CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Kadernota 2026

RAAD: Raadsvergadering 26 juni 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Kadernota 202616.826 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Waarde

€ 250.000

Voor de begroting en Bestuursrapportage I is € 250.000 voor nieuw beleid beschikbaar. Dit geldt niet na Bestuursrapportage I en voor Bestuursrapportage II. 3 4

Onvoorzien Saldo jaarrekening

Calamiteiten Voordelig saldo

5

Gemeentefonds

Nadelig saldo Circulaire

Beschikbaar voor incidenten Ten gunste van vrije reserve (VAR). Ten laste van vrije reserve (VAR). Zo mogelijk o.b.v. de meest actuele circulaire 5 punten (UF) per jaar cumulatief in meerjarenbegroting Sturing, conform BBV, op lage rentekosten Nieuwe investeringen Geen (bespaarde) rente toerekenen aan de reserves en in plaats hiervan een vast bedrag toevoegen aan de algemene reserve (WAR) Financieringstekort Aanpassing van budgetten Stelpost voor prijsstijgingen Huur: conform landelijke richtlijn

Behoedzaamheid 6

Financiering

Beleid

7

Rente

Percentage

8

Prijsstijging

Index

37

€ 50.000

2,5%

3,5% 0,0% €0

N r 9

10

11

Omschrijving Bedrijfsvoering

Uitgangspunt Index

Gemeenschappelijke regelingen (GR) en Werkvoorzieningsch appen (Wvs)

Exploitatie saldo

Grondexploitatie

Winstneming

Reserves

In totaal:

3,0%

Waarvan voor caoontwikkelingen, periodieke verhogingen en werkgeverslasten

2,0%

Waarvan voor organisatieontwikkelingen (uitgezonderd nieuwe taken)

1,0%

Nadelig saldo GR en Wvs is een verplichte uitgave Conform richtlijn Provincie nadelige saldi GR en Wvs structureel in meerjarenraming verwerken Op basis van BBV (POC-methode) en bij voordelige boekwaarde groter dan % boekwaarde meest risicovolle plannen

Reserve gronden

12

Waarde

Geen winsten en verliezen van gronden rechtstreeks muteren op de vrije algemene reserve maar ten gunste of ten laste van de exploitatie brengen. Stille reserves bij berekening weerstandsvermogen meenemen tot de hoogte van de incidentele risico’s Een minimaal percentage solvabiliteit Minimumomvang van de WAR vaststellen op de gekwantificeerde risico’s die uit de paragraaf weerstandsvermogen blijken

Vermogenspositie

Vermogenspositie Weerstandsdeel algemene reserve (WAR)

38

€ 50.000 30%

25%

N r

Omschrijving

Uitgangspunt Vrije Algemene reserve (VAR)

Waarde

Minimum van de VAR als buffer instellen op 1% van de totale lasten en baten van de begroting. Als de financiële ruimte van knop 2 onvoldoende is, dan is het meerdere boven het minimum beschikbaar voor dekking incidentele beleidswensen. Als de VAR door nadelige jaarrekeningresultaten lager wordt dan het minimum, dan kan aanvulling middels de WAR plaatsvinden. Mutaties (dotaties of onttrekkingen) aan de VAR als afzonderlijk beslispunt in rapportages opnemen. Mutaties (dotaties of onttrekkingen) van alle andere reserves geen afzonderlijk beslispunt in rapportages opnemen. Door in te stemmen met deze rapportages wordt ook ingestemd met de reservemutaties van deze rapportages.

Kern en Kader Herstructurering

Boekwinsten/-verliezen bij Kern en Kader accommodaties Bijdrage per gesloopte woning Voeding uit winstnemingen, grondexploitatie en saldi jaarstukken Conform financiële verordening

13

Afschrijving

Beleid

14

Projecten

Kern & kader

Vastgoed & Geld (groen, gebouwen) 3D's (jeugd, wmo, participatie)

Normbedrag per functie en leefgebied (minder accommodaties maar beter) Budget jaarlijks ophogen met Structureel vanaf 2024 In de gedachte van het regenboogmodel blijft ontschotting bestaan. We blijven integraal kijken naar het Sociaal Domein. Voor de 3D budgetten (jeugd, Wmo, participatie) passen we wel een schot toe.

39

€ 5.500

€ 25.000

N r 15

Omschrijving Belastingen

Uitgangspunt OZB

Jaarlijkse verhoging

2,75% 25%

16

Belastingdruk

Totaal OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing

Een deel van de areaaluitbreiding opbrengsten OZB is beschikbaar voor beheer openbare ruimte Kostendekkend Kostendekkend Voorstel 2026 (conform 2023, 2024 en 2025): - groepsaccommodaties - campings - hotel/BenB/bungalowpark (per persoon per overnachting) Gekoppeld aan de toeristenbelasting Jaarlijkse evaluatie ontwikkeling totale belastingdruk i.r.t. hiervoor beschikbare egalisatie reserve

17

Leges

Index

Gekoppeld aan de verhoging OZB

18

Kapitaallasten

Vrijval

19

DPL (dynamische prioriteitenlijst)

Wensen en prioriteiten van het college

Alle vrijval ten gunste van exploitatie m.u.v. bedrijfsvoertuigen Bestedingsvoorstellen bij de programmabegroting en/of Bestuursrapportage-I

20

Grote verschillen jaarrekening en begroting

O.a. opbrengst belastingen, bouwleges

Richtlijn: gedeelte van het verschil wordt als structureel gezien

Rioolheffing Afvalstoffenheffing Toeristenbelasting

Forensenbelasting

40

Waarde

100% 100% € 0,60 € 1,30 € 1,75

2,75%

50%

41

Bijdragen Gemeenschappelijke Regelingen (GR'en) Voor onze meerjarenbegroting is het uitgangspunt dat we bijdragen aan Gemeenschappelijke Regelingen ramen op basis van de meest recente gegevens van de GR. Inmiddels hebben alle GR’en een begroting 2026 aangeleverd en dit leidt tot aanpassingen van de bijdrage. In onderstaand overzicht is het effect zichtbaar. In deze kadernota beschouwen we de totale mutatie als een autonoom bestedingsvoorstel, omdat de provincie erop toeziet dat wij de bijdragen van de GR in onze eigen begroting opnemen. In de tabel is een positief verschil een voordeel en een negatief verschil een nadeel. We hebben het nadeel verwerkt in de stelpost indexatie. Meerjarenraming GR'en

2026

2027

2028

2029

Emco raming GR

189.000

139.000

115.000

69.000

Wedeka raming GR

360.000

357.000

356.000

357.000

Totaal exploitatie bijdrage

549.000 466.059

496.000 391.009

471.000 354.753

426.000 479.560

-82.941 -104.991 -116.247

53.560

Raming GR

129.011

131.998

134.808

137.726

Onze begroting

132.345

135.676

138.765

142.233

3.334

3.678

3.957

4.507

Basisbijdrage

795.127

845.220

879.029

912.432

Bijdrage huisvesting

58.740

62.440

64.938

67.406

Overige programma's

403.496

428.916

446.072

463.023

Veilig thuis Drenthe

334.823

355.916

370.153

384.219

WSW bedrijven

Onze begroting Verschil Recreatieschap Drenthe

Verschil GGD

Raming GR

1.592.186 1.692.492 1.760.192 1.827.080

Onze begroting

1.596.137 1.663.721 1.720.140 1.720.140 Verschil

3.951

-28.771

-40.052 -106.940

VRD Raming GR

1.844.979 1.967.177 2.050.750 2.128.015

Onze begroting

1.851.109 1.925.851 1.997.295 2.067.200 Verschil

6.130

-41.326

-53.455

-60.815

RUD Raming GR

1.389.341 1.481.811 1.545.100 1.605.349

Onze begroting

1.499.897 1.578.769 1.635.214 1.692.446 Verschil

110.556

96.958

90.114

87.097

21.383 21.560

22.353 22.423

23.207 23.319

24.094 24.135

177

70

112

41

2026

2027

2028

2029

-74.382 -115.571

-22.550

Publiek vervoer Raming GR Onze begroting Verschil Totale mutatie:

41.207

Uit de bovengenoemde mutaties blijkt dat de verhogingen beperkt zijn en voor 2026 is er zelfs een verlaging van de bijdrage aan de Gemeenschappelijke Regelingen. Voorgaande jaren was de jaarlijkse verhoging van de budgetten ongeveer € 300.000.

42

De financiële stukken van de diverse Gemeenschappelijke Regelingen zijn geagendeerd voor de raadsvergadering van 19 juni 2025 en worden daarin toegelicht.

43

Dynamische prioriteitenlijst (DPL) In de Dynamische Prioriteitenlijst (DPL) maken we onderscheid tussen autonome voorstellen en bestuurlijke voorstellen. Autonome bestedingsvoorstellen worden alleen bij de kadernota beschikbaar gesteld. Over de bestuurlijke voorstellen maken we een integrale afweging bij de begroting en bestuursrapportage. Als college doen we wel een voorstel voor deze bestuurlijke bestedingsvoorstellen voor de begroting 2026. Bij de vaststelling van de begroting 2026 neemt de raad een besluit over deze bestuurlijke bestedingsvoorstellen. Autonome voorstellen Hieronder staan de autonome voorstellen: Onderwerp Autonome voorstellen

Structureel

Incidenteel

2026

2026

1 Regio Deal Zuid- Oost Drenthe (jaarlijkse bijdrage)

225.000

2 Sociaal domein (Jeugd en WMO huishoudelijke hulp)

1.000.000

3 Huisvesting peuterspeelzalen

-64.500 Subtotaal:

0

1.160.500

Toelichting autonome voorstellen 1.Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe De raad heeft in de vergadering van 13 juli 2023 besloten om weer te participeren in een nieuwe Regio Deal. Er zijn 4 nieuwe programmalijnen: Leven Lang Ontwikkelen, Zorg en Welzijn, Economische Structuurversterking en Aantrekkelijke Regio. Aan de hand van deze programmalijnen worden er nieuwe projecten opgestart. De kosten bedragen vanaf 2024 € 225.000 per jaar voor een periode van 4 jaar. Voor 2026 nemen we de kosten als autonoom voorstel mee. Financieel effect: € 225.000 incidenteel nadelig 2. Sociaal domein In de Kadernota 2025 en ook in de Begroting 2025 zijn de budgetten Sociaal Domein primair incidenteel verhoogd. De budgetten zijn niet structureel verhoogd, want we zijn in afwachting van de Hervormingsagenda Jeugd, inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo en eventuele extra middelen uit het Gemeentefonds. In het hoofdstuk Financiële ontwikkelingen bent u geïnformeerd over de meest recente ontwikkelingen vanuit het Rijk en dat er een incidentele compensatie van het Rijk is voor de toegenomen kosten van het sociaal domein. We schatten dat voor 2026 in aanvulling op deze compensatie € 1.000.000 incidenteel noodzakelijk is. Structurele verhoging stellen we niet voor.

We wachten de ontwikkelingen met betrekking tot de Hervormingsagenda Jeugd, de inkomensafhankelijke bijdrage Wmo en de mei- en septembercirculaire 2025 af. Financieel effect: € 1.000.000 incidenteel nadelig 3. Huisvesting peuterspeelzalen Door overname van huurcontracten door andere partijen en een verandering in de functie van leegstaande ruimtes is het oorspronkelijk begroot bedrag te hoog. Dit kan structureel verlaagd worden. Dat levert een voordeel op van € 64.500. Financieel effect: € 64.500 voordelig Bestuurlijke voorstellen

44

Hieronder staat een overzicht van de bestuurlijke voorstellen 2026 die we voor de begroting 2026 in beeld hebben. Wij vragen uw raad om mee te denken en eventuele alternatieven aan te geven. Voor de begroting 2026 stellen wij de onderstaande bestuurlijke bestedingsvoorstellen voor: Beleidsmatige voorstellen De onderstaande beleidsmatige voorstellen verwerken wij in de Kadernota 2026. Structureel Incidenteel 2026

2026

0

0

Voorstellen Kadernota 2026 Investeringen Subtotaal: Beleidsmatige voorstellen uit DPL begroting 2025 1 Trainees

265.000

2 Uitvoeringsbudget bewegen in de openbare ruimte

100.000

3 Griffie

96.000

4 Mentale weerbaarheid ter voorkoming schooluitval

90.000

5 Kansencoach

210.000

6 Budgetcoaches en projectcoördinator Financieel Team

175.000

7 LEADER bijdrage Oost-Drenthe 2024-2027

38.000

8 Dutch TechZone

26.000

9 Bijdrage programma Vitale Vakantieparken Drenthe 20252027 10 Beleidsadviseur Openbare Orde en Veiligheid

20.000

11 BOA (digitale handhavingsysteem en uitbreiding capaciteit)

50.000

12 Griffie / verkiezingen inwerken nieuwe raad

65.000

13 Informatieveiligheid extra kosten

100.000

14 Omgevingswet: geluid (aandachtsgebieden) in beeld brengen 15 Volkshuisvestingsprogramma

18.000

16 Pilot Tiny houses uitvoeren

10.000

17 Streektaal op plaatsnaamborden

70.000

18 Herijking gezondheidsbeleid incidenteel

25.000

19 Sport- en cultuurgala

10.000

20 Werkbudget buurtsport coaches/cultuurcoaches

30.000

21 Ketenaanpak: Overgewicht en obesitas kinderen

50.000

22 Borgen ketenaanpakken Preventie en Inclusie

70.000

23 Naschoolse activiteiten

75.000

24 Behouden buurtkamers

75.000

25 Ketenaanpak: Welzijn op Recept

38.000

26 Kinderraad

15.000

45

90.000

50.000

Subtotaal:

0

1.861.000

Investeringen n.v.t. Beleidsmatige voorstellen 1. Trainees Portefeuillehouder: J. Seton MT lid: S. Sibon Toelichting: Al enkele jaren werken wij met trainees, meestal 4 per jaar. We zien dat de trainees een goede frisse bijdrage leveren aan de organisatie. Inmiddels zijn meerdere trainees doorgestroomd naar vaste functies in onze organisatie. Het voorstel is om de inzet van trainees in 2026 te continueren. De kosten bedragen € 265.000. Financieel effect: € 265.000 incidenteel nadelig 2. Uitvoeringsbudget Bewegen in de Openbare Ruimte Portefeuillehouder: A.T.J. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Op 21 maart 2024 heeft uw raad unaniem de 'motie vreemd aan de orde van de dag speelplekken' aangenomen. De motie gaat over een toetsingskader Bewegen in de Openbare Ruimte (BIOR) en bij de uitvoering daarvan nadrukkelijk aandacht te hebben voor de wensen van de kinderraad voor spelen een bewegen in de buitenruimte. In 2025 heeft uw raad € 100.000 beschikbaar gesteld. Nu wordt voorgesteld om ook in 2026 € 100.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het toetsingskader, mits er sprake is van cofinanciering. Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig 3.

Griffie Portefeuillehouder: Gemeenteraad Griffier: I Oosting Toelichting: De raad wil graag meer en kwalitatief betere ondersteuning vanuit de griffie, zodat de raad goed in positie komt om zijn volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende taak goed uit te kunnen voeren. Daarbij is het van belang dat de raad zijn werkgeverstaken naar behoren uitvoert in relatie tot werkdruk. De werkgeverscommissie van de raad heeft onderzoek gedaan naar de formatie bij de griffie en er is een drietal scenario's beoordeeld. Uit dit onderzoek blijkt de structurele en incidentele formatie niet toereikend om de gewenste ondersteuning te bieden. Het doel is om uitbreiding mogelijk te maken. In deze kadernota zijn de incidentele lasten voor 2026 (€ 96.000) bij de bestuurlijke bestedingsvoorstellen verwerkt. Financieel effect: € 96.000 incidenteel nadelig 4. Mentale weerbaarheid ter voorkoming van schooluitval Portefeuillehouder: J.B. Jansen MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Het voorkomen van schooluitval is essentieel voor een kansrijke omgeving. Jongeren worden laagdrempelig benaderd en gecoacht om hun ontwikkeling te bevorderen en mentale problemen te voorkomen. Dit gebeurt via peer-to-peer coaching. Momenteel voert een externe partij dit uit en worden de effecten gemonitord. Voor 2026 wordt onderzocht of deze aanpak wordt voortgezet of aangepast. Hiervoor is € 90.000 nodig.

Financieel effect: € 90.000 incidenteel nadelig 5. Kansencoach Portefeuillehouder: J.B. Jansen en A.T.J. van Tongeren

46

MT lid: A. van der Schuur Toelichting: De inzet van kansencoaches berekenen wij op basis van het aantal leerlingen per school. We financieren ze door cofinanciering van gemeente en schoolbestuur. Door het wegvallen van subsidies is er vanaf 2025 geen dekking. Voor 2025 en 2026 is incidenteel € 210.000 beschikbaar gesteld. We zoeken naar structurele financiering voor de komende jaren. Financieel effect: € 210.000 incidenteel nadelig 6. Budgetcoach en projectcoördinator Financieel Team Portefeuillehouder: J.B. Jansen en A.T.J. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: In 2023 is het project Financieel Team gestart. Dit is een samenwerking tussen Andes en Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn. Dit project helpt bij het bestrijden van armoede en het vergroten van financiële zelfredzaamheid en bestaanszekerheid. Voor de kosten van budgetcoaching en de projectcoördinator is €175.000 nodig voor 2026, omdat deze kosten niet in de reguliere begroting zijn opgenomen. Financieel effect: € 175.000 incidenteel nadelig 7. LEADER bijdrage Oost-Drenthe 2024-2027 Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: W.J. Zwart Toelichting: Voor de periode 2024-2027 is door Gedeputeerde Staten van Drenthe een cofinancieringsbijdrage gevraagd voor het LEADER-programma Oost-Drenthe. Hier kunnen weer diverse projecten uit worden bekostigd.

De cofinanciering bedraagt € 55.000 per jaar voor een periode van 4 jaar vanaf 2024. Structureel is er voor de LEADER-gelden € 17.000 in onze begroting opgenomen. Daarom is voor 2026 aanvullend € 38.000 nodig. Financieel effect: € 38.000 incidenteel nadelig 8. Dutch Techzone (DTZ) Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: W.J. Zwart Toelichting: We zijn aangesloten bij de DTZ. Het doel van de DTZ is het creëren van een vruchtbare omgeving waarin bedrijven, onderwijsinstellingen en overheidsinstanties samenwerken om elkaar te versterken en vakmanschap te bevorderen. We doen een bijdrage om dit voort te zetten en er actief onderdeel van uit te blijven maken. Dit kost voor 2026 incidenteel € 26.000 euro. Financieel effect: € 26.000 incidenteel nadelig 9. Bijdrage programma Vitale Vakantieparken Drenthe 2025-2027 Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: W.J. Zwart Toelichting: In 2024 is, met het oog op een eventuele verlenging, het programma 'Vitale Vakantieparken' geëvalueerd. Belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat voortzetting van het programma als wenselijk wordt beschouwd. Er is veel geïnvesteerd en kennis opgebouwd. Samenwerking blijkt met het oog op de uitdagingen van groot belang. Voor een toeristische gemeente als Borger-Odoorn is het belangrijk om bij het programma (tot en met 2027) aangehaakt te blijven.

Want in onze gemeente speelt de verblijfsrecreatieve sector een prominente rol als je kijkt naar economie en leefbaarheid. Financieel effect: € 20.000 incidenteel nadelig 10. Beleidsadviseur Openbare Orde en Veiligheid Portefeuillehouder: J.Seton MT lid: S. Sibon Toelichting: De formatie van OOV is niet meegegroeid met de taken die erbij zijn gekomen door nieuwe wetgeving, maar ook door groei van thema’s als weerbaarheid

47

tegen ondermijning, mensenhandel, radicalisering/extremisme, toename inwoners met onbegrepen gedrag, drugsproblematiek, structurele samenwerking zorg en veiligheid (o.a. jeugd). Ook is, door deze ontwikkelingen, het overleg met de politie geïntensiveerd. Daarnaast blijkt uit benchmarkonderzoek dat de formatie van OOV bij Borger-Odoorn veruit het laagste is van alle Drentse gemeenten. Medewerkers komen onvoldoende toe aan alle taken en leveren te weinig in de Drentse samenwerking. Dit levert veiligheidsrisico’s op. Financieel effect: € 90.000 incidenteel nadelig 11. BOA Portefeuillehouder: J.Seton MT lid: S.Sibon Toelichting: Voor de aanschaf van een digitaal handhavingssysteem voor de BOA’s zijn de geschatte jaarlijkse kosten € 20.000. Dit bedrag is structureel. Dit zijn de kosten voor handhelds, softwaremodules, licenties en onderhoudsondersteuning. Daarnaast willen de BOA capaciteit verhogen, dat kost € 30.000. Door het gebrek aan structurele middelen stellen we voor dit in 2026 incidenteel te bekostigen. Financieel effect: € 50.000 incidenteel nadelig 12. Griffie / verkiezingen inwerken nieuwe raad Portefeuillehouder: Gemeenteraad Griffier : I Oosting Toelichting: In verband met de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen in 2026, verzoekt de griffier om extra budget voor de gemeenteraad voor verwachte kosten voorafgaand, tijdens en na de verkiezingen.

De belangrijkste kostenposten zijn o.a. de vergoedingen voor de informateur en formateur, extra inzet communicatiemiddelen, inzet stemhulp en het inwerkprogramma voor de nieuwe raad. Het doel is om alle noodzakelijke voorbereidende en uitvoerende maatregelen tijdig te kunnen treffen. Financieel effect: € 65.000 incidenteel nadelig 13. Informatieveiligheid extra kosten Portefeuillehouder: B.Jansen MT lid: S.Sibon Toelichting: De gemeente is een informatie-intensieve organisatie. We beschikken over heel veel gegevens van onze inwoners, bedrijven en de leefomgeving. De digitale mogelijkheden nemen met de komst van nieuwe technieken enorm toe. Maar tegelijk ook de risico’s en de cyberdreigingen. Europese en landelijke wetgeving eisen van landelijke overheden dat ze digitaal weerbaar worden en aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. Dit betekent dat we structureel moeten investeren in informatieveiligheid en privacy. We proberen dit zoveel mogelijk in BOCE-verband te organiseren. Hiervoor is een meerjarig programma opgesteld. Doordat er geen structurele financiële ruimte is, stellen we voor dit in 2026 incidenteel te dekken. Financieel effect: € 100.000 incidenteel nadelig

14. Omgevingswet: geluid (aandachtsgebieden) in beeld brengen

Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: W.J. Zwart Toelichting: De Omgevingswet impliceert dat gemeenten in 2026 een ‘BGE’ moeten vaststellen. Dit is de basisgeluidemissie: het stelsel voor monitoring van de geluidontwikkeling op gemeentewegen, waterschapswegen en lokale spoorwegen zonder geluidproductieplafonds. Maar dit onderdeel van de wet is nog niet in werking getreden. Het is ook nog niet zeker wanneer wel en dus is de verplichting er nog niet. In BOCEverband is ambtelijk overwogen om gezamenlijk wel alvast de BGE te laten opstellen door een adviesbureau om zo staffelkorting te krijgen. Financieel effect: € 18.000 incidenteel nadelig

48

15. Volkshuisvestingsprogramma Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: W.J. Zwart Toelichting:De huidige Woonvisie 2022+ loopt in 2026 af. Daarnaast ligt er het wetsvoorstel ‘Regie versterking volkshuisvesting’. Hierin staat dat een volkshuisvestingsprogramma verplicht is. Dit programma vervangt de woonvisie en krijgt een plek in de beleidscyclus van de Omgevingswet. Deze verplichting geldt volgens het wetsvoorstel vanaf 2026. Het volkshuisvestingsprogramma richt zich op de huidige woonbehoefte, inclusief zorgen ondersteuningsbehoeften van aandachtsgroepen en ouderen en voldoende betaalbare woningbouw. Daarnaast moeten we in samenwerking met omliggende gemeenten afspraken maken over de verdeling van sociale huur, middenhuur en huisvesting voor aandachtsgroepen. We stellen voor om in 2026 € 50.000 beschikbaar te stellen voor het begeleiden en het laten opstellen van een volkshuisvestingsprogramma. Financieel effect: € 50.000 incidenteel nadelig 16. Pilot Tiny houses uitvoeren Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: W.J. Zwart Toelichting: In de motie 'Tiny Houses' van 13 juli 2023 werd het college verzocht een pilot voor Tiny Houses op te zetten. Deze pilot sluit aan bij de visie van de gemeente om diversiteit in het woonaanbod te bevorderen en innovatieve oplossingen te ontwikkelen voor huisvestingsvraagstukken. Om hier uitvoering aan te geven is ambtelijke inzet nodig.

Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig 17. Streektaal op plaatsnaamborden Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: E. Rossel Toelichting: In de motie ‘Streektaal op plaatsnaamborden’ van 21 maart 2024 heeft uw raad aan het college gevraagd om de mogelijkheid te onderzoeken of op de nieuwe ISAgeschikte bebouwde komborden met skylinelogo onder de plaatsnaam in het Nederlands ook de plaatsnaam in het Drents kan worden gerealiseerd. Een eerste inschatting van de kosten voor vervanging van de bebouwde komborden door tweetalige versies komt uit op ongeveer € 70.000. Dit is een inschatting van de kosten voor de aanschaf van borden. En op enkele locaties nieuwe palen en plaatsingskosten. Financieel effect: € 70.000 incidenteel nadelig 18. Herijking gezondheidsbeleid incidenteel Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Het herijken van het gezondheidsbeleid is belangrijk omdat de gezondheid van de bevolking voortdurend verandert en nieuwe uitdagingen en kansen zich voordoen. Door het beleid regelmatig te evalueren en aan te passen, kunnen we inspelen op actuele ontwikkelingen en trends. Dit zorgt ervoor dat het beleid effectief blijft in het beschermen, bevorderen en bewaken van de gezondheid van de inwoners. De GGD Drenthe heeft in 2024 haar ‘Volksgezondheid Toekomst Verkenning’ afgerond.

Het is gewenst om in navolging op deze verkenning binnen 2 jaar het gemeentelijk beleid te herijken. Financieel effect: € 25.000 incidenteel nadelig 19. Sport- en cultuurgala Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Het sport- en cultuurgala is een gewaardeerd jaarlijks evenement in BorgerOdoorn. Hiermee worden de prestaties van sporters, cultuurmakers en vrijwilligers geëerd en zichtbaar gemaakt. Het bevordert gemeenschapszin en trots binnen de

49

gemeente en vormt een belangrijke schakel naar provinciale erkenning via het Drents sportgala. Maar door aangescherpte bestedingsregels binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord is de huidige financiering niet langer verantwoord. Structurele gemeentelijke ondersteuning van € 10.000 is noodzakelijk om het evenement in stand te houden en de maatschappelijke waarde ervan te borgen. Aangezien er geen structurele middelen zijn, stellen we voor om dit in 2026 incidenteel te dekken. Financieel effect: € 10.000 incidenteel nadelig 20. Werkbudget buurtsportcoaches/cultuurcoaches Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Sinds de start van hun werkzaamheden maken buurtsportcoaches en cultuurcoaches gebruik van rijkssubsidies. Dit doen zij op dit moment via het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). GALA brengt echter meer beperkingen en extra taken met zich mee dan eerdere subsidies. Hierdoor valt een deel van het werkbudget van de buurtsportcoaches niet meer onder deze subsidie. Bovendien is deze subsidie kwetsbaar en niet duurzaam. Daarom vragen wij om een financiële ondersteuning van € 30.000 voor de werkzaamheden van de buurtsport- en cultuurcoaches. Financieel effect: € 30.000 incidenteel nadelig 21. Ketenaanpak: Overgewicht en obesitas kinderen Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A.

van der Schuur Toelichting: Overgewicht en obesitas onder kinderen nemen ook in onze gemeente toe en vragen om gerichte actie. Met tijdelijke financiële ondersteuning van € 50.000 kunnen wij de effectieve programma’s Kind naar Gezond Gewicht (KnGG) en Cool2Bfit voortzetten. Ondanks het wegvallen van landelijke GALA-middelen na 2026. Deze programma’s bieden kinderen en hun gezinnen passende begeleiding op het gebied van leefstijl, voeding en beweging. Zonder deze inzet dreigt het lokale zorg- en ondersteuningsaanbod weg te vallen, met alle gevolgen van dien voor de gezondheid van onze jeugd. Financieel effect: € 50.000 incidenteel nadelig 22. Borgen ketenaanpakken Preventie en Inclusie Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan het implementeren van de ketenaanpakken: kansrijke start, aanpak overgewicht en obesitas kinderen, Gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), Welzijn op recept en Valpreventie. Deze ketenaanpakken zijn samenwerkingsverbanden met partijen uit het veld, zoals fysiotherapeuten, huisartsen en Andes. Deze samenwerkingen opzetten, onderhouden en verbeteren vraagt inspanning van ons als gemeente. Om dit voort te zetten, te verstevigen en te kunnen borgen wordt extra ambtelijke inzet gevraagd. Financieel effect: € 70.000 incidenteel nadelig 23. Naschoolse activiteiten Portefeuillehouder: A.

van Tongeren MT lid:A. van der Schuur Toelichting: Op verzoek van de kinderraad en naar aanleiding van de motie ‘Naschoolse Activiteiten’ is onderzocht of er behoefte is aan naschoolse activiteiten (NSA) in het zandgebied van onze gemeente. Daarnaast is in de begroting voor 2025 het doel opgenomen om het programma Backpack duurzaam te verankeren. De gemeentelijke begroting bevat echter geen incidentele of structurele dekking voor naschoolse activiteiten. Om Backpack toekomstbestendig te maken, hebben wij gezocht naar een oplossing die niet afhankelijk is van de rijksregeling ‘School en Omgeving’. Deze subsidie wordt per school toegekend. Dit leidt tot onzekerheid in de financiering en uitvoering van Backpack. Met een structurele uitbreiding van de capaciteit van buurtsportcoaches zetten wij in op een duurzame, kwalitatief sterke en toekomstbestendige aanpak van NSA en

50

Backpack. Met een duidelijke focus op structurele financiering en samenwerking met lokale partijen. De geschatte jaarlijkse kosten bedragen € 75.000. Aangezien er geen structurele middelen zijn , stellen we voor om dit in 2026 incidenteel te dekken. Financieel effect: € 75.000 incidenteel nadelig 24. Behouden buurtkamers Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Eind vorig jaar zijn de buurtkamers geëvalueerd. Vanuit het platform WonenZorg-Welzijn is het aanbod gedaan om in 2025 een plan te maken voor de doorontwikkeling van de buurtkamers. Het doel is om toe te werken naar duurzaam functionerende buurtkamers in onze gemeente voor inwoners met vragen, maar waar ook ruimte is voor ontmoeting en contact. Voor de kosten van de buurtkamers waren incidentele middelen beschikbaar vanuit de UMO Voorzieningen en zorg dichterbij. Deze middelen zijn vanaf 2026 niet meer beschikbaar. Om de buurtkamers op deze locaties voort te kunnen zetten en door te kunnen ontwikkelen is het nodig om in de volgende begroting structureel middelen beschikbaar te stellen. Aangezien er geen structurele middelen zijn, stellen we voor om dit in 2026 incidenteel te dekken. Financieel effect: € 75.000 incidenteel nadelig 25. Ketenaanpak: Welzijn op Recept Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A.

van der Schuur Toelichting: Het programma Welzijn op Recept helpt de druk op de eerstelijnszorg te verlichten en biedt een waardevolle aanvulling voor inwoners met psychosociale klachten. De recente ontwikkelingen in de huisartsenzorg onderstrepen de urgentie van dit programma. Het is essentieel om de benodigde middelen voor 2026 beschikbaar te stellen om in te spelen op de groeiende vraag en de effectiviteit van het programma voort te zetten. Financieel effect: € 38.000 incidenteel nadelig 26. Kinderraad Portefeuillehouder: J.Seton MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Sinds 2021 is er een kinderraad. Het doel van de kinderraad is kinderen kennis te laten maken met de werking van de democratie. De kinderraad nemen we hier op een speelse wijze in mee. Ook maken ze kennis met de rollen van de gemeenteraad en wethouders en burgemeester. De kinderraad is in de eerste jaren ondersteund door een trainee en later binnen het sociaal domein. We zien dat structurele ondersteuning van meerwaarde is voor de kinderen, de scholen en het borgen van de continuïteit. Alleen daardoor wordt het een leuke ervaring voor zowel de kinderen als de scholen. Om dit te borgen wordt ambtelijke inzet gevraagd. Er zijn geen structurele middelen. Daarom stellen we voor om dit in 2026 incidenteel te dekken. Financieel effect: € 15.000 incidenteel nadelig

51

Zoektocht naar financiële ruimte We willen graag een 'warme overdracht' voor de nieuwe bestuurders in de volgende bestuursperiode. Aan het begin van de huidige bestuursperiode hebben we financiële middelen van het vorige bestuur ontvangen voor nieuw beleid. Ons uitgangspunt is dat de structurele en incidentele ruimte voor nieuw beleid in de Begroting 2026 vergelijkbaar is met die van de Begroting 2022. Om dit te kunnen realiseren doen we voorstellen ter hoogte van indicatief € 1 miljoen structureel en € 3 miljoen incidenteel. Voor het maken van een goede afweging komen we met voorstellen ter hoogte van € 1,5 miljoen structureel en € 4 miljoen incidenteel. Bij het zoek naar voorstellen hebben we ons laten leiden door de hierna vermelde denkrichtingen: Voor de zoektocht naar financiële ruimte stellen we voor de volgende denkrichtingen: de financiële kaders voor onze Portemonnee zoals opgenomen in de Begroting 2025 blijven ongewijzigd. Dat betekent onder meer dat de wijze van berekening van de uitkomst van de uitkering van het Gemeentefonds, behoedzaam zal blijven. 2. Bij besparingen kijken we zowel naar autonome taken als de uitvoering van wettelijke taken. Hierbij kijken we, ook voor de wettelijke taken, of we taken efficiënter en/of soberder kunnen uitvoeren. Bij autonome taken zijn nieuwe ontwikkelingen denkbaar waardoor bezuinigen niet mogelijk is. 3. Jeugd en Wmo.

Gelet op de omvang van de uitgaven van de Jeugd en de Wmo, en de daarvoor in de begroting aanwezige budgetten, is bezuinigen slechts beperkt maar niet onmogelijk. Wel kijken we naar mogelijkheden om de uitvoeringskosten in dit domein terug te dringen. Dit kan niet worden ingezet in de bezuiniging, maar geeft wel een kleinere uitdaging om de toekomstige kosten en baten in evenwicht te brengen. 4. Bij het invoeren van bezuinigingsmaatregelen hanteren we een ondergrens van € 25.000 5. Gemeenschappelijke regelingen: we onderzoeken of de bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen verlaagd kan worden. 6. Nieuwe structurele uitgaven. We gaan terughoudend om met nieuwe structurele uitgaven. 7. Beleidskeuzes. Wij maken gerichte beleidskeuzes en hanteren niet de kaasschaafmethode. 8. Kosten bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering maakt deel uit van de zoektocht naar de financiële (investeringsruimte) en wordt verdeeld op basis van de omvang van de thema’s in de begroting. 9. Bestemmingsreserves. Van alle bestemmingsreserves, waaronder de bestemmingsreserve Ontheemden, wordt de omvang in relatie tot de doelen van de bestemmingsreserves, getoetst. 10. We onderzoeken de structurele voordelen uit de voorgaande jaarrekeningen. 11. Het beleid rondom de tarieven van de OZB en de toeristenbelasting is overeenkomstig het bestuursprogramma 2022-2026 en wijzigt niet.

Mogelijke meeropbrengst OZB en toeristenbelasting ontstaat door hogere WOZ-waarde of meer overnachtingen. 12. We onderzoeken of we meer kosten kunnen toerekenen aan de afvalstoffenheffing en rioolrechten en overige leges. 13. We onderzoeken of andere overheidsorganisaties kunnen bijdragen aan nieuw beleid (cofinanciering). Het toepassen van de denkichtingen heeft geleid tot de onderstaande lijst. We hebben een prioritering aangebracht in de wenselijkheid. 1.

52

Invulling structurele ruimte Onderwerp

bedrag prioriteren

niet prioriteren

1 Ruimte binnen de bedrijfsvoering

310.000

310.000

2 Toeristenbelasting (verwachte toename overnachtingen) 3 Algemene Uitkering minder behoedzaam ramen.

250.000

250.000

4 Algemene Uitkering stelpost schrappen

150.000

150.000

5 Hogere opbrengst Onroerende-zaakbelasting

75.000

75.000

6 Minimabeleid

35.000

35.000

7 Aanpassen onderhoudsniveau gazon binnen bebouwde kom 8 Aanpassen onderhoudsniveau op de begraafplaatsen 9 Samenwerking Andes en Sociale Teams BorgerOdoorn 10 Flexibel budget sociaal cultureel werk

50.000

50.000

50.000

50.000

11 Hogere opbrengst (bouw)leges

112.500

112.500

12 Vluchtelingenwerk

20.000

20.000

13 Bijstellen investeringsbudget Openbare verlichting

7.500

7.500

14 Gefaseerd maaien brede bermen

50.000

50.000

15 Omvormen van gazons binnen de bebouwde kom

50.000

50.000

16 Re-Integratie

75.000

75.000

Totaal 1.500.000 1.000.000

500.000

200.000

40.000

200.000

40.000

25.000

25.000

Toelichting 1. Ruimte binnen de bedrijfsvoering Portefeuillehouder: MT lid: L. Bennema Toelichting: We gaan binnen de bedrijfsvoering € 310.000 structurele ruimte creëren. De komende periode gebruiken we om dit in te vullen. 2. Toeristenbelasting Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: B. van Spronsen Toelichting: We constateren dat het aantal overnachtingen in de afgelopen jaren een stijgende lijn vertoont. Dit blijkt ook uit de opbrengst van de toeristenbelasting. De afgelopen jaren hebben we meer ontvangen dan we hadden voorzien. We verwachten dat deze trend zich voortzet. De tarieven blijven ongewijzigd. Ten opzichte van de raming in onze meerjarenbegroting stellen we voor de raming structureel met € 250.000 te verhogen. 3. Algemene Uitkering minder behoedzaam ramen. Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: B. van Spronsen Toelichting: Bij het samenstellen van de begroting passen we de regels toe die zijn opgenomen in het door de raad vastgestelde financiële kader. Deze kaders zijn gebaseerd op het voeren van een behoedzaam financieel beleid. Één van die kaders is

53

dat we bij het bepalen van de uitkering uit het gemeentefonds rekening houden met een oplopende correctie van 5 uitkeringspunten. Dit komt overeen met € 200.000. Als we het behoedzame karakter loslaten, leidt dit uiteindelijk tot een besparing van € 200.000. 4. Algemene Uitkering stelpost schrappen Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: B. van Spronsen Toelichting: Gemeenten ontvangen uit het gemeentefonds middelen om nieuwe taken te kunnen uitvoeren. Een aantal jaren geleden is er voor dat doel een stelpost opgenomen van € 150.000. Omdat er geen gebruik wordt gemaakt van dit budget kan het nu vervallen. 5. Hogere opbrengst Onroerende-zaakbelasting Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: B. van Spronsen Toelichting: Één van de speerpunten van het bestuursprogramma 2022-2026 is Wonen. In de jaarrekening 2024 zien we een voordeel op de OZB omdat er meer woningen worden gebouwd. Dit noemen we areaaluitbreiding. Ook voor 2025 is er sprake van een meeropbrengst door areaaluitbreiding. Het is aannemelijk dat dit zich ook in 2026 zal voordoen. Na de toevoeging van een deel van de meeropbrengst aan het budget voor het beheer van de openbare ruimte zal € 75.000 kunnen worden gebruikt voor de zoektocht naar financiële ruimte. 6. Minimabeleid Portefeuillehouder: B. Jansen MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Jaarlijks wordt er meer begroot dan tot nu toe nodig bleek.

Dat komt doordat het aantal bereikte inwoners minder is dan vooraf ingecalculeerd. 7.Aanpassen onderhoudsniveau gazon binnen bebouwde kom Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: E. Rossel Toelichting: Bij de besluitvorming over de nota Integraal beheer openbare ruimte (IBOR) is hierover een besluit genomen. Het kwaliteitsniveau voor gazons binnen de bebouwde kom is vastgesteld op niveau B. Overwogen kan worden het niveau te verlagen naar C. Dit betekent een wijziging van de manier waarop we omgaan met het groenonderhoud in de leefomgeving van onze inwoners en ondernemers. Dit vraagt om een zorgvuldig proces voor betrokkenheid en communicatie. Het versneld doorvoeren van de voorgestelde maatregelen kan leiden tot een toename van klachten over het groenonderhoud. We stellen daarom voor om deze niet te prioriteren. 8. Aanpassen onderhoudsniveau op de begraafplaatsen Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: E. Rossel Toelichting: Bij de besluitvorming over de nota Integraal beheer openbare ruimte (IBOR) is hierover een besluit genomen. Het kwaliteitsniveau voor de begraafplaatsen is vastgesteld op niveau A. Overwogen kan worden het niveau te verlagen naar B. Wij zijn op basis van de startnotitie toekomstig begraafplaatsenbeleid met u in overleg over nieuw beleid voor onze begraafplaatsen. We stellen daarom voor om deze niet te prioriteren.

9.Samenwerking Andes en Sociale Teams Borger-Odoorn Portefeuillehouder: A.T.J. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Dure langdurige individuele zorg willen we meer voorkomen door de samenwerking in het voorliggend veld te versterken en door meer in te zetten op

54

laagdrempelige en algemene voorzieningen. Op deze manier verwachten we kosten te kunnen besparen. 10. Flexibel budget sociaal cultureel werk Portefeuillehouder: A.T.J. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Het flexibel budget, wat kleine subsidies voor inwoners initiatieven ter bevordering van eigen kracht en eigen inzet en maatschappelijke kennismaking, zetten we op een andere manier in. Het bedrag gaan we deels herverdelen via de dorpsbudgetten. Hierdoor komen de budgetten laagdrempelig bij de inwoners terecht en neemt de administratieve last voor zowel de gemeente als de aanvrager af. Op deze manier kunnen initiatieven van eigen inwoners nog altijd gestimuleerd worden met grote zeggenschap voor de eigen dorpen. 11. Hogere opbrengst (bouw)leges Portefeuillehouder: H. Zwiep MT lid: W.J.Zwart Toelichting: In de jaarrekeningen en begrotingen van de laatste jaren zien we dat o.a. de bouwleges toenemen als gevolg van onze ambitie Wonen. Het woonprogramma voor de komende jaren betekent ook een toename van de bouwleges. In de begroting 2026 komen we met een voorstel om deze legesopbrengst voor bouwen te verhogen op basis van actuele woonprogramma. De leges zijn op dit moment niet kostendekkend. We gaan onderzoeken voor alle leges of de kostendekkendheid verhoogd kan worden. Hierbij kijken we ook naar de tarieven van andere gemeenten.

In de begroting 2026 en de legesverordeningen 2026 komen we met een voorstel over de nieuwe tarieven. 12. Vluchtelingenwerk Portefeuillehouder: A. van Tongeren MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Een deel van de taken die onder maatschappelijke begeleiding valt, wordt uitgevoerd door vluchtelingenwerk. Een ander deel wordt uitgevoerd door SSTBO. Om dit moment onderzoeken we of de maatschappelijke begeleiding ook over kan naar SSTBO. Dit levert dan een bezuiniging op van € 20.000. Vluchtelingenwerk wordt dan nog wel ingezet voor de juridische begeleiding. 13. Bijstellen investeringsbudget Openbare verlichting Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: E. Rossel Toelichting: De laatste jaren hebben we een aanmerkelijke inhaalslag gemaakt binnen het verduurzamingsproject. Hierdoor zijn veel wegen nu voorzien van nieuwe LEDarmaturen. Het investeringsbedrag kan dan ook naar beneden worden bijgesteld. Na de evaluatie van het verduurzamingsproject kunnen wij onderbouwd aangeven met hoeveel het investeringsbudget exact omlaag kan. Voor 2026 is besloten het investeringsbudget met € 100.000,- euro structureel naar beneden te brengen. Dit betekent een (structurele) verlaging van de kapitaallast van € 7.500,-. 14. Gefaseerd maaien brede bermen Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: E. Rossel Toelichting: In de huidige werkwijze maaien wij onze bermen 2 keer per jaar.

Vanuit de waarde biodiversiteit uit de groenvisie kunnen wij een andere onderhoudsmaatregel gaan toepassen in de Veenkoloniën. Dit betekent dat we bij brede bermen gefaseerd maaien toepassen en het maaisel na een paar dagen afvoeren. Overhoeken vormen we om tot ruigte, struweel of kruidenrijk gras.

55

Het uitvoeren van de groenvisie betekent een wijziging van de manier waarop we omgaan met het groenonderhoud in de leefomgeving van onze inwoners en ondernemers. Dit vraagt om een zorgvuldig proces voor betrokkenheid en communicatie. Het versneld doorvoeren van de voorgestelde maatregelen kan leiden tot een toename van klachten over het groenonderhoud. We stellen daarom voor om deze niet te prioriteren. 15. Omvormen van gazons binnen de bebouwde kom Portefeuillehouder: R.J.J. Hartsuiker MT lid: E. Rossel Toelichting: Op dit moment is onderdeel van de groeninrichting binnen de bebouwde kom het toepassen van gazons. Vanuit de waarde biodiversiteit uit de groenvisie kunnen wij kritisch kijken naar gazons binnen de bebouwde kom en waar mogelijk deze (deels) omvormen naar meer biodiverse vegetatie. Het uitvoeren van de groenvisie betekent een wijziging van de manier waarop we omgaan met het groenonderhoud in de leefomgeving van onze inwoners en ondernemers. Dit vraagt om een zorgvuldig proces voor betrokkenheid en communicatie. Het versneld doorvoeren van de voorgestelde maatregelen kan leiden tot een toename van klachten over het groenonderhoud. We stellen daarom voor om deze niet te prioriteren. 16.Re-Integratie Portefeuillehouder: B.Jansen MT lid: A. van der Schuur Toelichting: Het budget voor de re-integratie kan worden verlaagd met € 75.000.

Dit zal tot gevolg hebben dat de inwoners die afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering minder snel of geen begeleiding traject krijgen toegewezen. Invulling incidentele financiële ruimte Ook voor de omvang van de Vrije Algemene Reserve (VAR) geldt dat er sprake moet zijn van een warme overdracht. Aan het begin van deze bestuursperiode was de omvang van de VAR volgens de begroting 2022 € 4,1 miljoen. Het college wil deze ruimte ook bieden aan de nieuwe bestuurders in de volgende bestuursperiode. De stand van de VAR per 1 januari 2025 was € 2,2 miljoen. De actuele stand van de VAR is in het hoofdstuk Knoppen weergegeven. Om nu weer de omvang van € 4,1 miljoen te bereiken moeten we op zoek naar € 3 miljoen financiële ruimte. Zekerheidshalve, ook om de raad een keuze mogelijkheid te bieden, gaan we op zoek naar € 4 miljoen ruimte. We hebben hiervoor een toetsing gedaan van de al bestaande bestemmingsreserves. Gekeken is naar het doel en de benodigde omvang van de bestemmingsreserve. Gebleken is dat we de volgende keuzes kunnen voorleggen: 1. de bestemmingsreserve Ontheemden verlagen met € 3 miljoen. 2. de bestemmingsreserve Corona opheffen (€ 0,4 miljoen 3. de bestemmingsreserve Nog uit te voeren werkzaamheden verlagen met € 600.000. Toelichting 1. Bestemmingsreserve Ontheemden Uit de jaarrekening 2024 blijkt dat de bestemmingsreserve Ontheemden € 6,4 miljoen bedraagt.

In Berap 2023 II is deze reserve gevormd voor het opvangen van schommelingen in de exploitatie voor de opvang van Ontheemden. Voor de jaren 2025 en 2026 hebben we de kosten en baten voor de opvang van ontheemden ingeschat. We zien dat de toekomstige baten en lasten erg afhankelijk zijn van het rijksbeleid ten aanzien van de vergoedingen voor ontheemden en ook afhankelijk van de plannen van de toekomstige opvanglocaties. Zowel de lasten als baten kunnen sterk schommelen. Op basis van de huidige verplichtingen en inschatting van de toekomstige lasten en baten, is

56

een bestemmingsreserve van ongeveer € 3 miljoen voldoende. Dit bedrag is beschikbaar als een soort "risicoreserve" om toekomstige tegenvallers op te kunnen vangen. Dit betekent dat € 3 miljoen kan vrijvallen en dat we deze kunnen inzetten voor de incidentele ruimte voor nieuw beleid. 2. Bestemmingsreserve Corona Uit de jaarrekening 2024 blijkt dat deze bestemmingsreserve afgerond € 400.000 bedraagt. De reserve kan worden opgeheven en kan worden ingezet voor de ruimte voor nieuw beleid. 3. Bestemmingsreserve Nog uit te voeren werken Uit de jaarrekening 2024 blijkt dat deze bestemmingsreserve bijna € 11 miljoen bedraagt. In hoofdzaak bestaat dit uit: - sportpark Odoorn € 3,2 miljoen, - budget Duurzaamheid € 0,6 miljoen, - budget Omgevingswet € 0,5 miljoen, - budget aanpak energiearmoede € 1,3 miljoen, - budgetten voor Urgente Maatschappelijke opgaven € 0,4 miljoen. Verder betreft het reserveringen voor reeds in gang gezette projecten en vele kleinere zaken voor verschillende onderwerpen. De reserve hebben we beoordeeld en we zien mogelijkheden om de reserve met € 600.000 te verlagen. Hiervoor nemen we een zogenaamde stelpost op. In ons voorstel voor de begroting 2026 komen we met een voorstel over de invulling van deze stelpost. Dan is duidelijk welke specifieke posten we voorstellen om te verlagen.

57

Indexaties Aanpassing budgetten als gevolg van indexatie Er moeten diverse budgetten worden geïndexeerd. Hiervoor hebben we een stelpost indexatie gevormd. Ook verhogingen van externe partijen komen ten laste van deze stelpost. In onderstaande tabel staan de nieuwe indexeringen . Het restantbudget staat in de eerste regel.

Stelpost indexatie Stand Begroting 2025

Bij: effecten decembercirculaire 2024 Totaal: Indexatie

2026

2027

2028

2029

-309.683

960.718

1.590.042

1.083.084

307.693 -1.990

410.907 1.371.625

511.491 2.101.533

511.491 1.594.575

2026

2027

2028

2029

1. Bedrijfsvoering (3%) lonen 2. Bedrijfsvoering (3%) ICT 3. Onderhoud wegen (beleidsplan wegen)

-750.000 -90.000 -35.000

-750.000 -90.000 -35.000

-750.000 -90.000 -35.000

-750.000 -90.000 -35.000

4. Sociaal medische indicatie

-110.000

-110.000

-110.000

-110.000

5. Schuldhulpverlening

-25.000

-25.000

-25.000

-25.000

6. Huisvestingssubsidie dorpshuizen

-5.600

-5.600

-5.600

-5.600

7. Ter Marse

-8.000

-8.000

-8.000

-8.000

8. Vergoeding gemeente raad

-68.000

-68.000

-68.000

-68.000

9. Lokale rekenkamer

-8.500

-8.500

-8.500

-8.500

10. Anti-discrimininatie

-12.000

-12.000

-12.000

-12.000

11 Schaapskudde

-13.338

-13.338

-13.338

-13.338

41.207

-74.382

-115.571

-22.550

13. Beheerskosten sporthallen

-34.000

-34.000

-34.000

-34.000

14. Onkruidbestrijding

-22.500 -15.500

-22.500 -15.500

-22.500 -15.500

-22.500 -15.500

-2.700

-2.700

-2.700

-2.700

12. Gemeenschappelijke reg.

15. Vergader- en bijkomende kosten gemeenteraad 16. Overige kleine aanpassingen Totaal:

-1.158.931 -1.274.520 -1.315.709 -1.222.688

Nieuwe stand Kadernota 2026

-1.160.921

97.105

785.824

371.887

Toelichting 1.Bedrijfsvoering (3%) lonen In deze kadernota 2026 gaan we uit van een loonstijging van 3%. Dat is 1% voor organisatieontwikkeling en 2% voor loonstijging. Dit leidt tot een stijging van €750.000. In april is er een onderhandelaarsakkoord bereikt over onze nieuwe CAO. Deze moet nog worden teruggelegd naar de achterban, na ledenraadpleging zal deze definitief worden. Als we kijken naar de inhoud van het onderhandelaarsakkoord kunnen we voorzichtig concluderen dat we kunnen volstaan met deze ophoging.

58

2. Bedrijfsvoering (3%) ICT Gelet op de ontwikkeling van de ICT-kosten van de afgelopen jaren en de indexatie van deze kosten voor de komende jaren, verwachten we dat deze kosten structureel met € 90.000 zullen stijgen. 3. Onderhoud wegen(beleidsplan wegen) Dit betreft een verhoging van de kapitaalslasten ten behoeve van onderhoud van (weg)verhardingen door hogere uitgaven veroorzaakt door gestegen kosten. 4. Sociaal-medische indicatie Als er sprake is van sociaal-medische redenen kan er voor de inzet van kinderopvang een aanvraag worden ingediend bij de gemeente. Door een aanhoudende stijging in zowel het aantal aanvragen als het aantal geïndiceerde dagdelen, stijgen de kosten naar verwachting met € 110.000. 5. Schuldhulpverlening Uit de prognose van de GKB blijkt dat de te verwachten kosten in 2026 en verder zullen stijgen met € 25.000. Dit wordt veroorzaakt door indexatie naar aanleiding van loon- en prijsstijgingen en door een verbeterde inrichting van de eerstelijns schuldhulpverlening. Hierdoor is het aantal aanmeldingen bij de GKB gestegen. 6. Huisvestingssubsidie dorpshuizen De huisvestingssubsidie dorpshuizen indexeren wij vanaf 1 januari 2025. Door te indexeren kunnen de dorpshuizen de dorpshuisfunctie in de toekomst blijven uitoefenen. Dit betreft een verhoging van € 5.600. 7.

Ter Marse Het in de begroting opgenomen bedrag voor Dierenasiel Ter Marse is € 8.000 te laag omdat daarbij geen rekening was gehouden met een bedrag aan BTW. 8. Vergoeding gemeenteraad Per 1 januari 2025 zijn de vergoedingen voor raadsleden en commissieleden verhoogd. De vergoedingen voor de lokale volksvertegenwoordigers gaan in 2025 met 7,3 procent omhoog. De verhoging is een gevolg van het doorberekenen van de indexatie van de cao-lonen. Daarnaast gaat de onkostenvergoeding voor raadsleden met een klein percentage omhoog. 9. Lokale Rekenkamer Door inflatie zijn de onderzoekskosten van externe bureaus die door de Rekenkamer worden ingehuurd afgelopen jaren flink gestegen. Het budget van de Rekenkamer is sinds 2018 ongewijzigd gebleven. In deze kadernota wordt het budget van de Rekenkamer geïndexeerd. 10. Anti-discriminatie Volgens de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorziening (Wga) moeten gemeenten een onafhankelijke antidiscriminatievoorziening (ADV) inrichten. Discriminatie.nl Drenthe vervult deze taak voor onze gemeente. Discriminatie.nl Drenthe is ondergebracht bij CMO STAMM. De kosten voor de brede basispreventie zijn € 0,91 per inwoner. Daarom moet dit budget opgehoogd worden met € 12.000. 11. Schaapskudde Door prijs-en cao-stijgingen is het hanteren van geen indexatie niet meer haalbaar en is het voorstel om de subsidie structureel te verhogen met € 13.338. 12.

Gemeenschappelijke regelingen

59

Bij het opstellen van de Kadernota 2026 hebben we de informatie uit de begrotingen 2026 en meerjarenramingen 2027-2029 van de gemeenschappelijke regelingen (GR’en) gebruikt. De verschillen tussen onze raming en de ramingen in de begroting van de GR brengen we ten laste van het begrotingssaldo. 13. Beheerskosten sporthallen De beheerskosten voor de sporthallen zijn te laag begroot voor 2025. Mede door een indexering per 1 augustus 2025 zal het benodigde bedrag met € 34.000 stijgen. 14. Onkruidbestrijding Het bestrijden van onkruid onderhouden wij conform IBOR op niveau C. Afgelopen jaar is er een aanbesteding geweest. Het huidige budget is ontoereikend voor de uitvoering. Daarom is voorzien in een verhoging van € 22.500. 15. Vergader- en bijkomende kosten gemeenteraad Door inflatie zijn de vergader- en bijkomende kosten voor de gemeenteraad de afgelopen jaren gestegen. Dit komt o.a. door opname- en streamingskosten, notuleerkosten en externe catering. 16. Overige aanpassingen Dit betreft de aanleg van de padelbanen in sportpark Odoorn. De kosten van de aanleg zijn al opgenomen in de begroting. De banen worden verhuurd voor € 2.500,- per baan per jaar. Deze inkomsten gebruiken wij voor het specialistisch onderhoud van de padelbanen. Dit kost per saldo € 2.700,- per jaar. Conclusie We zien voor 2026 een tekort in deze stelpost van ruim € 1 miljoen.

De jaren 2027-2029 zien er gunstiger uit. We gaan ervan uit dat het Rijk voor de gestegen prijzen compensatie biedt. We stellen dan ook voor dat de voordelen die uit de mei- en septembercirculaire voortvloeien, worden toegevoegd aan deze stelpost Indexatie. Als het Rijk hiervoor onvoldoende of geen compensatie biedt, dan komen we bij de begroting 2026 met voorstellen om dit tekort te dichten.

60

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=27ec63ad-524f-4734-9bd1-4ccfad408b7c