CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Stand Dutch TechZone

RAAD: Lijst ingekomen stukken 30 mei 2024, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Raadsbrief inzake Jaarverslag 2023, Jaarplan 2024 en stand 2024 Dutch TechZone11.669 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Kijken we naar de ontwikkeling van de gemiddelde afstand tot 32 verschillende typen voorzieningen die worden bijgehouden, dan valt op dat de DTZ en de referentieregio structureel boven Nederland uitkomen en dat er nagenoeg dezelfde ontwikkeling heeft plaatsgevonden terwijl Nederland nagenoeg gelijk bleef. In 2021 was de gemiddelde afstand gedaald in de DTZ, in 2022 is de gemiddelde afstand echter weer met 50 meter toegenomen. Niet alleen de afstand tot voorzieningen is groter in de DTZ. Ook het aanbod aan voorzieningen is gemiddeld lager. De afstand tot voorzieningen en het aantal voorzieningen is echter niet de enige graadmeter voor een aantrekkelijke regio. Veel mensen verhuizen juist

naar de regio voor de rust. Bovendien zegt afstand niet veel over de reistijd of toegankelijkheid.

Afstand tot detailhandel en horeca 2022

Afstand tot onderwijs en kinderopvang 2022

5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0

4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0

Afstand tot grote supermarkt

afstand tot warenhuis

Dutch Techzone

Afstand tot café Afstand tot e.d. restaurants Referentieregio

Afstand tot hotels e.d.

Afstand tot basisschool

Nederland

Dutch Techzone

Afstand tot voorzieningen vrije tijd en cultuur 2022

Afstand tot kinderdagverblijf

Referentieregio

Afstand tot buitenschoolse opvang

Nederland

Afstand tot groenvoorziening 2022 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

30 25 20 15 10 5 0

Dutch Techzone Bron: CBS

afstand tot voortgezet onderwijs

Referentieregio

Dutch Techzone

Nederland

Referentieregio

Nederland

Bron: CBS

38

Gemiddelde afstand tot voorzieningen (2018-2022)

Aantal voorzieningen detailhandel en horeca

10

160 140 120 100 80 60 40 20 0

8 6 4 2

Aantal grote supermarkt binnen 5km

0 2018

2019 Dutch Techzone

2020 Referentieregio

2021

2022 Nederland

Aantal Aantal café e.d. Aantal warenhuizen binnen 5km restaurants binnen 20km binnen 5 km

Dutch Techzone

Aantal onderwijs en opvangvoorzieningen 2022

Referentieregio

Aantal hotels binnen 20km

Nederland

Aantal voorzieningen vrije tijd en cultuur

50

25

40

20

30

15 10

20

5

10

0

0 Aantal basisschool Aantal voortgezet Aantal Aantal onderwijs kinderdagverblijven buitenschoolse binnen 5km opvang binnen 5km Dutch Techzone Bron: CBS

Referentieregio

Aantal musea|Binnen 20 km

Nederland

Aantal podiumkunsten totaal|Binnen 20 km

Dutch Techzone

Aantal Aantal bioscopen|Binnen attracties|Binnen 20 km 20 km

Referentieregio

Nederland

Bron: CBS

39

8.

Zorg en welzijn

Gezondheid De gezondheid van inwoners speelt een belangrijke rol in het geheel van de brede welvaart. De regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe wil zich inzetten voor goede zorg en ondersteuning voor alle inwoners van de regio, het opleiden van gekwalificeerd zorgpersoneel en oog hebben voor de behoeften van ouderen en kinderen. Uit de indicatoren van de brede welvaartsmonitor blijkt hier ook goede reden toe. De indicatoren die met de gezondheid te maken hebben scoren lager dan gemiddeld in Nederland. In onderstaande grafiek staan de percentages van volwassenen (18+) die hun eigen gezondheid ervaren als goed of zeer goed. Wat opvalt is dat de DTZ als geheel lager scoort dan gemiddeld in Nederland en de referentieregio, maar dat de onderliggende verschillen tussen gemeenten groot zijn.

Net als bij de economische indicatoren zien we voor de gezondheidsindicatoren het patroon dat Hardenberg boven gemiddeld scoort en Emmen onder gemiddeld. Ook Borger-Odoorn scoort goed op de ervaren gezondheid. Kijken we naar een aantal gezondheidsindicatoren, dan zien we dat het aandeel volwassenen met psychische klassen in alle DTZ gemeenten lager ligt dan landelijk gemiddeld. Op de overige indicatoren scoort de regio (en de onderliggende gemeenten) echter hoger dan gemiddeld. Er zijn relatief meer mensen met één of meer langdurige aandoeningen en meer mensen met (ernstig) overgewicht. Opvallend is het hoge aandeel inwoners met overgewicht, 60% tegenover 50% landelijk. In Emmen ligt dit aandeel op tweederde van de bevolking, waarbij meer dan een kwart van de bevolking (28%) last heeft van ernstig overgewicht (obesitas). Maar ook in Hardenberg, de relatief best scorende gemeente, scoort op beide indicatoren hoger dan gemiddeld. Gezondheidsproblemen 2022

74 72 70 68 66 64 62 Ervaren gezondheid (goed/zeer goed) Borger-Odoorn

Coevorden

Emmen

Hardenberg

Hoogeveen

Dutch Techzone

Referentieregio

Nederland

% personen van 18 jaar en ouder

% personen van 18 jaar en ouder

Ervaren gezondheid 2022 80 60 40 20 0 Psychische klachten (MHI5<=60)

Eén of meer langdurige aandoeningen

Overgewicht

Borger-Odoorn

Coevorden

Emmen

Hoogeveen

Dutch Techzone

Nederland

Ernstig overgewicht (obesitas) Hardenberg

Bron: GGD, RIVM en CBS Bron: GGD, RIVM en CBS

40

Dat er onder de bevolking meer dan gemiddeld gezondheidsproblemen en vooral overgewicht voordoen lijkt een logisch gevolg van de minder gezonde lifestyle van bewoners uit de DTZ. In onderstaande grafiek is te zien dat bewoners uit de DTZ gemiddeld minder sporten en meer roken en drinken. Uit het regiobeeld voor de Zorg in Drenthe blijkt dat de lifestyle in de provincie sterk samenhangt met opleidingsniveau.

% personen van 18 jaar en ouder

Lifestyle 2022 60 50 40 30 20 10 0

Borger-Odoorn

Coevorden

Emmen

Hoogeveen

Dutch Techzone

Nederland

De mindere gezondheid in de regio lijdt ertoe dat er ook meer (mantel)zorg nodig is. Ongeveer 14% van de volwassenen in de DTZ verleent mantelzorg. Dit ligt net iets boven het gemiddelde in Nederland (13,4%). De onderliggende verschillen tussen gemeenten zijn hierbij klein. Echter wanneer we kijken naar het aandeel van mantelzorgers dat aangeeft (zeer) zwaar belast te zijn, zien we dat de verschillen groter worden. Vooral in Emmen en Coevorden zijn de mantelzorgers zwaar belast. Van de DTZ gemeenten scoort alleen Hardenberg onder het landelijk gemiddelde. Ook het aantal uur per week dat een mantelzorger kwijt is aan zorgverlening wisselt flink. In Emmen en Hoogeveen is een mantelzorger 16 uur of meer kwijt per week. Meer dan een tiende van de volwassen bevolking in deze gemeenten is dus twee volledige werkdagen bezig met mantelzorg. Dit verklaart mogelijk voor een deel de relatief lagere arbeidsparticipatie in de DTZ. Lang niet iedereen heeft tijd om (extra) te werken. Daar komt bij dat met de verwachte krimp van de potentiële beroepsbevolking ook het potentieel aan mantelzorgers zal afnemen, wat in combinatie met de vergrijzing juist zal lijden tot extra druk voor zowel de reguliere zorg als de mantelzorgers.

Hardenberg

Bron: GGD, RIVM en CBS

41

35 30 25 20 15 10 5 0

Afstand tot zorgvoorzieningen 2022 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0

16 Uren per week

% personen van 18 jaar en ouder

Mantelzorg 2022

14 12 10 8 6 4 2

Mantelzorger

0

Zwaar belaste mantelzorgers Mantelzorg geven|Uren mantelzorg per week Bron: GGD, RIVM en CBS

Afstand tot huisartsenpost

Afstand tot zorg

Afstand tot ziekenhuis incl buitenpoliekliniek

De afstand tot voorzieningen in de zorg ligt gemiddeld hoger in de DTZ dan in Nederland. Inwoners van de DTZ moeten meer afstand afleggen om een huisarts of ziekenhuis te bezoeken. Het verschil in afstand wisselt tussen de 500 meter (huisartsen) en 3,4 km (ziekenhuizen incl. buitenpolikliniek). Naast dat bewoners van de DTZ verder moeten reizen, hebben ze ook minder aanbod aan zorgvoorzieningen. Als we kijken naar het aantal voorzieningen binnen een straal van 5 km (huisartsen) en 20 km (ziekenhuizen) valt op dat er in Nederland relatief (veel) meer voorzieningen in de buurt liggen dan in de DTZ en referentieregio. Het grootste verschil is te zien bij het aantal huisartsen binnen 5 km. Ook binnen de regio zijn er verschillen te zien.

Afstand tot ziekenhuis excl buitenpolikliniek Bron: CBS

42

Aantal zorgvoorzieningen 2022 18

Arbeidsmarktspanning Zorg en Welzijn (2016-2023) 7 6 5 4 3 2 1 0

16 14 12 10

8 6 4

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2 0

Drenthe

Regio Zwolle

Nederland

Zeer krap

Krap

Gemiddeld

Ruim Bron: CBS Aantal huisartsen binnen 5km Aantal ziekenhuis incl buitenpolikliniek binnen 20km Aantal ziekenhuisen excl buitenpolikliniek binnen 20km Bron: CBS

Werkgelegenheid Om passende zorg te kunnen leveren is het belangrijk dat er voldoende opgeleid personeel beschikbaar is. Daarnaast is er met de aankomende vergrijzing van de bevolking een groeiende vraag naar zorgpersoneel. Wanneer we kijken naar de arbeidsmarktspanning van de beroepsklasse zorg en welzijn dan valt op dat over de jaren de krapte op de arbeidsmarkt in deze beroepen flink is toegenomen. In 2023 werden beide arbeidsmarktregio’s (Drenthe en Zwolle) als ‘zeer krap’ getypeerd. Wel is de arbeidsmarktspanning lager dan gemiddeld in Nederland.

Opleidingen in de zorg In de Dutch Techzone volgde in 2022 ongeveer een derde (33%) van de woonachtige mbo-studenten een opleiding gerelateerd aan zorg en welzijn. Dit aandeel ligt structureel iets boven het landelijk gemiddelde (31%), maar het verschil neemt de laatste jaren af. De Dutch Techzone telde in 2022 3.712 zorg en welzijn studenten. Dit was een daling van 13 studenten ten opzichte van 2021, maar een stijging van 90 studenten ten opzichte van 2020.

43

vierder kwartaal van 2023 woonde 95,4% van 70-plussers zelfstandig. Opvallend is ook het sterke effect van de coronacrisis.

Aantal studenten MBO Zorg en Welzijn (2018-2022) 3.750

35%

3.700

33%

3.650 3.600

31%

3.550

29%

3.500

27%

3.450 3.400

25% 2018

2019

2020

Absoluut Dutch Techzone

2021

2022

Relatief Dutch Techzone

Relatief Nederland

Ouderen (70+) die zelfstandig thuiswonen (2018-2023) 95,6% 95,5%

95,4% 95,3% 95,2% 95,1% 95,0%

94,9% 94,8%

Ouderen

94,7% 94,6%

eerste kwartaal 2018 tweede kwartaal 2018 derde kwartaal 2018 vierde kwartaal 2018 eerste kwartaal 2019 tweede kwartaal 2019 derde kwartaal 2019 vierde kwartaal 2019 eerste kwartaal 2020 tweede kwartaal 2020 derde kwartaal 2020 vierde kwartaal 2020 eerste kwartaal 2021 tweede kwartaal 2021 derde kwartaal 2021 vierde kwartaal 2021 eerste kwartaal 2022 tweede kwartaal 2022 derde kwartaal 2022 vierde kwartaal 2022 eerste kwartaal 2023 tweede kwartaal 2023 derde kwartaal 2023 vierde kwartaal 2023

Bron: DUO

Zoals te zien was in het onderdeel demografie, gaat de bevolkingspopulatie vergrijzen. Het aantal ouderen in de DTZ groeit sterk. Het ouder worden gaat in de regio gepaard met een lagere ervaren gezondheid en meer fysieke en mentale aandoeningen evenals een afname in de participatie (Regiobeeld Drenthe, 2023). Vanwege het groeiende aandeel ouderen in de samenlevingen zal de druk op de zorg toenemen. Om de druk op de zorg zoveel mogelijk te verlagen is het o.a. belangrijk dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. In onderstaande grafiek is te zien dat dit in de Dutch Techzone bovengemiddeld goed lukt, al is het verschil met Nederland klein. In het

Dutch Techzone

Referentieregio

Nederland

Bron: CBS

44

Jongeren De laatste jaren is er een daling te zien in het aantal jeugdzorgtrajecten binnen de DTZ. Het is onduidelijk wat hier de verklaring voor is. Deze daling is namelijk in veel mindere mate zichtbaar in Nederland en de referentieregio. Uit het gezondheidsonderzoek COVID-19 van het RIVM blijkt dat er niet tot nauwelijks minder behoefte is aan hulp onder jongeren in Nederland. Zo is er bijvoorbeeld juist een toename in het aantal mentale klachten. Wel wordt er aangegeven dat jongeren steeds minder om hulp vragen of minder goed passende hulp kunnen vinden. Ondanks dat het aantal jeugdzorgtrajecten afneemt in de Dutch Techzone, nemen de gerealiseerde kosten juist toe.

Ontwikkeling totaal aantal jeugdzorgtrajecten (2015-2023) 140 130 120 110 100 90 80

Dutch Techzone

Aantal jeugdzorgtrajecten Dutch Techzone 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0

Bron: CBS

Referentieregio

Nederland

Bron: CBS

Aandeel jongeren (<18 jaar) met jeugdzorg (2015-2023) 13,0% 12,0% 11,0% 10,0% 9,0% 8,0%

Dutch Techzone

Referentieregio

Nederland

45

Bron: CBS

Gerealiseerde kosten jeugdzorg Dutch Techone x € 1.000 (2018-2022) 90.000 88.000 86.000 84.000 82.000 80.000 78.000 76.000 74.000 72.000 70.000 68.000 2018

2019

2020

2021

2022*

Bron: CBS

46

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=832da06f-5e28-4211-9e3c-1da82574328a