CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Ontwerpbesluit windturbines leefomgeving nota van toelichting

RAAD: Lijst ingekomen stukken 31 december 2023, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Indienen zienswijzen op ontwerp Nationale Windturbinebepalingen Leefomgeving en milieueffectrapport50.781 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 6

Dit betekent dat ook windparken met drie of meer windturbines weer onder paragraaf 5.1.2.2 komen te vallen. Hierdoor moet bij de vaststelling van een omgevingsplan of de verlening van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit rekening worden gehouden met de instructieregels die in paragraaf 5.1.2.2 zijn opgenomen. C

71

Er wordt een nieuw artikel 5.7a opgenomen. Dit artikel bevat een instructieregel met het oog op de verhoging die het toelaten van een windturbine, windpark of ander risicoverhogend bouwwerk kan hebben voor de risico’s van andere risicodragende activiteiten voor kwetsbare bouwwerken en locaties en zeer kwetsbare gebouwen in de omgeving (domino-effecten). Onder risicodragende activiteiten worden in de eerste plaats verstaan buisleidingen als bedoeld in bijlage VII, onder D, onder 2 waarin gevaarlijke stoffen worden vervoerd. In de tweede plaats worden daaronder verstaan de activiteiten die zijn omschreven in bijlage VII, onder E, onder 2 tot en met 13, waarbij met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt. De verschillende categorieën kwetsbare gebouwen en locaties zijn omschreven in bijlage VI bij het Bkl. Artikel 5.7a heeft betrekking op de risico’s voor kwetsbare gebouwen en locaties en zeer kwetsbare gebouwen. Het vergelijkbare artikel 5. 11b heeft betrekking op beperkt kwetsbare gebouwen en locaties. De bedoeling van artikel 5.7a is dat het bevoegd gezag bij het toelaten van een windturbine of windpark in de directe omgeving van een buisleiding met gevaarlijke stoffen of een andere risicodragende activiteit de risicoverhogende invloed die dat voor die buisleiding of activiteit heeft, betrekt.

Dit houdt in dat het bevoegd gezag waarborgt dat het plaatsgebonden risico van de buisleiding of andere risicodragende activiteit voor kwetsbare gebouwen en locaties en zeer kwetsbare gebouwen in de omgeving van de buisleiding of de activiteit de grenswaarde van 10 -6 per jaar als gevolg van de risicoverhoging die de windturbine of het windpark daarvoor meebrengt, niet overschrijdt. Dit is een grenswaarde, waarvan niet kan worden afgeweken. Het bevoegd gezag mag een windturbine of windpark dus niet toelaten of vergunnen als daarna het risico als gevolg van een buisleiding of andere risicodragende activiteit met gevaarlijke stoffen in de omgeving van de windturbine boven de risiconorm van 10-6 per jaar zou uitkomen. Uit artikel 5.5 blijkt dat de buisleiding en de andere risicodragende activiteit zelf niet door toepassing van een grenswaarde of standaardwaarde voor het plaatsgebonden risico worden beschermd tegen het risico dat de windturbine veroorzaakt. Zij zijn namelijk niet aangewezen als kwetsbaar gebouw of kwetsbare locatie. Wel geldt hiervoor het vangnet van artikel 5.2 Bkl.

Het bevoegd gezag moet dus altijd goed blijven nadenken over het ontstaan van een ramp, brand of crisis die het gevolg kan zijn van een activiteit waarop paragraaf 5.1.2 van toepassing is, waaronder het toelaten van een windturbine of windpark in de buurt van een andere activiteit met externe veiligheidsrisico’s. Artikel 5.7a dient ter vervangging van artikel 5.4, tweede lid, om de redenen die bij de artikelsgewijze toelichting op artikel II, onder A, zijn aangegeven. Daarbij is de reikwijdte van buisleidingen (die in onderdeel a zijn opgenomen) verruimd tot andere risicodragende activiteiten (die in onderdeel b zijn opgenomen). Artikel 5.7b maakt een uitzondering voor windturbines en windparken alsmede kwetsbare gebouwen en locaties en zeer kwetsbare gebouwen die volgens het omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit al op een locatie waren toegestaan voordat artikel 5.7a daarop van toepassing werd. Het gaat alleen om de risico’s die zijn verbonden aan andere risicodragende activiteiten dan buisleidingen. Hiermee wordt voorkomen dat saneringssituaties ontstaan doordat een nieuwe risiconorm wordt ingevoerd. Voor buisleiding werd de risiconorm al in de eerdere regelgeving gehanteerd.

D In artikel 5.8 moet de verwijzing naar artikel 5.7 worden uitgebreid met een verwijzing naar het nieuwe artikel 5.7a waarin eveneens een risiconorm is gesteld waaraan bij het aanhouden van een aangegeven afstand kan worden voldaan. E De wijziging van artikel 5.11 houdt verband met de keuze om voor windturbines en windparken aan te sluiten bij de risiconormering die bij andere risicodragende activiteiten al wordt gehanteerd. Dit houdt in dat voor windturbines in plaats van de grenswaarde voor het plaatsgebonden risico van 10-5 de standaardwaarde 10-6 gaat gelden. Het tweede lid had betrekking op de afwijkende normstelling voor windturbines en windparken, zodat die bepaling na de gelijktrekking met de benadering die bij andere risicodragende activiteiten wordt gevolgd, kan worden geschrapt. In verband daarmee kan ook de eerste volzin van het vierde lid, waarin op het tweede lid werd voortgeborduurd, worden geschrapt.

72

Het wegvallen van het tweede lid leidt tot enkele vernummeringen van de overblijvende leden. F Er zijn twee nieuwe artikelen over externe veiligheidsaspecten van windturbines opgenomen, namelijk de artikelen 5.11b en 5.11c. Artikel 5.11b bevat een instructieregel met het oog op de verhoging die het toelaten van een windturbine, windpark of ander risicoverhogend bouwwerk kan hebben voor de risico’s van andere risicodragende activiteiten voor beperkt kwetsbare bouwwerken en locaties in de directe omgeving (domino-effecten). Onder risicodragende activiteiten worden in de eerste plaats verstaan buisleidingen als bedoeld in bijlage VII, onder D, onder 2 waarin gevaarlijke stoffen worden vervoerd. In de tweede plaats worden daaronder verstaan de activiteiten die zijn omschreven in bijlage VII, onder E, onder 2 tot en met 13, waarbij met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt. De verschillende categorieën kwetsbare gebouwen en locaties zijn omschreven in bijlage VI bij het Bkl. Artikel 5.11b heeft betrekking op de risico’s voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties. Het vergelijkbare artikel 5. 7a heeft betrekking op kwetsbare gebouwen en locaties en zeer kwetsbare gebouwen.

De bedoeling van artikel 5.11a is dat het bevoegd gezag bij het toelaten van een windturbine of windpark in de directe omgeving van een buisleiding met gevaarlijke stoffen of een andere risicodragende activiteit de risicoverhogende invloed die dat voor die buisleiding of activiteit heeft, betrekt. Dit houdt in dat het bevoegd gezag waarborgt dat het plaatsgebonden risico van de buisleiding of andere risicodragende activiteit voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties in de omgeving van de buisleiding of de activiteit de standaardwaarde van 10 -6 per jaar als gevolg van de risicoverhoging die de windturbine of het windpark daarvoor meebrengt, niet overschrijdt. Van een standaardwaarde kan eventueel worden afgeweken (zie paragraaf 5.5 van het algemeen deel). Het bevoegd gezag mag een windturbine of windpark dus niet toelaten of vergunnen als daarna het risico als gevolg van een buisleiding of andere risicodragende activiteit met gevaarlijke stoffen in de omgeving van de windturbine boven de risiconorm van 10-6 per jaar zou uitkomen. Uit artikel 5.5 blijkt dat de buisleiding en de andere risicodragende activiteit zelf niet door toepassing van een grenswaarde of standaardwaarde voor het plaatsgebonden risico worden beschermd tegen het risico dat de windturbine veroorzaakt. Zij zijn namelijk niet aangewezen als kwetsbaar gebouw of kwetsbare locatie.

Wel geldt hiervoor het vangnet van artikel 5.2 Bkl. Het bevoegd gezag moet dus altijd goed blijven nadenken over het ontstaan van een ramp, brand of crisis die het gevolg kan zijn van een activiteit waarop paragraaf 5.1.2 van toepassing is, waaronder het toelaten van een windturbine of windpark in de buurt van een andere activiteit met externe veiligheidsrisico’s. Artikel 5.11b dient ter vervangging van artikel 5.4, tweede lid, om de redenen die bij de artikelsgewijze toelichting op artikel II, onder A, zijn aangegeven. Daarbij is de reikwijdte van buisleidingen (die in onderdeel a zijn opgenomen) verruimd tot andere risicodragende activiteiten (die in onderdeel b zijn opgenomen). Het nieuwe artikel 5.11c maakt een uitzondering voor windturbines en windparken alsmede beperkt kwetsbare gebouwen en locaties die volgens het omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit al op een locatie waren toegestaan voordat artikel 5.11b daarop van toepassing werd. Het gaat alleen om de risico’s die zijn verbonden aan andere risicodragende activiteiten dan buisleidingen. Hiermee wordt voorkomen dat saneringssituaties ontstaan doordat een nieuwe risiconorm wordt ingevoerd. Voor buisleiding werd de risiconorm al in de eerdere regelgeving gehanteerd. G Artikel 5.56 is geschrapt.

In dit artikel was bepaald dat de instructieregels van het Bkl niet golden voor windparken (met drie of meer windturbines) die er al waren op 1 juli 2021, toen de Afdeling bestuursrechtspraak haar uitspraak in de zaak Delfzijl Zuid deed, zo lang die windparken niet zouden worden gewijzigd. In die uitspraak concludeerde de Afdeling bestuursrechtspraak dat voor de windturbinebepalingen een plan-MER had moeten worden opgesteld voor zover ze van toepassing waren op windparken met drie of meer windturbines. Omdat geen plan-mer was verricht, moesten de windturbinebepalingen van het Abm in zoverre buiten toepassing worden gelaten. De conclusie in die uitspraak moest worden doorgetrokken naar de vergelijkbare windturbinebepalingen van het Bal en de instructieregels van het Bkl. De instructieregels vormen namelijk een kader in de zin van de smb-richtlijn, omdat zij bepalend zijn voor latere

73

besluitvorming door het bevoegd gezag. Voor windparken waarvoor de besluitvorming op 1 juli 2021 was afgerond en waarvoor nadien geen nieuwe besluiten meer hoefden te worden genomen, waren de in het Bkl opgenomen instructieregels niet van toepassing verklaard, omdat voor die windparken na de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 de rechtstreeks tot exploitante gerichte algemene regels van de overbruggingsregeling van het Bal golden. Voor andere windparken hoefde in het Bkl alleen de eigenlijke geluidsnorm in artikel 5.74 buiten toepassing te worden verklaard (dat was geregeld in artikel 5.75a), zodat hiervoor de algemene verplichting inzake geluidhinder volgens artikel 4.59 gold. De meer uitgewerkte overbruggingsregeling kon op die windparken namelijk niet van toepassing worden verklaard omdat voor de windparken nog besluitvorming nodig was. De instructieregels van het Bkl kunnen nu weer op de in artikel 5.56 uitgezonderde windparken van toepassing worden verklaard, omdat inmiddels wel een plan-mer heeft plaatsgevonden.

Dit betekent dat als voor een dergelijk windpark in het kader van het omgevingsplan een besluit wordt genomen, bijvoorbeeld bij de vervanging van het tijdelijk deel van het omgevingsplan waarin het vroegere bestemmingsplan is opgenomen dat in het windpark voorzag, door het definitieve omgevingsplan, de instructieregels van het Bkl op het besluit over dat windpark van toepassing zijn. H Artikel 5.74 is gewijzigd om daarin de aangescherpte normstelling voor geluidhinder door windturbines en windparken door te voeren. Aanleiding hiervoor waren de uitkomsten van het plan-mer (zoals is toegelicht in paragraaf 6 van het algemeen deel van deze nota van toelichting). Het tweede lid is eveneens gewijzigd naar aanleiding van de uitkomsten van het plan-mer. Hierin is de mogelijkheid om de standaardwaarden 45 Lden en 39 Lnight van het eerste lid te verhogen begrensd tot de grenswaarden Lden en 41 Lnight. Verlaging van de standaardwaarden is ook mogelijk, maar alleen om rekening te houden met geluidhinder die door andere windturbines wordt veroorzaakt. Cumulatie van geluidhinder van andere activiteiten is zo locatiespecifiek dat besluitvorming daarover het beste kan plaatsvinden in het omgevingsplan, waarin ook naast de windturbines die andere activiteiten kunnen worden betrokken.

I Het nieuwe artikel 5.74a is bedoeld als overgangsrecht voor afwijkende geluidnormen die al eerder waren vastgesteld. Het gaat dan om geluidnormen die liggen boven de grenswaarden van artikel 5.74, tweede lid. Voor die geluidnormen geldt eerbiedigende werking, wat inhoudt dat de eerdere geluidnormen zo lang het windpark niet wordt gesloopt of vervangen, ook in de toekomst nog kunnen worden toegepast wanneer een besluit tot vaststelling of wijziging van een omgevingsplan wordt genomen Dergelijke geluidnormen kunnen voorkomen in: - een maatwerkvoorschrift (vastgesteld op grond van het Abm voor 1 juli 2022); - een omgevingsvergunning milieu (op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht tot 1 januari 2024); - een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit (op grond van de Omgevingswet na 1 januari 2014 tot 1 juli 2025) - een omgevingsplan (waaronder het tijdelijk deel, waarin het eerdere bestemmingsplan is geïntegreerd, vanaf 1 januari 2024 tot 1 juli 2025); - een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (op grond van de Omgevingswet, na 1 januari 2024 tot 1 juli 2025). J Artikel 5.59 bevat een algemene norm voor geluid waarmee in een omgevingsplan rekening moet worden gehouden. Volgens het tweede lid van dat artikel moet het geluid door een activiteit op geluidgevoelige gebouwen aanvaardbaar zijn.

In artikel 5.75 was al bepaald dat een omgevingsplan aan die algemene norm voldoet als daarin toepassing is gegeven aan de concrete geluidnorm die is opgenomen in artikel 5.74. Dat die norm in het onderhavige besluit is gewijzigd (zie onderdeel H) geeft geen aanleiding tot wijziging van artikel 5.75. Wel moet in artikel 5.75 worden toegevoegd dat ook aan de algemene norm van artikel 5.59, tweede lid, is voldaan ais toepassing is gegeven aan de concrete geluidsnorm die is opgenomen in het nieuwe artikel 5.74a. K

74

Artikel 5.75a is geschrapt. In dit artikel was bepaald dat de instructieregels van het Bkl niet golden voor windparken (met drie of meer windturbines). Volgens de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 1 juli 2021 had voor de windturbinebepalingen van het Abm een plan-MER moeten worden opgesteld voor zover ze betrekking hadden op windparken met drie of meer windturbines. Omdat geen plan-mer was verricht, moesten de windturbinebepalingen in zoverre buiten toepassing worden gelaten. Inmiddels is wel een plan-MER verricht. Dit betekent dat in het Bkl instructieregels met geluidnormen kunnen worden opgenomen die betrekking hebben op windparken met drie of meer windturbines. L Artikel 5.89aa is geschrapt. In dit artikel was bepaald dat de instructieregels van het Bkl niet golden voor windparken (met drie of meer windturbines) die er al waren op 1 juli 2021, toen de Afdeling bestuursrechtspraak haar uitspraak in de zaak Delfzijl Zuid deed, zo lang die windparken niet zouden worden gewijzigd. In die uitspraak concludeerde de Afdeling bestuursrechtspraak dat voor de windturbinebepalingen een plan-MER had moeten worden opgesteld voor zover ze van toepassing waren op windparken met drie of meer windturbines. Omdat geen plan-mer was verricht, moesten de windturbinebepalingen van het Abm in zoverre buiten toepassing worden gelaten.

De conclusie in die uitspraak moest worden doorgetrokken naar de vergelijkbare windturbinebepalingen van het Bal en de instructieregels van het Bkl. De instructieregels vormen namelijk een kader in de zin van de smb-richtlijn, omdat zij bepalend zijn voor latere besluitvorming door het bevoegd gezag. Voor windparken waarvoor de besluitvorming op 1 juli 2021 was afgerond en waarvoor nadien geen nieuwe besluiten meer hoefden te worden genomen, waren de in het Bkl opgenomen instructieregels niet van toepassing verklaard, omdat voor die windparken na de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 de rechtstreeks tot exploitanten gerichte algemene regels van de overbruggingsregeling van het Bal golden. Voor andere windparken hoefde in het Bkl alleen de eigenlijke norm voor slagschaduwhinder in artikel 5.89f buiten toepassing te worden verklaard (dat was geregeld in artikel 5.89fa), zodat hiervoor de algemene verplichting inzake slagschaduwhinder volgens artikel 5.89c gold. De meer uitgewerkte overbruggingsregeling kon op die windparken namelijk niet van toepassing worden verklaard omdat voor de windparken nog besluitvorming nodig was. De instructieregels van het Bkl kunnen nu weer op de in artikel 5.89aa uitgezonderde windparken van toepassing worden verklaard, omdat inmiddels wel een plan-mer heeft plaatsgevonden.

Dit betekent dat als voor een dergelijk windpark in het kader van het omgevingsplan een besluit wordt genomen, bijvoorbeeld bij de vervanging van het tijdelijk deel van het omgevingsplan waarin het vroegere bestemmingsplan is opgenomen dat in het windpark voorzag, door het definitieve omgevingsplan, de instructieregels van het Bkl op het besluit over dat windpark van toepassing zijn. M In artikel 5.89f is de vernieuwde norm voor toegestane slagschaduwhinder opgenomen. Zoals in paragraaf 8 van het algemeen deel van deze nota van toelichting is toegelicht, wordt de eerder in de bepalingen over slagschaduwhinder opgenomen norm van ten hoogste 17 dagen ten hoogste 20 minuten slagschaduw vervangen door een nieuwe norm van zes uur slagschaduwhinder per jaar en ten hoogte twintig minuten per dag. De norm van zes uur per jaar werd in de praktijk vaak al toegepast in het kader van de vergunningverlening voor windparken en is een van de varianten die in de plan-MER is onderzocht. Voor een toelichting wordt verwezen naar paragraaf 8 van het algemeen deel van deze nota van toelichting. Het gaat alleen om hinder in verblijfsruimten van een slagschaduwgevoelig gebouw. Het begrip ‘slagschaduwgevoelig gebouw’ is omschreven in art. 5.89b. Het begrip ‘verblijfsruimte’ is omschreven in bijlage I bij het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Met het oog op de intensiteit van de slagschaduw is bepaald dat de afstand tussen de windturbine en het slagschaduwgevoelige gebouw ten hoogste 12 maal de rotordiameter bedraagt. Bij een grotere afstand tekent de slagschaduw zich minder duidelijk af, zodat zij vaak niet meer als hinderlijk wordt ervaren. Door in de windturbinebepalingen een bepaling op te nemen, waarin dit wordt vastgelegd, wordt duidelijk gemaakt wanneer een slagschaduw als hinderlijk moet worden aangemerkt en moet worden voorkomen of beperkt. In artikel 5.89fc is bepaald hoe deze afstand wordt bepaald. Elke windturbine die meer dan zes uur per jaar slagschaduw op een slagschaduwgevoelig gebouw kan veroorzaken, moet zijn uitgerust met een automatische stilstandvoorziening in werking (dit

75

volgt uit artikel 5.89fa). Een dergelijke automatische stilstandvoorziening zet de windturbine stil wanneer slagschaduw kan optreden waarvan het niet de bedoeling van de exploitant van de windturbine is dat die wordt meegeteld voor de optredende slagschaduw die aan de norm van zes uur per jaar moet voldoen. Als een windturbine niet of nauwelijks slagschaduwhinder kan veroorzaken is een voorziening om de windturbine stil te zetten wanneer te veel slagschaduwhinder wordt veroorzaakt, niet zinvol. De tijd die is gemoeid met het stilzetten van de windturbine wanneer slagschaduw wordt veroorzaakt, telt niet mee voor de toepassing van de in het eerste lid gestelde norm van zes uur slagschaduwhinder per jaar. Dit is gemiddeld één tot twee uur slagschaduw per jaar. In het tweede lid is voor windturbines met een hoog toerental bepaald dat geen slagschaduwhinder mag worden veroorzaakt. Zoals in het plan-MER is toegelicht heeft de slagschaduw die de windturbine veroorzaakt dan grote gezondheidseffecten, die niet aanvaardbaar zijn. Als bij de instelling van de stilstandvoorziening is uitgegaan van een zonnige dag maar daarvan in werkelijkheid geen sprake is, dan treedt in de praktijk geen slagschaduwhinder op. Die uren tellen dan niet mee voor de registratie van de feitelijke slagschaduwhinder die is veroorzaakt.

Omgekeerd moet een zonnige dag waarop slagschaduw wordt veroorzaakt, die als bewolkte dag was meegenomen, wel worden meegeteld, als de windturbine dan niet is stilgezet. In het nieuwe tweede lid is omschreven wanneer sprake is van slagschaduw. Dit is het geval als de ingestraalde energie van de zon een bepaalde lichtintensiteit, te weten 120 W/m², overschrijdt de slagschaduw vooral als hinderlijk wordt ervaren als zij zich duidelijk op de muur van het gebouw aftekent en goed is waar te nemen. Door in de windturbinebepalingen een bepaling op te nemen, waarin dit wordt vastgelegd, wordt duidelijk gemaakt wanneer een slagschaduw als hinderlijk moet worden aangemerkt en moet worden voorkomen of beperkt. N Het eerdere 5.89fa is geschrapt. In dit artikel was bepaald dat de instructieregels van het Bkl niet golden voor windparken (met drie of meer windturbines). Volgens de uitspraak Delfzijl Zuid had voor de windturbinebepalingen van het Abm een plan-MER moeten worden opgesteld voor zover ze betrekking hadden op windparken met drie of meer windturbines. Omdat geen plan-mer was verricht, moesten de windturbinebepalingen in zoverre buiten toepassing worden gelaten. Inmiddels is wel een plan-MER verricht. Dit betekent dat in het Bkl instructieregels met geluidnormen kunnen worden opgenomen die betrekking hebben op windparken met drie of meer windturbines.

In plaats van de eerdere bepaling zijn nu andere bepalingen in artikel 5.89fa opgenomen. In het eerste lid is bepaald dat met het oog op het voorkomen of beperken van slagschaduw elke windturbine van een windpark dat meer dan zes uur per jaar of meer dan twintig minuten per dag slagschaduw in verblijfsruimten van een schaduwgevoelig gebouw kan veroorzaken, moet zijn voorzien van een automatische stilstandvoorziening. Deze moet de windturbine onmiddellijk afschakelen wanneer meer slagschaduw optreedt dan beoogd met het oog op de nakoming van de norm dat hoogstens zes uur slagschaduwhinder per jaar en ten hoogste twintig minuten per dag op een slagschaduwgevoelig gebouw mag worden veroorzaakt (gesteld in artikel 5.89f). De stilstandvoorziening is een verplicht middel om te voldoen aan de norm voor slagschadwuwhinder die is gesteld in artikel .5.89f. Als uit berekeningen blijkt dat een windturbine gedurende een jaar niet meer dan zes uur slagschaduwhinder kan veroorzaken, kan de norm voor slagschaduwhinder niet worden overschreden en is het ook niet nodig dat de windturbine met een automatische stilstandvoorziening is uitgerust. De slagschaduw die wordt veroorzaakt gedurende de tijd die noodzakelijk is voor het afschakelen van de windturbine, wordt voor de norm niet meegerekend als veroorzaakte slagschaduw. O Er zijn twee artikelen over slagschaduwhinder ingevoegd.

In artikel 5.89fb is het voor elke windturbine die met een stilstandvoorziening moet zijn uitgerust, verplicht gesteld om een logboek bij te houden waarin per dag de daadwerkelijk opgetreden slagschaduw wordt vermeld, alsmede alle andere gegevens die relevant zijn voor het bepalen van de duur van de daadwerkelijk opgetreden slagschaduw, die meeteelt voor de norm van artikel 4.430i.

76

In artikel 5.89fc wordt aangegeven op welke wijze de afstand waarop de afstandsnorm zich richt, wordt bepaald. Dit was voorheen geregeld in artikel 5.89f, tweede lid, Bkl. Het betreft de in andere bepalingen van het Bkl gebruikelijke wijze van afstandsbepaling. Daarbij is ook het punt van de windturbine aangegeven, van waar de afstand moet worden gemeten. Voorts moeten ook eventuele uitvoeringsregels die direct op grond van de Omgevingswet bij ministeriële regeling zijn gesteld, worden gehanteerd. P Er wordt een nieuwe paragraaf ingevoegd, te weten paragraaf 5.1.9, met de titel ‘Evenwichtige toedeling van functies aan locaties rond windturbines’. In deze paragraaf is een afstandsnorm voor windturbines in relatie tot windturbinegevoelige gebouwen geïntroduceerd. In artikel 5.162 is het toepassingsbereik van paragraaf 5.1.9 aangegeven. In het eerste lid is aangegeven op welke windturbines de paragraaf betrekking heeft. Hiermee wordt dezelfde afbakening gemaakt als in de andere windturbinebepalingen in het Bal en het Bkl. Het begrip windturbine is afgebakend in artikel 3.11 van het Bal. Tevens is aangegeven wat voor de afstandsnorm die in paragraaf 5.1.9 is opgenomen het aangrijpingspunt is, te weten de bescherming van een windturbinegevoelig gebouw in de omgeving van een windturbine. Het begrip windturbinegevoelig gebouw is omschreven in artikel 5.162a, tweede lid.

Het betreft dezelfde gebouwen die zijn aangeduid als geluidgevoelige gebouwen en slagschaduwgevoelige gebouwen. Hiervoor is aangesloten bij de invulling van de begrippen geluidgevoelig gebouw en slagschaduwgevoelig gebouw. Die begrippen zijn inhoudelijk omschreven in artikel 3.21, onderscheidenlijk artikel 5.89b. Het betreft telkens dezelfde gebouwen, te weten gebouwen (of gedeelten daarvan) met een woonfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan, onderwijsfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan, gezondheidszorgfunctie met bedgebied en nevengebruiksfuncties daarvan, of bijeenkomstfunctie voor kinderopvang met bedgebied en nevengebruiksfuncties daarvan. Er is voor gekozen om voor de aspecten geluid en slagschaduw telkens dezelfde gebouwen te beschermen, omdat het steeds om vormen van hinder gaat en er geen aanleiding is om voor de diverse typen van hinder steeds andere potentieel gehinderden te beschermen. Wat betreft het aspect externe veiligheid gaat het om een andere invalshoek van de bescherming. Zoals in paragraaf 5 van het algemeen deel van de nota van toelichting is uiteengezet is het externe veiligheidsbeleid op andere uitgangspunten gebaseerd. Daarom is daar voor andere begrippen met een andere inhoud gekozen (verschillende gradaties van kwetsbare gebouwen en locaties). De afstandsnorm is een instructieregel die geldt voor het nemen van een besluit over een windturbine.

Dat zal veelal een nieuwe windturbine zijn, maar het kan ook gaan om de vervanging van een bestaande windturbine. Bestaande windturbinegevoelige gebouwen in de omgeving van de windturbine zijn maatgevend. Als niet aan de afstandsnorm wordt voldaan, dan kan geen positief besluit over het toelaten van de windturbine op de beoogde locatie worden genomen. De afstandsnorm geldt ook als in het kader van het omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit een besluit over een windturbineturbinegevoelig gebouw moet worden genomen. Als niet aan de afstandsnorm wordt voldaan, kan het gebouw niet worden toegelaten op de beoogde locatie. In dat geval is de bestaande windturbine maatgevend. Als er in een bestaande situatie waarin de afstand tussen een windturbine en een windturbinegevoelig gebouw niet aan de afstandsnorm voldoet, geen besluit hoeft te worden genomen, dan betekent de afstandsnorm niet dat er een saneringsverplichting ontstaat omdat ook die situatie aan de afstandsnorm moet gaan voldoen. De afstandsnorm is een instructieregel die zich richt op het nemen van besluiten met betrekking tot een windturbine of een windturbinegevoelig gebouw in elkaars nabijheid. Of een windturbinegevoelig gebouw of een windturbine p een locatie is toegelaten moet in beginsel blijken uit het omgevingsplan.

Daarin is ook het eerdere bestemmingsplan opgegaan (in het tijdelijk deel van het omgevingsplan). Eventueel kan een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit zijn verleend, waarmee een gebouw is toegelaten in afwijking van het (tijdelijk deel van het) omgevingsplan.. Artikel 4.17 van de Omgevingswet vereist dat een dergelijke vergunning in het omgevingsplan wordt geïntegreerd. In het derde lid is de ook in andere windturbinebepalingen gebruikelijke uitzondering opgenomen voor tijdelijke windturbinegevoelige gebouwen, die niet langer dan tien jaar zijn toegelaten. Met artikel 5.162b wordt beoogd om bestaande situaties wat betreft het hanteren van de afstandsnorm ongemoeid te laten en zo te voorkomen dat eventueel saneringssituaties ontstaan

77

als niet aan de afstandsnorm is voldaan. Bestaande situaties omvatten de combinatie van toegelaten windturbines en toegelaten windturbinegevoelige gebouwen. Er is echter een uitzondering gemaakt voor de vervanging van een bestaande windturbine. Bij de plaatsing van de vervangende windturbine moet wel aan de afstandsnorm worden voldaan. Het gaat hierbij om de vervanging van de gehele windturbine, niet van een onderdeel daarvan. Een dergelijke regeling geldt ook voor eerder vastgestelde hogere geluidnormen, die eveneens niet langer van toepassing zijn bij vervanging van een windturbine of windpark. Er is dan geen reden om de met de afstandsnorm beoogde basisbescherming aan omwonenden te onthouden. In artikel 5.162c is de uitzondering gemaakt die in de windturbinebepalingen gebruikelijk is voor windturbinegevoelige gebouwen met een functionele binding met een windturbine. Het begrip functionele binding komt ook op andere plaatsen in de regelgeving in het kader van de Omgevingswet voor. Het vereiste van een functionele binding houdt in dat een gebouw een functie moet hebben ten behoeve van de goede werking van de windturbine en dus een ondersteunende bijdrage daaraan moet leveren. Het feit dat een gebouw elektriciteit van een windturbine afneemt, duidt als zodanig niet op de aanwezigheid een functionele binding.

De goede werking van de windturbine is niet afhankelijk van dat gebouw dat geen bijdrage daaraan levert. Voorkomen moet worden dat degene die het initiatief neemt tot de plaatsing van een windturbine daarbij gehinderd wordt als hij er tevens behoefte aan heeft om in de nabije omgeving ten behoeve van de exploitatie van de windturbine gebruik te maken van een windturbinegevoelig gebouw en hij voor dat gebouw tevens aanspraak zou willen maken op de geboden bescherming om een goed woonen leefklimaat in en rond dat gebouw te waarborgen. Het is aan de initiatiefnemer om zelf te bepalen hoe hij in een dergelijke situatie het best de belangen die daarbij voor hem in het geding zijn, kan afwegen. Zo wordt voorkomen dat de onmogelijkheid om in de gegeven situatie aan de afstandsnorm te voldoen betekent dat hij zijn windturbine niet kan verwezenlijken omdat de wetgever hem tot bescherming van het gebouw verplicht waarop hij in die situatie geen aanspraak wenst te maken. Artikel 5.162d bevat de inhoudelijke afstandsnorm die tussen een windturbine en een windturbinegevoelig gebouw in de omgeving in acht moet worden genomen. De terminologie ‘in acht nemen’ houdt in dat aan de afstandsnorm moet worden voldaan, net zoals bij grenswaarden in andere windturbinebepalingen het geval is.

In de systematiek van de Omgevingswet kan alleen van een in acht te nemen waarde worden afgeweken als de bepalingen waarin de norm is opgenomen, daar zelf uitdrukkelijk in voorzien. Dat is met betrekking tot de afstandsnorm het geval. De afwijkingsmogelijkheid is gegeven in artikel 5.162f. De afstandsnorm is gerelateerd aan de tiphoogte van de windturbine. In het algemeen deel van deze nota van toelichting is beargumenteerd waarom is gekozen voor een afstandsnorm van tweemaal de tiphoogte. De afstandsnorm is bedoeld als een aanvullende norm ten opzichte van de normen die al voor andere milieuaspecten in de windturbinebepalingen zijn opgenomen en die ook al in de eerdere windturbinebepalingen werden gehanteerd. Die andere normen bieden een voldoende basisbeschermingsniveau, dat is gebaseerd op de best beschikbare wetenschappelijke informatie over de effecten van windturbines voor omwonenden. Er is uit het plan-MER geen nieuwe informatie naar voren gekomen waaruit blijkt dat de geboden bescherming door andere normen onvoldoende is of onvoldoende betrouwbaar of met onzekerheid omgeven. Er wordt desalniettemin voor een aanvullende afstandsnorm gekozen om omwonenden voldoende comfort te bieden dat hun woon- en leefklimaat door de komst van windturbines niet op onaanvaardbare wijze zal worden aangetast.

Een dergelijke heldere norm is ook wenselijk uit een oogpunt van communicatie, omdat hiermee de gewaarborgde afstand heel concreet wordt aangegeven en deze ook te allen tijde moet worden aangehouden, los van technische ontwikkelingen en de noodzaak van het treffen van maatregelen om optredende effecten te beperken en voorkomen. De afstandsnorm is eenvoudig bij de plaatsing van de windturbine te hanteren en is niet afhankelijk van het naleefgedrag van exploitanten en eventueel handhavend optreden door het bevoegd gezag. In die zin biedt de afstandsnorm ten opzichte van alle andere in de windturbinebepalingen opgenomen normen, comfort dat gewaarborgd is dat het woon- en leefklimaat van omwonenden voldoende wordt beschermd. Zoals al in het algemeen deel van deze nota van toelichting is aangegeven, is het uitgangspunt niet dat het woon- en leefklimaat rond windturbines daardoor op geen enkele wijze zou mogen worden aangetast. In een vol land als Nederland zou dan de plaatsing van windturbines nauwelijks mogelijk zijn waardoor de doelstellingen van de regering voor de opwekking van duurzame energie ernstig belemmerd zouden worden. Aan dit belang wordt daarom ook veel gewicht toegekend.

Tegen deze achtergrond is de afstandsnorm het resultaat van een ‘Evenwichtige toedeling van functies aan locaties rond windturbines’ zoals in de titel van paragraaf 5.1.9 als leidende gedachte tot uitdrukking is gebracht.

78

In artikel 5.162e is aangegeven op welke wijze de afstand waarop de afstandsnorm zich richt, wordt bepaald. Het betreft de in andere bepalingen van het Bkl gebruikelijke wijze van afstandsbepaling. Daarbij moeten ook eventuele uitvoeringsregels die bij ministeriële regeling zijn gesteld, worden gehanteerd. De afstandsnorm is bedoeld als harde norm, die een vergelijkbare status heeft als een grenswaarde. Dit blijkt uit de terminologie dat de afstandsnorm in acht moet worden genomen. Die terminologie duidt erop dat van een norm niet mag worden afgeweken. In de systematiek van de Omgevingswet kan in de bepalingen waarin de norm is opgenomen, echter de mogelijkheid worden vermeld om in uitzonderlijke gevallen van de norm af te wijken. Deze mogelijkheid is geboden in artikel 5.162f. Daarvoor wordt het gebruikelijke criterium voor het gebruik maken van de afwijkingsmogelijkheid gebruikt, namelijk dat ‘zwaarwegende economische belangen of zwaarwegende andere maatschappelijke belangen dit rechtvaardigen’. Hierop is in het algemeen deel van deze nota van toelichting uitgebreider ingegaan. Q In artikel 8.10a is een nieuw tweede lid opgenomen. De verwijzing in de eerdere bepaling is aangepast. Dit houdt verband met de wijzigingen die als gevolg van dit besluit hebben plaatsgevonden in enkele bepalingen over de externe veiligheidsrisico’s van windturbines en windparken.

Voor het goede begrip wordt kort het kader weergegeven waarbinnen artikel 8.10a, tweede lid, een plaats heeft. Volgens artikel 8.9 moet bij de beslissing op een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit worden voldaan aan een aantal beoordelingsregels. Deze regels houden onder meer in dat een omgevingsomgeving alleen mag worden verleend als de nodige maatregelen worden getroffen om ongevallen te voorkomen en de gevolgen van ongevallen te beperken. In artikel 8.10a, eerste lid, onder b, is bepaald dat op dit punt bij de toepassing van artikel 8.9 onder meer rekening moet worden gehouden met de standaardwaarde voor het plaatsgebonden risico van de activiteit van 1 op de 1.000.000 per jaar voor beperkt kwetsbare gebouwen en beperkt kwetsbare locaties. In artikel 8.10a, tweede lid, was bepaald dat bij de toepassing van het eerste lid bovendien rekening moet worden gehouden met artikel 5.11, derde tot en met vijfde lid. Hierin zijn nog enkele nadere beoordelingsregels opgenomen voor de beslissing op een aanvraag van een omgevingsvergunning voor een windturbine of windpark. De verwijzing in artikel 8.10a, tweede lid, naar artikel 5.11 moet als gevolg van de wijzigingen die in dat artikel zijn aangebracht, worden geactualiseerd. Er moet nu worden verwezen naar artikel 5.11, tweede tot en met vierde lid.

R De aanpassing van het derde lid van artikel 8.12 betreft een actualisatie van de verwijzingen. S Artikel 8.12a was ingevoegd naar aanleiding van de uitspraak Delfzijl Zuid. Hierin was bepaald dat artikel 8.12, waarin beoordelingsregels voor externe veiligheidsrisico’s van milieubelastende activiteiten die in artikel 8.12 zijn opgenomen, niet gold voor windparken met drie of meer windturbines, omdat voor die bepaling geen plan-mer was verricht. Omdat nu wel een plan-mer is verricht, kunnen de beoordelingsregels van artikel 8.12 ook weer van toepassing worden op windparken en kan de eerdere tekst van artikel 8.12a met de daarin opgenomen beperking voor windparken worden geschrapt. In plaats daarvan komt een bepaling waarin beoordelingsregels zijn opgenomen voor de verlening van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit of, in geval van een windpark met drie of meer windturbines, een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit. Deze regels houden in dat ook acht moet worden geslagen op de eventueel optredende domino-effecten, doordat de windturbine of het windpark tot een risicoverhoging kan leiden van het plaatsgebonden risico dat wordt veroorzaakt door buisleidingen waarin gevaarlijke stoffen worden vervoerd of andere risicodragende activiteiten waarin met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt. T

79

Artikel 8.41 voorziet in de mogelijkheid om aan een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit die betrekking heeft op het exploiteren van een windturbine, voorschriften te verbinden die voorzien in een lagere geluidsnorm dan de normaliter geldende geluidsnorm van 45 dB Lden 39 dB Lnight. Deze mogelijkheid wordt geboden om rekening te kunnen houden met optredende cumulatie van geluidhinder die door verschillende windturbines in elkaars omgeving wordt veroorzaakt, of de bijzondere aard van het gebied. In andere gevallen mag in de omgevingsvergunning geen lagere geluidswaarde worden vastgesteld. Dit artikel komt overeen met artikel 8.41 in het oorspronkelijke Bkl, zij het met de nieuwe, lagere standaardwaarden, en vervangt de tekst die was ingevoegd bij de overbruggingsregeling. In geval van cumulatie van geluidhinder van windturbines en andere activiteiten kan daarmee rekening worden gehouden in het omgevingsplan. Er kan dan geen gebruik worden gemaakt van artikel 8.41. U Deze wijziging houdt verband met het invoegen van een nieuwe paragraaf 5.1.9, waarin de afstandsnorm is opgenomen (zie toelichting op onderdeel P). De in die paragraaf opgenomen instructieregels werken ook door naar besluiten over projectplannen. V Er is een nieuwe afdeling 12.2A ingevoegd, waarin overgangsrecht voor windturbines is opgenomen. Deze omvat een artikel 12.15.

Dat voorziet onder meer in overgangsrecht voor afwijkende geluidsnormen die niet voldoen aan de artikelen 5.74 tot en met 5.75 van het Bkl, die in een omgevingsplan waren opgenomen in de periode tussen 1 januari 2024 (de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet) en 1 juli 2025 (de datum van inwerkingtreding van het onderhavige besluit). In die periode moesten als gevolg van de uitspraak Delfzijl Zuid van de Afdeling bestuursrechtspraak de eerdere windturbinebepalingen, waarin onder meer geluidnormen waren opgenomen, voor windparken met drie of meer windturbines buiten toepassing worden gelaten omdat hiervoor geen plan-mer was verricht. Bij het vaststellen van een omgevingsplan hoefde nog niet te worden voldaan aan de instructieregels voor geluid die zijn opgenomen in de artikelen 5.74, 5.74a en 5.75 van het Bkl. Artikel 12.15 zorgt er ook voor dat alsnog voldaan moet worden aan de instructieregels voor slagschaduw die zijn opgenomen in de artikelen 5.89f, 5.89fa of 5.89fb van het Bkl. Gemeenten hebben tot een bij koninklijk besluit bepaalde termijn – die al is vastgesteld op 1 januari 203242 - de tijd om het omgevingsplan aan te passen zodat alsnog aan de instructieregels over geluid en slagschaduw wordt voldaan. Deze datum sluit bewust aan bij de overgangsfase waarin gemeenten hun omgevingsplan in overeenstemming brengen met de eisen van de Omgevingswet.

Daarmee wordt voorkomen dat de overbruggingsregeling voor één of enkele gevallen moet blijven voorbestaan na die datum. Als in bestaande situaties niet voldaan wordt aan de afstandsnorm, moeten gemeenten in het omgevingsplan bepalen dat de windturbine niet mag worden vervangen, tenzij zwaarwichtige economische belangen of zwaarwegende andere maatschappelijke belangen rechtvaardigen dat de te korte afstanden mogen blijven voortbestaan. Deze regel is ook van belang voor situaties die al voor 1 januari 2024 bestonden, omdat in het verleden geen afstandsnorm gold. Gemeenten hebben tot 10 jaar na inwerkingtreding van dit besluit, dus tot 1 juli 2035, de tijd om het omgevingsplan aan te passen zodat alsnog aan de nieuwe instructieregels wordt voldaan. W In bijlage I, onder A, wordt in de alfabetische rangschikking van begrippen een nieuw begrip met bijbehorende omschrijving ingevoegd, te weten het begrip ‘windturbinegevoelig gebouw’. Dit begrip houdt verband met de afstandsnorm die is opgenomen in de nieuwe paragraaf 5.1.9, getiteld ‘Evenwichtige toedeling van functies aan locaties rond windturbines’. De afstandsnorm geldt tussen een windturbine en alle nabijgelegen windturbinegevoelige gebouwen.

Inhoudelijk gaat het om dezelfde gebouwen als ‘geluidgevoelige gebouwen’ en ‘slagschaduwgevoelige gebouwen’ Artikel III Aan artikel 4.30 van het Omgevingsbesluit zijn twee leden toegevoegd (onderdeel B) die specifiek 42

Stb. 2023, 267.

80

voor windturbines voorschrijven dat het bevoegd gezag voordat het op aanvraag van de exploitant van een windturbine een besluit, daarover advies van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (namens de minister: de Inspectie leefomgeving en transport) moet inwinnen en daarvoor diens instemming moet verkrijgen. Het gaat om besluiten op aanvragen om als gelijkwaardige maatregel naderingsdetectie te mogen toepassen en om een maatwerkvoorschrift waarin wordt afgeweken van de vereisten die in de artikelen 4.431a en 4.431b van het Bal aan obstakelmarkering en obstakelverlichting zijn gesteld. De minister beoordeelt de wenselijkheid om een aanvraag te honoreren uit een oogpunt van veiligheid van de windturbine in verband met een mogelijk ongeval doordat er een vliegtuig tegen aan vliegt. In verband hiermee is ook het opschrift van afdeling 4.2 aangepast omdat een gelijkwaardige maatregel daarin nog niet was genoemd. Artikel IV Deze bepaling voorziet in de inwerkingtreding van het onderhavige besluit. De datum van inwerkingtreding zal worden vastgesteld bij koninklijk besluit. Voor de verschillende onderdelen van het besluit kan een verschillende datum van inwerkingtreding worden vastgesteld. Artikel V Dit artikel geeft het onderhavige besluit een citeertitel, te weten Besluit windturbines leefomgeving.

Hoewel het besluit alleen wijzigingen van al bestaande bepalingen over windturbines bevat en niet een volledige regeling van de omgevingsaspecten van windturbines, is toch voor een citeertitel gekozen omdat er verschillende wijzigingsbesluiten van het Bal en het Bkl in procedure zijn. Door die besluiten citeertitels te geven kunnen ze makkelijker uit elkaar worden gehouden. Men moet er echter wel op bedacht zijn dat de bepalingen die in dit besluit zijn opgenomen, slechts een klein deel van de bepalingen in een uitvoeringsbesluit op grond van de Omgevingswet over windturbines omvat en geen complete regeling. Het onderhavige besluit omvat vooral bepalingen waarin de eerdere windturbinebepalingen naar aanleiding van het plan-MER worden gewijzigd, en bepalingen die voorzien in overgangsrecht voor al toegelaten en vergunde windparken met drie of meer windturbines.

DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,

81

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=fea8d879-3433-4d04-b92f-ae23f808ebad