerkvoorschriften kunnen mogelijk worden geïntegreerd in de maatwerkregels, en dan (na inwerkingtreding van de wijziging van het omgevingsplan) worden ingetrokken.
Met name als er voor een bepaald onderwerp in het verleden veel maatwerkvoorschriften zijn gesteld, is het aan te raden om te bekijken of maatwerkregels in het omgevingsplan niet tot een evenwichtiger en toekomstbestendiger resultaat kunnen leiden. Toetsing Waar van toepassing worden de Bal-/Bbl-regels behandeld in Hoofdstuk 4. 3.1.3
Conclusie
Het initiatief is niet in strijd met beleid en regelgeving op rijksniveau.
17
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
3.2
Provincie
3.2.1
Actualisatie Omgevingsvisie Drenthe
De Actualisatie Omgevingsvisie Drenthe 2022 (vastgesteld door Provinciale Staten op 22-9-2022) is het strategische kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de provincie Drenthe. Met deze visie zet de provincie in op "het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe passend bij deze kernkwaliteiten." De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Het gaat om: rust, ruimte, natuur en landschap; oorspronkelijkheid (authenticiteit, Drents eigen); noaberschap; kleinschaligheid (Drentse schaal); menselijke maat; veiligheid. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. In de Omgevingsvisie is voor alle kernkwaliteiten een uitwerking naar concrete indicatoren gemaakt, namelijk voor landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur. Aanvullend geeft de provincie aan dat 'zuinig ruimtegebruik' en het bewaken van een goede 'milieu- en leefomgevingskwaliteit' van provinciaal belang zijn. Toetsing Kernkwaliteit landschap Het werkingsgebied van het initiatief is gelegen binnen het esdorpenlandschap en is onderdeel van het wegpanorama van de N34. Het provinciaal beleid is gericht op het behoud van de open ruimte en het versterken van esrandbeplanting.
Ook is het beleid gericht op het behoud van het open landschap en het versterken van karakteristieke beekdal(rand)beplanting. Het werkingsgebied van het initiatief bevindt zich tussen bestaande bebouwing, waardoor het karakter van het open landschap en het wegpanorama vanaf de N34 behouden blijven. Daarnaast is Klijndijk zelf een ontginningsdorp, waar het esdorpenlandschap niet binnen de bebouwde kom terugkomt. De bestaande beplanting wordt behouden en nieuwe bomen en heesters worden toegevoegd. Kernkwaliteit cultuurhistorie Het werkingsgebied bevindt zich op de Hondsrug (deelgebied 3.A). Het sturingsniveau hierbij is rekening houden met. Er wordt specifiek gestuurd op de volgende ambities: Het behouden van de karakteristiek van het esdorpenlandschap. Deze karakteristiek uit zich in een zichtbare ruimtelijke samenhang tussen esdorp en es, waarbij de esdorpen en essen als een keten op de Hondsrug liggen afgewisseld met scherp begrensde boswachterijen. Het benadrukken van het lineair patroon van hunebedden, grafheuvels en andere zichtbare en onzichtbare prehistorische relicten die samenhangen met de prehistorische route over de Hondsrug. Het vasthouden en zorgvuldig doorzetten van de ruimtelijke opzet van de esdorpen. Het werkingsgebied is gepositioneerd tussen bebouwing en de Hoofdweg. De karakteristiek van het esdorpenlandschap is op de locatie niet aanwezig.
Klijndijk is namelijk een ontginningsdorp. Ook is er geen sprake van een lineair patroon of een ruimtelijke opzet van een esdorp. Er is geen sprake van belemmering van een van de bovengenoemde ambities. Kernkwaliteit aardkundig erfgoed Het werkingsgebied van het initiatief ligt binnen een gebied met hoog beschermingsniveau voor aardkundige waarden en is onderdeel van De Hondsrug UNESCO Global Geopark. Het provinciaal beleid richt zich op het behouden en ontwikkelen van aardkundige waarden, met als doel de archiefwaarde van de bodem en karakteristieke landvormen van het Drentse landschap te behouden en te versterken. In gebieden met een hoog beschermingsniveau streeft de provincie naar behoud of herstel van de aardkundige eenheid.
18
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Ontwikkelingen zijn alleen toegestaan als aardkundige kwaliteiten en kenmerken behouden blijven. Het initiatief voorziet niet in aardkundig veranderende ingrepen. Hierdoor blijven de bestaande aardkundige waarden behouden. Er is geen sprake van belemmering van de provinciale doelstellingen voor het behoud en de ontwikkeling van aardkundige waarden in het gebied. Conclusie Het voornemen is in overeenstemming met de provinciale omgevingsvisie. 3.2.2
Omgevingsverordening provincie Drenthe
In de Omgevingsverordening provincie Drenthe (20-2-2025) is het beleid uit de Actualisatie Omgevingsvisie Drenthe 2022 vertaald naar concrete regels. In de vorige paragraaf 3.2.1 is het plan aan de kernkwaliteiten getoetst. Toetsing Het werkingsgebied ligt binnen de gebiedsaanwijzing 'Bestaand Stedelijk Gebied'. Er zijn geen relevante aspecten aan de orde uit de omgevingsverordening. Het voornemen is in overeenstemming met de Omgevingsverordening. 3.2.3
Conclusie
Het voornemen is niet in strijd met provinciaal beleid en regelgeving.
3.3
Gemeente
3.3.1
Omgevingsvisie BuitenGewoon Borger-Odoorn
De Omgevingsvisie BuitenGewoon Borger-Odoorn (vastgesteld 19 oktober 2023) is de visie op de fysieke leefomgeving van de gemeente Borger-Odoorn. De visie bestaat uit de volgende vijf onderdelen: 1. 2.
3. 4. 5.
Het deel 'Visie'. Hierin zijn het toekomstbeeld voor 2040 opgenomen, evenals de ambities voor de korte en lange termijn en de manier waarop er onder de Omgevingswet wordt (samen)gewerkt. Het deel 'Gebiedskompassen en leefgebieden'. In dit deel zijn de ambities verder uitgewerkt en zijn de belangrijkste gebiedswaarden omschreven. Daarvoor is de gemeente opgedeeld in drie deelgebieden: Het grootse Veen; Hart van het Hunzedal; De oorspronkelijke Hondsrug. Voor elk deelgebied is een gebiedskompas opgesteld, bestaande uit een beschrijving van het karakter, aanduiding van de meest bijzondere waarden en een overzicht van verwachte ontwikkelingen. Het deel 'Van idee naar plan'. Hierin is een stappenplan opgenomen aan de hand waarvan initiatiefnemers van een eerste idee naar een concreet plan kunnen toewerken. Het deel 'Achtergronden'. Hierin wordt ingegaan op de vier milieubeginselen en de uitgangspunten voor milieukwaliteit die bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie zijn gehanteerd. Het deel 'Uitvoering en bijsturing'. In dit deel wordt ingegaan op de beleidscyclus en op de manier waarop de Omgevingsvisie wordt uitgewerkt en bijgestuurd.
In de omgevingsvisie wordt vijf ambities uitgesproken. Deze beschrijven het gewenste toekomstbeeld van de gemeente. De vijf ambities zijn als volgt: Behoud het goud: Het landschap met al haar waarden, de groenstructuren die doorlopen tot in de kernen en de (cultuur)historie is het robuuste goud. Deze kwaliteiten staan voorop (behouden, benutten en versterken) bij nieuwe ontwikkelingen. Buitengewoon wonen en leven: Een passende woningvoorraad om jong te zijn en oud te kunnen worden. Leven in een schone, gezonde en veilige leefomgeving. Naoberschap, samenwerking en bereikbaarheid zijn cruciaal. Vitaal landelijk gebied: In het landelijk gebied wordt er samen met partners gezocht naar een
19
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
toekomstbestendige invulling met ruimte om te boeren, ruimte om te recreëren en ruimte voor natuur, klimaatadaptatie, biodiversiteit en duurzaam ondernemen. Duurzaam in alles: De volgende stap in energietransitie wordt samen gezet waarbij de infrastructuur ingericht is op dit maatwerk. Ook wordt de openbare ruimte klimaatadaptief ingericht en wordt vol op het duurzaam verwarmen van woningen, bedrijven en maatschappelijke gebouwen ingezet. Uitnodigend ondernemend: Ruimte voor ondernemers die passen in aard en schaal. Duurzaam en toekomstgericht. Toetsing Het voornemen sluit aan op de ambitie 'Buitengewoon wonen en leven'. Het werkingsgebied bevindt zich binnen het gebiedskompas 'De oorspronkelijke Hondsrug'. Het voornemen is in lijn met de omgevingsvisie, aangezien het een uitbreiding betreft binnen het bestaand stedelijk gebied en invulling geeft aan de vraag zoals beschreven in de woonvisie. Onder de Woonvisie 2022+ (3.3.2.1) en Ladder voor duurzame verstedelijking (4.2) wordt er concreter getoetst aan het gemeentelijk woonbeleid. Daarnaast wordt duurzaamheid in paragraaf 4.4 behandeld en wordt in het plan rekening gehouden met het landschap en groenstructuren (2.2). 3.3.2
Programma's
3.3.2.1 Woonvisie 2022+ Vooruitlopend op de Omgevingsvisie is met de Woonvisie 2022+ een programma ontwikkeld gericht op de woningvoorraad. De Woonvisie 2022+ bestaat uit drie hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk (context) is een beschouwing van de actuele stand van zaken en opgaven in de gemeente Borger-Odoorn, aan de hand van relevante gegevens. Het hoofdstuk kent vier thema's: ruimtelijk, woningen, bewoners en duurzaamheid, elk met vier subthema's. Hoofdstuk 2 benoemt ambities die daaruit voortvloeien. Op een hoger abstractieniveau en al meer toegespitst op de relevantie voor het wonen. Enerzijds passend bij Borger-Odoorn als plattelandsgemeente, en anderzijds bij de situatie en vraagstukken van de komende jaren. Hoofdstuk 3 tenslotte richt zich volledig op de actuele woonvraag, gesplitst in nieuwbouw en bestaande bouw. Er is in Borger-Odoorn veel ruimte voor toevoeging door nieuwbouw. Dat blijkt uit ruimte in de prognoses, waarbij wordt gewerkt met onderbouwde optimistische scenario's. Er is vooral ruimte in de dorpskernen. Tot 2030 kunnen er 500 huishoudens bijkomen, mits tijdig aan de huidige woonvraag kan worden voldaan. In de kleinste kernen is maatwerk geboden, maar de meeste dorpen hebben nog voldoende groeipotentie. Klijndijk behoort tot een van de kleinere kernen. De gemeente kan zelf het voortouw gaan nemen én ruimte bieden aan eigen initiatieven van bewoners.
Flexibiliteit en kwaliteit van het aanbod zijn in deze tijd doorslaggevend. De nieuwbouw moet iets toevoegen aan het bestaande aanbod. Er is vooral vraag naar betaalbare en naar toekomstbestendige koopwoningen. Flexibel levensloopbestendige woningen bijvoorbeeld, met een bad- en slaapkamer beneden. Of beschutte woonvormen, voor ouderen of voor andere kwetsbare doelgroepen. Toetsing Het plan voorziet in de bouw van 12 woningen binnen het bestaand stedelijk gebied van Klijndijk, wat aansluit bij de gemeentelijke ambitie om woningen toe te voegen in dorpskernen. Het woningaanbod is gevarieerd en komt tegemoet aan diverse woonbehoeften. Van de 12 woningen zijn er 6 levensloopbestendige appartementen op de begane grond, wat aansluit bij de vraag naar toekomstbestendige woningen. Het aanbod bestaat uit een mix van 4 sociale huurwoningen, 4 middenhuurwoningen en 4 koopwoningen, wat bijdraagt aan een evenwichtige woningvoorraad. De ontwikkeling vindt plaats op een locatie waar woningen worden (of zijn) gesloopt, wat past binnen het streven naar efficiënt ruimtegebruik. De variatie in woningtypen en het aanbod van zowel huur- als koopwoningen sluit aan bij de gemeentelijke doelstelling om flexibel en kwalitatief hoogwaardig aanbod te
20
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
realiseren. Gezien de hoge beoordeling van Klijndijk qua voorzieningen, bereikbaarheid en aantrekkelijkheid als woonlocatie, draagt dit initiatief bij aan het versterken van een gewilde kern binnen de gemeente. Het project voegt waarde toe aan het bestaande woningaanbod en speelt in op de actuele woonvraag. Het initiatief is in overeenstemming met de Woonvisie 2022+ van de gemeente Borger-Odoorn. 3.3.2.2 Gezonde leefomgeving De gemeente Borger heeft in april 2019 het visiedocument 'Gezonde leefstijl als basis' vastgesteld. In dit visiedocument geeft de gemeente aan preventief in te zetten op het aanpakken van gezondheidsverschillen en heeft gezonde leefstijl als speerpunt benoemd. In het visiedocument wordt benadrukt dat ongezond gedrag niet alleen het gevolg is van individueel gedrag, maar ook de omgeving waarin iemand leeft, werkt en woont heeft invloed. Voor het bevorderen van de gezondheid is het daarom belangrijk aandacht te besteden aan zowel het individuele gedrag van mensen als aan hun leef-, werk- en woonomgeving. Dit mondt onder andere uit in het stimuleren dat de sociale en fysieke leefomgeving zo is ingericht dat de gezonde keuze de gemakkelijkste keuze is.
De kernpunten voor een gezonde leefomgeving zijn wat betreft de woonomgeving: Kinderen groeien op in een rookvrije omgeving; De leefomgeving draagt bij aan een gezond gewicht; Voor iedereen zijn er - dichtbij en toegankelijk - aantrekkelijke plekken; Wonen en druk verkeer zijn gescheiden; Functies (wonen, werken, voorzieningen) zijn goed gemengd. Overlastgevende bedrijven staan op afstand. Bij nieuwe ontwikkelingen heeft de gemeente aandacht voor een gezonde leefomgeving, zowel gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering. In het voorgestelde (bouw)plan kan rekening worden gehouden met de bovenbeschreven kernpunten, zoals het hebben van aantrekkelijke (groene) plekken, scheiding van wonen en druk verkeer en het scheiden van wonen en overlastgevende bedrijven. Daarmee kan het voldoen aan het visiedocument. 3.3.3
Overig beleid
3.3.3.1 Welstandsnota Het verkavelingsplan, zoals weergegeven in Bijlage 2 en in het vorige hoofdstuk wordt toegevoegd aan de gemeentelijke welstandsnota, welke op afzienbare termijn als afwegingskader in het omgevingsplan wordt opgenomen. Het geheel biedt vervolgens het toetsingskader voor de bebouwing en de inrichting van de openbare ruimte. Toetsing aan de welstandsnota wordt verder behandeld in paragraaf 2.3 en paragraaf 4.13. 3.3.4
Conclusie
Het voornemen is niet in strijd met gemeentelijk beleid.
21
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
22
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Hoofdstuk 4
Aspecten fysieke leefomgeving en milieu
4.1
Mer-beoordeling
4.1.1
Wettelijk kader
De wetgeving omtrent de milieueffectrapportage (mer) is opgenomen in afdeling 16.4 van de Omgevingswet en in hoofdstuk 11 en bijlage V van het Omgevingsbesluit. Of een besluit over een project mer-plichtig of mer-beoordelingsplichtig is, kan worden afgeleid uit bijlage V van het Omgevingsbesluit, in samenhang met de artikelen 11.6 en 11.8 van het Omgevingsbesluit. Bijlage V heeft als ingang (eerste kolom) de omschrijving van het project. In de vierde kolom staan de besluiten genoemd waarvoor mer-verplichtingen gelden. Het gaat om besluiten waarmee de toestemming voor het project wordt verleend. In dit geval is dat het omgevingsplan. Of er voor het besluit een mer-plicht of een mer-beoordelingsplicht geldt, volgt uit de tweede en derde kolom. Als het project voldoet aan de voorwaarden van de tweede kolom, geldt een mer-plicht. Anders geldt een mer-beoordelingsplicht, tenzij ook in de derde kolom voorwaarden staan. 4.1.2
Toetsing
Project-mer-beoordeling Het bevoegd gezag neemt het resultaat van de beoordeling of sprake is van aanzienlijke milieueffecten, bedoeld in artikel 16.43, tweede lid, van de wet, met de bijbehorende motivering op in het besluit en, voor zover hier sprake van is, in het ontwerp van het besluit. In de motivering van de beslissing wordt in ieder geval verwezen naar: de relevante criteria van bijlage III bij de mer-richtlijn; als is beslist dat geen milieueffectrapport moet worden gemaakt: 1. de kenmerken en maatregelen, bedoeld in artikel 11.10, derde lid, als degene die voornemens is het project uit te voeren deze heeft voorgesteld; en 2. het moment waarop die maatregelen moeten zijn gerealiseerd. Op 14 oktober 2024 is een mer-beoordeling uitgevoerd door BügelHajema Adviseurs. Belangrijkste uitkomst van de beoordeling is dat het project niet mer-plichtig is. Het onderzoek is bijgevoegd als Bijlage 3. 4.1.3
Conclusie
Uit de mer-beoordeling is gebleken dat de gevolgen van het uitvoeren van de activiteit op de fysieke leefomgeving geen aanleiding geven tot het opstellen van een mer-rapportage en dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies.
4.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
4.2.1
Wettelijk kader
De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. Artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist. Een stedelijke ontwikkeling is gedefinieerd als "de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is." Als een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt rekening gehouden met: a.
de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en
23
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
b.
als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen in die behoefte te voorzien.
4.2.2
Toetsing
Bij het bepalen óf en hoe de Ladder moet worden toegepast zijn de volgende aspecten van belang: 1. 2. 3. 4. 5.
Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied?
1. Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? De eerste vraag bij de Laddertoets is of er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling bepaalt men door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Met het voornemen worden 12 nieuwe woningen mogelijk gemaakt. Uit jurisprudentie blijkt dat er vanaf 12 woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Daarmee is er sprake van een stedelijke ontwikkeling. 2. Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? De vervolgvraag is of de stedelijke ontwikkeling 'nieuw' is. De Laddertoets geldt alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet dan worden of sprake is van een nieuw of groter beslag op de ruimte of dat er op een andere manier wezenlijke ruimtelijke effecten ontstaan door het plan, bijvoorbeeld door een functiewijziging. Van nieuw beslag op de ruimte is in het beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Voorziet het plan in de toevoeging van een gebouw, dan ligt de ondergrens 'in beginsel' bij een bruto-vloeroppervlakte van minder dan 500 m2 . Voor ontwikkelingen in de vorm van een terrein is 'in beginsel' geen sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als het ruimtebeslag minder dan 500 m2 bedraagt.
De voorgenomen ontwikkeling betreft de realisatie van 12 nieuwe woningen. Woningen zijn toegestaan in het huidige planologisch regime. Echter, het aantal woningen van het voornemen is meer dan planologisch is toegestaan. Deze extra woningen zijn daarmee niet mogelijk. Het voornemen maakt meer bebouwing mogelijk dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Er kan worden geconcludeerd dat er met het voornemen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. 3. Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? Wanneer sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, moet de behoefte aan die ontwikkeling worden gemotiveerd. De behoefte moet worden bepaald binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied van de ontwikkeling. De aard en omvang van de ontwikkeling zijn leidend voor het schaalniveau waarop de ruimtebehoefte moet worden afgewogen. Het voornemen richt zich tot uitbreiding binnen het bestaand stedelijk gebied. Uit de gemeentelijke woonvisie blijkt dat vanuit de dorpskern Klijndijk voorzieningen goed bereikbaar zijn. Klijndijk behoort zelf qua voorzieningenniveau tot een middelgrote kern. De aard en omvang van het voornemen zijn naar verhouding klein. Het ruimtelijk verzorgingsgebied van de woningen is daarmee beperkt tot een lokale schaal. 4.
Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? Uit de toetsing aan het gemeentelijk woonbeleid (3.3.2.1) blijkt dat het voornemen in lijn is met de vraag
24
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
naar woningen, zowel in woningvorm als aantal. Er kan geconcludeerd worden dat er behoefte is aan de voorgenomen ontwikkeling. 5. Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied? Op basis van de provinciale omgevingsverordening is het voornemen gelegen in bestaand stedelijk gebied. De voorgenomen ontwikkeling sluit goed aan bij de omgeving. In de huidige situatie is het werkingsgebied al bestemd voor woningbouw. Wel betreft het voornemen de toevoeging van 12 woningen waar dit volgens de huidige planologische regeling niet toegestaan is. De fysieke insluiting van het voornemen tussen de bestaande woonwijk ten oosten, de gebouwen ten noorden en de Hoofdweg ten westen maakt dat het plan binnen het bestaand stedelijk gebied valt. 4.2.3
Conclusie
Uit het voorgaande blijkt dat de nieuwe ontwikkeling voorziet in een behoefte en dat die behoefte wordt opgevangen in bestaand stedelijk gebied. Hiermee voldoet het voornemen aan de uitgangspunten voor zorgvuldig ruimtegebruik.
4.3
Beschermingszones radioastronomie
4.3.1
Wettelijk kader
Rijk In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft het Rijk 21 nationale belangen geformuleerd (zie ook 3.1.1). Dit zijn belangen die het lokale, regionale en provinciale niveau ontstijgen en vragen om nationale politiek-bestuurlijke aandacht. Eén van die belangen is het waarborgen en versterken van een aantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat. Voor dit vestigingsklimaat is de radioastronomie van belang. De NOVI geeft hierover aan: "Nederland wil in verschillende vakgebieden (onder andere radio-astronomie) tot de wereldtop blijven behoren. De opgave in deze is om essentiële grootschalige wetenschappelijke infrastructuur, die voor haar functioneren afhankelijk is van een storingsvrije omgeving, te beschermen door een storingsvrije omgeving te waarborgen." Het Rijk ziet erop toe dat de kwaliteit van deze infrastructuur binnen de leefomgeving gewaarborgd blijft. Provincie De provincie wil garanderen dat de radioastronomie zich kan blijven ontwikkelen en dat verstoring van activiteiten die daarmee samenhangen wordt voorkomen. Om dat te bewerkstelligen, liggen er beschermingszones rondom de LOFAR-radiotelescoop, waar beperkingen gelden inzake de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden ter voorkoming van elektromagnetische straling. Een kernbegrip hierbij is het begrip 'verstoring'.
Elektrische en elektronische apparatuur zendt, onbedoeld, radiogolven uit en kan de systemen van het Nederlands Instituut voor Radio Astronomie (ASTRON) storen. Deze soort storing valt in de categorie Elektro-Magnetische Compatibiliteit (EMC). Ook al voldoet de apparatuur aan de geldende EMC emissie normen, toch kunnen ze zwakke signalen uit het heelal storen. Echter, voor dit soort zwakke signalen heeft LOFAR nu juist zijn grote gevoeligheid gekregen. Deze zeer zwakke signalen uit het heelal worden dan als het ware overstemd door de, op aarde geaccepteerde, signalen. Vanwege genoemd effect is er een veilige minimumafstand nodig radiogolven uitzendende apparatuur en LOFAR. De mate van verstoring is dus gekoppeld aan elektromagnetische straling van een bron. Er is sprake van twee zones met elk een verschillend beschermingsniveau. Een ruimtelijk plan kan, voor zover deze gebieden bestrijkt die op de bij de Provinciale omgevingsverordening Drenthe behorende kaart D8 zijn aangeduid als 'Zonering radioastronomie zone I', alleen voorzien in nieuwe bebouwings- en gebruiksmogelijkheden als hierbij geen elektromagnetische straling ontstaat die een storend effect heeft op de waarnemingen van de radiotelescopen in die gebieden.
25
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Een ruimtelijk plan kan, voor zover dat gebieden bestrijkt die op de bij de Provinciale omgevingsverordening Drenthe behorende kaart D8 zijn aangeduid als 'Zonering radioastronomie zone II', alleen voorzien in bedrijfsvestiging, -uitbreiding, intensivering van verkeer en andere activiteiten als hierbij geen elektromagnetische straling ontstaat die een storend effect heeft op de waarnemingen van de radiotelescopen in die gebieden. Voor een ruimtelijk plan die binnen zone I en II van de LOFAR-radiotelescoop ligt, is een advies van ASTRON nodig. Uit de Provinciale omgevingsverordening Drenthe volgt dat dit ook geldt voor een ruimtelijk plan die voorziet in ontwikkelingen binnen een straal van twee kilometer rondom een LOFAR-buitenstation. De locaties van deze buitenstations en de bijbehorende beschermingszones zijn aangegeven op de website van ASTRON. ASTRON ASTRON heeft op haar website tevens kaarten gepubliceerd met normen voor elektromagnetische straling (EMC). Deze zijn relevant voor windparken, zonneparken en kleine windmolens. Er wordt uitgegaan van groene, gele en rode zones. In de rode zones (Elektrische veldsterkte (flux) < 20 dBµV/m) moeten initiatiefnemers extra maatregelen treffen. Inmiddels is veel ervaring opgedaan met zonneparken in rode zones en is een radiostille windturbine ontwikkeld.
Van kleine windmolens is bekend dat de meeste types in de rode zones kunnen worden geplaatst. In gele zones (Elektrische veldsterkte (flux) = 30-50 dBµV/m) zijn de maatregelen vaak beperkt. De meeste zonneparken kunnen aan de hier geldende norm voldoen. Voor een windturbine gaat het met name om het toepassen van een radiostille lamp voor de luchtvaartverlichting en eventueel extra afscherming van de sensoren in de nacelle. Van de kleine windmolens voldoen alle types reeds aan de gele norm en een enkele ook aan de rode norm. In de groene zones (Elektrische veldsterkte (flux) = 30-50 dBµV/m) zijn meestal geen of zeer beperkte maatregelen nodig. In alle gevallen geldt dat voor windparken, zonneparken en kleine windmolens een advies van ASTRON nodig is en dat het omgevingsplan moet voorzien in een beschermende regeling. 4.3.2
Toetsing
Het werkingsgebied van het voornemen bevindt zich buiten de genoemde beschermingszones voor radioastronomie, verder onderzoek is niet nodig. 4.3.3
Conclusie
Radioastronomie vormt geen belemmering voor het voornemen.
4.4
Duurzaamheid
4.4.1
Wettelijk kader
In bijlage 1 van de Omgevingswet (Ow) is het begrip duurzame ontwikkeling gedefinieerd. Het gaat om "een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen." Artikel 1.3 en 2.1 Ow borgen het belang van duurzaamheid. In artikel 1.3 zijn de maatschappelijke doelen van de wet verwoord: "Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: a. b.
bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, en doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften."
Artikel 2.1 geeft aan dat een bestuursorgaan zijn taken en bevoegdheden op grond van de wet uitoefent met het oog op de doelen van de wet, tenzij daarover specifieke regels zijn gesteld. Artikel 1.3 geeft ook richting aan de voor burgers en bedrijven opgenomen zorgplicht in artikel 1.6 Ow,
26
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
namelijk dat men "voldoende zorg draagt voor een goede leefomgeving". Met deze bepalingen wordt een duurzame ontwikkeling voor het gehele domein van de fysieke leefomgeving geborgd. Het vergt een samenhangende benadering vanaf het begin van de planvorming van alle relevante belangen, waaronder: ruimte, water, natuur, gezondheid en wonen. 4.4.2
Toetsing
Het voornemen houdt rekening met verschillende duurzaamheidsaspecten en belangen, zoals beschreven in artikel 1.3 van de Omgevingswet. Zo is er aandacht voor het belang van ruimte, water, natuur, gezondheid en wonen. Op het gebied van water is er bij de inrichting van het plangebied rekening gehouden met klimaatadaptatie (zie ook paragraaf 4.16). Door voldoende groen en waterdoorlatende verharding te gebruiken, wordt het gebied beter bestand tegen wateroverlast bij hevige regenval. Ook natuur is meegewogen in het plan (zie paragraaf 4.7). De bestaande groenstructuur en bomen blijven zoveel mogelijk behouden en worden geïntegreerd in de nieuwe situatie. Er is onderzocht in hoeverre dit initiatief effect heeft op de natuur. Het geheel komt de biodiversiteit en de kwaliteit van de leefomgeving ten goede. Verder speelt het plan in op het belang van een gezonde leefomgeving (zie paragraaf 4.5). De groene, autoluwe inrichting nodigt uit tot bewegen en ontmoeten, wat een positief effect kan hebben op de gezondheid van bewoners. Qua energiezuinigheid zullen de nieuwe woningen voldoen aan de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Daarmee wordt bijgedragen aan de energietransitie en het terugdringen van CO2-uitstoot. Tot slot is er oog voor de toekomstige woningbehoefte.
Het plan voorziet in verschillende woningtypen die geschikt zijn voor meerdere doelgroepen en levensfasen. Hiermee wordt ingespeeld op demografische ontwikkelingen en veranderende woonwensen. Daarmee draagt het plan bij aan een duurzame ontwikkeling, waarbij de behoeften van de huidige generatie worden vervuld zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Dit sluit aan op de integrale benadering van duurzaamheid, zoals beoogd in de Omgevingswet. 4.4.3
Conclusie
Het voornemen is in lijn met de doelen van een duurzame ontwikkeling, zoals bedoeld in de Omgevingswet. Hiermee is sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wat betreft duurzaamheid.
27
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
4.5
Gezondheid
4.5.1
Wettelijk kader
Een van de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet (Ow) is een gezonde fysieke leefomgeving (artikel 1:3 Ow, zie ook 4.4.1). In artikel 2.1 lid 4 Ow is bepaald dat het bevoegd gezag bij de evenwichtige toedeling van functies (in het omgevingsplan) in ieder geval rekening houdt met het belang van het beschermen van de gezondheid. Voorzorg kan daarbij een rol spelen. Naast de gezondheidsbescherming kan het bevoegd gezag het belang van gezondheidsbevordering meewegen. Zo heeft de fysieke leefomgeving positieve gezondheidseffecten als deze uitnodigt tot gezond gedrag en mensen stimuleert tot meer bewegen, gezonder eten en elkaar ontmoeten. De GGD kan hierbij adviseren. Het Rijk stelt ondergrenzen voor de bescherming van de gezondheid. Bijvoorbeeld via instructieregels of omgevingswaarden voor geluid, luchtkwaliteit, geur en waterkwaliteit. In het omgevingsplan werken deze randvoorwaarden door. 4.5.2
Toetsing
In het kader van dit initiatief wordt met name gekeken naar aspecten van een gezond leefmilieu, zoals de aanwezigheid van geur, geluid, een goed functionerend rioleringssysteem en voldoende waterkwaliteit en -kwantiteit. Daarnaast zijn biodiversiteit, natuurinclusief bouwen, een schone bodem, toegankelijkheid, wandel- en fietsmogelijkheden, een groene en rustige omgeving en veiligheid relevante factoren die bijdragen aan een gezonde leefomgeving. Eveneens zijn het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en lichthinder aandachtspunten. Veel van deze aspecten, zoals geluid, geur, bodem en water, komen in andere paragrafen van deze toelichting uitgebreid aan bod. Hier wordt getoetst of het plan voldoet aan de geldende normen en eisen vanuit de regelgeving. Inrichting plangebied Qua toegankelijkheid en inclusiviteit is het plan zodanig opgezet dat het gebied goed bereikbaar is voor alle gebruikers. Er zijn voldoende wandel- en fietspaden en de inrichting van de openbare ruimte is overzichtelijk en verkeersveilig. Het behoud en de versterking van groen in de wijk draagt bij aan een rustige en natuurlijke omgeving, die uitnodigt tot bewegen, spelen en ontmoeten. Dit heeft positieve effecten op zowel de fysieke als mentale gezondheid. Gewasbeschermingsmiddelen Gewasbeschermingsmiddelen worden met name door agrarische bedrijven gebruikt. In de omgeving zijn gronden in agrarisch gebruik.
Het meest nabij gelegen agrarisch gebied ligt op een afstand van ruim 25 m (ten westen van het plangebied). Uit jurisprudentie blijkt dat er 50 meter afstand gehouden dient te worden van agrarische functies. Gezien de planologisch-juridische situatie waarin op dit moment een woonbestemming is toegestaan en er bestaande woningen op kortere afstand van de agrarische gronden aanwezig zijn is er geen sprake van een verslechtering van het woon- en leefklimaat ter plaatse. In 2016 stonden op dezelfde locatie woningen. Daarnaast zijn driftreducerende maatregelen verkend. Hierbij is onder andere gekeken naar hagen. Dit is uit stedenbouwkundig oogpunt niet gewenst op deze locatie. Daarnaast wordt het agrarisch gebruik niet beperkt door de komst van het voornemen, gezien er al sprake is van een bouwvlak met een woon- en gemengde functie op een kortere afstand. Ook bevindt zich een weg tussen de agrarische percelen en het plangebied. Al met al zorgt het plan niet voor een verslechtering van het woon- en leefklimaat als gevolg van gewasbeschermingsmiddelen.
28
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
Lichthinder Ten aanzien van lichthinder wordt de Richtlijn Lichthinder 2020 van het NSVV geraadpleegd. Deze richtlijn geeft aan hoeveel licht er redelijkerwijs buiten het terrein waar de verlichting is aangebracht mag uitstralen. Deze dient ter bescherming van direct omwonenden. Gewerkt wordt met 5 ecologische zones. E0 betreft de intrinsiek duistere gebieden, E4 de gebieden met een hoge omgevingshelderheid. Hierbij kan men denken aan steden zoals Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag. Klijndijk valt volgens de Omgevingsdienst onder omgevingszone E2. Voor deze zone zijn de volgende grenswaarden van toepassing: verlichtingssterkte Ev tussen 7 en 23 uur: maximaal 5 lux; verlichtingssterkte Ev tussen 23 en 7 uur: maximaal 1 lux; lichtsterkte I tussen 7 en 23 uur: maximaal 7500 candela; lichtsterkte I tussen 23 en 7 uur: maximaal 500 candela; Upward Light Ratio maximaal 0,025 (2,5%). In het uitvoeringsstadium wordt bezien of er sprake is van lichthinder vanuit de omgeving, en kan vervolgens worden getoetst aan de grenswaarden. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat in de omgeving geen bedrijvigheid of activiteit (zoals felverlichte reclame-uitingen, terreinverlichting) aanwezig is waardoor de bovenstaande grenswaarden worden overschreden. Maatwerkvoorschriften zijn in dit kader niet nodig.
Advies GGD Tot slot heeft de GGD een aantal adviezen gegeven zoals hieronder weergegeven (Bijlage 4): zorg voor een goed binnenklimaat; voorkom hittestress; bouw levensloopbestendig; heb aandacht voor de bodemkwaliteit; heb aandacht voor het effect van gebouwen en woningen op de omgeving. Ten aanzien van de bovenstaande adviezen kan worden aangegeven dat er ruimte is voor bomen en beplanting, voor waterberging/compensatie (hittestress) en de woningen levensloopbestendig zijn. Dit is beschreven in hoofdstuk 2 (nieuwe situatie). Ten aanzien van geluid en bodem zijn de nodige onderzoeken verricht, waaruit blijkt dat voldaan kan worden aan de wettelijke eisen. De zorg voor een goed binnenklimaat betreft met name zaken die ten tijde van de bouwaanvraag aan de orde kunnen komen. 4.5.3
Conclusie
Er wordt zoals hierboven beschreven rekening gehouden met het aspect gezondheid in de planvorming. Hiermee is sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wat betreft gezondheid.
4.6
Verkeer & Parkeren
4.6.1
Wettelijk kader
De regels in het omgevingsplan moeten leiden tot een evenwichtige toedeling van functie aan locaties (artikel 2.1 Omgevingswet). Bij een voorgenomen ontwikkeling moet daarom onder meer beoordeeld worden wat de effecten zijn op de verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid binnen en rond het plangebied. Het kader voor die beoordeling wordt gevormd door het Gemeentelijk verkeer- en vervoersplan Borger-Odoorn 2019-2029, de parkeernormen die in het omgevingsplan zijn opgenomen en/of de kencijfers van de CROW. Sinds (augustus) 2024 zijn de nieuwe parkeerkencijfers beschikbaar van de CROW. Deze cijfers worden hieronder gebruikt.
29
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22g Klijndijk, Klijnstraat
4.6.2
Toetsing
Het voornemen zorgt voor een toename van verkeer en parkeren. Daarnaast wordt er een ontsluiting toegevoegd vanaf de Hoofdweg ten behoeve van parkeervoorzieningen. Verkeer Aan de hand van kencijfers van de CROW wordt de toename van de gemotoriseerde verkeersbewegingen bepaald. Hierbij wordt gekeken naar het type woning, de stedelijkheid van de gemeente en de ligging van de locatie binnen of buiten de bebouwde kom. Daarnaast is er met de nieuwe CROW kencijfers een onderverdeling in woonoppervlakte aangebracht. Gemeente Borger-Odoorn is niet stedelijk volgens het CBS. Het gebied bevindt zich in de resterende bebouwde kom. Het woningaanbod bestaat uit: 4 huurwoningen, 4 koopwoningen en 4 sociale huurwoningen. Telkens is de helft van het bovengenoemde aantal ofwel een bovenwoning met kap (appartement type 2, 92,8 m2 in Bijlage 2), ofwel een appartement op de begane grond (appartement type 1, 72 m2 in Bijlage 2). De sociale huurwoningen bevinden zich in de twee-onder-één-kap zoals te zien in de inrichtingstekening. Dit vertaalt zich naar de volgende categorieën uit de kencijfers van de CROW: Huur, huis, sociale huur, 2x; Huur, appartement, sociale huur, <75 m2 , 2x; Huur, huis, vrije sector, 2x; Huur, appartement, vrije sector, <75 m2 , 2x; Koop, huis, tussen/hoek, 2x; Koop, appartement, <75 m2 , 2x; Daarnaast worden vier sociale huurwoningen gesloopt.