Ruimtelijke onderbouwing 1e Exloërmond 82 1e Exloërmond
Tekst van het document
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING 1E EXLOËRMOND 82 EN 83 omgevingsvergunning
Ruimtelijke onderbouwing 1e Exloërmond 82 en 83 omgevingsvergunning
Plannaam:
Ruimtelijke onderbouwing 1e Exloërmond 82 en 83
IMRO nummer:
NL.IMRO.1681.13BP0005-OW01
Gemeente:
Borger-Odoorn
Opdrachtgever:
Bartelds Landbouw B.V.
Plan gemaakt door:
DLV Advies
Versie:
2
Datumn:
11 maart 2021
2
Inhoudsopgave Ruimtelijke onderbouwing Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1. Aanleiding voor het project 1.2. Projectlocatie 1.3. Geldende bestemmingsplannen 1.4. Leeswijzer Hoofdstuk 2 Projectbeschrijving 2.1. Huidige situatie 2.2. Gewenste situatie Hoofdstuk 3 Beleidskader 3.1. Rijksbeleid 3.2. Provinciaal beleid 3.3. Gemeentelijk beleid Hoofdstuk 4 Ruimtelijke- en milieuaspecten 4.1. Milieu 4.2. Ecologie 4.3. Archeologie en cultuurhistorie 4.4. Verkeer en parkeren 4.5. Wateraspecten Hoofdstuk 5 Uitvoerbaarheid 5.1. Economische uitvoerbaarheid 5.2. Maatschappelijke uitvoerbaarheid 5.3. Handhaving
Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7 Bijlage 8 Bijlage 9 Bijlage 10 Bijlage 11 Bijlage 12 Bijlage 13 Bijlage 14
4 5
8
14
31
54
57 Standaardopbrengst (SO) Situatietekening op schaal Beschikking omgevingsvergunning aardappelbewaarloods Landschapsadvies 1e Exloërmond 82 Geurberekening Dimensioneringsplannen Fijnstofberekening Akoestisch onderzoek M.E.R.-besluit Stikstofdepositierapport aanlegfase Quickscan flora en fauna Beschikking vergunning Wet natuurbescherming Uitgangspuntennotitie watertoets Compensatie- en infiltratieberekening
58 61 63 79 102 105 112 115 188 201 217 238 247 259
3
Ruimtelijke onderbouwing
4
Hoofdstuk 1 1.1.
Inleiding
Aanleiding voor het project
Voorliggende ruimtelijke onderbouwing betreft een afwijking van de regels van het bestemmingsplan "1e Exloërmond" en het bestemmingsplan "Buitengebied" van de gemeente Borger-Odoorn ten behoeve van het planologisch toestaan van twee nieuwe pluimveestallen, al dan niet deels, buiten het agrarisch bouwvlak. Tevens wordt planologisch toestemming gevraagd om de woning aan de 1e Exloërmond 83 als tweede bedrijfswoning te gebruiken. De woning is reeds in eigendom van de initiatiefnemer. In het hoofdstuk "Projectbeschrijving" (hoofdstuk 2) wordt het initiatief verder toegelicht, daar is ook een situatietekening van de nieuwe situatie opgenomen. De initiatiefnemer runt aan de 1e Exloërmond 82 een akkerbouwbedrijf met als neventak een intensieve veehouderij. Uitbreiding is noodzakelijk om te kunnen voldoen aan eisen uit de milieuwetgeving. De geurnormen voor vleeskuikens zijn recentelijk aangepast met als gevolg dat de huidige, vergunde situatie de omgeving overbelast. Met de bouw van twee nieuwe pluimveestallen wordt het mogelijk gemaakt om van 75.000 vleeskuikens uit te breiden naar 140.000 vleeskuikens.De overbelaste geursituatie wordt opgelost door op alle vier de stallen luchtwassers te plaatsen. Er is reeds toestemming verkregen in het kader van de Wet natuurbescherming. De gewenste ontwikkeling is niet in overeenstemming met de bepalingenen uit de geldende bestemmingsplannen.
De gewenste ontwikkeling kan mogelijk worden gemaakt met een omgevingsvergunning voor het buitenplans afwijken van de bepalingen uit de geldende bestemmingsplanenn. De gemeente heeft aangegeven in principe medewerking te willen verlenen aan de voorgenomen ontwikkeling, mits goed onderbouwd. Middels voorliggende ruimtelijke onderbouwing wordt gemotiveerd waarom de voorgenomen ontwikkeling mogelijk kan worden gemaakt en dat geen sprake zal zijn van onevenredige bezwaren op het ruimtelijk en/of milieutechnisch vlak.
1.2.
Projectlocatie
De planlocatie is gelegen aan de 1e Exloërmond 82 en 83 en ligt ten noorden van Emmen en ten zuiden van Stadskanaal in het landelijk gebied van gemeente Borger-Odoorn. De locatie is kadastraal bekend onder gemeente Odoorn, sectie N, nummers 2699, 922 en 933. De totale oppervlakte van de planlocatie is 290.717 m². In de volgende figuur is met rode omlijning de topografische ligging van de locatie weergegeven.
Figuur 1. Topografische ligging plangebied Bron: PDOK Viewer 5
1.3.
Geldende bestemmingsplannen
1.3.1 Bestemmingsplan 1e Exloërmond Ter plaatse is het bepaalde uit het bestemmingsplan "1e Exloërmond" van de gemeente Borger-Odoorn, zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 15 december 2016, onverkort van toepassing. De locaties aan de 1e Exloërmond 82 en 83 zijn gelegen in een gebied met de bestemming "Agrarisch". Ook zijn ter plaatse de aanduidingen 'akkerbouw' en 'specifieke vorm van agrarisch - neventak intensieve veehouderij' van toepassing. De aanduiding neventak intensieve veehouderij ligt strak om de bestaande pluimveestallen. De maximale oppervlakte bebouwing voor de intensieve tak is op dit moment begrensd op de bestaande oppervlakte. Het huidige bouwvlak van de locatie is ongeveer 14.500 m² (1,5 hectare) groot. De locatie aan de 1e Exloërmond 83 heeft de bestemming 'wonen'. Het huidige bouwvlak van de locatie is ongeveer 1.450 m² (0,14 hectare) groot In de volgende figuur is een uitsnede van de verbeelding van het bestemmingsplan "1e Exloërmond" weergegeven.
Figuur 2. Uitsnede verbeelding bestemmingsplan 1e Exloërmond. Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl. 1.3.2 Bestemmingsplan Buitengebied Ter plaatse is eveneens het bepaalde uit het bestemmingsplan 'Buitengebied' an de gemeente Borger-Odoorn, zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 29 november 2018, onverkort van toepassing. De planlocatie is deels gelegen in een gebied met de bestemming "Agrarisch". Daarnaast ligt over de locatie een dubbelbestemming "Waarde - Landschap en cultuurhistorie 3". In de volgende figuur is een uitsnede van de verbeelding van het bestemmingsplan "Buitengebied" weergegeven.
6
Figuur 3. Uitsnede verbeelding bestemmingsplan Buitengebied. Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl. Ter plaatse is sprake van uitbreiding van de neventak intensieve veehouderij en het in gebruik nemen van een burgerwoning als tweede bedrifjswoning. De voorgenomen ontwikkeling is in strijd met het bepaalde in de geldende bestemmingsplannen op de volgende punten: Het realiseren van twee nieuwe pluimveestallen buiten de functieaanduiding 'specifieke vorm van agrarisch - neventak intensieve veehouderij' en deels buiten het agrarisch bouwvlak; Het ingebruik nemen van een burgerwoning als tweede bedrijfswoning; Om de gewenste ontwikkeling mogelijk te maken zal op de hiervoor genoemde punten een omgevingsvergunning voor het buitenplans afwijken van de bepalingen uit het geldende bestemmingsplan worden aangevraagd conform artikel 2.12, lid 1, onder a, onder 3° van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Voorliggend document dient als ruimtelijke onderbouwing welke dient te worden overlegd bij de aanvraag omgevingsvergunning.
1.4.
Leeswijzer
Deze ruimtelijke onderbouwing is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 2 gaat in op de huidige en gewenste situatie en bevat een beschrijving van de situatie ter plaatse zoals momenteel bekend en de gewenste situatie ter plaatse na realisatie van het project. Hoofdstuk 3 gaat in op de vigerende beleidskaders. Hierin wordt het project getoetst aan het ruimtelijk beleid van het rijk, de provincie en de gemeente. Hoofdstuk 4 gaat in op de toetsing van het project aan de aspecten milieu, ecologie, archeologie en cultuurhistorie, verkeer en parkeren en water. Hierin worden verschillende bureaustudies beschreven en, indien van toepassing, uitgevoerde aanvullende onderzoeken beschreven. Hoofdstuk 5 gaat in op de uitvoerbaarheid van het project. Hierin worden de financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het project getoetst en wordt kort ingegaan op het aspect handhaving.
7
Hoofdstuk 2 2.1.
Projectbeschrijving
Huidige situatie
2.1.1 Gebiedsprofiel De planlocaties zijn gelegen in het bebouwingslint als onderdeel van het landelijk gebied van gemeente Borger-Odoorn. De omgeving behoort tot het veenkoloniale landschap. Na de laatste ijstijd steeg de temperatuur geleidelijk en keerde de vegetatie terug. Op de ondoordringbare keileem bleef regenwater staan dat zorgde voor een hoge grondwaterstand. In deze natte omstandigheden begon zich veen te ontwikkelen. Vanaf de 16e eeuw begon men met het ontginnen van het hoogveen. In deze periode ontstond het randveenontginningslint aan de voet van de Hondsrug. Pas vanaf de 19e eeuw werd de ontginning in Drenthe grootschaliger aangepakt en werd er een systematische structuur van kanalen en wijken aangelegd. De complexiteit van de verschillende patronen nam toe naar mate de tijd vorderde. De veenkoloniale dorpen die vanaf deze tijd ontstonden, volgen deze structuur en zijn als lintbebouwing te herkennen in het tegenwoordige uitgestrekte landbouwgebied, dat een weids en open karakter heeft. De lintbebouwing en openheid zijn kenmerkend voor het veengebied. 2.1.2 Ruimtelijke structuur Op de locatie aan de 1e Exloërmond 82 is momenteel een akkerbouwbedrijf gevestigd met een arsenaal van 437 ha akkerbouw grond (392 ha in eigendom en 45 ha in pacht). Ter plaatse houdt de initiatiefnemer als nevenactiviteit 75.000 vleeskuikens in de intensieve veehouderijtak.
Op de locatie aan de 1e Exloërmond 83 staan een woonhuis en een schuur. In de volgende figuur is een luchtfoto weergeven van de huidige situatie.
Figuur 4. Luchtfoto huidige situatie ter plaatse. Bron: Google Earth Op 20 april 2015 is voor de 1e Exloërmond 82 een omgevingsvergunning, onderdeel milieu, verleend voor het houden van 75.000 vleeskuikens als nevenactiviteit, gehuisvest in twee stallen met 8
verwarmingssystemen met warmteheaters en ventilatoren (BWL 2009.14.V3 / RAV E.5.10). De wanden van de stallen bestaan uit metselwerk, het dak uit golfplaten en de vloer uit beton. Er is geen mestopslag onder de stallen aanwezig. In onderstaande figuur zijn de twee bestaande pluimveestallen weergeven.
Figuur 5. De twee bestaande pluimveestallen Bron: Laneco
2.2.
Gewenste situatie
2.2.1 Ruimtelijke structuur De initiatiefnemer is voornemens ter plaatse van het akkerbouwbedrijf de nevenactiviteit uit te breiden van 75.000 naar 140.000 vleeskuikens. Hiervoor wordt twee nieuwe pluimveestallen gebouwd buiten de functieaanduiding 'specifieke vorm van agrarisch - neventak intensieve veehouderij' en deels buiten het agrarisch bouwvlak. Het houden van vleeskuikens blijft ook na uitbreiding aangemerkt als nevenactiviteit. Dit is aangetoond middels de Standaardopbrengst (SO) en de standaard verdiencapaciteit (SVC). Uit de rapportage blijkt dat de standaardopbrengst voor het houden van 140.000 vleeskuikens 48% van de totale standaardopbrengst bedraagt. De volledige rapportage is opgenomen in bijlage 1 bij deze toelichting. Uit de rapportage blijkt ook de noodzaak van de tweede bedrijfswoning. In de grootteklasse wordt het bedrijf als klass 5: >= 250.000 euro: zeer grote bedrijven aangemerkt. Deze bedrijven kunnen aan meer dan 5 aje arbeid bieden tegen en gemiddelde vergoeding. Omdat het bedrijf als een zeer groot bedrijf wordt aangemerkt is het noodzakelijk om voor de constante toezicht op het bedrijf de woning aan de 1e Exloërmond 83 als tweede bedrijfswoning bij het bedrijf vast te leggen. Deze woning is reeds in eigendom van de initiatiefnemer.
Ook in het kader van calamiteiten (denk aan uitval ventilatoren, toezicht biosecurity e.d.) is het noodzakelijk dat er meerdere personen op de bedrijfslocatie wonen zodat er snel gehandeld kan worden bij calamiteiten. Uitbreiding in vleeskuikens is noodzakelijk om te kunnen voldoen aan eisen uit de milieuwetgeving. Om te kunnen voldoen aan de geurnormen dient ook voor de bestaande stallen geïnvesteerd te worden in een nieuw stalsysteem. Een dergelijke investering is financieel alleen haalbaar als er ook uitgebreid kan worden in het aantal vleeskuikens. Alle vier pluimveestallen worden voorzien van een biologisch luchtwassyteem met een ammoniak reductie van 70%, een geurreductie van 45% en een fijnstofemissiereductie van 75% (BWL 2006.02.V6 / RAV E.5.7). De wanden van de pluimveestallen bestaan uit metselwerk, het dak uit golfplaten en de vloer uit 9
beton. Onder de nieuwe stallen komen eveneens geen mestkelders. De opslag van mest vindt plaats in de gebouwen. Er wordt gebruik gemaakt van een volledig strooiselvloer. Na de mestperiode wordt de mest met het strooisel samen uit de stal verwijderd en afgevoerd. De mest wordt afgezet op eigen grond. In de volgende figuur is de situatietekening van de nieuwe situatie weergegeven. Een volledige situatietekening van het bouwvlak is opgenomen in bijlage 2 bij deze toelichting.
Figuur 6. Situatietekening gewenste inrichting Bron: DLV Advies. Ook is op d.d. 13 maart 2019 een Omgevingsvergunning ex artikel 2.1 lid 1 sub a Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) voor afwijken van het bestemmingsplan '1e Exloërmond' verleend ten behoeve van het realiseren van een aardappelbewaarloods voor de akkerbouwactiviteiten. De aardappelbewaarloods voldeed niet aan de bebouwingsvoorschriften van het bestemmingsplan '1e Exloërmond'. De goot- en bouwhoogte bedragen namelijk meer dan respectievelijk 4,5 en 9 meter. De bewaarloods is eveneens opgenomen op bovenstaande situatietekening. De volledige beschikking is opgenomen als bijlage 3. 2.2.2 Landschappelijke inpassing Bij ruimtelijke ontwikkelingen is het van belang dat de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving niet verloren gaat maar, als mogelijk, juist wordt versterkt. Tevens is vanuit het ruimtelijke beleid een goede landschappelijke inpassing een vereiste. Om te onderzoeken of de ontwikkeling mogelijk kan bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving is door een landschapsdeskundige met inachtneming van het Kwaliteitsdocument Buitengebied Borger-Odoorn een landschapsadvies en landschapsplan opgesteld waarin is aangegeven hoe de voorgenomen ontwikkeling landschappelijk zal worden ingepast. Het landschapsplan is in de volgende figuur weergegeven.
10
Figuur 7. Tekening landschappelijke inpassing. Bron: Laneco Er wordt bij de landschapplijke maatregelen de nadruk gelegd op het grotendeels open houden de omgeving (zoals in de omgeving gebruikelijk) en het door groene maatregelen scheiden bebouwing en landschap, zodat er geen harde rode, maar een wat zachtere groene grens is. Om het groene beeld te waarborgen wordt de huidige singel weer doorgetrokken om de nieuwe bebouwing heen. Tevens wordt, om een verbinding te maken met het bestaande lint langs de weg, en geen eiland in het landschap te creeren, de singel doorgetrokken tot aan de rand van het bestaande erf aan het oude lint. Op deze manier wordt, ondanks een open ruimte tussen de stallen en de lintbebouwing, gepoogd een verbinding te creeren tussen het voor en achtererf. De wijk langs de schuur wordt verbreed om deze meer te benadrukken; deze wordt van een smalle watergang verbreed tot de breedte van de wijk verder zuidelijk, met hetzelfde profiel als de oude wijk. 11
De in het provinciale beleid geeiste meerwaarde voor het landschap bestaat er (naast de groene inpassing) in dezen uit dat een (deel van) de stallen op nummer 85 worden verwijderd (het betreft daarmee feitelijk herbouw en clustering van bebouwing). De oude bebouwing is niet ingepast met groene elementen. Door clustering aan één zijde van de 1e Exloermond waar al bebouwing anawezig is, ontstaat meer openheid aan de andere zijde op een locatie waar nu wel bebouwing is, maar die straks meer open zal zijn, in lijn het het landschapsbeeld in de omgeving. De milieuvergunning voor deze stallen is reeds ingetrokkenen. Er kunnen geen dieren meer gehoudenn worden omdat deze verplaatst zijn naar een andere, grotere, pluimveelocatie. Omdat de stallen geen eigendom zijn van de initiatiefnemer kan in de vergunning geen voorwaardelijke verplichting tot sloop opgelegd worden. Het voornemen blijft echter deze te verwijderen.
Figuur 8. Ligging nummer 86 t.o.v. nummer 82 Bron: Google Earth Door de bebouwing te clusteren aan één zijde van de 1e Exloërmond, waar al bebouwing aanwezig is, ontstaat meer openheid aan de andere zijde van de 1e Exloërmond. Dit is in lijn met het landschapsbeeld in de omgeving en het Kwaliteitsdocument Buitengebied Borger-Odoorn en draagt daarom bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. In onderstaande tabel is het landschapsadvies concreet weergeven.
12
Tabel 1. Maatregelen weergeven in tabel Bron: Laneco Het volledige landschapsadvies is terug te vinden in bijlage 4. Hiermee kan worden gesteld dat ter plaatse wordt voorzien in een goede landschappelijke inpassing.
13
Hoofdstuk 3 3.1.
Beleidskader
Rijksbeleid
3.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte Op 13 maart 2012 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vastgesteld. In de SVIR geeft de Rijksoverheid haar visie op de ruimtelijke en mobiliteitsopgaven voor Nederland richting 2040 en de manier waarop zij hiermee om zal gaan. Daarmee biedt het een kader voor beslissingen die de Rijksoverheid in de periode tot 2028 wil nemen, om Nederland concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig te houden. In de SVIR maakt het Rijk helder welke nationale belangen zij heeft in het ruimtelijk en mobiliteitsdomein en welke instrumenten voor deze belangen door de Rijksoverheid worden ingezet. Overheden, burgers en bedrijven krijgen de ruimte om oplossingen te creëren. Het Rijk gaat zo min mogelijk op de stoel van provincies en gemeenten zitten en richt zich op het versterken van de internationale positie van Nederland en het behartigen van de nationale belangen. De Rijksoverheid brengt het aantal procedures en regels stevig terug en brengt eenheid in het stelsel van regels voor infrastructuur, water, wonen, milieu, natuur en monumenten. Het Rijk wil de beperkte beschikbare middelen niet versnipperen. Het investeert dáár waar de nationale economie er het meest bij gebaat is, in de stedelijke regio’s rond de main-, brain- en greenports inclusief de achterlandverbindingen.
Om nieuwe projecten van de grond te krijgen zoekt het Rijk samenwerking met marktpartijen en andere overheden. Zo lang er geen sprake is van een nationaal belang zal het rijk de beoordeling en uitvoering van ontwikkelingen dus aan de provincies en gemeenten overlaten. De uitgangspunten uit de SVIR zijn juridisch verankerd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). In het Barro is aangegeven welke gebieden, of projecten, van nationaal belang zijn en aanvullende toetsing behoeven. Om te bepalen of sprake is van strijdigheid met de belangen uit de SVIR dient daarom verder getoetst te worden aan het Barro. Verdere toetsing aan ruimtelijke en milieutechnische belangen vindt plaats aan het provinciaal beleid. 3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Op 17 december 2011 is de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) Ruimte gedeeltelijk in werking getreden. Deze nieuwe AMvB Ruimte heeft de eerdere ontwerp AMvB Ruimte 2009 vervangen. Juridisch wordt de AMvB Ruimte aangeduid als Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Barro is op 1 oktober 2012 geactualiseerd en is vanaf die datum geheel in werking getreden. Met de inwerkingtreding van het Barro naast het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), is de juridische verankering van de uitgangspunten uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte compleet.
In het Barro zijn de nationale belangen die juridische borging vereisen opgenomen. Het Barro is gericht op doorwerking van de nationale belangen in gemeentelijke bestemmingsplannen. Het Barro is deels opgebouwd uit hoofdstukken afkomstig van de ontwerp AMvB Ruimte die eind 2009 is aangeboden en deels uit nieuwe onderwerpen. Per onderwerp worden vervolgens regels gegeven, waaraan bestemmingsplannen zullen moeten voldoen. Het besluit bepaalt tevens: "Voor zover dit besluit strekt tot aanpassing van een bestemmingsplan dat van kracht is, stelt de gemeenteraad uiterlijk binnen drie jaar na het tijdstip van inwerkingtreding van dit besluit een bestemmingsplan vast met inachtneming van dit besluit." Volgens de toelichting bij dit artikel geldt als hoofdregel, dat de regels van het Barro alleen van toepassing zijn wanneer na inwerkingtreding van het Barro een nieuw bestemmingsplan voor het eerst nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt binnen de aangegeven projectgebieden. Alleen wanneer het Barro expliciet een aanpassing van bestemmingsplannen vergt, omdat een reeds bestaand bestemmingsplan binnen een of meerdere van de projectgebieden is gelegen, dan moet dat binnen drie jaar gebeuren. Het Barro draagt bij aan versnelling van de besluitvorming bij ruimtelijke ontwikkelingen van nationaal belang en "vermindering van de bestuurlijke drukte".
Belemmeringen die de realisatie van de genoemde 14
projecten zouden kunnen frustreren of vertragen worden door het Barro op voorhand onmogelijk gemaakt. Daar staat tegenover dat de regelgeving voor lagere overheden weer wat ingewikkelder is geworden. Gemeenten die een bestemmingsplan opstellen dat raakvlakken heeft met een of meerdere belangen van de projecten in het Barro, zullen nauwkeurig de regelgeving van het Barro moeten controleren. Het Barro vormt daarmee een nieuwe, dwingende checklist bij de opstelling van bestemmingsplannen. In het Barro zijn de projecten van nationaal belang beschreven. Deze projecten zijn in beeld gebracht in de bij het Barro behorende kaarten. De locatie is niet in een van de aangewezen projectgebieden gelegen. Hiermee zijn de bepalingen uit het Barro niet van toepassing op de projectlocatie en is geen sprake van strijdigheid met de nationale belangen. 3.1.3 Ladder duurzame verstedelijking Ingevolgde artikel 3.1.6 lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), de zogenaamde Ladder voor duurzame verstedelijking, dient de toelichting bij een bestemmingsplan, waarin een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk wordt maakt, een beschrijving te bevatten van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.
Een stedelijke ontwikkeling is als volgt gedefinieerd: "ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen." Bij de voorgenomen ontwikkeling is, op basis van deze definitie, geen sprake van een stedelijke ontwikkeling. Verdere toetsing aan de Ladder duurzame verstedelijking is daarmee niet vereist.
3.2.
Provinciaal beleid
3.2.1 Omgevingsvisie Drenthe 2018 Op 3 oktober 2018 is door Provinciale Staten de Omgevingsvisie Drenthe 2018 vastgesteld. De missie voor de Omgevingsvisie Drenthe luidt als volgt: 'Het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe passend bij deze kernkwaliteiten'. De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. In het beleid worden zes kernkwaliteiten genoemd. Het gaat om: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Landschap; Cultuurhistorie; Aardkundige waarden; Archeologie; Rust; Natuur.
3.2.1.1 Kernkwaliteit landschap Het meest voorkomende landschapstype in de provincie is het hoogveenontginningslandschap. Dit landschapstype beslaat in totaal ongeveer een kwart van het gehele grondgebied van de provincie. De meeste veenontginningen in Drenthe zijn onderling verbonden door kanalenstelsels. Kenmerkend voor deze hoogveengebieden is de strakke orthogonale verkaveling, de bebouwingslinten langs kanalen en monden en de grote, weidse ruimtes met wijken. Elke ontginning heeft bovendien zijn eigen specifieke kenmerken, waaraan de tijd en de manier van ontginning is af te lezen. In onderstaande figuur is een uitsnede van de kaart kernkwaliteit landschap weergeven.
15
Figuur 9. Uitsnede kaart kernkwaliteit landschap Bron: provincie Drenthe Afhankelijk van het type dorp (enkellint of dubbellint) en de dichtheid van de bebouwing dringt het landelijk gebied diep of minder diep door in het dorp. Vanaf de hoofdontsluiting is het landelijk gebied in veel gevallen waarneembaar. Kenmerkend is de regelmaat. Het dorpssilhouet is een langgerekte strook waarvan de massa wordt gevormd door een aaneenschakeling van grote boerderijen en woningen met erfbeplantingen. Dominerend is de langgerekte beplanting van opgaande bomen langs de wegen, in een open vlak landschap. Van provinciaal belang is de orthogonale samenhang tussen het systematische ontginningspatroon van grootschalige openheid met kenmerkende wijkenstructuur en de bebouwingslinten met daaruit opgaande percelen. Het provinciaal beleid is gericht op het behouden en versterken van de samenhang en de openheid met de wijken en de rechtlijnige landschapsstructuur. Toetsing Met de voorgenomen ontwikkeling worden de strakke verkavelingspatronen, de ontginningslinten en de bebouwingslinten niet aangetast. De bouw van de twee nieuwe pluimveestallen vindt achter op het erf plaats waardoor de ontwikkeling niet van invloed is op de lintbebouwing. Door de nieuwe stallen te clusteren naast de bestaande stallen wordt de grootschalige openheid van het gebied eveneens niet aangetast.
De oorspronkelijkheid van het veenkoloniale landschap blijft daardoor behouden. Daarnaast heeft het in gebruik nemen van de burgerwoning als bedrijfswoning ook geen invloed op de lintbebouwing omdat de woning reeds aanwezig is in het bebouwingslint. 3.2.1.2 Kernkwaliteit cultuurhistorie Bepalend voor deze Drents-Groninger veenkoloniën is het orthogonale en hiërarchische stelsel van kanalen, monden en wijken, aangelegd voor de veenontginning. Langs de hoofdlijnen ontwikkelden zich na het afgraven de lintdorpen, geplaatst in een rechtlijnig stelsel van verkavelingen met bebouwing, waterwerken en beplanting. Uitgangspunt voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen is het accentueren van de hiërarchie in de orthogonale opbouw van de veenkoloniën. Deze hiërarchie bestaat uit het Annerveenschekanaal en de monden als de belangrijkste ontginningsassen met de daar haaks op staande kanalen- en wijkenstructuur. Binnen de veenkoloniën komt deze hiërarchie op verschillende manieren naar voren. 16
Daarbinnen wil de provincie specifiek sturen op: Het zichtbaar houden van de ordening en samenhang tussen de ontginningsassen, die tot uitdrukking komt in enkele en dubbele lintdorpen en bebouwde en onbebouwde ontginningsassen; Het herkenbaar houden van de ordening en samenhang binnen een lintdorp, zoals boerderijen en woningen die elk aan een zijde van het kanaal staan; De Drentse Monden: eisen stellen De planlocatie is gelegen in een gebied dat is aangemerkt als de Drentse Monden. Gebieden waar de provincie eisen stelt kenmerken zich in het algemeen door grotere en meer planmatige ontwikkelingen. Bovendien zijn dit gebieden waar de cultuurhistorische samenhang zeer groot is. In deze gebieden wil de provincie de ontwikkelingen in de vanuit cultuurhistorie gewenste richting kunnen (bij)sturen. Van de initiatiefnemer wordt verwacht dat de cultuurhistorische samenhang als dé drager voor nieuwe plannen wordt gebruikt. Ontwikkelingen bouwen voort op de bestaande cultuurhistorische samenhang. De provincie zal daarbij vanaf het begin een plek bedingen in het planvormingsproces. Het zorgvuldig en verantwoord omgaan met de cultuurhistorische samenhang vormen het vertrekpunt van de inzet. Het aspect cultuurhistorie wordt nader toegelicht in paragraaf 4.3.2.
3.2.1.3 Kernkwaliteit aardkundige waarden Drenthe heeft een eigen karakter, een eigen (ruimtelijke) identiteit, die door inwoners en bezoekers hoog wordt gewaardeerd. Het aardkundige landschap van Drenthe is hiervoor in belangrijke mate bepalend. Het aardkundig erfgoed is de enige informatiebron over de natuurlijke ontstaansgeschiedenis van Drenthe. Aardkundige waarden die bijdragen aan het specifieke Drentse karakter wil de provincie behouden en, waar mogelijk, herstellen. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteit aardkundige waarden. In onderstaande figuur is een uitsnede weergeven van de kaart kernkwaliteit aardkundige waarden. Generiek beschermingsniveau aardkundige waarden De planlocatie is gelegen in een gebied met een generiek beschermingsniveau. In deze gebieden wil de provincie de lokale, aardkundige kenmerken voor de toekomst bewaren. De provincie verwacht van gemeenten dat zij in deze gebieden nagaan welke kenmerkende aardkundige waarden aanwezig zijn en dat zij hieraan bescherming geven via het gemeentelijk bestemmingsplan en plannen en initiatieven daarop beoordelen. Bij ontwikkelingen kunnen aardkundige kwaliteiten als inspiratiebron worden gebruikt. Het aspect aardkundige waarden wordt uitgebreid toegelicht in paragraaf 4.3.3.
3.2.1.4 Kernkwaliteit archeologie Archeologie houdt zich bezig met de reconstructie van oude culturen door middel van het bestuderen van materiële overblijfselen hiervan. Daarbij gaat het om alles wat de mens ooit heeft achtergelaten. Deze overblijfselen kunnen duizenden jaren oud zijn of slechts een paar honderd jaar. Het provinciaal beleid voor de Drentse archeologie is gericht op instandhouding, bescherming, beleven en benutten. Het archeologisch erfgoed behoort tot het ruimtelijk erfgoed en is een belangrijke bouwsteen van de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van Drenthe (kernkwaliteit archeologie). Beschermingsniveau 1: generiek De planlocatie is gelegen in een gebied met een generiek beschermingsniveau.Het beschermingsniveau Generiek richt zich op het algemene uitgangspunt dat alle behoudenswaardig archeologische vindplaatsen (waarden) die op de Archeologische Monumentenkaart (AMK) van Drenthe staan en de nieuw ontdekte behoudenswaardige vindplaatsen niet ongezien kunnen verdwijnen. Het aspect archeologie wordt uitgebreid toegelicht in paragraaf 4.3.1. 3.2.1.5 Kernkwaliteit natuur en rust De kernkwaliteiten natuur en rust zijn op de locatie niet van toepassing.
17
3.2.1.6 Robuust landbouwsysteem Economisch gezien zijn de landbouw en agribusiness voor Drenthe belangrijke sectoren. De primaire sector is van groot belang voor de Drentse economie en de werkgelegenheid. Daarnaast is het grootste gedeelte van de grond in Drenthe in bezit van landbouwers. Dit maakt dat de landbouw (mede) bepaalt hoe het landschap eruitziet. De provincie stelt de Drentse agribusiness in staat om haar positie op de Europese en wereldmarkt te versterken. Voor de landbouw streeft de provincie om die reden naar een robuust systeem. Dit doen ze onder andere door gebieden aan te wijzen waar de landbouw de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen, door innovatie in de landbouw te stimuleren en door minder beperkingen op te leggen. Hoe de provincie een Robuust landbouwsysteem voor zich ziet, is weergegeven op de kaart. In onderstaande figuur is een uitsnede weergeven van de kaart Robuust landbouwsysteem.
Figuur 10. Uitsnede kaart Robuust landbouwsysteem Bron: provincie Drenthe De provincie biedt de landbouw maximale speelruimte in de gebieden die op kaart als landbouwgebied zijn aangeduid. Bij de te nemen inrichtingsmaatregelen voor de landbouw wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met de robuuste systemen en kernkwaliteiten. Ontwikkelingen in deze gebieden mogen geen negatief effect hebben op de landbouw. 3.2.1.6.1 Grondgebonden veehouderij Landbouwbedrijven die zich verder willen ontwikkelen, hebben vaak behoefte aan uitbreiding of nieuwbouw van bedrijfsgebouwen. Uitbreiding van het bouwvlak moet ruimtelijk worden ingepast. Hierbij moeten kernkwaliteiten in acht worden genomen. Voor de gebieden met de aanduiding 'landbouwgebied' zijn de gemeenten verantwoordelijk voor het vaststellen van de maximale oppervlaktemaat van grondgebonden agrarische bedrijven. Voor de multifunctionele gebieden is de maximale grootte van het bouwblok 1,5 hectare. Onder voorwaarde van ruimtelijke inpassing is een verdere vergroting mogelijk. Wanneer aantoonbaar andere provinciale doelen worden gehaald hoeft de grootte van een agrarisch bouwvlak voor een grondgebonden agrarisch bedrijf de medewerking van de provincie niet in de weg te staan. De provincie streeft in die gevallen, samen met de betrokken partijen, naar een oplossing op maat. Ruimtelijke kwaliteit vergt ruimte.
Daarmee bedoelt de provincie niet méér oppervlakte voor bebouwing, 18
maar een benadering waarbij de gebouwen en de sleuf- en mestsilo's goed ten opzichte van elkaar worden gesitueerd en waarbij de erfbeplanting voor landschappelijke inpassing optimaal wordt aangelegd. Centrale elementen van deze benadering vormen een gemeentelijke regierol, waarbij de gemeente wordt betrokken vanaf het eerste moment tot de planvorming, daarnaast keukentafelgesprekken en het uitgaan van een agrarische bouwkavel in plaats van een bebouwingsvlak. Met de benadering voor de inpassing van landbouwbedrijven wil de provincie gemeenten stimuleren om het vraagstuk van schaalvergroting van de grondgebonden landbouw te koppelen aan een benadering met ruimtelijke kwaliteit. Dit moet leiden tot meer ruimtelijke kwaliteit en snellere processen. De uitvoering en de implementatie van deze aanpak ligt primair op het werkterrein van de gemeenten. Toetsing Aangegeven wordt dat uitbreiding van het bouwvlak ruimtelijk, met inachtneming van de kernkwaliteiten, ingepast moet worden. Het huidige bouwvlak is reeds 1,5 hectare groot. Het bouwvlak wordt niet vergroot, wel wordt toestemming gevraagd om planologisch, deels buiten het huidige bouwvlak, twee nieuwe pluimveestallen te realiseren. Voor de gewenste uitbreiding is door een landschapsdeskundige een landschappelijk inrichtingsplan opgesteld (bijlage 7).
De landschappelijke inrichting wordt als voorwaardelijke opgenomen bij de omgevingsvergunning. Hierdoor wordt de initiatiefnemer verplicht om het erf in te richten zoals verwoord in het inrichtingsplan. 3.2.1.6.2 Intensieve veehouderij Een te sterke groei van de intensieve veehouderij zet de milieuruimte voor de landbouw als geheel onder druk. Om deze reden wil de provincie de intensieve veehouderij beperkt laten groeien. Dit betreft de hokdierbedrijven met varkens, pluimvee, vleeskalveren of pelsdieren. Nieuwe vestigingen en de omschakeling van grondgebonden naar niet-grondgebonden landbouwbedrijven sluit de provincie uit. Uitbreiding van bestaande intensieve veehouderijen en van een bestaande neventak, intensieve veehouderij, bij grondgebonden bedrijven worden wel toegestaan. Het bouwvlak bij uitbreiding bedraagt 1,5 hectare. Bij winst voor milieu of dierenwelzijn en landschappelijke inpassing mag dit worden vergroot tot 2 hectare. Als eis geldt één bouwlaag. De oppervlakte van een bouwvlak voor intensieve veehouderij mag nooit groter zijn dan 2 hectare. Toetsing Uit bovenstaande blijkt dat de provincie het toestaat om een bestaande neventak intensieve veehouderij bij een grondgebonden bedrijf uit te breiden. Bij winst voor milieu of dierwelzijn en landschappelijke inpassing kan het bouwvlak tot 2 hectare worden vergroot. Het huidige bouwvlak is reeds 1,5 hectare groot.
Het bouwvlak wordt niet vergroot, wel wordt toestemming gevraagd om planologisch, deels buiten het huidige bouwvlak, t wee nieuwe pluimveestallen te realiseren. Door het toepassen van luchtwassers zal milieuwinst worden behaald waardoor de ammoniak, geur en fijnstofbelasting op de omgeving van de 1e Exloërmond afneemt. 3.2.1.6.3 Proeftuin Veenkoloniën Het Europese landbouwbeleid stimuleert om met bestaande kracht en dynamiek aan vernieuwing en versterking te werken van het gehele agro-complex in de Veenkoloniën. De Veenkoloniën zijn aangewezen als proeftuin voor de landbouw. Nieuwe ontwikkelingen op landbouwgebied kunnen als eerste hier worden geïntroduceerd. Dit wil de provincie actief ondersteunen. Het kan hierbij gaan om innovaties op het gebied van precisielandbouw en smart farming, huisvesting, nieuwe teelten, efficiënt watergebruik, verduurzaming en duurzame energie. Het initiëren van deze nieuwe mogelijkheden loopt via de Agenda voor de Veenkoloniën, een gezamenlijke gebiedsopgave van bedrijfsleven, gemeenten, waterschappen en de provincies in Groningen en Drenthe. Toetsing In de huidige situatie liggen op de akkerbouwgebouwen al zonnepanelen, zodat de locatie op dit moment al energie neutraal is. In een later stadium zal bekeken worden of het gebruik van zonnepanelen rendabel is voor de pluimveestallen. In dit stadium is dat echter nog niet aan te geven, o.a.
door de ontwikkeling van subsidieregelingen. Ook zal in de toekomst worden gekeken naar het gebruik van vrijkomende warmte bij de luchtwassers. 19
Hierdoor draagt de initiatiefnemer zijn steentje bij aan een transitie naar een duurzame energievoorziening. 3.2.1.7 Robuust natuursysteem Boerenlandvogels zijn een belangrijk onderdeel van de biodiversiteit. Speciale aandacht vragen de akkeren weidevogels. De populatie van deze vogels is de afgelopen decennia sterk afgenomen. De provincie stimuleert maatregelen die gericht zijn op de instandhouding van boerenlandvogels. Ook worden agrariërs gestimuleerd om hun bedrijfsvoering zo aan te passen dat akker- en weidevogels daar een goed leefgebied hebben. In onderstaande figuur is een uitsnede van het leefgebied van akkervogels weergeven.
Figuur 11. Uitsnede kaart robuust natuursysteem Bron: provincie Drenthe Toetsing In de quickscan flora en fauna (bijlage 11) worden een aantal aanbevelingen gedaan welke betrekking hebben op de akkervogels, specifiek de steenuil en de kerkuil. Aanbevolen wordt om een steenuilenkast of kerkuilenkast in de topgevel of elders op het erf op te hangen. De initiatiefnemer zal na realisatie van de nieuwe pluimveestalen zorg dragen voor een goed leefgebied van de steenuil en kerkuil door één of meerdere uilenkasten op te hangen. 3.2.1.8 Robuust en klimaatbestendig watersysteem De provincie streeft naar een robuust watersysteem dat in staat is de gevolgen van klimaatverandering zodanig op te vangen, dat de risico's op wateroverlast en watertekort, nu en in de toekomst, beperkt tot een maatschappelijk aanvaardbaar niveau. Door water vast te houden, ontwikkelen we een zo'n groot mogelijke voorraad zoet grondwater. Het grond- en oppervlaktewater heeft daarbij een goede kwaliteit, gebaseerd op de normen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Samen met de waterschappen wordt gestreefd naar een klimaatbestendig watersysteem.In onderstaande figuur is een uitsnede weergeven van de kaart robuust en klimaatbestendig watersysteem.
20
Figuur 12. Uitsnede kaart robuust en klimaatbestendig watersysteem Bron: provincie Drenthe Landbouw De waterhuishouding voor gebieden met de aanduiding landbouwgebieden, binnen de mogelijkheden van het watersysteem en onder normale meteorologische omstandigheden, afgestemd op optimale productieomstandigheden voor de landbouw. Het hierbij behorende grondwaterregime is afhankelijk van de combinatie van grondgebruik en grondsoort. De provincie wil de huidige zoetwatervoorziening behouden en stimuleert de zelfvoorziening om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. De aanduiding en omschrijving van de landbouwgebieden geeft richting aan het gewenste grond- en oppervlaktewaterregime dat door de waterschappen wordt uitgewerkt. Toetsing Het vrijkomend hemel- en afvalwater wordt via een gescheiden stelsel vertraagd afgevoerd door middel van dakgoten en straatkolken naar een bergingsvoorziening, waarna het kan infiltreren in de bodem. De grondwaterstand laat dit toe. Het bedrijfsafvalwater wordt afgevoerd via de gemeentelijke riolering. Van belang is dat er geen vervuild afvalwater op het riool geloosd mag worden. Het afvalwater dat vrijkomt bij het reinigen en schoonmaken van de stallen, moet eerst worden gereinigd of op een andere manier worden afgevoerd. Door op een duurzame manier met de waterhuishouding om te gaan worden ontstaat er een functionele omgeving.
Tevens neemt de druk op de gemeentelijke riolering af. In een tijd van extreme droogtes en hevige regenval is dit erg belangrijk. In paragraaf 4.5 Wateraspecten wordt hier nader op ingegaan. 3.2.1.9 Conclusie Gezien het voorgaande kan worden geconcludeerd dat uitbreiding van de neventak intensieve veehouderij door het realiseren van twee nieuwe pluimveestallen, al dan niet deels, buiten het bouwvlak mogelijk te maken is binnen de beleidskaders zoals verwoord in de Omgevingsvisie Drenthe 2018. De aanwezige kernkwaliteiten worden daarbij niet aangetast.
21
3.2.2 Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018 Op 3 oktober 2018 is door Provinciale Staten de Omgevingsvisie Drenthe 2018 vastgesteld. De Omgevingsverordening bevat een vertaling van het ruimtelijke beleidskader uit de Omgevingsvisie Drenthe 2018 naar concrete regels, waarmee de ruimtelijke beleidsvisie van de provincie Drenthe juridisch is verankerd. Een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op locaties die zijn aangeduid als 'Landbouwgebied', voorziet niet in ontwikkelingen die een structureel negatief effect op het functioneren van de agrarische sector in het gebied hebben. 3.2.2.1 Grondgebonden veehouderij 1. Een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op een gebied dat als 'Bouwvlak grondgebonden agrarisch bedrijf' is aangeduid, kent aan een grondgebonden agrarisch bedrijf een bouwvlak van maximaal 1,5 hectare toe, waaronder mede begrepen alle voor de bedrijfsvoering noodzakelijke voorzieningen en de landschappelijke inpassing ervan. 2. In afwijking van het eerste lid kan een ruimtelijk plan in een groter bouwvlak voorzien, mits deze ontwikkeling landschappelijk wordt ingepast blijkens een landschappelijk inpassingsplan. 3.
In afwijking van het eerste en tweede lid kunnen landschappelijke inpassing, erfbeplanting uitgezonderd, en sleuf- en mestsilo's alsmede mestplaten in het belang van de bedrijfsvoering ook buiten het bouwvlak worden gesitueerd wanneer dit een aantoonbaar wezenlijke verbetering van de ruimtelijke inpassing van een agrarisch bedrijf betekent. Toetsing In de bestaande situatie heeft de planlocatie een bouwvlak van 1,5 hectare. Het huidige bouwvlak is reeds 1,5 hectare groot. Het bouwvlak wordt niet vergroot, wel wordt toestemming gevraagd om planologisch, deels buiten het huidige bouwvlak, twee nieuwe pluimveestallen te realiseren. De ontwikkeling blijft ruimschoots binnen de 2 hectare. Er is reeds door een landschapsdeskundige een landschappelijk inrichtingsplan opgesteld (bijlage 4). De landschappelijke inrichting wordt eveneens als voorwaarde opgenomen bij de omgevingsvergunning. Hierdoor wordt de initiatiefnemer verplicht om het erf in te richten zoals verwoord in het inrichtingsplan. De vergroting van het bouwvlak is daarmee mogelijk. 3.2.2.2 Intensieve veehouderij 1. Een ruimtelijk plan voorziet niet in nieuwvestiging van intensieve veehouderijen en evenmin in het omschakelen van een grondgebonden agrarisch bedrijf naar een intensieve veehouderij.
Dit geldt niet voor agrarische bedrijven waar door toepassing van de neventakbepaling, planologisch gezien de intensieve veehouderij niet meer als neventak kan worden beschouwd. Peildatum voor deze bepaling ligt op 20 augustus 2014. 2. Een ruimtelijk plan staat aan een intensieve veehouderij een bouwvlak toe met een omvang van maximaal 1,5 hectare, waaronder mede begrepen alle voor de bedrijfsvoering noodzakelijke voorzieningen en de landschappelijke inpassing ervan, waarbij geldt dat de bedrijfsbebouwing – de bedrijfswoning uitgezonderd – uit 1 bouwlaag bestaat. 3. Een ruimtelijk plan kan, onverlet de randvoorwaarden uit het tweede lid, het bouwvlak voor een intensieve veehouderij vergroten tot maximaal 2 hectare, mits dit samengaat met winst voor het milieu en de landschappelijke inpassing berust op een landschappelijk inpassingsplan. 4. In afwijking van het tweede en derde lid kunnen landschappelijke inpassing, erfbeplanting uitgezonderd, en mestsilo's ook buiten het bouwvlak worden gesitueerd wanneer dit een aantoonbaar wezenlijke verbetering van de ruimtelijke inpassing van een intensieve veehouderij betekent. Toetsing De bestaande neventak intensieve veehouderij wordt uitgebreidt, daarmee wordt geen nieuwe intensieve veehouderij opgericht.
Het akkerbouwbedrijf heeft een asenaal van 437 hectare ackkerbouw grond waardoor, ook na uitbreiding in vleeskuikens, de neventak intensieve veehouderij als nevenactiviteit getypeerd kan worden. 22
Het huidige bouwvlak is 1,5 hectare groot. Het huidige bouwvlak is reeds 1,5 hectare groot. Het bouwvlak wordt niet vergroot, wel wordt toestemming gevraagd om planologisch, deels buiten het huidige bouwvlak, twee nieuwe pluimveestallen te realiseren. De ontwikkeling blijft ruimschoots binnen de 2 hectare. Door zowel op de twee nieuwe stallen als op de twee bestaande stallen luchtwassers te plaatsen wordt de beoogde milieuwinst behaald. Er is reeds door een landschapsdeskundige een landschappelijk inrichtingsplan opgesteld (bijlage 4). De landschappelijke inrichting wordt eveneens als voorwaarde opgenomen bij de omgevingsvergunning. Hierdoor wordt de initiatiefnemer verplicht om het erf in te richten zoals verwoord in het inrichtingsplan. De vergroting van het bouwvlak is daarmee mogelijk. 3.2.2.3 Kernkwaliteiten Als bij een ruimtelijk plan kernkwaliteiten betrokken zijn: 1. wordt in het ruimtelijk plan uiteengezet hoe het desbetreffende plan zich verhoudt tot het behoud en de ontwikkeling van de bij het plan betrokken kernkwaliteiten conform het provinciaal beleid, en de strategische opgaven en de sturingsniveaus zoals die zijn verwoord in de omgevingsvisie; 2. maakt het desbetreffende ruimtelijk plan geen nieuwe activiteiten dan wel wijziging van bestaande activiteiten mogelijk die deze kernkwaliteiten significant aantasten; 3.
lid 2 is niet van toepassing voor zover de gemeente in het desbetreffende ruimtelijk plan aantoont dat het niet mogelijk is een of meerdere van de bij het plan betrokken kernkwaliteiten in het plan met elkaar te verenigen op een manier die aan behoud en ontwikkeling van ieder van die kernkwaliteiten afzonderlijk ten goede komt, mits: a. de gemeente in het desbetreffende ruimtelijk plan tussen de strategische opgaven zoals genoemd in de Omgevingsvisie en de kernkwaliteiten een zorgvuldige planologische afweging maakt, en; b. voor zover de kernkwaliteiten cultuurhistorie, archeologie en aardkundige waarden door deze afweging aangetast raken, de informatiewaarde van de geschonden kernkwaliteiten waar wenselijk en mogelijk veilig gesteld wordt, op een wijze zoals minimaal passend op grond van de Erfgoedwet of de in het betreffende beleidsveld geldende onderzoeksnormen. Toetsing In Omgevingsvisie Drenthe 2018 (paragraaf 3.2.1) is reeds ingegaan op de aanwezige kernkwaliteiten en de bescherming daarvan. 3.2.2.4 Conclusie Gezien het voorgaande kan worden geconcludeerd dat uitbreiding van de neventak intensieve veehouderij door het realiseren van twee nieuwe pluimveestallen, al dan niet deels, buiten het bouwvlak mogelijk te maken is binnen de beleidskaders zoals verwoord in de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2018.
De aanwezige kernkwaliteiten worden niet aangetast en door landschappelijke inpassing wordt de ruimtelijke kwaliteit gewaarborgd.
3.3.
Gemeentelijk beleid
3.3.1 Structuurvisie Borger-Odoorn De gemeente heeft op 9 december 2010 de Structuurvisie Borger-Odoorn: verbinding geeft perspectief vastgesteld. Deze structuurvisie verbeeldt en beschrijft de strategische ruimtelijke visie op de ontwikkeling van het grondgebied van de gemeente Borger-Odoorn voor de komende 10-20 jaar.
23
Figuur 13. Visiekaart Bron: gemeente Borger-Odoorn 3.3.1.1 Kaders voor ontwikkeling 1. Landbouw De ruimtelijke ontwikkeling van Borger-Odoorn is van oudsher gedomineerd door de ontginning van het veenkoloniale gebied en de ontwikkeling van de landbouwsector in het buitengebied. Landbouwkundige ontwikkelingen spelen nu nog steeds een belangrijke rol in de keuzes die op het gebied van ruimtelijke ordening gemaakt moeten worden. Schaalvergroting in de landbouw maakt dat er in aantal steeds minder en in omvang steeds grotere bedrijven komen. Daarnaast zoeken landbouwkundige bedrijven vaker naar een verbreding van hun werkzaamheden met verblijfsrecreatie of energieproductie. Ontwikkelingen in markt en maatschappij hebben invloed op de landbouwsector in Borger-Odoorn. Marktbescherming door Europa wordt afgebouwd en de maatschappij is kritisch ten aanzien van de wijze van produceren en het product. De marges in de landbouw staan door deze trends onder druk. Een deel van de agrarische ondernemers zal kiezen voor schaalvergroting, specialisatie of verdieping van de bedrijfsvoering. Anderen zullen kiezen voor bedrijfsbeëindiging. Het ruimtelijk beleid speelt in op deze ontwikkelingen. 2. Veenkoloniën - Grootschalige (innovatieve) landbouw De kernkwaliteiten van het veengebied worden gevormd door de zichtbare ontstaansgeschiedenis van het landschap.
Lintstructuren in een grootschalig open landschap, dat via een rationeel stelsel van wijken wordt ontwaterd vormen de identiteit van het gebied. De pioniersgeest die het gebied heeft gevormd, vormt nu de basis voor een hoogwaardig en innovatief landbouwgebied. Borger-Odoorn biedt ruimte voor innovatie op het gebied van energie, duurzaamheid, logistieke verbindingen en waterbeheersing ten behoeve van grootschalige landbouw in de veenkoloniën. Waar agrarisch functies uit de linten verdwijnen, wordt flexibel omgegaan met de invulling van voormalige agrarische bebouwing met nieuwe functies. De cultuurhistorische betekenis van de lintstructuur en de openheid van het gebied blijven de kenmerkende kwaliteiten van het de Veenkoloniën. 24
3. Landbouw in het Veen In het veengebied wordt soepel omgesprongen met het vergroten van bouwkavels, mits er geen milieuconflicten ontstaan door de aanwezigheid van woningen nabij de agrarische bedrijven. In de gebieden die gekenmerkt worden door grootschaligheid vormt landbouw de ruimtelijke drager van het gebied. Deze gebieden bevinden zich in het veenkoloniale gebied ten oosten van het Hunzedal en Odoornerveen en zijn op de visiekaart aangegeven met 'versterken agrarische functie'. Agrarische bedrijven binnen de bestaande lintstructuren kunnen milieuhinder veroorzaken in de vorm van geurhinder en verkeershinder. Wanneer er in de linten geen uitbreidingsruimte kan worden gevonden is uitplaatsing mogelijk. Langs de Tweederdeweg tussen Nieuw-Buinen en 1e Exloërmond zijn mogelijkheden voor clustering. De openheid van het gebied wordt zoveel mogelijk behouden. Met name op het gebied van bio-energie en logistieke processen kan clustering schaalvoordelen opleveren. Aan bedrijven die hun bedrijfsvoering willen verbreden met het opwekken van duurzame energie wordt medewerking verleend. 4. Intensieve veehouderij Intensieve veehouderij is niet-grondgebonden agrarische bedrijvigheid waarin het houden van dieren geheel of nagenoeg geheel plaatsvindt in gebouwen.
Groei van de intensieve veehouderij kan leiden tot een grotere milieudruk en de milieuruimte voor de landbouw in zijn totaliteit onder druk zetten. Nieuwvestiging van intensieve veehouderijen en de omschakeling van grondgebonden naar niet-grondgebonden bedrijven zijn uitgesloten in Borger-Odoorn. Uitbreiding van bestaande intensieve veehouderijen en een neventak intensieve veehouderij bij bestaande grondgebonden bedrijven worden toegestaan, indien dit geen beperkingen oplevert voor de gebruiksruimte van omliggende functies. 3.3.1.2 Conclusie Gezien het voorgaande kan worden geconcludeerd dat uitbreiding van de neventak intensieve veehouderij door het realiseren van twee nieuwe pluimveestallen, al dan niet deels, buiten het bouwvlak mogelijk te maken is binnen de beleidskaders zoals verwoord in de Structuurvisie Borger-Odoorn. Het beleid geeft aan dat soepel wordt omgegaan met het vergroten van bouwkavels.De bouw van de twee nieuw pluimveestallen zal plaatsvinden binnen de structuur van de bestaande linten. Aangegeven wordt dat uitbreiding binnen deze linten mogelijk is, zolang de bestaande structuur behouden blijft. Aangezien de ontwikkeling achterop het perceel plaatsvindt, blijft de bestaande lintenstructuur behouden. Om die zelfde reden zullen omliggende functies niet gehinderd worden.
De gewenste ontwikkeling past daarom binnen de uitgangspunten van het beleid uit de gemeentelijke structuurvisie. 3.3.2 Kwaliteitsdocument Buitengebied Borger-Odoorn De gemeente Borger-Odoorn heeft in mei 2017 het Kwaliteitsdocument Buitengebied Borger-Odoorn vastgesteld. Binnen de gemeente zijn van west naar oost op hoofdlijnen drie verschillende landschapstypen te onderscheiden: 1. de Hondsrug (het zand), ; 2. het Hunzedal (het beekdal); 3. de Veenkoloniën (het veen). Deze landschapstypen zijn het directe gevolg van de natuurlijke ondergrond en de wijze waarop de mens de gebieden in cultuur heeft gebracht.
25
Figuur 14. Drie deelgebieden gemeente Borger-Odoorn Bron: gemeente Borger-Odoorn 3.3.2.1 Veenontginningen Het hoogveenontginningslandschap van de Gronings-Drentse Veenkoloniën is in hoofdzaak ontstaan door de vervening van het hoogveencomplex van het Bourtanger Veen. Hoogveengebieden staan bekend als oorspronkelijk natte, ruige gebieden. Ook na ontginning van veengronden kenmerkt het gebied zich vaak door de aanwezigheid van een natte grond. In de gemeente Borger-Odoorn liggen twee veenontginningsgebieden. Het grootste gebied ligt in het oostelijke deel van de gemeente, de zogenoemde monden (Exloërmond, Valthermond en Drouwenermond). Het andere veenontginningsgebied ligt bij het Oranjekanaal, langs de zuidwestelijke grens van de gemeente. De veenontginningen van De Monden hebben een sterk rationeel en hiërarchisch opgezet verkavelingspatroon met een duidelijke onderlinge ritmiek. Ten tijde van de veenontginningen is het landschap flink onder handen genomen door de mens. Het veen dan men uitgroef en liet drogen wordt via een transportsysteem van kanalen en vaarten vervoerd. Vanuit de stad Groningen wordt het Stadskanaal gegraven (over Semslinie) en vanuit dit Stadskanaal een reeks zijkanalen: de diepen met een variatie in enkel- en dubbelkanalen met en zonder achterdiep. Haaks op de diepen worden de wijken gegraven. Na de turfwinning zijn de gronden landbouwgrond geworden.
Langs de diepen groeien de dorpen vaak in een even systematische opzet. Langs één kant van het kanaal ligt de weg, daar zijn ook de voorzieningen. Aan de overzijde van het kanaal liggen de boerderijen, met een brug verbonden met de weg. Tussen de bebouwingslinten ligt een grootschalig en open agrarisch gebied met weidse vergezichten. Het veengebied bij het Oranjekanaal is ontgonnen na aanleg van het Oranjekanaal. Langs het kanaal ligt aan weerszijden een parallelweg met bomen. Op de kop van de kavels wordt gewoond, deze groene erven tegen de weg aan vormen een besloten lint in het verder open landschap. Vanuit het lint is regelmatig een 'doorkijkje' op het achterliggende open landschap. 26
De landschappelijke waarden luiden als volgt: rationeel verkavelingspatroon als resultaat van het ontginningssysteem van kanalen en wijken; stelsel van (inmiddels gedempte) 'diepen' haaks op het Stadskanaal; zowel een enkel- als dubbelkanaalsysteem (Valthermond en Nieuw Bruinen); Haaks op de diepen een duidelijk ritmiek van 'wijken' (sloten) die de kavels scheiden; Lange bebouwingslinten langs de (voormalige) diepen met boerderijen en beplante erven zorgen voor verdichting en beslotenheid; Grote mate van openheid tussen de bebouwingslinten; Doorzichten vanuit het bebouwingslint richting het weidse achterliggende land. 3.3.2.2 Erven wijken/sloten haaks op het bebouwingslint. De bebouwing staat op de kop van de kavel, aan de zijde van het (inmiddels gedempte) kanaal. Afhankelijk van deze dichtheid van het lint verschilt de verhouding tussen agrarische bedrijven en woningen in het lint. Over het algemeen kan gezegd worden dat er geen grote erven met agrarische bedrijven direct naast elkaar liggen. De erven zijn gescheiden door woonerven of open landbouwgebied waardoor een gevarieerd beeld ontstaat in de kanaaldorpen. Veel erven zijn beplant. Van origine hebben de erven een duidelijk zichtbaar verschil tussen voor- en achtererf, maar door de compacte opzet van de erven is dit verschil op verschillende plekken vervaagd. Het woonhuis of de boerderij vormt het voorerf.
Het voorerf is groen en weerspiegelt, zeker in De Monden, de rijkdom van het erf. De rode beuk is een statussymbool. Het achterste deel van de boerderij en de bijgebouwde stallen en silo's vormen het achtererf. Veel voorkomende boerderijtypen zijn de Groninger Oldambsterboerderij en Groninger kop-rompboerderijen. De waarden van de erven luiden als volgt: Boerderijen liggen op de kop van de kavel binnen de verkavelingsstructuur; Van oudsher een duidelijk onderscheid tussen een voor- en een achtererf; Royale erfbeplanting vaak aan weerszijden van het erf in de richting van de verkaveling; Diverse grote, vaak fraai gedetailleerde boerderijen in een ruime opzet met fors voorerf; De waarden vormen de leidraad voor nieuwe ontwikkelingen. Immers, de gemeente vindt dat nieuwe ontwikkelingen mogelijk zijn in het landelijk gebied als deze ontwikkelingen ook een bijdrage leveren aan het verbeteren van de kwaliteit van het landschap. Als een ontwikkeling voldoende rekening houdt met de kenmerken van een gebied, is sprake van ontwikkelen met kwaliteit. Een ontwikkeling die geen afbreuk doet aan bestaande structuren maar ze waar mogelijk zelfs accentueert. Voor elke ontwikkeling en elk initiatief vraagt dat maatwerk. Immers elke plek is anders. Belangrijk daarbij is dat vanaf het begin aandacht is voor de aanwezige waarden en kwaliteiten van de plek.
Om als initiatiefnemer tot een plan te komen wat past bij het erf en bij de omgeving is een stappenplan opgesteld. Dit stappenplan is toegepast bij de totstandkoming van het Landschapsadvies 1e Exloërmond 82 (bijlage 4). 3.3.2.3 Conclusie Gezien het voorgaande kan worden gesteld dat de voorgenomen ontwikkeling past binnen de uitgangspunten uit het Kwaliteitsdocument Buitengebied Borger-Odoorn. In het Landschapsadvies 1e Exloërmond 82 (bijlage 4). wordt aangesloten bij de uitgangspunten van het kwaliteitsdocument. 3.3.3 Welstandsnota De gemeente Borger-Odoorn heeft in 2013 de gemeentelijke welstandsnota uit 2009 herzien. De welstandsnota 2009 is aangepast aan de nieuwe wet- en regelgeving. De welstandsnota bevat richtlijnen voor de uitstraling van nieuwe bebouwing binnen de gemeente. In de welstandsnota zijn algemene criteria opgenomen welke gelden voor elke nieuwe ontwikkeling. Daarnaast zijn specifieke criteria opgenomen welke alleen van toepassing zijn voor ontwikkelingen in specifieke gebieden.
27
3.3.3.1 Boerderijen Over het algemeen speelt functionaliteit in de plaatsing een zeer voorname rol; vaak zijn de bedrijfsgebouwen van een boerderij op het landschap gericht of dicht bij de weg. De bebouwing staat altijd vrij op het erf, op enige afstand van de straat. Door veranderingen in de bedrijfsvoering zijn boeren genoodzaakt tot het toevoegen van nieuwe bedrijfsgebouwen of installaties: stallen, schuren of (vergistings)installaties. Het is van belang dat er zorg wordt besteed aan de zorgvuldige inpassing van nieuwe gebouwen op een erf. Het plaatsen van een nieuw bijgebouw op het achtererf verdient de voorkeur opdat de onderlinge afstanden tussen de bedrijfsgebouwen niet te groot worden. Het nieuwe gebouw zal een eenvoudige rechthoekige hoofdvorm dienen te krijgen met een goede kapopbouw. Een sobere gevelgeleding en zorgvuldig gekozen materialen en kleuren dienen ervoor te zorgen dat het nieuwe gebouw niet dominant wordt in het beeld. Er dient tevens aandacht te worden geschonken aan de landschappelijke inpassing, de erfbeplanting en de erfinrichting. De bouw van grotere stallen is meestal niet goed mogelijk op een bestaand erf. Het is daarom van belang dat deze op een verlengd (achter)erf worden geplaatst in het verlengde van het hoofdgebouw of achter de achtergevellijn. Er dient zorg te worden besteed aan de kapvorm.
Een asymmetrische kap met het lange dakvlak naar het landschap is een goede oplossing. Bij de keuze van kleuren en materialen zijn donkere kleuren en niet glimmende materialen belangrijk. Kozijnen zijn als witte accenten in de gevels toegestaan. 3.3.3.2 Veenkoloniaal landschap De lintbebouwing kent door de verschillen in functie, leeftijd en bouwstijl een gevarieerd beeld. De voorgevelrooilijn van de bebouwing varieert. De bebouwing is vrijstaand, met een begane grond met forse kap. De gebouwen hebben een rechthoekige plattegrond met een eenduidige kapvorm. De nokrichting van de kap is haaks op de weg. De kapvorm is veelal een zadeldak met of zonder wolfseind. De gevels zijn opgetrokken in een rode tot bruine baksteen, de daken zijn afgedekt met een grijze tot donkergrijze dakpan. De bijgebouwen zijn achter de achtergevelrooilijn geplaatst. De boerderijen zijn door hun monumentale omvang en vaak fraaie vormgeving belangrijke beelddragers. Het beleid is gericht op behoud van de ruimtelijke en functionele karakteristiek van de dorpen. De heldere ruimtelijke en functionele hoofdstructuur van de dubbellinten is bijzonder. Met name de schaalverschillen tussen de dorpsbebouwing en de boerderijen zijn opvallend.