Ruimtelijke onderbouwing 1e Exloërmond 82 1e Exloërmond
Tekst van het document
28
Figuur 15. Welstandscriteria Bron: gemeente Borger-Odoorn
3.3.3.3 Algemene kenmerken bouwplan De volgende zes punten voor het ontwerpen van gebouwen vormen een algemeen beoordelingskader om in eerste instantie na te gaan of een bouwplan aan redelijke eisen van welstand voldoet. 1. Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijk eisen van welstand mag worden verwacht dat de verschijningsvorm een relatie heeft met het gebruik ervan en de wijze waarop het gemaakt is. Daarnaast heeft de vormgeving van het bouwwerk haar eigen samenhang en logica. De verschijningsvorm is meer dan de rechtstreekse optelsom van gebruik en constructie. Echter indien de verschijningsvorm in tegenspraak is met het gebruik en de constructie, dan verliest zij daarmee aan begrijpelijkheid en integriteit. 2. Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de (stedelijke en landschappelijke) omgeving. De eisen op dit punt worden hoger naarmate de openbare betekenis van het bouwwerk of van de omgeving groter is. Het gebouw is een particulier object in een openbare context. Het bestaansrecht van het gebouw ligt niet alleen in het eigen functioneren, maar ook in de betekenis die het gebouw heeft in zijn omgeving.
Van een goed ontworpen gebouw mag worden verwacht dat het zijn omgeving niet ontkent, maar dat het een positieve bijdrage levert aan de omgeving en de verwachte ontwikkeling daarvan. 3. Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat eventuele verwijzingen en associaties naar culturele uitingen en architectuurstijlen zorgvuldig worden gebruikt en uitgewerkt, zodat er bruikbare ontwerpconcepten en vormen ontstaan. Een bouwwerk wordt verwarrend of saai als de regels van de architectonische vormgeving niet bewust worden gehanteerd. Een ontwerp kan worden geïnspireerd door een bepaalde tijdsperiode. Dit is iets anders dan het imiteren van stijlen, vormen en detailleringen uit het verleden. Associatieve betekenissen zijn van groot belang om een omgeving te “begrijpen” als beeld van de tijd waarin zij is ontstaan, als verhaal van de geschiedenis, als representant van een stijl. Daarom is het zo belangrijk om ook bij nieuwe bouwplannen zorgvuldig met stijlvormen om te gaan, zij vormen immers de geschiedenis van de 29
toekomst. 4. Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat er structuur is aangebracht in het beeld zonder dat de aantrekkingskracht door simpelheid gaat verloren. Een heldere structuur biedt houvast voor de waarneming en is bepalend voor het beeld dat men vasthoudt van een gebouw. Symmetrie, ritme, herkenbare maatreeksen en materialen maken het voor de gemiddelde waarnemer mogelijk de grote hoeveelheid visuele informatie die de gebouwde omgeving geeft, te reduceren tot een bevattelijk beeld. Het streven naar helderheid mag echter niet ontaarden in simpelheid. 5. Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat het een samenhangend stelsel van maatverhoudingen heeft dat beheerst wordt toegepast in ruimtes, volumes en vlakverdelingen. De kracht van een compositie is groter naarmate de maatverhoudingen een sterkere samenhang en hiërarchie vertonen. Mits bewust toegepast, kunnen ook spanning en contrast daarin hun werking hebben. 6. Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat materiaal, textuur en kleur het karakter van het bouwwerk ondersteunen en ze de ruimtelijke samenhang met de omgeving (of de daar te verwachten ontwikkeling) duidelijk maken.
Als materialen en kleuren te veel los staan van het ontwerp en daarin geen ondersteunende functie hebben, maar slechts worden gekozen op grond van decoratieve werking, wordt de betekenis ervan toevallig en kan het afbreuk doen aan de zeggingskracht van het bouwwerk. 3.3.4 Conclusie Bij het ontwerp en de bouw van de pluimveestallen zullen de van toepassing zijnde welstandscriteria in acht worden genomen. Hiermee kan worden gesteld dat de voorgenomen ontwikkeling past binnen de uitgangspunten zoals zijn opgenomen in de welstandsnota van de gemeente Borger-Odoorn.
30
Hoofdstuk 4 4.1.
Ruimtelijke- en milieuaspecten
Milieu
4.1.1 Milieuzonering Milieuzonering beperkt zich tot milieuaspecten met een ruimtelijke dimensie, te weten: geur, stof, geluid en gevaar. De mate waarin de milieuaspecten gelden en waaraan de milieucontour wordt vastgesteld, is voor elk type bedrijvigheid verschillend. De 'Vereniging van Nederlandse Gemeenten' (VNG) geeft sinds 1986 de publicatie 'Bedrijven en Milieuzonering' uit. In deze publicatie is een lijst opgenomen met daarin de aan te houden richtafstanden tussen een gevoelige bestemming en bedrijven. Indien van deze richtafstand afgeweken wordt dient een nadere motivatie gegeven te worden waarom dat wordt gedaan. Het zo scheiden van milieubelastende en -gevoelige functies dient twee doelen: 1. het reeds in het ruimtelijk spoor voorkomen of zoveel mogelijk beperken van hinder en gevaar bij gevoelige functies (bijvoorbeeld woningen); 2. het bieden van voldoende zekerheid aan de milieubelastende activiteiten (bijvoorbeeld bedrijven) zodat zij de activiteiten duurzaam, en binnen aanvaardbare voorwaarden, kunnen uitoefenen. In de VNG handreiking zijn richtafstanden opgenomen op het gebied van geur, stof, geluid en gevaar. Indien niet aan de in de handreiking opgenomen afstanden wordt voldaan is mogelijk sprake van milieuhinder aan de betreffende gevoelige functies.
De genoemde afstanden betreffen echter geen harde normen maar richtafstanden waarvan, mits goed gemotiveerd, kan worden afgeweken. Dit houdt in dat wanneer niet aan de afstanden wordt voldaan een nadere motivatie noodzakelijk is waaruit blijkt dat geen onevenredige hinder wordt veroorzaakt. Bij de voorgenomen ontwikkeling is sprake van het realiseren van twee nieuwe pluimveestallen, al dan niet deels, buiten het bouwvlak voor uitbreiding van de neventak intensieve veehouderij van 75.000 naar 140.000 vleeskuikens. Tevens wordt planologisch toestemming gevraagd om de woning aan de 1e Exloërmond 83 als tweede bedrijfswoning te gebruiken. De woning is reeds in eigendom van de initiatiefnemer. Ten aanzien van het fokken en houden van pluimvee zijn in de handreiking de volgende richtafstanden opgenomen voor een gemengd gebied: Geur: 100 meter Stof: 15 meter Geluid: 25 meter Gevaar: 0 meter Het dichtstbijzijnd gevoelig object bevindt zich op een afstand van circa 168 meter (gemeten van de functie aanduidingsgrens 'specifieke vorm van agrarisch - neventak intensieve veehouderij' tot het bouwvlak van de woning aan de 1e Exloërmond 80). Hiermee wordt aan de gestelde richtafstanden voldaan en zal met de voorgenomen ontwikkeling geen onevenredige hinder worden veroorzaakt aan gevoelige objecten in de omgeving.
Naast het feit dat een ruimtelijke ontwikkeling geen onevenredige hinder aan gevoelige objecten in de omgeving mag veroorzaken mag deze ook niet leiden tot beperkingen van de ontwikkelingsmogelijkheden van omliggende bedrijven, functies en bestemmingen. Dit is echter vooral van belang wanneer sprake is van het oprichten van nieuwe gevoelige objecten. Bij de voorgenomen ontwikkeling is geen sprake van het oprichten van een nieuw gevoelig object. Hiermee zullen geen omliggende bedrijven, functies en bestemmingen in de ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt. 4.1.2 Geur De Wet geurhinder veehouderij (Wgv) vormt vanaf 1 januari 2007 het toetsingskader voor de milieuvergunning, als het gaat om geurhinder vanwege dierenverblijven van veehouderijen. Het tijdstip van inwerkingtreding van de wet is vastgesteld bij Koninklijk Besluit van 12 december 2006. Op 18 december 2006 is de Wet geurhinder en veehouderij gepubliceerd. 31
De Wet geurhinder en veehouderij geeft normen voor de geurbelasting die een veehouderij mag veroorzaken op een geurgevoelig object (bijvoorbeeld een woning). De geurbelasting wordt berekend en getoetst met het verspreidingsmodel V-Stacks vergunning. Dit geldt alleen voor dieren waarvoor geuremissiefactoren zijn opgenomen in de Wet geurhinder en veehouderij. Voor dieren zonder geuremissiefactor gelden minimaal aan te houden afstanden. Hiervoor dienen de minimale afstanden van 50 meter tot een geurgevoelig object buiten de bebouwde kom, en 100 meter tot een geurgevoelig object binnen de bebouwde kom te worden aangehouden. Deze afstanden gelden van emissiepunt van het dierenverblijf tot de gevel van het gevoelige object. Tussen de gevel van het dierenverblijf en de gevel van het gevoelige object geldt een minimale afstand van 50 meter bij objecten binnen de bebouwde kom en 25 meter bij objecten buiten de bebouwde kom. In de voorschriften is bepaald dat de belasting op een woning buiten de bebouwde kom maximaal 8 OUe/m3 mag bedragen, de belasting op een woning binnen de bebouwde kom mag maximaal 2 OUe/m3 bedragen. De geurnormen voor vleeskuikens zijn recentelijk aangepast met als gevolg dat ook de huidige situatie de omgeving overbelast (75.000 vleeskuikens E.5.10 = 18.000 OU).
Uitbreiding is mogelijk door de bestaande stal en de twee nieuwe stallen uit te rusten met een biologische wasser 70% A / 45% G / 75% P. Uit onderstaande tabel blijkt dat met de voorgenomen ontwikkeling aan de in de Wgv gestelde normen kan worden voldaan. Tevens wordt ook voldaan aan de gevel-gevel-afstand van 25 meter. Geur gevoelige locaties: Volgnummer 5 6 7
GGLID Xcoordinaat 1e Exloermond 78 260 148 1e Exloermond 79 260 146 1e Exloermond 80 260 163 1e Exloermond 81 260 185 9 1e Exloermond 83 260 260 10 1e Exloermond 84 260 307 11 1e Exloermond 87 260 331 12 1e Exloermond 88 260 340 13 1e Exloermond 89 260 552 Tabel 2. Resultaten geurberek ening Bron: DLV Advies
Ycoordinaat 550 815 550 871 550 876 550 898 550 936 550 973 550 979 550 991 551 004
Geurnorm 8,0 8,0 8,0 8,0 8,0 8,0 8,0 8,0 8,0
Geurbelasting 5,9 5,1 5,5 5,6 5,8 5,6 5,8 5,6 4,4
Voor de volledige V-stacks berekening wordt verwezen naar bijlage 5 van deze onderbouwing. De inputgegevens komen voort uit de dimensioneringsplannen, welke zijn te vinden in bijlage 6. Geconcludeerd kan worden dat er geen sprake is van een onevenredige geurhinder aan gevoelige objecten aan de omgeving. Bij de voorgenomen ontwikkeling is tevens sprake van het planologisch vastleggen van een bestaande burgerwoning als tweede bedrijfswoning. De woning is reeds in eigendom van de initiatiefnemer. Een bedrijfswoning veroorzaakt geen geurhinder aan de omgeving. Hiermee zal de voorgenomen ontwikkeling niet leiden tot een toename van de geurbelasting aan gevoelige objecten in de omgeving. 4.1.3 Luchtkwaliteit De Eerste Kamer heeft op 9 oktober 2007 het wetsvoorstel voor de wijziging van de Wet milieubeheer (Wmb) goedgekeurd (Stb. 2007, 414) en vervolgens is de wijziging op 15 november 2007 in werking getreden. Met name paragraaf 5.2 uit Wmb is veranderd. Omdat paragraaf 5.2 handelt over luchtkwaliteit staat de nieuwe paragraaf 5.2 bekend als de 'Wet luchtkwaliteit'. De Wet luchtkwaliteit introduceert het onderscheid tussen 'kleine' en 'grote' projecten. Kleine projecten dragen 'niet in betekenende mate' (NIBM) bij aan de luchtkwaliteit. Een paar honderd grote projecten dragen juist wel 'in betekenende mate' bij aan de verslechtering van de luchtkwaliteit.
Het gaat hierbij vooral om bedrijventerreinen en infrastructuur (wegen). 32
De Eerste Kamer is op 9 oktober 2007 akkoord gegaan met het wetsvoorstel over luchtkwaliteitseisen. Projecten die 'niet in betekenende mate bijdragen' (NIBM) aan de luchtverontreiniging, hoeven volgens het wetsvoorstel niet meer afzonderlijk getoetst te worden aan de grenswaarden voor de buitenlucht. Het Besluit NIBM omschrijft het begrip nader: een project dat minder dan 3% van de grenswaarden bijdraagt is NIBM. Dit komt overeen met 1,2 microgram per kubieke meter lucht (µg/m³) voor fijnstof en stikstofoxiden (NO2). Projecten die wel 'in betekenende mate' bijdragen, zijn vaak al opgenomen in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). Het NSL is erop gericht om overal de Europese grenswaarden te halen. Daarom is ook een pakket aan maatregelen opgenomen: zowel (generieke) rijksmaatregelen als locatiespecifieke maatregelen van gemeenten en provincies. Dit pakket aan maatregelen zorgt ervoor dat alle negatieve effecten van de geplande ruimtelijke ontwikkelingen ruim worden gecompenseerd. Bovendien worden alle huidige overschrijdingen tijdig opgelost. In het NSL worden de effecten van alle NIBM-projecten verdisconteerd in de autonome ontwikkeling. Het NSL omvat dus alle cumulatieve effecten van (ruimtelijke) activiteiten op de luchtkwaliteit.
4.1.3.1 Luchtkwaliteit vanuit de inrichting In de huidige situatie is er sprake van een fijnstof emissie van (75.000 vleeskuikens x 22 gram/dier) 1.650.000 gram per jaar. In de beoogde situatie is er sprake van een fijnstof emissie van (140.000 vleeskuikens x 5 gram/dier) 700.000 gram per jaar. Aangevraagde situatie
Vigerende situatie
Er is sprake van een afname van de fijnstofemissie met 950.000 gram per jaar. Voor het berekenen van de bijdragen van industriële, agrarische punt- of oppervlaktebronnen aan de 33
bestaande of toekomstige concentraties is in Nederland standaard rekenmethode 3 (SRM3) voorgeschreven. Het gaat daarbij om de stoffen die genoemd worden in de Wet milieubeheer, hoofdstuk 5 (luchtkwaliteitseisen). ISL3a is geschikt voor berekeningen van oppervlaktebronnen voor fijnstof en van puntbronnen voor fijnstof en NO2. Voor berekeningen aan agrarische inrichtingen zijn de emissiefactoren gebruikt zoals deze bekend zijn gemaakt door het voormalige ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM). Om aan te tonen of sprake is van een grootschalig negatief effect op de luchtkwaliteit is een ISL3a berekening gemaakt. Hierop zijn de wettelijke normen van 40 µg/m³ voor fijnstof en 35 dagen voor het aantal overschrijdingsdagen van toepassing. Uit de berekening blijkt dat aan deze normen wordt voldaan.
Tabel 3. Resultaten ISL3a berekening Bron: DLV Advies De luchtkwaliteit op de hoogst belaste objecten, voldoet aan de maximale waarde van 40 microgram per m³ voor fijn stof. De belasting op dit rekenpunt is 14.9 gram per m³ jaargemiddelde concentratie. Het aantal overschrijdingsdagen op het hoogst belaste object voldoet met 6.0 ruimschoots aan de grenswaarde van 35. Voor de vergunningverlening moet sinds 1 januari 2015 ook de jaargemiddelde grenswaarde voor PM2,5 worden meegenomen in de toetsing. De norm bedraagt 25 µg/m³.Het programma ISL3a kan (nog) geen PM2,5 verspreiding berekenen. Het is wel mogelijk om het naleven van de grenswaarde voor PM2,5 verspreiding met ISL3a aannemelijk te maken. Het programma ISL3a kan namelijk wel de bronbijdrage voor PM10 berekenen. Deze deeltjes hebben een (aerodynamische) diameter van 10 µm of kleiner. Hierin bevindt zich dus ook het aandeel PM2,5. Het antwoord geeft niet de feitelijke PM2,5 concentratie weer. Maar maakt vaak wel aannemelijk dat de PM2,5 concentraties de grenswaarde niet overschrijdt. In onderhavige aanvraag is er sprake van een PM10 belasting (jaargemiddelde concentratie) van 14,9 gram per m³. Omdat de totale concentratie lager is dan 25 µm, is zeker gesteld dat de locatie voldoet aan de genoemde grenswaarde van 25 µm.
Met de grootschalige concentratie en depositiekaarten Nederland kan de plaatselijke omstandigheid (PM 2.5 en PM10) worden aangetoond. De kaarten zijn op de volgende pagina weergeven. Uit de GCN-kaart Fijn stof, PM 2,5 (2018), vrijgegeven door het RIVM, blijkt dat op de locatie waar het bedrijf zich heeft gevestigd, de achtergrondconcentratie circa 10,0 ìg/m3 excl. zeezoutcorrectie bedraagt.
34
Figuur 16. Kaart fijnstof PM2,5) Bron: RIVM Uit de GCN-kaart Fijn stof, PM10 (2018), vrijgegeven door het RIVM, blijkt dat op de locatie waar het bedrijf zich heeft gevestigd, de achtergrondconcentratie circa 10,0 ìg/m3 excl. zeezoutcorrectie bedraagt.
Figuur 17. Kaart fijnstof PM10) Bron: RIVM Uit een berekening met betrekking tot de fijnstofemissie blijkt dat deze afneemt ten opzichte van de vergunde situatie. 35
Hiermee betreft het een project dat 'niet in betekenende mate' bijdraagt aan de negatieve effecten op de luchtkwaliteit. Voor de volledige berekening en de resultaten daarvan wordt verwezen naar bijlage 7 van deze onderbouwing. Gezien sprake is van een NIBM-project zal bij de voorgenomen ontwikkeling geen sprake zijn van een onevenredige toename van de uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden. Bij de voorgenomen ontwikkeling is tevens sprake van het planologisch vastleggen van een bestaande burgerwoning als tweede bedrijfswoning. De woning is reeds in eigendom van de initiatiefnemer. Een bedrijfswoning veroorzaakt geen uitstoot van fijnstof op de omgeving. Hiermee zal de voorgenomen ontwikkeling niet leiden tot een toename van de fijnstofbelasting op gevoelige objecten in de omgeving. 4.1.3.2 Luchtkwaliteit vanuit verkeersbewegingen Naast het feit dat geen sprake mag zijn van een onevenredige toename van fijnstof en stikstofoxiden als gevolg van wijzigingen in de inrichting dient ook de uitbreiding van het aantal verkeersbewegingen meegenomen te worden. Zoals nader aangetoond in de paragraaf "Verkeersbewegingen" (paragraaf 4.4.2) zal met de voorgenomen ontwikkeling geen sprake zijn van een onevenredige toename van het aantal verkeersbewegingen.
Hiermee is de uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden als gevolg van het aantal verkeersbewegingen verwaarloosbaar en valt onder de noemer NIBM, waarmee geen sprake zal zijn van een onevenredige toename van de uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden. 4.1.4 Volksgezondheid Er is in onderhavig geval sprake van een bestaande vleeskuikenhouderij, welke wordt uitgebreid. Effecten van de veehouderij op de volksgezondheid, kunnen op verschillende manieren tot stand komen, bijvoorbeeld via diercontact, via de lucht, via de mest en via voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong. Besmettingsgevaar wordt geregeld in de wetgeving voor volksgezondheid. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) en Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) bevatten geen toetsingskader voor onderwerpen die in de wetgeving voor Volksgezondheid zijn geregeld. Op 1 december 2008 is de Wet publieke gezondheid in werking getreden. Hierin is onder meer vastgelegd dat het bevoegd gezag de taak heeft om gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen te bewaken. Zij zullen zich daarbij moeten baseren op beschikbare onderzoeken. Mensen kunnen in contact komen met de micro-organismen die dieren bij zich dragen door direct contact met de dieren, de mest of stof, of via inademing van de lucht.
De mogelijkheden voor verspreiding van micro-organismen op een bedrijf zijn onder andere afhankelijk van de opbouw van het bedrijf (open/gesloten units), looproutes van het personeel, de aanvoer en samenstelling van diergroepen, het mengen/verplaatsen van dieren tijdens de productieperiode en de hygiëneregels en de naleving hiervan op het bedrijf. Binnen de inrichting zijn maatregelen getroffen om de insleep en verspreiding van ziektekiemen te voorkomen en de uitstoot van stoffen te reduceren. Een goed ontwerp van de stal en goede bedrijfsvoering zijn hierbij erg belangrijk. Daarnaast minimaliseert een gezond dierbestand de kans op problemen met volksgezondheid. Het houden van kippen vereist de nodige hygiënemaatregelen om insleep en eventuele verspreiding van besmettelijke dierziekten zo veel mogelijk te voorkomen. De volgende maatregelen worden getroffen: Het bedrijf neemt deel aan integrale ketenbeheersing (kwaliteit eendagskuikens, dier/dag doseringen, gezondheidsprogramma); Periodieke reiniging en desinfectie van gebouwen en materialen; Bezoekersregeling: in principe worden er zo weinig mogelijk bezoekers toegelaten in de stallen en in het 'schone gedeelte' van het bedrijf. Derden die noodzakelijke diensten verrichten en controleurs voor wie de toegang wettelijk is vastgelegd, vormen een uitzondering.
Bezoekers die voorafgaand aan het bezoek in aanraking zijn geweest met kippen, varkens, nertsen worden niet op het schone gedeelte van het bedrijf toegelaten; Het dragen van bedrijfskleding en bedrijfsschoeisel dat op het bedrijf wordt verstrekt; Goede ongediertebestrijding die wordt verzorgd door een professionele ongediertebestrijder; De schadelijkheid van endotoxinen wordt geminimaliseerd door de kuikens met verschillende preventieve entingen te beschermen tegen bijvoorbeeld salmonella. Met deze entingen worden ziektes 36
voorkomen en gezondheidsrisico's geminimaliseerd; Er wordt voldaan aan de PVE-verordening voor antibioticaregistratie en verantwoord antibioticaverbruik. Op basis van het 'Endotoxine toetsingskader 2.0', kan worden beoordeeld of sprake is van een verhoogd volksgezondheidsrisico ten aanzien van pluimveebedrijven. Hierin zijn richtafstanden opgenomen voor o.a. pluimveebedrijven waarbinnen een nadere afweging van de mogelijke risico's op de volksgezondheid nodig is wanneer er sprake is van het oprichten van gevoelige objecten. Voor pluimveebedrijven bedraagt deze afstand 500 meter. De afstand tot het dichtstbijzijnde gevoelige object (gemeten vanaf het emissiepunt van de stallen tot de achtergevel van de woning) aan de 1e Exloërmond 80 bedraagt circa 285 meter Daarmee liggen er binnen 500 meter van de pluimveestallen gevoelige objecten waardoor er mogelijk risico's zijn op de volksgezondheid. Ten opzichte van de vergunde fijnstof uitstoot is er, ondanks de toename in het aantal vleeskuikens, sprake van een afname door het toepassen van emissiereducerende maatregelen om de uitstoot van schadelijke stoffen zoveel mogelijk terug te dringen. Op alle vier de pluimveestallen worden luchtwassers geplaatst.
Hierdoor is in de aangevraagde situatie de fijnstof uitstoot lager dan in de vergunde situatie en is er geen sprake van een onevenredige verhoging van de gezondheidsrisico's.Tevens worden er geen nieuwe gevoelige objecten opgericht. Er zijn dan ook geen negatieve gevolgen voor de volksgezondheid te verwachten. 4.1.5 Geluid De mate waarin het geluid, bijvoorbeeld veroorzaakt door het wegverkeer, het woonmilieu mag belasten, is geregeld in de Wet geluidhinder en het Besluit geluidhinder (Wgh en Bgh). De kern van de Wgh is dat geluidsgevoelige bestemmingen worden beschermd tegen geluidhinder uit de omgeving ten gevolge van wegverkeer, spoorwegverkeer en industrie. De Wgh kent de volgende geluidsgevoelige bestemmingen: Woningen. Onderwijsgebouwen (behoudens voorzieningen zoals een gymnastieklokaal). Ziekenhuizen en verpleeghuizen en daarmee gelijk te stellen voorzieningen, zoals verzorgingstehuizen, psychiatrische inrichtingen, medische centra, poliklinieken, medische kleuterdagverblijven, etc.. Daarnaast kent de Wgh de volgende geluidsgevoelige terreinen: Terreinen die behoren bij andere gezondheidszorggebouwen dan algemene, categorale en academische ziekenhuizen, alsmede verpleeghuizen, voor zover deze bestemd zijn of worden gebruikt voor de in die gebouwen verleende zorg. Woonwagenstandplaatsen.
Het beschermen van bijvoorbeeld het woonmilieu gebeurt aan de hand van vastgestelde zoneringen. De belangrijkste geluidsbronnen die in de Wet geluidhinder worden geregeld zijn industrielawaai, wegverkeerslawaai en spoorweglawaai. Verder gaat deze wet onder meer ook in op geluidwerende voorzieningen en geluidbelastingkaarten en actieplannen. 4.1.5.1 (Spoor)Wegverkeerslawaai Wanneer een woning of een andere geluidsgevoelige bestemming wordt opgericht in de zone langs een weg (behalve een 30 km/uur weg) of spoorweg is de Wgh van toepassing. Middels een akoestisch onderzoek moet in dat geval worden aangetoond dat wordt voldaan aan (in de eerste instantie) de voorkeursgrenswaarde (48 decibel). Is het niet mogelijk te voldoen aan de voorkeursgrenswaarde dan biedt de Wgh de mogelijkheid af te wijken van de voorkeursgrenswaarde tot een maximale waarde (Hogere Grenswaarde). Bij burgerwoningen is ontheffing mogelijk tot 53 decibel. Bij agrarische bedrijfswoningen is zelfs ontheffing tot 58 decibel mogelijk. Bij vaststelling van het bestemmingsplan moet de voorkeursgrenswaarde, of een vastgestelde hogere waarde, in acht worden genomen. Bij de voorgenomen ontwikkeling is geen sprake van het oprichten van een woning of andere 37
geluidsgevoelige bestemming. Hiermee kan verdere toetsing op het gebied van (spoor)wegverkeerslawaai achterwege blijven en kan worden gesteld dat met de voorgenomen ontwikkeling geen sprake zal zijn van een onevenredige geluidshinder als gevolg van (spoor)wegverkeerslawaai. 4.1.5.2 Industrielawaai Indien sprake is van het oprichten van een geluidshinder veroorzakende inrichting dan dient te worden aangetoond dat deze geen onevenredige geluidshinder zal veroorzaken op gevoelige objecten in de omgeving. Hierbij wordt ook een eventuele toename van het aantal verkeersbewegingen bij ontwikkelingen van een inrichting meegenomen. Bij de voorgenomen ontwikkeling is wel sprake van het oprichten van mogelijk geluidshinder veroorzakende inrichtingen of installaties. Om te onderzoeken of ter plaatse van omliggende gevoelige objecten de geldende normen uit de Wgh worden overschreden is een akoestisch onderzoek uitgevoerd. Het volledige rapport is te vinden in bijlage 8. De belangrijkste conclusie uit dit onderzoek zijn in onderstaande tabel weergeven. Langtijdgemiddeld beoordelingsniveau LAr,LT
Maximaal geluidsniveau LAmax
Indirecte hinder
Het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau voldoet in de representatieve bedrijfssituatie aan de richtwaarde. Het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau is tijdens het afvoeren van pluimvee in de avond- en/of nachtperiode (12 keer per jaar) hoger dan in de representatieve bedrijfssituatie. Deze situatie kan beschouwd worden als incident, zoals bedoeld in het 12-dagencriterium. Het maximale geluidsniveau voldoet aan de grenswaarde. Het is praktisch niet mogelijk om aan de richtwaarde te voldoen. De geluidsbelasting ten gevolge van de indirecte hinder voldoet in de representatieve bedrijfssituatie aan de voorkeursgrenswaarde volgens de Circulaire 'Beoordeling geluidhinder wegverkeer in verband met vergunningverlening w.m.' van 29 februari 1996. Als de afvoer van pluimvee in de avond- en/of nachtperiode (12 keer per jaar) samenvalt met de afvoer van aardappelen, kan niet voldaan worden aan de voorkeursgrenswaarde. Wel wordt voldaan aan de maximale grenswaarde.
Tabel 4. conclusie akoestisch onderzoek Bron: San milieuadvies Uit de conclusies in tabel 4 blijkt dat met de voorgenomen ontwikkeling geen sprake zal zijn van een onevenredige toename van de geluidsbelasting aan gevoelige objecten in de omgeving. Tevens zal het aantal verkeersbewegingen, zoals nader is aangetoond in de paragraaf "Compenserende waterberging" (paragraaf 4.5.2) niet in onevenredige mate toenemen. Hiermee zal geen sprake zijn van een onevenredige toename van de geluidsoverlast aan gevoelige objecten in de omgeving en kan worden gesteld dat met de voorgenomen ontwikkeling geen sprake zal zijn van een onevenredige toename van de geluidsbelasting aan gevoelige objecten in de omgeving.
38
4.1.6 Woon- en leefklimaat Wanneer sprake is van het oprichten van gevoelige objecten of wanneer een inrichting wordt opgericht welke mogelijk hinder aan gevoelige objecten in de omgeving veroorzaakt is het van belang te onderzoeken of ter plaatse sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Een ontwikkeling kan niet plaatsvinden indien het niet aannemelijk is dat een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gewaarborgd. 4.1.6.1 Woon- en leefklimaat op de locatie Wanneer bij een ontwikkeling sprake is van het oprichten van gevoelige objecten op het gebied van geur, fijnstof en/of geluid dan dient te worden aangetoond dat ter plaatse een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gewaarborgd. Bij de beoogde uitbreiding van 75.000 naar 140.000 vleeskuikens middels de bouw van twee nieuwe pluimveestallen is sprake van het oprichten van nieuwe gevoelige objecten op het gebied van geur, fijnstof en/of geluid. Ter plaatse is een aanvaardbaar woon- en leefklimaat omdat door toepassing van luchtwassers op zowel de bestaande als de nieuwe stallen fijnstofbelasting op de omgeving enorm daalt. Daarnaast wordt, ondanks een minimale toename van de odour units, een overbelaste situatie voor wat betreft geur op de omgeving opgelost. De beoogde situatie voldoet daarmee aan de geurnomen uit de Wet geurhinder en veehouderij.
Tevens blijkt uit het akoestisch onderzoek dat ter plaatse kan worden voldaan aan de normen uit de Wet geluidhinder. Hiervoor wordt de woning op nummer 83 bij het bedrijf getrokken. De planologische functie wordt daarmee gewijzigd van een burgerwoning naar een bedrijfswoning. De woning is reeds in eigendom van de initiatiefnemer. Daarnaast vindt de gewenste uitbreiding achter op het bestaande agrarische perceel plaats vindt. De huidige bedrijfswoning is op een afstand van circa 265 meter van de pluimveestallen gelegen (gemeten vanaf de achterzijde van de bedrijfswoning tot het emissiepunt aan de achterzijde van de stallen). Hiermee wordt er aan de richtafstanden uit de VNG handreiking voldaan. Op een dergelijke afstand hebben de pluimveestallen voor wat betreft geur, fijnstof en/of geluid geen negatieve effecten op de bedrijfswoning. 4.1.6.2 Woon- en leefklimaat in de omgeving Als bij een ontwikkeling wordt voorzien in een inrichting welke mogelijk leidt tot milieuhinder aan gevoelige objecten in de omgeving dan dient te worden aangetoond dat ter plaatse van de betreffende gevoelige objecten een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden gewaarborgd. Op het gebied van geur, fijnstof en geluid dient nader te worden onderzocht of sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.
Zoals nader aangetoond in de paragraaf "Geur" (paragraaf 4.1.2) zal met de voorgenomen ontwikkeling geen sprake zijn van een onevenredige toename van de geurhinder aan de omgeving. Ook zal er, zoals nader aangetoond in de paragraaf "Luchtkwaliteit" (paragraaf 4.1.3) sprake zijn van een project dat niet in betekenende mate bijdraagt aan de uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden. Ten slotte zal, zoals nader aangetoond in de paragraaf "Geluid" (paragraaf 4.1.5) geen sprake zijn van een onevenredige toename van de geluidshinder aan de omgeving. Hiermee zal de voorgenomen ontwikkeling geen onevenredig nadelige invloed hebben op het woon- en leefklimaat ter plaats van gevoelige objecten in de omgeving en kan worden gesteld dat ter plaatse een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden geborgd. Bij de voorgenomen ontwikkeling is tevens sprake van het planologisch vastleggen van een bestaande burgerwoning als tweede bedrijfswoning. De woning is reeds in eigendom van de initiatiefnemer. Een bedrijfswoning veroorzaakt geen milieuhinder aan de omgeving. Hiermee zal de voorgenomen ontwikkeling geen onevenredig nadelige invloed hebben op het woon- en leefklimaat ter plaats van gevoelige objecten in de omgeving en kan worden gesteld dat ter plaatse een aanvaardbaar woon- en leefklimaat kan worden geborgd.
4.1.7 Externe veiligheid Externe Veiligheid heeft betrekking op de veiligheid rondom opslag, gebruik, productie en transport van gevaarlijke stoffen. De daaraan verbonden risico's dienen aanvaardbaar te blijven. Het externe veiligheidsbeleid bestaat uit twee onderdelen: het plaatsgebonden risico (PR) en het 39
groepsrisico (GR). Het plaatsgebonden risicobeleid bestaat uit harde afstandseisen tussen risicobron en (beperkt) kwetsbaar object. Het groepsrisico is een maat die aangeeft hoe groot de kans is op een ongeval met gevaarlijke stoffen met een bepaalde groep slachtoffers. In de wet is geregeld wanneer de verantwoordingsplicht van toepassing is. Omdat de wettelijke basis per risicobron verschilt, verschillen per risicobron ook de voorwaarden die verantwoording wel of niet verplicht stellen. 4.1.7.1 Risicovolle inrichtingen Voor bedrijven die vallen onder het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) geldt alleen de verantwoordingsplicht wanneer binnen het invloedsgebied een ruimtelijk besluit genomen wordt. In de volgende figuur is de risicokaart weergegeven, waarop mogelijke risicovolle inrichtingen weergegeven zijn.
Figuur 18. Uitsnede Risicokaart (locatie = rood) Bron: Interprovinciaal Overleg (IPO). Nabij de locatie bevinden zich verschillende risicovolle inrichtingen. Er is geen sprake van ligging binnen het invloedsgebied van een van bovenstaande risicovolle inrichtingen welke vallen onder Bevi. 4.1.7.2 Transport (spoor-, vaar- en autowegen) en buisleidingen Het externe veiligheidsbeleid bij vervoer gevaarlijke stoffen over de weg, spoor en water is vastgelegd in het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt). In het Bevt zijn veiligheidsafstanden vastgesteld en risicoplafonds die gebruikt moeten worden voor de berekening van het groepsrisico. De locatie is niet binnen het invloedsgebied van een transportroute over weg, water of spoor gelegen. De locatie is eveneens niet binnen het invloedsgebied van een (buis)leiding gelegen. 4.1.7.3 Groepsrisico Naast het plaatsgebonden risico dient ook het groepsrisico in acht te worden genomen. Hierbij is het van belang te kijken of de locatie binnen een invloedsgebied van een risicobron of transportroute is gelegen. De locatie is niet binnen een invloedsgebied van een risicobron en/of transportroute gelegen. Hiermee hoeft het groepsrisico niet verder te worden verantwoord.
40
4.1.8 Bodem De bodemkwaliteit is in het kader van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) van belang indien er sprake is van functieveranderingen en/of een ander gebruik van de gronden. De bodem moet geschikt zijn voor de functie. Mocht er een verontreiniging te verwachten zijn dan wel mocht deze feitelijk aanwezig zijn, dan dient voor vaststelling van een plan en/of het nemen van het besluit inzichtelijk gemaakt te worden of de bodemverontreiniging de voorgenomen functie- en/of bestemmingswijziging in het kader van gezondheid en/of financieel gezien in de weg staat. Hierbij dient inzichtelijk gemaakt te worden of sprake is van een te verwachten of feitelijke verontreiniging. Dit is echter vooral van belang wanneer inrichtingen worden opgericht waarbij gedurende een groot deel van de dag mensen zullen verblijven. Bij de voorgenomen ontwikkeling is geen sprake van een inrichting waarin gedurende een groot deel van de dag mensen verblijven. De gronden waarop de voorgenomen ontwikkeling plaatsvindt zijn in gebruik als agrarisch grasland. Uit ervaring blijkt dat deze gronden nagenoeg altijd schoon zijn. Een uitzondering hierbij is als bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt, boomgaarden aanwezig zijn geweest of sloten zijn gedempt. In onderhavig geval is, voor zover bekend, geen sprake van gebruik van bestrijdingsmiddelen, boomgaarden en/of gedempte sloten.
Hiermee is geen sprake van een te verwachten verontreiniging. Hiermee kan worden gesteld dat de bodemgesteldheid ter plaatse de voorgenomen functie- en/of bestemmingswijziging niet in de weg zal staan 4.1.9 Directe ammoniakschade Bij een intensief varkens- of pluimveebedrijf kan sprake zijn van directe ammoniakschade. Dit is de schade die ammoniak uit de stallen van dergelijke bedrijven kan veroorzaken aan gewassen die verbouwd worden nabij de stal. In het Activiteitenbesluit Milieubeheer is ammoniakschade echter niet opgenomen omdat dit wordt gezien als bedrijfsschade in plaats van als milieuschade. Het Instituut voor Plantenziektenkundig Onderzoek heeft in 1981 het rapport “Stallucht en Planten” opgesteld. Hierin worden de gevolgen van ammoniak uit dergelijke bedrijven op verschillende gevoelige planten en/of bomen uiteengezet. In dit rapport zijn richtafstanden opgenomen tussen de stallen en gevoelige planten en/of bomen. Indien gewenst kan in het bestemmingsplan rekening gehouden worden met de in het rapport genoemde afstanden tussen bedrijfsmatige boomkwekerijen en de stallen. In 1996 is het rapport aangevuld met het rapport "Effecten van ammoniak op planten in de directe omgeving van stallen, update van een risicoschatting" van het Instituut AB-DLO van het voormalige Ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij (LNV).
In november 1998 is door middel van een mailing aan de Nederlandse gemeenten algemene bekendheid aan dit rapport gegeven. Tevens is de bijbehorende notitie "Risico van gewasschade in de directe omgeving van ammoniakbronnen” van AB-DLO van 23 juli 1997 bekend gemaakt. De vraag is in hoeverre ook dit rapport en deze notitie bij de beoordeling van directe ammoniakschade afkomstig van een vergunningplichtige inrichting betrokken dient te worden. Hierover heeft de Raad van State een uitspraak gedaan waaruit blijkt dat deze notitie bij beoordeling van plannen of projecten ten behoeve van een varkens- en/of pluimveebedrijf niet gehanteerd hoeft te worden. De richtafstanden uit het rapport “Stallucht en Planten” kunnen echter toegepast worden bij ontwikkeling van een dergelijk intensief veehouderijbedrijf. Het rapport 'Stallucht en Planten” geeft richtafstanden van 50 meter tussen stallen en gevoelige planten en bomen (zoals coniferen) en 25 meter tussen stallen en minder gevoelige planten en bomen. Nabij de locatie zijn geen bedrijfsmatige boomkwekerijen gelegen welke directe ammoniakschade zouden kunnen ondervinden van het bedrijf van de initiatiefnemer. Hiermee zal geen sprake zijn van directe ammoniakschade.
41
4.1.10 Milieueffectrapportage (m.e.r.) De milieueffectrapportage (m.e.r.) is bedoeld om het belang van het milieu in een vroeg stadium te integreren in plan- en besluitvorming. Dit is gedaan door de m.e.r. te koppelen aan besluiten op bijvoorbeeld een omgevingsvergunning of een bestemmingsplan. Centraal in de milieueffectrapportage is het Milieueffectrapport (m.e.r.), waarin belangrijke milieueffecten op verschillende aspecten voor één of meerdere alternatieven worden geanalyseerd en beoordeeld. Of het in een specifiek geval noodzakelijk is om een m.e.r. op te stellen is bepaald in de bijlage van het Besluit milieueffectrapportage. In onderdeel C van deze bijlage staan de activiteiten met bijbehorende drempelwaarden, waarbij het noodzakelijk is om bij de beschreven plannen en besluiten een m.e.r. op te stellen. Dit is het geval bij het oprichten en/of uitbreiden en/of wijzigen van een installatie met meer dan: 85.000 dierplaatsen voor mesthoenders. 60.000 dierplaatsen voor hennen. 3.000 dierplaatsen voor vleesvarkens. 900 dierplaatsen voor zeugen. Naast het direct op moeten stellen van een m.e.r. zijn er in het Besluit m.e.r. ook activiteiten met bepaalde drempelwaarden opgenomen waarvoor, bij de beschreven plannen en besluiten, eerst beoordeeld moet worden of er sprake is van mogelijke belangrijke nadelige milieugevolgen.
Deze activiteiten en de bijbehorende drempelwaarden zijn opgenomen in onderdeel D van de bijlage. In deze gevallen dient eerst een m.e.r.-aanmeldnotitie opgesteld worden waarin de beoordeling plaatsvindt. Dit geldt voor het oprichten en/of uitbreiden en/of wijzigen van een installatie voor het fokken, mesten of houden van dieren met meer dan: 40.000 dierplaatsen voor pluimvee. 2.000 dierplaatsen voor vleesvarkens. 750 dierplaatsen voor zeugen. 2.700 dierplaatsen voor gespeende biggen. 5.000 dierplaatsen voor pelsdieren. 1.000 dierplaatsen voor voedsters. 6.000 dierplaatsen voor vlees- en opfokkonijnen. 200 dierplaatsen voor melk-, kalf- en zoogkoeien. 340 dierplaatsen voor vrouwelijk jongvee. 340 dierplaatsen voor melk-, kalf- en zoogkoeien en vrouwelijk jongvee. 1.200 dierplaatsen voor vleesrunderen. 2.000 dierplaatsen voor schapen en geiten. 100 dierplaatsen voor volwassen paarden of pony's. 1.000 dierplaatsen voor struisvogels. Tot slot is het verplicht om voor activiteiten die wel worden vermeld in onderdeel D, maar in gevallen waarbij de drempelwaarden niet worden overschreden, aandacht te besteden aan de milieueffecten. Er dient dan een vormvrije m.e.r.-beoordeling te doorlopen worden. Hierin wordt, net als bij de aanmeldnotitie m.e.r., getoetst of er belangrijke nadelige milieugevolgen op kunnen treden.
De procedurevereisten voor een vormvrije m.e.r-beoordeling zijn gelijk aan de aanmeldnotitie, met het verschil dat de publicatieverplichtingen uit artikel 2, lid 5, sub b van het Besluit m.e.r. niet overeenkomstig van toepassing zijn. In categorie D14 van de bijlage uit het Besluit m.e.r. zijn de drempelwaarden voor het oprichten of uitbreiden van een installatie voor het fokken, mesten of houden van dieren. Ook indien een plan of besluit niet voorziet in de in deze categorie genoemde drempelwaarden dient een vormvrije m.er overlegd te worden aan het bevoegd gezag. Het bevoegd gezag dient binnen 6 weken een besluit op deze beoordeling te nemen. Dit besluit hoeft niet in de Staatscourant te worden gepubliceerd. De initiatiefnemer dient het besluit op de vormvrije m.e.r.-beoordeling bij de aanvraag omgevingsvergunning (onderdeel milieu) bij te voegen. 42
4.1.10.1 Omvang van het project Kolom C van het Besluit m.e.r. is niet van toepasisng. De genoemde dieraantallen worden niet overschreden. In onderdeel D van het Besluit m.e.r. staan alle m.e.r.-beoordelingsplichtige activiteiten beschreven. De daar beschreven activiteiten kunnen mogelijk worden gemaakt in een plan of worden vastgelegd in een besluit. In de Wet milieubeheer is bepaald dat alleen voor besluiten een m.e.r.-beoordelingsplicht geldt. In kolom D van het Besluit m.e.r. wordt voor de oprichting, wijziging of uitbreiding van een installatie voor het fokken, mesten of houden van pluimvee een grens gesteld van 40.000 stuks pluimvee (Rav1 cat. E, F, G en J). In de inrichting worden meer dan 40.000 pluimvee gehouden, namelijk 140.000 vleeskuikens (uitbreiding van 65.000 vleeskuikens). Een m.e.r. beoordeling in de vorm van een m.e.r. aanmeldnotitie is daarom noodzakelijk. Het m.e.r.-beoordelingsbesluit is opgenomen in bijlage 9. Er is binnen het project slechts gering sprake van gebruik van natuurlijke hulpbronnen. De productie van afvalstoffen beperkt zich tot een geringe hoeveelheid mest en/of reststoffen. Onevenredige verontreiniging en hinder is, gelet op de geringe bedrijfsomvang, ook niet te verwachten. Er worden enkel reguliere stoffen en technologieën gebruikt. Gelet hierop is er geen verhoogd risico op ongevallen.
4.1.10.2 Plaats van het project De locatie is niet gelegen in een gebied dat, gelet op de landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische waarde kwetsbaar is voor een nieuwe kleinschalige invulling van een bestaand erf. Er zullen met de voorgenomen ontwikkeling, zoals nader aangetoond in de paragraaf "Ecologie" (paragraaf 4.2) en de paragraaf "Archeologie en cultuurhistorie" (paragraaf 4.3), geen natuurlijke, landschappelijke en/of cultuurhistorische waarden worden geschaad. 4.1.10.3 Kenmerken van het potentiële effect van het project De potentiële effecten van de voorgenomen ontwikkeling zijn zeer gering en lokaal. Zoals nader aangetoond in de paragrafen "Milieuzonering", "Geur", "Luchtkwaliteit", "Geluid", "Woon- en leefklimaat", "Externe veiligheid" en "Bodem" (paragraaf 4.1.1 t/m 4.1.8) is met de voorgenomen ontwikkeling geen sprake van een onevenredige hinder op het gebied van milieu. Daarnaast is, zoals nader aangetoond in de paragraaf "Ecologie" (paragraaf 4.2) geen sprake van aantasting van natuurlijke en landschappelijke waarden. Een uitzondering hierop vormt de toename van ammoniakemissie uit de dierverblijven en ammoniakdepositie op beschermde natuurgebieden in de omgeving. De voorgenomen ontwikkeling zal geen nadelige effecten op beschermde natuurgebieden tot gevolg hebben. Dit is nader uitgewerkt in de paragraaf "Gebiedsbescherming" (paragraaf 4.2.1.1).
Op basis hiervan kan geconcludeerd worden dat het milieubelang van de ontwikkeling die met dit project wordt mogelijk gemaakt in voldoende mate is afgewogen en geen nadelige effecten zijn te verwachten, waarmee de voorgenomen ontwikkeling niet m.e.r.-beoordelingsplichtig is.
4.2.
Ecologie
4.2.1 Wet natuurbescherming Op 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming in werking getreden. Deze wet vervangt drie wetten, de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en faunawet. In de Wet natuurbescherming wordt de bescherming van verschillende dieren- en plantensoorten geregeld. Met name bescherming van kwetsbare soorten is hierbij van belang. De Wet natuurbescherming kent een vergunningplicht. Een vergunning voor een project wordt alleen verleend als de instandhoudingsdoelen van een gebied niet in gevaar worden gebracht en als geen sprake is van mogelijke aantasting van beschermde planten- en dierensoorten of de leefgebieden van deze soorten. Voor activiteiten is het van belang om te bepalen of deze leiden tot mogelijke schade aan de natuur. De Wet natuurbescherming toetst aanvragen op drie aspecten, namelijk gebiedsbescherming, houtopstanden 43
en soortenbescherming. 4.2.1.1 Gebiedsbescherming Natuurgebieden die belangrijk zijn voor flora en fauna zijn op basis van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn aangewezen als Natura 2000 gebieden. Voor al deze gebieden gelden instandhoudingsdoelen. De essentie van het beschermingsregime voor deze gebieden is dat deze instandhoudingsdoelen niet in gevaar mogen worden gebracht. Het is daarbij daarom verboden om projecten of andere handelingen uit te voeren of te realiseren die de kwaliteit van de habitats kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten waarvoor het betreffende gebied is aangewezen. Zoals te zien in de volgende figuur is de locatie niet gelegen in een Natura 2000. Het dichtstbijzijnd Natura 2000-gebied (Drouwenerzand) is gelegen op een afstand van ruim 9 kilometer van de locatie. De beoogde werkzaamheden bestaan uit het bouwen van een twee nieuwe pluimveestallen. Door deze bouw gaat geen oppervlakte aan Natura 2000-gebied verloren. Voor de meeste effectfactoren van de werkzaamheden, zoals geluid, licht, menselijke aanwezigheid en trilling kunnen gezien de afstand en de tussenliggende elementen externe effecten op Natura 2000-gebieden worden uitgesloten.
Figuur 19. Uitsnede kaart Natura 2000-gebieden. Bron: Provincie Drenthe Op 21 mei 2019 is een vergunning in het kader van de Wet natuurbescherming verleend (kenmerk: 201900366-00822230. De beschikking is opgenomen als bijlage 12. De vergunde situatie claimt geen ontwikkelruimte uit het Programmatische Aanpas Stikstof (PAS). Als uitgangspunt (onderliggende vergunning) is immers de Natuurbeschermingswet vergunning van 11 april 2013 (kenmerk: VTH/2013002942) genomen. Dit betekent dat er op geen enkel moment ontwikkelruimte uithet PAS is geclaimd. Tevens dient de stikstofdepositie van de aanlegfase van het project (bouw stallen) in beeld gebracht te worden. Hiervoor is een stikstofdepositierapport opgesteld. In dit rapport wordt ingegaan op de aanlegfase van het project. Beide fases worden onderbouwd met AERIUS berekeningen. Voor het volledige stikstofdepositierapport wordt verwezen naar bijlage 10 van deze toelichting. Uit de AERIUS berekening met betrekking tot de aanlegfase blijkt dat in de aanlegfase van de voorgenomen ontwikkeling geen sprake is van rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Er is daarmee geen sprake van een stikstofdepositie met significant negatief effect op de instandhoudingsdoelstelling van de betreffende Natura 2000-gebieden. 44
Gezien het voorgaande wordt gesteld dat er geen sprake is van negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-ge 4.2.1.2 Houtopstanden Het onderdeel houtopstanden van de Wet natuurbescherming heeft als doel bossen te beschermen en de bestaande oppervlakte aan bos- en houtopstanden in stand te houden. Indien een houtopstand onder de Wet natuurbescherming valt en deze gekapt gaat worden, moet een kapmelding worden gedaan en geldt een verplichting om de betreffende grond binnen 3 jaar opnieuw in te planten, de zogenaamde herplantplicht. Als een bos of houtopstand definitief gekapt wordt, zal een ontheffing of compensatie van deze herplantplicht verleend moeten worden. De herplantplicht is niet van toepassing voor het vellen van een houtopstand in verband met realisatie van een Natura 2000-doel. Houtopstanden vallen onder de Wet natuurbescherming als het zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend betreffen die: buiten de bebouwde kom-boswet liggen; een oppervlakte hebben van 10 are of meer; rijbeplantingen die meer dan twintig bomen omvatten, gerekend over het totaal aantal rijen; Bij de voorgenomen ontwikkeling is geen sprake van het kappen van houtopstanden of bos met een oppervlakte van 10 are of meer en/of rijbeplantingen die meer dan 20 bomen omvatten.
Hiermee is het onderdeel houtopstanden uit de Wet natuurbescherming niet van toepassing op de voorgenomen ontwikkeling. 4.2.1.3 Soortenbescherming De soortenbescherming in de Wet natuurbescherming voorziet in bescherming van (leefgebieden) van beschermde soorten planten en dieren en is daarmee altijd aan de orde. De soortenbescherming is gericht op het duurzaam in stand houden van de wilde flora en fauna in hun natuurlijke leefomgeving. De mate van bescherming is afhankelijk van de soort en het daarvoor geldende beschermingsregime. De Wet natuurbescherming kent zowel verboden als de zorgplicht. De zorgplicht is altijd van toepassing en geldt voor iedereen en in alle gevallen. De verbodsbepalingen zijn gebaseerd op het 'nee, tenzij-principe'. Voor verschillende categorieën soorten en activiteiten zijn vrijstellingen of ontheffingen van deze verbodsbepalingen mogelijk. Het is voor elke beschermde soort in elk geval verboden deze te vervoeren of bij te hebben. Vogelrichtlijn: Dit betreffen alle vogelsoorten die in Nederland als broedvogel, standvogel, wintergast of doortrekker aanwezig kunnen zijn, met uitzondering van exoten en verwilderde soorten, zoals bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn.
Voor soorten beschermd vanuit de Vogelrichtlijn geldt dat het verboden is in het wild levende soorten opzettelijk te doden of te vangen, nesten of rustplaatsen van deze soorten opzettelijk te vernielen of te beschadigen en/of weg te nemen, eieren van deze soorten te rapen en/of bij te hebben en/of deze soorten opzettelijk te storen (tenzij de verstoring niet van wezenlijke invloed is op de instandhouding van de betreffende soort). Habitarichtlijn: Dit zijn alle soorten van bijlage IV onderdeel a van de Habitatrichtlijn inclusief het verdrag van Bern bijlage II en het Verdrag van Bonn bijlage I, voor zover hun natuurlijke verspreidingsgebied zich in Nederland bevindt. In de bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd. Voor de soorten beschermd vanuit de Habitatrichtlijn geldt dat het verboden is in het wild levende soorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden, te vangen of te verstoren, eieren van deze soorten te rapen, vernielen en/of bij te hebben, voortplantingsplaatsen en/of rustplaatsen van deze soorten te beschadigen of te vernielen en/of beschermde planten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen en/of te vernielen. Nationaal beschermde soorten: Dit zijn soorten die genoemd zijn in Bijlage A van de Wet natuurbescherming.
Het gaat hier om de bescherming van zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen, kevers en vaatplanten voorkomend in Nederland. Voor de Nationaal beschermde soorten geldt dat het verboden is om de in het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers opzettelijk te 45
doden of te vangen, de vaste voortplantingsplaatsen en/of rustplaatsen van deze soorten opzettelijk te beschadigen of te vernielen en/of beschermde vaatplanten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen en/of te vernielen. Zorplicht: Naast beschermde dier- en plantensoorten, moet iedereen voldoende rekening houden met in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving. Deze zorgplicht geldt voor alle, dus ook voor niet beschermde, soorten planten en dieren. Om te onderzoeken of de voorgenomen ontwikkeling mogelijk schadelijk is voor (leefgebieden van) in het plangebied en in de omgeving mogelijk aanwezige soorten flora en fauna is door Laneco een quickscan flora en fauna opgesteld (zie bijlage 11). Resultaten Voor een aantal mogelijk in (de omgeving van) het plangebied voorkomende nationaal beschermde soorten zoals egel, haas, konijn, ree, vos, kleine marterachtigen, muizen en spitsmuizen, geldt een provinciale vrijstelling voor het aantasten van vaste rust- en verblijfplaatsen. Op basis van het veldbezoek, de verspreidingsgegevens, de aanwezige habitattypen en biotoopeisen van de mogelijk in de omgeving voorkomende soorten zijn van de (nietvrijgestelde) nationaal of Europees beschermde soorten, vaste rust- en verblijfplaatsen uit te sluiten binnen het plangebied.
Nader onderzoek naar deze eventueel binnen het plangebied voorkomende overige beschermde soorten is dan ook niet nodig. Consequenties Twee algemene voorwaarden vanuit de Wet natuurbescherming zijn altijd van toepassing: 1. De start van werkzaamheden dient buiten het broedseizoen van vogels (globaal half maart tot half juli) plaats te vinden om verstoring van broedvogels en het broedsucces te voorkomen. Alleen op basis van gericht onderzoek (naar broedende vogels), mag van deze voorwaarde worden afgeweken. 2. Op basis van de zorgplicht dient bij de uitvoering van de werkzaamheden voldoende zorg in acht te worden genomen voor de in het wild levende planten en dieren en hun leefomgeving. Verstoring moet worden beperkt en dieren moeten de gelegenheid hebben om uit te wijken en mogen niet opzettelijk worden gedood. Dit kan door: a. werkzaamheden, zoals graafwerkzaamheden en het verwijderen van begroeiing, starten buiten het voortplantingsseizoen (april – augustus); b. het beperken van verlichting tijdens de avonduren ten behoeve van vleermuizen en andere nachtdieren. Aanbevelingen Er zijn vanuit ecologisch oogpunt aanbevelingen te doen ten aanzien van de inrichting: 1. Er wordt aanbevolen om een nieuwe houtsingel langs de nieuw te bouwen stal aan te planten, waarbij gebruik wordt gemaakt van inheemse bes- en bloemdragende struiken en planten; 2.
Verder wordt aanbevolen om de nieuwbouw geschikt te maken voor vleermuizen door het aanbrengen van vleermuiskasten of 2 cm bij 5 cm brede open stootvoegen op minimaal 2,5 meter hoogte in bij voorkeur de zuidelijke spouwmuur (niet boven ramen en deuren) of een houten wand met een kierende plank; Ook kan worden gedacht aan het geschikt maken van de nieuwbouw voor huismussen en gierzwaluwen door het aanbrengen van speciale neststenen in de muur (minimaal 3 meter hoog) of onder de dakrand. 3. Verder kan voor biologische muizenbestrijding worden gedacht aan het ophangen van een steenuilenkast in de singel, of elders op het erf. Het realiseren van een kerkuilenkast als “uilenbord” in de topgevel is ook mogelijk. De instandhouding van de aanwezige of te verwachten soorten zal niet worden aangetast als gevolg van de voorgenomen activiteit. Op basis hiervan kan worden gesteld dat met de voorgenomen ontwikkeling geen sprake zal zijn van een mogelijke aantasting van (leefgebieden van) beschermde soorten flora en fauna.
46
4.2.2 Natuurnetwerk Nederland Een vorm van gebiedsbescherming komt voort uit de aanwijzing van een gebied als Natuurnetwerk Nederland (NNN), voorheen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Het NNN is een netwerk van natuurgebieden en verbindingszones. Planten en dieren kunnen zich zo van het ene naar het andere gebied verplaatsen. Op plekken waar gaten in het netwerk zitten, leggen de provincies nieuwe natuur aan. De provincies zijn verantwoordelijk voor begrenzing en ontwikkeling van het NNN en stellen hier zelf beleid voor op. Het NNN is in de eerste plaats belangrijk als netwerk van leefgebieden voor planten en dieren. Robuuste leefgebieden voor flora en fauna zijn nodig om het uitsterven van soorten te voorkomen. Het netwerk is er daarnaast ook voor rust en recreatie, voor mensen die willen genieten van de schoonheid van de natuur. Voor dergelijke gebieden geldt dat het natuurbelang prioriteit heeft en dat andere activiteiten niet mogen leiden tot aantasting of beperking van de natuurdoelen. De status als NNN is niet verankerd in de natuurwetgeving, maar het belang dient in de planologische afweging een rol te spelen. Zoals te zien in de volgende figuur is de locatie niet in het Natuurnetwerk Drenthe gelegen.
Figuur 20. Uitsnede kaart NNN. Bron: Provincie Drenthe Gezien de locatie niet in het NNN is gelegen zal de voorgenomen ontwikkeling geen nadelige invloed hebben op deze gebieden en staat het plan de ontwikkeling van deze gebieden niet in de weg. 4.2.3 Wet ammoniak en veehouderij Op 8 mei 2002 is de Wet ammoniak en veehouderij (Wav) in werking getreden. De Wav vormt een onderdeel van de ammoniakregelgeving voor dierenverblijven van veehouderijen en kent een emissiegerichte benadering voor heel Nederland met daarnaast aanvullend beleid ter bescherming van de (zeer) kwetsbare gebieden. Deze (zeer) kwetsbare gebieden ingevolge de Wav (Wav-gebieden) zijn gebieden die nadelige invloed kunnen ondervinden als de uitstoot van ammoniak op deze gebieden toeneemt. Ter bescherming van deze gebieden is een zone van 250 meter rondom deze gebieden aangewezen als buffer om ontwikkelingen die schadelijk zijn voor deze gebieden te beperken. Zoals te zien in de volgende figuur is de locatie niet in een Wav-gebied of zone van 250 meter daaromheen 47
gelegen.
Figuur 21. Uitsnede kaart Wav-gebieden. Bron: Provincie Drenthe Gezien de locatie niet in een Wav-gebied of zone van 250 meter daaromheen is gelegen zullen met de voorgenomen ontwikkeling geen van deze gebieden onevenredig worden aangetast.
4.3.
Archeologie en cultuurhistorie
4.3.1 Archeologie Op 16 januari 1992 is in Valletta (Malta) het Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed (Verdrag van Malta) ondertekend. Het Nederlandse parlement heeft dit verdrag in 1998 goedgekeurd. Het Verdrag van Malta voorziet in bescherming van het Europees archeologisch erfgoed onder meer door de risico's op aantasting van dit erfgoed te beperken. Deze bescherming is in Nederland wettelijk verankerd in de Erfgoedwet. Op basis van deze wet zijn mogelijke (toevals)vondsten bij het verrichten van werkzaamheden in de bodem altijd beschermd. Er geldt een meldingsplicht bij het vinden van (mogelijke) waardevolle zaken. Dat melden dient terstond te gebeuren. In het kader van een goede ruimtelijke ordening in relatie tot de Erfgoedwet kan vooronderzoek naar mogelijke waarden nodig zijn zodat, waar nodig, die waarden veilig gesteld kunnen worden en/of het initiatief aangepast kan worden. Gemeenten stellen, ter bescherming van mogelijk voorkomende archeologische waarden, een eigen beleid op, waarbij de kans op het aantreffen van archeologische resten in de bodem is weergegeven in een archeologische verwachtingskaart. Afhankelijk van de verwachtingswaarde stelt de gemeente Borger-Odoorn voorwaarden voor het uitvoeren van archeologisch onderzoek.
Zoals te zien in de volgende figuur is de locatie vanuit de Archeologische verwachtingskaart gelegen in een gebied dat is aangemerkt als een gebied met een middelhoge of lage verwachting (paarse kleur).
48
Figuur 22. Uitsnede archeologische verwachtingskaart. Bron: Gemeente Borger-Odoorn. Ten aanzien van deze gebieden stelt de gemeente in haar beleid dat er een veldinspectie nodig is. Echter gaat de realisatie van de twee nieuwe pluimveestallen plaatsvinden op agrarische landbouwgronden. Deze gronden zijn in het verleden regelmatig in beroering geweest. Daarbij worden er geen mestkelders gerealiseerd, waarmee geconcludeerd kan worden dat er geen diepe bodemingrepen plaats gaan vinden. Hiermee kan worden gesteld dat met de voorgenomen ontwikkeling geen mogelijk voorkomende archeologische resten zullen worden geschaad. 4.3.2 Cultuurhistorie Het cultuurhistorisch erfgoed van Nederland bestaat uit monumentale panden, historische zichtlijnen, kenmerkende landschappen en waardevolle lijn- en/of vlakelementen. Het cultuurhistorisch erfgoed geeft een beeld van de geschiedenis van het landschap. Daarom is bescherming van deze elementen van belang. De cultuurhistorische waarden van een gebied zijn in kaart gebracht in de zogenaamde cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn.