CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Rapport RAAP 2719_herziene eindversie 14-02-2014

RAAD: Raadscommissie 8 mei 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Bespreken informatie voormalig Esdal College (doorgeschoven vanuit de raadscommissie van 3 april)29.857 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Deze is duidelijk aanwezig doordat er een groot aantal open ruimtes ligt tussen de verschillende erven en de afwezigheid van opgaande beplanting in het agrarisch gebied. Daarnaast is de kaveldiepte van belang, die samen met de openheid de basis vormt voor de zeer kenmerkend ruimtelijke maat van dit landschapstype.

10. Ensemble 1e Exloërmond en 2e Exloërmond Dit ensemble omvat de historisch linten van 1e Exloërmond en van 2e Exloërmond en de tussenen achterliggende agrarische gebieden, begrensd door de Dreefleiding in het noorden en de Dreef

83

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Figuur 6.3. Solitaire schuur met Art-Deco elementen aan het Zuiderdiep 341 in 2e Exloërmond. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013.

in het zuiden. De twee ontginningslinten zijn binnen één ensemble opgenomen, omdat vanuit historisch perspectief een ruimtelijke grens ontbrak. Kenmerkend voor 1e Exloërmond is het lint met bebouwing aan weerzijden. De ligging van het voormalige kanaal wordt geaccentueerd door een dubbele rij bomen. De bebouwing kent een minder strikte ruimtelijke structuur dan bij de dubbele linten. Ook ontbreekt de kenmerkende erfindeling, zoals in Nieuw-Buinen aanwezig. Een deel van deze boerderijen is als beeldbepalend pand opgenomen. In 2e Exloërmond is deels het systeem van dubbele kanalen uitgevoerd. In heel 2e Exloërmond doet zich de ruimtelijke indeling voor waarbij arbeiderswoningen en voorzieningen zijn geconcentreerd binnen de strook tussen het Noorderdiep en Zuiderdiep en de omvangrijke agrarische erven op de kop van de agrarische percelen liggen. Veelal liggen ze in tweetallen tussen de wijken, georiënteerd op het kanaal. Via een brug in het midden zijn de erven verbonden met de overzijde. Veel van deze bruggen zijn vervangen door duikers. Voor de boerderij staat vaak een omvangrijke solitaire boom (vaak rode beuk) als symbool van rijkdom. Een deel van deze boerderijen is als beeldbepalend pand opgenomen. Van belang is verder de ruimtelijke relatie tussen het Noorderdiep en Zuiderdiep en het achterliggend agrarische gebied (figuur 6.3).

Deze is zichtbaar aanwezig doordat er een groot aantal open ruimtes ligt tussen de verschillende erven en de afwezigheid van opgaande beplanting in het agrarisch gebied. Daarnaast is de kaveldiepte van belang, die samen met de openheid de basis vormt voor de zeer kenmerkend ruimtelijke maat van dit landschapstype.

84

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Figuur 6.4. De samenhang tussen boerderij en erf is op sommige plaatsen nog goed herkenbaar. Boerderij Zuiderdiep 100 uit ca. 1935 met bomen. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013.

11. Ensemble Valthermond Het meest gave dubbele kanalensysteem van de gemeente Borger-Odoorn wordt gevormd door Valthermond en de aangrenzende agrarische kavels. Hier is een groot deel van het Zuiderdiep nog aanwezig. Kenmerkend is de structuur van dubbele kanalen, waarvan een groot deel van het Zuiderdiep resteert. Kenmerkend is ook de bebouwing van arbeiderswoningen en voorzieningen die zich concentreert binnen de strook tussen het Noorderdiep en Zuiderdiep. Hiervan is een relatief groot deel als beeldbepalend opgenomen. In de loop van tijd is de strook steeds verder verdicht, en er resteren nu nog enkele onbebouwde ruimtes. De meer omvangrijke agrarische erven liggen aan de zuidzijde van het Zuiderdiep en Noordzijde van het Noorderdiep. Kenmerkend voor deze erven is de ruimtelijke opbouw ervan (figuur 6.4). De boerderijen staan op de kop van de landbouwpercelen, met de voorzijde op het kanaal georiënteerd. Veelal liggen ze in tweetallen tussen de wijken. Via een brug in het midden zijn de erven verbonden met de overzijde. Veel van deze bruggen zijn vervangen door duikers of vaste bruggen. Voor de boerderij staat vaak een omvangrijke solitaire boom (vaak rode beuk) als symbool van rijkdom. Een deel van deze boerderijen is als beeldbepalend pand opgenomen. Van belang is de ruimtelijke relatie tussen het Noorderdiep en Zuiderdiep en het achterliggend agrarische gebied.

Deze is duidelijk aanwezig doordat er een groot aantal open ruimtes liggen tussen de verschillende erven en de afwezigheid van opgaande beplanting in het agrarisch gebied. Daarnaast is de kaveldiepte van belang, die samen met de openheid de basis vormt voor de zeer kenmerkend ruimtelijke maat van dit landschapstype.

85

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

86

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

7 Verantwoord gebruik van de kaartbijlagen Alle kaartbijlagen en daarop afgebeelde elementen dienen samen met de rapportage te worden gebruikt en als één samenhangend geheel te worden gezien. In de rapportage worden de elementen of groepen van elementen die op de kaart zijn afgebeeld toegelicht. De inventarisatiekaart toont de gekarteerde landschapstypen, landschapselementen, bouwkunst en stedenbouwkundige elementen. De hoeveelheid informatie die geïnventariseerd is, maakt het niet gemakkelijk om alle informatie op één papieren kaart weer te geven. De bijgevoegde kaartbijlagen laten daarom soms puntenwolken zien, waarbij de precieze plek van elk symbool niet duidelijk te herkennen is en het ene symbool soms achter het andere schuilgaat. Daarnaast is niet alle informatie per element grafisch weergegeven. Voor een verantwoord gebruik op perceelsniveau raden wij daarom altijd aan de gegevens in het digitale GIS te raadplegen. Zoals reeds in paragraaf 1.1 is vermeld kunnen in de ontwikkelingsgeschiedenis van de gemeente Borger-Odoorn vele lagen worden onderscheiden. Bij het raadplegen van de kaart dient men zich ervan bewust te zijn dat de laag met het historische cultuurlandschap en de waardering daarvan sterk is gestoeld op de ontwikkelingsgeschiedenis tot 1850 en de mate waarin hiervan nog kenmerken in het huidige landschap zichtbaar zijn.

Recentere ontwikkelingen, zoals de ruilverkavelingen en grootschalige bosontginningen zijn in hoofdlijnen wel op de kaart weergegeven, maar door het ontbreken van een waarderingsinstrument niet gewaardeerd.

87

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

88

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

8 Aanbevelingen Aanvullende inventarisatie cultuurhistorisch waardevol opgaand groen Door het samenvoegen van verschillende inventarisaties is een deel van het cultuurhistorisch waardevolle opgaand groen op de kaart weergegeven. Deze gegevens zijn exact en up-to-date. Ze zijn echter niet voor het hele grondgebied van de gemeente uitgevoerd. Door een aanvullende inventarisatie uit te voeren kan dit beeld compleet worden gemaakt. Afhankelijk van de ambities van de gemeente kan er voor worden gekozen om alleen het cultuurhistorisch waardevolle groen in de hooggewaardeerde historische landschapstypen uit te voeren. Hier vallen immers de meest waardevolle elementen te verwachten. Zoals in paragraaf 3.3.7 is aangehaald heeft er binnen de gebieden met grootschalige bosaanplant geen detailinventarisatie plaatsgevonden. De belangrijkste kenmerken zijn weergegeven en beschreven, maar een vlakdekkende inventarisatie van het thema bosgeschiedenis ontbreekt. Om de cultuurhistorische waarde van dit recente landschap beter in beeld te krijgen, kan de ruimtelijk opzet van lanen worden geïnventariseerd, de beplanting die daarmee samenhangt. Op een hoger detailniveau kunnen de verschillende beplantingsvormen in kaart worden gebracht, waarbij ook het daarbij horende microreliëf (greppels) wordt geïnventariseerd.

Beeldbepalende panden De geïnventariseerde lijst met panden laten de variatie en identiteit van de gebouwde omgeving in de gemeente Borger-Odoorn zien. Ze vertellen en vertegenwoordigen als het ware het verhaal van de ontstaansgeschiedenis van het cultuurlandschap, de dorpen en haar bewoners. Zeker op plekken waar gebouw en landschap elkaar versterken is de herkenbaarheid groot en kan zij beleefd worden door bewoners, bezoekers en recreanten. Het borgen van deze groep gebouwen zou meer moeten betekenen dan de status Beeldbepalend pand, waarbij een sloopvergunning en een herbouw binnen de oude contouren niet voldoende is. Het is aan te raden voor de toppers binnen deze groep een gemeentelijke monumentenlijst op te stellen en voor de overige een dubbelbestemming in het bestemmingsplan op te nemen. Waarbij cultuurhistorie leidend is voor transformatie in de toekomst. Er zou nader onderzocht kunnen worden voor welke toepassing in de gemeente Borger-Odoorn het meeste draagvlak is.

Waardevolle objecten en structuren die samenhangen met de ruilverkaveling en landinrichting Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de kwaliteiten en de waarde van de 20 e eeuwse landinrichtingen en ruilverkavelingen. In Drenthe zijn verschillende gebieden met zorg ingericht mèt inpassing van de bestaande landschappelijke kwaliteiten van het gebied, onder andere door landschapsarchitect Harry de Vroome (1920-2001). Het uitvoeren van analyserend onderzoek naar deze periode en de eventuele kwaliteiten ervan in de gemeente Borger-Odoorn is een aanbeve-

89

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

ling. Als deze periode beter in zicht komt, is het makkelijker om keuzes te maken ten aanzien van de tijdlagen en vervolgens het herstel of ontwikkeling van de verschillende cultuurlandschappen.

Inventarisatie reliëf In de afgelopen 100 jaar is in een groot deel van de gemeente Borger-Odoorn het reliëf veranderd. De gebieden waar dit het minst ingrijpend is gebeurd zijn de heidegebieden en zandverstuivingen en bosgebieden die zijn ontstaan door opslag. In deze gebieden kunnen in het reliëf nog sporen waarneembaar zijn uit een periode met grote tijdsdiepte. Te denken valt aan elementen op het raakvlak van archeologie en de historische geografie, zoals karrensporen en celtic fields. Door middel van bestudering van het Actueel Hoogtebestand Nederland 2 (AHN2) kunnen deze elementen worden opgespoord.

Aanvullende typering en waardering van de dorpsuitbreidingen 1850-1965. De dorpsuitbreidingen uit de periode 1850-1965 zijn vanwege hun ouderdom binnen de waardering een hoog-gemiddelde waarde gekregen. Hierbinnen is een selectie gemaakt van gebieden uit de periode 1945-1965 die vanwege hun historische (steden)bouwkundige kenmerken een hoge of zeer hoge waarde hebben. Voor de periode 1850-1945 zou een vergelijkbare historische (steden) bouwkundige selectie en waardering kunnen plaatsvinden. De aanzet voor hiervoor is al gegeven bij de inventarisatie van beeldbepalende panden uit deze periode.

90

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Literatuur Aalbersberg, G., 2011. Gemeente Borger-Odoorn: een archeologische verwachtingen- en beleidsadvieskaart. RAAP rapport 2186. Weesp. Baas, H. & N. Brand, 2011. ‘We zijn als wetenschappelijke discipline onvolwassen gebleven’. Een interview met Jelle Vervloet naar aanleiding van zijn afscheid als hoogleraar historische geografie van het Nederlandse landschap aan de Wageningen Universiteit. Banga, F.B., 2004. Nieuw-Buiner Glasindustrie. Banga Book Productions, Groningen. Bakermans, drs. M.M.G.J., et al, 1987. Op weg met het verleden. Cultuurhistorische kartering van Drenthe. Stichting Bodemkartering-Provinciaal Bestuur Drenthe, Assen. Craandijk, J., 1880. Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 5. Kruseman & Tjeenk Willink, Haarlem. Cultuurtechnische Dienst, 1961. Rapport betreffende de ruilverkaveling van de gronden gelegen in de gemeente Borger, genaamd ruilverkaveling “Bronneger- en Buinervenen”. Utrecht. Drents Plateau, 2008. Westdorp: cultuurhistorisch basisonderzoek.Assen. Drents Plateau. Inventarisatie Markegrenzen. Assen. Fisher, C. & A. Luinenburg, 2010. Structuurvisie Borger-Odoorn. Grontmij, Assen. Gemeente Coevorden, 2012. Het kapitaal van Coevorden: erfgoednota. Coevorden. Gerding, M.A.W., 1995. Vier eeuwen turfwinning. De verveningen in Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel tussen 1550 en 1950. Proefschrift, Landbouwuniversiteit Wageningen.

Grontmij, 2010. Structuurvisie Borger-Odoorn. Verbinding geeft perspectief. Bouman, J., S. van Dijk, J. Grasman, M. van der Heide, S. Jager, J. Kruiger, A. Mars, W. Schutte & W. Vletter, 2009. Cultuurhistorisch Kompas. Hoofdstructuur & beleidsvisie. Provincie Drenthe, Assen. Gras, H. 1997. Rond Hunze en Hondsrug. Geschiedenis van Odoorn. Gemeente Odoorn, Odoorn. Hanskamp, B., 2012. Bewogen ruimte. De ruimtelijke transformatie van Drenthe 1942-1970. Gorcum b.v. Hidding, M., J. Kolen & Th. Spek, 2001. De biografie van het landschap. Ontwerp voor een interdisciplinaire benadering van de landschapsgeschiedenis. Essay NWO-Stimuleringsprogramma ‘Bodemarchief in Behoud en Ontwikkeling’. Uitgave NWO. Den Haag. Hoof, B.I. van, 2012. Plangebied Havezateterrein te Westdorp, gemeente Borger-Odoorn; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek. RAAP-notitie 4097. Weesp. Jager, S.W., 2008. Celtic fields in Zuid-Drenthe: archeologisch vooronderzoek: een inventariserend bureauonderzoek. RAAP-rapport 1731. Weesp. Kamp, Tj, en J.T. Wierenga, 2000. Oorlogssporen: de jaren 1940-1945 in Borger en Odoorn. Den Haag. Koch, I., 1989. Landinrichting Odoorn: advies natuur, landschap en cultuurhistorie. Utrecht:, Natuurwetenschappelijke Commissie van de Natuurbeschermingsraad. Kamp, Tj. van de, J.T. Wieringa, 2000. Oorlogssporen. De jaren 1940-1945 in Borger en Odoorn.

Uitgeverij Drenthe

91

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Ootjes, R., 1994. De geschiedenis van Borger. Uitgeverij Boom, Meppel. Provincie Drenthe, 2009. Omgevingsvisie Drenthe. Sanden, W.A.B. & M.A.W Gerding, 2010. Nieuwe Drentse Volksalmanak. Van Gorcum, Assen. Spek, Theo, 2004. Het Drentse esdorpenlandschap: een historisch-geografische studie. Utrecht. Veldhuizen, A. van, 1933. Op en om Adderhorst. La Rivière & Voorhoeve, Zwolle. Vries, de G.E., H.T. Waterbolk, 2005. 200 jaar Veenkoloniën van Borger en Odoorn. Bedum. Waterbolk, A., 1934. Havelte, beschrijving van een interessante en typisch Drentse gemeente. Assen. Werkgroep Brinken, 1981. Brinkenboek, een verkenning van de brinken in Drenthe. Van Gorcum, Assen. Werkgroep Geschiedenis Valthermond, 1992. Historie uit de mond : tussen Oostermoerse en Zuidenveldse Venen. Profiel, Bedum. Wiersma, A., 2008. Welstandsnota Borger-Odoorn. BügelHajema Adviseurs, Assen.

92

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Websites www.cultureelerfgoed.nl Monumentregister (informatie over rijksmonumenten) en database MIP-objecten. www.drenthe.info/kaarten/website/geoportaal Cultuurhistorie en archeologie september 2012. www.drenthe.info/kaarten/website/geoportaal Omgevingsvisie 2010. www.hijenbrock.nl-beeldbank.org www.natuurmonumenten.nl www.nols-spoorwegmaatschappij.info www.provincialemonumentendrenthe.nl Informatie over provinciale monumenten. www.watwaswaar.nl Chromotopografische Kaart des Rijks (bonneblaadjes), ca. 1910 en ca. 1935 www.watwaswaar.nl Kadastrale minuutplans, ca 1832. www.watwaswaar.nl Topografische Kaart van Nederland, 1954-heden. www.watwaswaar.nl Topografisch-Militaire Kaart 1850 in nettekening en steendruk.

93

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen Figuur 1.1

Ligging van de gemeente Borger-Odoorn; inzet: ligging in Nederland (ster).

Figuur 2.1

Zeer vroege planmatige woningbouw uit 1936 aan de Eikenlaan en het Noorderdiep in Nieuw-Buinen: 10 arbeiderswoningen voor de Borger Woningbouwvereniging naar ontwerp van Gemeentenwerken Borger. Foto: Marieke van der Heide, 5 februari 2013. (Figuur M1_MvdH.JPG)

Figuur 2.2

Deze dubbele woningen (“type E”) zijn tussen 1953-1955 in diverse dorpen in de voormalige gemeente Borger gebouwd voor de Borger Woningbouwvereniging. Het ontwerp is van de Winschoter architect H.T. Timmer, onder begeleiding van gemeentearchitect W.Prakken. Deze staan aan de Bergmans Beinsstraat in Borger. Foto: Marieke van der Heide, 17 januari 2009. (Figuur M2_MvdH.JPG)

Figuur 3.1

Historische landschapstypen in de gemeente Borger-Odoorn.

Figuur 3.2

De es van Westdorp. Foto: Steven van der Veen, 10 januari 2013 (IMG_7868)

Figuur 3.3

Beekdal van het Voorste Diep ten zuiden van de voormalige es van Borger. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8425)

Figuur 3.4

Klein broekgebied langs de Hammeersweg ten zuidwesten van Odoorn. Foto: Steven van der Veen, 10 januari 2013. (IMG_7969)

Figuur 3.5

Blik op de Hunzelaagte ten noordoosten van Exloo. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_0338)

Figuur 3.6

Het huidige veenkoloniale landschap bij Nieuw-Buinen. Foto: Steven van der Veen, 10 januari 2013. (IMG_7830)

Figuur 3.7

Woonhuizen en boerderijen aan de Zuiderstraat in Buinerveen vanwaar in de 18e eeuw het achterliggende veengebied werd ontgonnen. Foto: Steven van der Veen, 10 januari 2013. (IMG_7813)

Figuur 3.8

Restant van oude bos ten noordwesten van Valthe. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8336)

Figuur 3.9

Boswachterij Odoorn: grootschalige bosaanplant uit de eerste helft van de 20e eeuw. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8381)

Figuur 3.10 Rationele landbouwontginning ten zuiden van Ees. Perceelsrandbeplanting ontbreekt vrijwel geheel in dit landschapstype. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8389) Figuur 3.11 Het met heide begroeide Drouwenerzand ten noord-oosten van Drouwen. Foto: Steven van der Veen,18 april 2013. (IMG_8450) Figuur 3.12 Verspreid liggende bebouwing in de historische kern van Valthe. Foto: Steven van der Veen,18 april 2013. (IMG_8315) Figuur 3.13 Bebouwing aan de binnenzijde van het dubbel lintdorp Nieuw-Buinen. Foto: Steven van der Veen, 10 januari 2013. (IMG_7819)

94

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Figuur 3.14 Bijna alle hoofdontginningskanalen zijn in de 20 e eeuw gedicht. Alleen in Valthermond is nog stuk kanaal aanwezig aan het Zuiderdiep. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013. (Figuur M3_MvdH.JPG) Figuur 4.1

Boerderij aan het Noorderdiep 498 in Valthermond. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013. (Figuur M4_MvdH.JPG)

Figuur 4.2

Uitbreidingsplan Valthe (herziening), Dienst Gemeente werken, 1963. Foto: Marieke van der Heide, Bouwarchief gemeente Borger-Odoorn, april 2013. (Figuur M5_MvdH. JPG)

Figuur 4.3

Doorgaande 19e-eeuwse en vroeg 20e-eeuwse (spoor)wegen waaraan zich lintbebouwing heeft ontwikkeld.

Figuur 4.4

Boerderij aan de Dorpsstraat in Ees uit 1953. Gebouwd in opdracht van het Bouwbureau voor de Landbouw voor de familie Kinds. Het ontwerp is van de architect E. Kiestra. Foto: Marieke van der Heide, februari 2010. (Figuur M6_MvdH.JPG)

Figuur 4.5

Uitbreidingsplan van Exloo uit 1952 naar ontwerp van de Provinciale Planologische Dienst (PPD). (Figuur M7_MvdH.JPG)

Figuur 5.1

Het Eppiesbergje aan de prehistorische route ten noorden van Valthe. In 1937 deed Van Giffen onderzoek naar deze grafheuvel uit het Laat-Neolithicum. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8344)

Figuur 5.2

Hunebedden bij Bronneger. Foto Marieke van der Heide, 5 februari 2013. (Figuur M8_ MvdH.JPG)

Figuur 5.3

Ten zuiden van station Buinen had de spoorlijn Zwolle-Stadskanaal een aftakking naar een spoordok op de kop van het Zuiderhoofddiep. Dit spoordok werd in 1977 gedempt en in 2005 opnieuw uitgegraven. Foto: Marjo Montforts, mei 2011. (Spoordok Buinen_MM052011)

Figuur 5.4

Het voormalige spoorwegtracé van de NOLS is op veel plaatsen nog zeer goed zichtbaar in het landschap. Onder andere hier ten noorden van Buinen, waar op de plek van de spoorlijn een fietsroute is aangelegd. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8436)

Figuur 5.5

De spoorlijn van de S.T.A.R. ter hoogte van Drouwenermond. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013. (Figuur M9_MvdH.JPG)

Figuur 5.6

Het opgaand groen en de terug liggende bebouwing langs de Hoofdstraat in Exloo zijn een restant van de oorspronkelijke brink. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8458)

Figuur 5.7

De boswachterswoning aan de Boswachter Meelkerlaan. Foto: Steven van der Veen, 18 april 2013. (IMG_8373)

Figuur 5.8

Grootschalige bosaanplant in de eerste helft van de 20e eeuw.

Figuur 5.9

Vroege ruilverkavelingen en landinrichtingsprojecten in de gemeente Borger-Odoorn.

Figuur 6.1

In de gemeente Borger-Odoorn zijn 11 waardevolle ensembles onderscheiden.

Figuur 6.2

Boerderij uit 1868 staat aan de Hoofdstraat 17 in Drouwen. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013.

95

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Figuur 6.3

Solitaire schuur met Art-Deco elementen aan het Zuiderdiep 341 in 2e Exloërmond. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013.

Figuur 6.4

De samenhang tussen boerderij en erf is op sommige plaatsen nog goed herkenbaar. Boerderij Zuiderdiep 100 uit ca. 1935 met bomen. Foto: Marieke van der Heide, 5 januari 2013.

Tabel 1.

De onderscheiden landschaps- en dorpstypen met subtypen.

Tabel 2.

Waardering gaafheid van de historische situatie in de huidige topografie.

Tabel 3.

Waardering gaafheid van de fysiognomie ten opzichte van de historische situatie omstreek 1850.

Tabel 4.

Scores en klassen van de waardering.

Tabel 5.

Waardering van de historische bouwkunst.

Bijlage 1.

Lijst van rijksmonumenten

Bijlage 2.

Lijst van provinciale monumenten

Bijlage 3.

Lijst van beeldbepalende bouwkunst

Kaartbijlage 1. Historisch cultuurlandschap en landschapselementen Kaartbijlage 2. Historische bouwkunst en stedenbouw Kaartbijlage 3. Waardering van cultuurhistorische landschappen, historische bouwkunst en stedenbouw. Kaartenboek kernen

Cultuurhistorisch landschap, landschapselementen en historische bouwkunst en stedenbouw van gemeente Borger-Odoorn

96

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

Bijlage 1. Lijst van rijksmonumenten

97

RAAP-RAPPORT 2719 Karakteristieke dorpen te midden van Drentse essen en Groningse kanalen Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn

rijksmonumentnr

straat

postcode huis- situenr ring

locatie

plaatsnaam

subomschrijving

452870

N.v.t.

7873 ZA

0

Valtherbosch

Odoorn

hunebed

38623

Schoolstraat

7872 PC

20

Valthe

boerderij

31221

Valtherweg

7873 AA

1

Odoorn

kerk en kerkonderdeel

31219

Eendenkuil

7873 BM

1

Odoorn

boerderij

510997

Noorderdiep

7876 CC

57

Valthermond

boerderij

511002

Borgerderweg

7873 TD

40

Odoorn

woonhuis

510995

Zuiderdiep

7876 AP

279

Valthermond

boerderij

31223

Zuiderhoofdstraat

7875 BX

6

Exloo

boerderij

31222

Schoolstraat

7875 AG

1

Exloo

boerderij

511001

Hoofdstraat

7875 AA

29

Exloo

boerderij

467493

N.v.t.

7873 ZA

0

Odoorn

hunebed

9902

Borgerderstraat

9534 PA

1

Westdorp

boerderij

510999

Kavelingen

7876 TE

33

Valthermond

boerderij

510993

Zuiderdiep

9571 BK

190

Tweede Exloërmond

boerderij

510994

Zuiderdiep

9571 BL

192

Tweede Exloërmond

woonhuis

510998

Kerklaan

9564 PA

23

Zandberg

kerk en kerkonderdeel

9897

Hoofdstraat

9531 AG

34

Borger

kerk en kerkonderdeel

9898

Hoofdstraat

9531 AG

34

Borger

kerk en kerkonderdeel

9901

Hoofdstraat

9531 AG

34

Borger

begraafplaats en -onderdl

508374

Hoofdstraat

9531 AA

19

Borger

woonhuis

464166

N.v.t.

9530 AA

0

Borger

hunebed

9899

Hunebedstraat

9531 JV

2

Borger

boerderij

421090

N.v.t.

9530 AA

0

Borger

hunebed

521455

Bronnegerstraat

9531 TG

12

Borger

gerechtsgebouw

511000

Zuiderdiep

9571 BX

385

Tweede Exloërmond

boerderij

467484

N.v.t.

9520 AA

0

Drouwenerveld

Drouwen

hunebed

464156

N.v.t.

9520 AA

0

Zuider esch, Popdilweg

Bronneger

hunebed

467478

N.v.t.

9520 AA

0

Zuideresch, Popdilweg

Bronneger

hunebed

464145

N.v.t.

9520 AA

0

Marel esch

Drouwen

hunebed

468533

Kerklaan

9521 CB

1

Nieuw-Buinen

kerk en kerkonderdeel

508376

Zuiderdiep

9521 AW

140

Nieuw-Buinen

woonhuis

508375

Noorderdiep

9521 BC

115

Nieuw-Buinen

boerderij

527745

Zuierdiep 22

7876 AA

22

Valthermond

winkel

Exloerbos, Bodenpad

Buinen, Buinerstraat Bij Hunebedstraat

98

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=34a2fb05-db52-418e-aefe-21c90dfd2b1f