Stand Dutch TechZone
Tekst van het document
Kijken we naar de ontwikkeling van de gemiddelde afstand tot 32 verschillende typen voorzieningen die worden bijgehouden, dan valt op dat de DTZ en de referentieregio structureel boven Nederland uitkomen en dat er nagenoeg dezelfde ontwikkeling heeft plaatsgevonden terwijl Nederland nagenoeg gelijk bleef. In 2021 was de gemiddelde afstand gedaald in de DTZ, in 2022 is de gemiddelde afstand echter weer met 50 meter toegenomen. Niet alleen de afstand tot voorzieningen is groter in de DTZ. Ook het aanbod aan voorzieningen is gemiddeld lager. De afstand tot voorzieningen en het aantal voorzieningen is echter niet de enige graadmeter voor een aantrekkelijke regio. Veel mensen verhuizen juist
naar de regio voor de rust. Bovendien zegt afstand niet veel over de reistijd of toegankelijkheid.
Afstand tot detailhandel en horeca 2022
Afstand tot onderwijs en kinderopvang 2022
5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0
4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0
Afstand tot grote supermarkt
afstand tot warenhuis
Dutch Techzone
Afstand tot café Afstand tot e.d. restaurants Referentieregio
Afstand tot hotels e.d.
Afstand tot basisschool
Nederland
Dutch Techzone
Afstand tot voorzieningen vrije tijd en cultuur 2022
Afstand tot kinderdagverblijf
Referentieregio
Afstand tot buitenschoolse opvang
Nederland
Afstand tot groenvoorziening 2022 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0
30 25 20 15 10 5 0
Dutch Techzone Bron: CBS
afstand tot voortgezet onderwijs
Referentieregio
Dutch Techzone
Nederland
Referentieregio
Nederland
Bron: CBS
38
Gemiddelde afstand tot voorzieningen (2018-2022)
Aantal voorzieningen detailhandel en horeca
10
160 140 120 100 80 60 40 20 0
8 6 4 2
Aantal grote supermarkt binnen 5km
0 2018
2019 Dutch Techzone
2020 Referentieregio
2021
2022 Nederland
Aantal Aantal café e.d. Aantal warenhuizen binnen 5km restaurants binnen 20km binnen 5 km
Dutch Techzone
Aantal onderwijs en opvangvoorzieningen 2022
Referentieregio
Aantal hotels binnen 20km
Nederland
Aantal voorzieningen vrije tijd en cultuur
50
25
40
20
30
15 10
20
5
10
0
0 Aantal basisschool Aantal voortgezet Aantal Aantal onderwijs kinderdagverblijven buitenschoolse binnen 5km opvang binnen 5km Dutch Techzone Bron: CBS
Referentieregio
Aantal musea|Binnen 20 km
Nederland
Aantal podiumkunsten totaal|Binnen 20 km
Dutch Techzone
Aantal Aantal bioscopen|Binnen attracties|Binnen 20 km 20 km
Referentieregio
Nederland
Bron: CBS
39
8.
Zorg en welzijn
Gezondheid De gezondheid van inwoners speelt een belangrijke rol in het geheel van de brede welvaart. De regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe wil zich inzetten voor goede zorg en ondersteuning voor alle inwoners van de regio, het opleiden van gekwalificeerd zorgpersoneel en oog hebben voor de behoeften van ouderen en kinderen. Uit de indicatoren van de brede welvaartsmonitor blijkt hier ook goede reden toe. De indicatoren die met de gezondheid te maken hebben scoren lager dan gemiddeld in Nederland. In onderstaande grafiek staan de percentages van volwassenen (18+) die hun eigen gezondheid ervaren als goed of zeer goed. Wat opvalt is dat de DTZ als geheel lager scoort dan gemiddeld in Nederland en de referentieregio, maar dat de onderliggende verschillen tussen gemeenten groot zijn.
Net als bij de economische indicatoren zien we voor de gezondheidsindicatoren het patroon dat Hardenberg boven gemiddeld scoort en Emmen onder gemiddeld. Ook Borger-Odoorn scoort goed op de ervaren gezondheid. Kijken we naar een aantal gezondheidsindicatoren, dan zien we dat het aandeel volwassenen met psychische klassen in alle DTZ gemeenten lager ligt dan landelijk gemiddeld. Op de overige indicatoren scoort de regio (en de onderliggende gemeenten) echter hoger dan gemiddeld. Er zijn relatief meer mensen met één of meer langdurige aandoeningen en meer mensen met (ernstig) overgewicht. Opvallend is het hoge aandeel inwoners met overgewicht, 60% tegenover 50% landelijk. In Emmen ligt dit aandeel op tweederde van de bevolking, waarbij meer dan een kwart van de bevolking (28%) last heeft van ernstig overgewicht (obesitas). Maar ook in Hardenberg, de relatief best scorende gemeente, scoort op beide indicatoren hoger dan gemiddeld. Gezondheidsproblemen 2022
74 72 70 68 66 64 62 Ervaren gezondheid (goed/zeer goed) Borger-Odoorn
Coevorden
Emmen
Hardenberg
Hoogeveen
Dutch Techzone
Referentieregio
Nederland
% personen van 18 jaar en ouder
% personen van 18 jaar en ouder
Ervaren gezondheid 2022 80 60 40 20 0 Psychische klachten (MHI5<=60)
Eén of meer langdurige aandoeningen
Overgewicht
Borger-Odoorn
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Dutch Techzone
Nederland
Ernstig overgewicht (obesitas) Hardenberg
Bron: GGD, RIVM en CBS Bron: GGD, RIVM en CBS
40
Dat er onder de bevolking meer dan gemiddeld gezondheidsproblemen en vooral overgewicht voordoen lijkt een logisch gevolg van de minder gezonde lifestyle van bewoners uit de DTZ. In onderstaande grafiek is te zien dat bewoners uit de DTZ gemiddeld minder sporten en meer roken en drinken. Uit het regiobeeld voor de Zorg in Drenthe blijkt dat de lifestyle in de provincie sterk samenhangt met opleidingsniveau.
% personen van 18 jaar en ouder
Lifestyle 2022 60 50 40 30 20 10 0
Borger-Odoorn
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Dutch Techzone
Nederland
De mindere gezondheid in de regio lijdt ertoe dat er ook meer (mantel)zorg nodig is. Ongeveer 14% van de volwassenen in de DTZ verleent mantelzorg. Dit ligt net iets boven het gemiddelde in Nederland (13,4%). De onderliggende verschillen tussen gemeenten zijn hierbij klein. Echter wanneer we kijken naar het aandeel van mantelzorgers dat aangeeft (zeer) zwaar belast te zijn, zien we dat de verschillen groter worden. Vooral in Emmen en Coevorden zijn de mantelzorgers zwaar belast. Van de DTZ gemeenten scoort alleen Hardenberg onder het landelijk gemiddelde. Ook het aantal uur per week dat een mantelzorger kwijt is aan zorgverlening wisselt flink. In Emmen en Hoogeveen is een mantelzorger 16 uur of meer kwijt per week. Meer dan een tiende van de volwassen bevolking in deze gemeenten is dus twee volledige werkdagen bezig met mantelzorg. Dit verklaart mogelijk voor een deel de relatief lagere arbeidsparticipatie in de DTZ. Lang niet iedereen heeft tijd om (extra) te werken. Daar komt bij dat met de verwachte krimp van de potentiële beroepsbevolking ook het potentieel aan mantelzorgers zal afnemen, wat in combinatie met de vergrijzing juist zal lijden tot extra druk voor zowel de reguliere zorg als de mantelzorgers.
Hardenberg
Bron: GGD, RIVM en CBS
41
35 30 25 20 15 10 5 0
Afstand tot zorgvoorzieningen 2022 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0
16 Uren per week
% personen van 18 jaar en ouder
Mantelzorg 2022
14 12 10 8 6 4 2
Mantelzorger
0
Zwaar belaste mantelzorgers Mantelzorg geven|Uren mantelzorg per week Bron: GGD, RIVM en CBS
Afstand tot huisartsenpost
Afstand tot zorg
Afstand tot ziekenhuis incl buitenpoliekliniek
De afstand tot voorzieningen in de zorg ligt gemiddeld hoger in de DTZ dan in Nederland. Inwoners van de DTZ moeten meer afstand afleggen om een huisarts of ziekenhuis te bezoeken. Het verschil in afstand wisselt tussen de 500 meter (huisartsen) en 3,4 km (ziekenhuizen incl. buitenpolikliniek). Naast dat bewoners van de DTZ verder moeten reizen, hebben ze ook minder aanbod aan zorgvoorzieningen. Als we kijken naar het aantal voorzieningen binnen een straal van 5 km (huisartsen) en 20 km (ziekenhuizen) valt op dat er in Nederland relatief (veel) meer voorzieningen in de buurt liggen dan in de DTZ en referentieregio. Het grootste verschil is te zien bij het aantal huisartsen binnen 5 km. Ook binnen de regio zijn er verschillen te zien.
Afstand tot ziekenhuis excl buitenpolikliniek Bron: CBS
42
Aantal zorgvoorzieningen 2022 18
Arbeidsmarktspanning Zorg en Welzijn (2016-2023) 7 6 5 4 3 2 1 0
16 14 12 10
8 6 4
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2 0
Drenthe
Regio Zwolle
Nederland
Zeer krap
Krap
Gemiddeld
Ruim Bron: CBS Aantal huisartsen binnen 5km Aantal ziekenhuis incl buitenpolikliniek binnen 20km Aantal ziekenhuisen excl buitenpolikliniek binnen 20km Bron: CBS
Werkgelegenheid Om passende zorg te kunnen leveren is het belangrijk dat er voldoende opgeleid personeel beschikbaar is. Daarnaast is er met de aankomende vergrijzing van de bevolking een groeiende vraag naar zorgpersoneel. Wanneer we kijken naar de arbeidsmarktspanning van de beroepsklasse zorg en welzijn dan valt op dat over de jaren de krapte op de arbeidsmarkt in deze beroepen flink is toegenomen. In 2023 werden beide arbeidsmarktregio’s (Drenthe en Zwolle) als ‘zeer krap’ getypeerd. Wel is de arbeidsmarktspanning lager dan gemiddeld in Nederland.
Opleidingen in de zorg In de Dutch Techzone volgde in 2022 ongeveer een derde (33%) van de woonachtige mbo-studenten een opleiding gerelateerd aan zorg en welzijn. Dit aandeel ligt structureel iets boven het landelijk gemiddelde (31%), maar het verschil neemt de laatste jaren af. De Dutch Techzone telde in 2022 3.712 zorg en welzijn studenten. Dit was een daling van 13 studenten ten opzichte van 2021, maar een stijging van 90 studenten ten opzichte van 2020.
43
vierder kwartaal van 2023 woonde 95,4% van 70-plussers zelfstandig. Opvallend is ook het sterke effect van de coronacrisis.
Aantal studenten MBO Zorg en Welzijn (2018-2022) 3.750
35%
3.700
33%
3.650 3.600
31%
3.550
29%
3.500
27%
3.450 3.400
25% 2018
2019
2020
Absoluut Dutch Techzone
2021
2022
Relatief Dutch Techzone
Relatief Nederland
Ouderen (70+) die zelfstandig thuiswonen (2018-2023) 95,6% 95,5%
95,4% 95,3% 95,2% 95,1% 95,0%
94,9% 94,8%
Ouderen
94,7% 94,6%
eerste kwartaal 2018 tweede kwartaal 2018 derde kwartaal 2018 vierde kwartaal 2018 eerste kwartaal 2019 tweede kwartaal 2019 derde kwartaal 2019 vierde kwartaal 2019 eerste kwartaal 2020 tweede kwartaal 2020 derde kwartaal 2020 vierde kwartaal 2020 eerste kwartaal 2021 tweede kwartaal 2021 derde kwartaal 2021 vierde kwartaal 2021 eerste kwartaal 2022 tweede kwartaal 2022 derde kwartaal 2022 vierde kwartaal 2022 eerste kwartaal 2023 tweede kwartaal 2023 derde kwartaal 2023 vierde kwartaal 2023
Bron: DUO
Zoals te zien was in het onderdeel demografie, gaat de bevolkingspopulatie vergrijzen. Het aantal ouderen in de DTZ groeit sterk. Het ouder worden gaat in de regio gepaard met een lagere ervaren gezondheid en meer fysieke en mentale aandoeningen evenals een afname in de participatie (Regiobeeld Drenthe, 2023). Vanwege het groeiende aandeel ouderen in de samenlevingen zal de druk op de zorg toenemen. Om de druk op de zorg zoveel mogelijk te verlagen is het o.a. belangrijk dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. In onderstaande grafiek is te zien dat dit in de Dutch Techzone bovengemiddeld goed lukt, al is het verschil met Nederland klein. In het
Dutch Techzone
Referentieregio
Nederland
Bron: CBS
44
Jongeren De laatste jaren is er een daling te zien in het aantal jeugdzorgtrajecten binnen de DTZ. Het is onduidelijk wat hier de verklaring voor is. Deze daling is namelijk in veel mindere mate zichtbaar in Nederland en de referentieregio. Uit het gezondheidsonderzoek COVID-19 van het RIVM blijkt dat er niet tot nauwelijks minder behoefte is aan hulp onder jongeren in Nederland. Zo is er bijvoorbeeld juist een toename in het aantal mentale klachten. Wel wordt er aangegeven dat jongeren steeds minder om hulp vragen of minder goed passende hulp kunnen vinden. Ondanks dat het aantal jeugdzorgtrajecten afneemt in de Dutch Techzone, nemen de gerealiseerde kosten juist toe.
Ontwikkeling totaal aantal jeugdzorgtrajecten (2015-2023) 140 130 120 110 100 90 80
Dutch Techzone
Aantal jeugdzorgtrajecten Dutch Techzone 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0
Bron: CBS
Referentieregio
Nederland
Bron: CBS
Aandeel jongeren (<18 jaar) met jeugdzorg (2015-2023) 13,0% 12,0% 11,0% 10,0% 9,0% 8,0%
Dutch Techzone
Referentieregio
Nederland
45
Bron: CBS
Gerealiseerde kosten jeugdzorg Dutch Techone x € 1.000 (2018-2022) 90.000 88.000 86.000 84.000 82.000 80.000 78.000 76.000 74.000 72.000 70.000 68.000 2018
2019
2020
2021
2022*
Bron: CBS
46