CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2025

RAAD: Raadsvergadering 25 juni 2026, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Jaarstukken 202523.371 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Jaarstukken 2025

Algemeen Inhoudsopgave Jaarstukken 2025 ...............................................................................................1 Algemeen ...........................................................................................................2 Inhoudsopgave .....................................................................................................2 Leeswijzer en algemene inleiding.............................................................................3 Samenvatting op hoofdlijnen ..................................................................................5 Jaarverslag ........................................................................................................9 Onze ambities .....................................................................................................10 Thema's ............................................................................................................11 Onze inwoners ....................................................................................................12 Onze economie ...................................................................................................21 Onze toekomst ....................................................................................................27 Onze leefomgeving

..............................................................................................31 Onze portemonnee ..............................................................................................41 Paragrafen .......................................................................................................45 Lokale heffingen ..................................................................................................47 Weerstandsvermogen en Risicomanagement ...........................................................65 Kapitaalgoederen ................................................................................................73 Financiering ........................................................................................................89 Bedrijfsvoering ....................................................................................................92 Verbonden partijen ............................................................................................106 Openbaarheid....................................................................................................118 Grondbeleid ......................................................................................................119 Jaarrekening ...................................................................................................129 Balans per 31 december 2025

.............................................................................130 Toelichting op de balans per 31 december 2025 .....................................................133 Vaste activa ......................................................................................................139 Vlottende activa ................................................................................................147 Vaste passiva ....................................................................................................157 Vlottende passiva ..............................................................................................166 Niet in de balans opgenomen verplichtingen ..........................................................172 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ......................................175 Wet Normering Topinkomens (WNT).....................................................................199 Rechtmatigheidsverantwoording ..........................................................................201 Sisa-verantwoording ..........................................................................................203 Overzicht taakvelden ..........................................................................................249 Bijlagen

............................................................................................................252 Nog uit te voeren werken ....................................................................................253 Interbestuurlijk toezicht ......................................................................................255 Verplichte beleidsindicatoren ...............................................................................262 Bijlage VI - Lijst met afkortingen .........................................................................264 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ..............................................267

2

Leeswijzer en algemene inleiding De jaarstukken De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. We hebben ze opgesteld volgens het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Dit ziet u terug in de indeling en de opbouw. Samenvatting op hoofdlijnen In dit onderdeel brengen wij voor alle doelstellingen de stand per eind 2025 in beeld. Dat doen we in een samenvatting. Met de kleuren hieronder laten wij zien hoe ver we zijn met de doelstellingen. Als iets niet volgens planning is verlopen of nog niet gestart dan geven we in ieder geval een toelichting. afgewerkt

volgens planning

niet volgens planning

nog niet gestart

Ook ziet u of wij de plannen binnen het budget hebben uitgevoerd. Om u snel een indruk te geven, benoemen wij de grotere afwijkingen ten opzichte van de raming. Het jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit vier thema's, onze portemonnee en de paragrafen. In de vier thema's: Onze inwoners, Onze economie, Onze toekomst en Onze leefomgeving laten we zien in hoeverre de doelstellingen uit de begroting 2025 zijn gerealiseerd. In het onderdeel Onze portemonnee leggen we verantwoording af over het financiële beheer. De paragrafen geven inzicht in de beleidslijnen en beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen hebben of van belang zijn voor het realiseren van de thema’s. De jaarrekening De jaarrekening bestaat uit de balans en toelichting, het overzicht van baten en lasten inclusief toelichting, de rechtmatigheidsverantwoording en de sisa-verantwoording. Bij de balans en het overzicht van baten en lasten staan de verschillen vergeleken met de begroting na wijziging. Is het verschil groter dan € 50.000 dan leggen wij dit uit. De verschillen ontstaan als er een ander bedrag is begroot dan in het jaar 2025 is uitgegeven.

In de rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, het begrotings-,voorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, in overeenstemming horen te zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. In de sisa-verantwoording leggen wij verantwoording af over een aantal van het Rijk en provincie ontvangen uitkeringen voor specifieke taken. Wijzigingen na BERAP 2025-II BERAP 2025-II is de laatste door de raad vastgestelde formele begrotingswijziging. In onze financiële verordening is vastgelegd dat de raad autoriseert op thema niveau. Dat betekent dat begrotingswijzigingen buiten een thema aan de raad voor besluitvorming moeten worden voorgelegd. In de toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering gaan wij hier nader op in. Centrale verklaring voor een aantal posten In de jaarrekening verklaren wij centraal het begrotingsresultaat op de ‘kapitaallasten’. Dit voorkomt verwijzingen en herhalingen. Beleidsindicatoren Wij zijn verplicht om de beleidsindicatoren van ‘Waarstaatjegemeente.nl’ te presenteren.

3

Dit staat in het BBV. Deze indicatoren staan in een bijlage. Waarstaatjegemeente.nl verzamelt de gegevens uit een aantal bronnen, zoals het CBS en de VNG. Overzicht taakvelden Gemeenten moeten volgens het BBV de verplichte taakvelden in de jaarrekening opnemen. Zo kunnen gemeenten gemakkelijker met elkaar vergeleken worden. En zo beschikken het Rijk en het CBS over goede, duidelijke informatie. In onze jaarrekening staat een overzicht van deze taakvelden. Wij hopen dat u met dit verslag een goed inzicht krijgt in onze financiën. College van burgemeester en wethouders

4

Samenvatting op hoofdlijnen Gerealiseerde doelstellingen In de begroting 2025 staan doelstellingen en acties die daar bij horen. Het grootste deel (94%) hiervan is in 2025 afgewerkt of loopt volgens planning. Een aantal acties (6%, rood en blauw in de tabel) loopt niet volgens planning of is nog niet gestart. Alle acties worden verderop in het jaarverslag per thema toegelicht.

Doelstellingen Onze inwoners Onze economie Onze toekomst Onze leefomgeving Totaal Percentage afgewerkt

Aantal 18 15 13 24 70 100%

Groen 2 2 3 2 9 13%

Lichtgroen 14 13 9 21 57 81%

volgens planning

Rood 2 0 1 1 4 6%

Blauw 0 0 0 0 0 0%

niet volgens planning

nog niet gestart

Uit deze inventarisatie blijkt dat er 70 doelen zijn gesteld. 66 van de gestelde doelen zijn gehaald of verlopen volgens planning. Het gerealiseerd resultaat Hieronder ziet u per thema de baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. Hieruit blijkt dat: 1. Het saldo van baten en lasten is afgerond € 2.927.898 negatief. Dit is het resultaat van de vier thema’s, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. 2. Het gerealiseerd resultaat is afgerond € 1.793.313 positief. Dit is het uiteindelijke resultaat dat is ontstaan na verwerking van de mutaties in de reserves. JAARREKENING 2025

Lasten

Baten

Saldo

Thema 1, onze inwoners

56.007.585

16.952.084

-39.055.500

Thema 2, onze economie

1.039.726

2.872.807

1.833.081

Thema 3, onze toekomst

8.198.833

2.024.145

-6.174.688

Thema 4, onze leefomgeving

31.811.407

12.026.410

-19.784.996

Totaal thema's

97.057.551

33.875.446 -63.182.104

Treasury

618.610

836.171

217.560

OZB woningen

82.319

5.893.625

5.811.306

OZB niet-woningen

1.261

1.587.526

1.586.265

Belastingen overig

572.449

-

-572.449

-

65.118.510

65.118.510

Totaal algemene dekkingsmiddelen

1.274.639

73.435.831

72.161.192

Overhead

12.080.035

201.947

-11.878.089

Vennootschapsbelasting

-75.768

-

75.768

Overige baten en lasten

1.166

-103.499

-104.665

Uitkeringen gemeentefonds

Totaal

12.005.434

Saldo van baten en lasten

98.448 -11.906.986

110.337.624 107.409.726

Mutaties reserves

11.650.958

Gerealiseerd resultaat

5

-2.927.898

16.372.168

4.721.210

121.988.581 123.781.894

1.793.313

Het verwacht rekeningresultaat In de 2e bestuursrapportage 2025 verwachtten wij een rekeningresultaat van € 2.324.015. Het uiteindelijke rekeningresultaat is € 1.793.313 en is € 530.702 minder dan de 2e bestuursrapportage 2025. Verklaring van het resultaat op hoofdlijnen Om snel een indruk te geven van het rekeningresultaat, noemen wij hieronder de afwijkingen groter dan € 100.000 ten opzichte van de raming in de begroting 2025. In de toelichting op de thema's in de jaarrekening geven we een toelichting op verschillen groter dan € 50.000. Algemene uitkering Nadeel € 907.000 We hebben in 2025 € 689.000 minder ontvangen dan verwacht. Dit wordt veroorzaakt doordat we in 2025 nog een aantal nadelige verrekeningen hebben gehad over 2023 en 2024. Deze nadelige verrekeningen zijn ontstaan door de aanpassing van een aantal berekeningsmaatstaven. In de decembercirculaire is nog een bedrag ontvangen van € 69.000 voor de opvang van ontheemden en € 149.000 voor de Wet versterking regie volkshuisvesting. Deze bedragen zijn gereserveerd voor het dekken van uitgaven in een volgend jaar. Afschrijving Voordeel € 1.062.000.

In Berap II was al een voordeel van € 700.000 genomen, omdat de afschrijvingslasten van grote investeringskredieten zoals nieuwbouw sporthal De Koel, verbouwing van het gemeentehuis en een nieuwe basisschool in werkelijkheid pas van toepassing zijn in het jaar nadat de investering wordt afgesloten. Naast de genoemde grote investeringen geldt dit voor meerdere investeringen. In de jaarrekening levert dit nog eens een extra voordeel op van € 1.062.000. Rente Voordeel € 134.000 In Berap II is een rentevoordeel genomen van € 575.000. Dit was mogelijk, omdat we bij de rentelasten in de begroting 2025 zijn uitgegaan van een verwacht rentepercentage en de financiering van een aantal grote investeringen. Het werkelijk rentepercentage van de financieringsmiddelen is lager en een aantal grote investeringen zijn nog niet afgerond. In de jaarrekening levert dit nog eens een extra voordeel op van € 134.000. Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Voordeel € 179.000 Dit voordeel is hoofdzakelijk ontstaan, doordat het resultaat op de (voorlopige) jaarrekening van de WSW bedrijven Wedeka en Emco positiever uitvalt dan is meegenomen in de begroting. Jeugdhulp Nadeel € 246.000 In BERAP II 2025 is een verwacht nadeel opgenomen ten opzichte van begroting van € 1.600.000.

In BERAP II 2025 werden vervolgens de extra baten van de mei-circulaire 2025 van € 584.000 voor Jeugd en de € 1.022.000 van de septembercirculaire 2025 als compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 Jeugd meegenomen. Hiermee werd het te verwachten tekort gedekt en was de verwachting dat dit budgetneutraal zou verlopen. Door onder andere nog een aantal nagekomen declaraties is het resultaat uiteindelijk negatief.

6

Wmo Voordeel € 703.000 In BERAP II 2025 is reeds een voordeel opgenomen van € 400.000 op Hulp bij het huishouden. Naast dit reeds opgenomen voordeel is er nog een voordeel van € 475.000 ten opzichte van de begroting op Hulp bij het huishouden. Dit wordt veroorzaakt door lagere declaraties in het tweede half jaar. Daarnaast is op begeleiding een voordeel van € 120.000, dit wordt veroorzaakt door een lichte daling van aantal cliënten maar ook een verschuiving van zwaarder naar lichtere zorg. Ook de kosten PGB WMO zijn € 93.000 lager door minder inwoners die een voorziening ontvangen op basis van financiering met PGB. Leerlingenvervoer Voordeel 113.000 In de Kadernota 2025 is het budget Leerlingenvervoer incidenteel opgehoogd met € 125.000 op basis van de werkelijke kosten 2024. Doordat minder leerlingen gebruik maken van deze vorm van vervoer en minder kilometers per leerling vallen de kosten in 2025 lager uit dan begroot. Dit levert een voordeel op van € 113.000. Inkomensvoorzieningen en schuldhulp Nadeel 597.000 Dit nadeel wordt veroorzaakt door verschillende componenten: 1. Hogere lasten van de reguliere bijstand (BUIG). 2. Lagere baten vanuit de reguliere bijstand 3. Een dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren. Toeristenbelasting Nadeel € 101.000 De afgelopen jaren vertoonde onze gemeente een stijgende lijn in het aantrekken van toeristen.

In de BERAP-II hebben we op basis van de verwachte overnachtingen de geraamde opbrengsten verhoogd met € 500.000. In de werkelijkheid zijn er uiteindelijk minder overnachtingen geweest dan verwacht in de bijgestelde raming. Hierdoor ontstaat een nadeel van € 102.000 als gevolg van lagere opbrengsten. Vergeleken met 2024 zijn de opbrengsten licht gedaald met 2,7%. Bestuur Nadeel € 687.000 Het nadeel is hoofdzakelijk veroorzaakt door een extra storting in de voorziening voor (voormalige) wethouderspensioenen. De te betalen pensioenen van wethouders worden momenteel uit de begroting van de gemeente betaald. Er is een voorziening gevormd die jaarlijks geactualiseerd wordt en waarbij jaarlijks een dotatie (aanvulling) wordt gedaan. Het Kabinet is voornemens om per 1 januari 2028 de pensioenen via een wettelijke verplichting over te dragen aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Om de overstap naar het ABP mogelijk te maken is het noodzakelijk dat er voldoende kapitaal beschikbaar is per 1 januari 2028. Dit kapitaal wordt dan per 1 januari 2028 aan het ABP overgedragen. Vervolgens wordt vanaf deze datum geen voorziening meer opgebouwd, maar is de gemeente voor verdere pensioenopbouw van de wethouders een maandelijkse premie aan het ABP verschuldigd. Er heeft een onderzoek plaats gevonden waardoor inzicht is ontstaan in de mogelijke financiële gevolgen voor de gemeente.

Aan de hand van de beschikbare gegevens van onze gemeente en een aantal factoren zijn de eerste indicaties ontvangen voor de overdrachtswaarde van de pensioenen. De voorziening die momenteel gevormd is per 31 december 2025, is op voorhand onvoldoende om per 1 januari 2028 over te gaan naar het ABP. Naast het beschikbare bedrag in de begroting 2025 van € 195.000 is een extra storting nodig om de voorziening op voldoende hoogte te brengen. Belangrijkste reden is, dat bij overgang naar het ABP exact dezelfde overgangsregeling wordt toegepast, die ook geldig is voor ambtenaren op basis van de nieuwe pensioenwet (die per 1-1-2027 ingaat). De benodigde dekkingsgraad van het ABP is een cruciale factor, omdat deze

7

bepaalt hoeveel vermogen nodig is. In de loop van 2027 wordt pas bekend met welke dekkingsgraad definitief rekening gehouden moet worden. Om te bepalen met welk bedrag de voorziening per 31 december 2025 opgehoogd moet worden dient rekening gehouden te worden met een recente stellige uitspraak van de commissie BBV (lees: verplichting), dat de voorziene last voor 2025 in de jaarrekening 2025 verwerkt dient te worden. De dekkingsgraad die daadwerkelijk straks nodig is, kan hoger of lager zijn dan waar nu mee is gerekend. Dit kan aanleiding zijn tot stortingen of vrijval van de voorziening op het moment van de overdracht. Volkshuisvesting Nadeel € 147.000 Voor de begeleiding bij externe woningbouwinitiatieven wordt personeel ingehuurd. Bij deze werkzaamheden komen de kosten voor de baten. De komende jaren worden de kosten terugverdiend middels anterieure overeenkomsten. Per 31-12-2025 wordt rekening gehouden met toekomstige bijdrages van ruim € 300.000. Bedrijfsvoering en Overhead Nadeel € 109.000 De kosten van bedrijfsvoering zijn ten opzichte van de begroting toegenomen. Dit komt per saldo door toegenomen ICT kosten. De ICT kosten nemen de laatste jaren (fors) toe. Dit komt doordat de prijzen van harden software meer dan de gemiddelde inflatie stijgen.

Ook door toename van de ambtelijke organisatie van 230 naar 285 medewerkers, stijgen de ICT kosten als gevolg van meer licenties en hardware. Tot slot stijgen de kosten ook door diverse ICT ontwikkelingen zoals verclouding en AI. Overige verschillen Voordeel € 73.000 Op een groot aantal onderdelen zijn 'kleinere' verschillen ontstaan. Deze 'kleinere' verschillen leggen wij uit in de toelichting op de thema's bij het onderdeel jaarrekening.

8

Jaarverslag

9

Onze ambities ONZE INWONERS Vanzölf Saomen met inwoners en partners. Binnen het sociaal domein staat zelfredzaamheid voorop. Iedereen doet mee en waar nodig ondersteunen we. Inwoners staan centraal bij onze dienstverlening. ONZE ECONOMIE Een ondernemersvriendelijke gemeente met een gezond vestigingsklimaat. Mogelijkheden vinden en benutten om de ontwikkelingen in de agrarische sector lokaal te stimuleren. Behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met de meeste werkgelegenheid in recreatie en toerisme. ONZE TOEKOMST Duurzaam wonen en duurzaam energie opwekken. De gemeente als regisserende en faciliterende partner bij maatschappelijke vraagstukken en inwonersparticipatie. Een andere mindset door de Omgevingswet. Samen met het Rijk de brede welvaart in de regio Zuid- en Oost Drenthe versterken door de Regiodeal. ONZE LEEFOMGEVING Een aantrekkelijke en groene leefomgeving voor inwoners en toeristen. In Borger-Odoorn is het prettig wonen. Nu en in de toekomst. Toekomstbestendige wegen door inventief omgaan met onze middelen. Iedereen voelt zich veilig in Borger-Odoorn. ONZE PORTEMONNEE Onze huidige financieel gezonde positie ook voor de toekomst behouden. Verantwoord keuzes maken door faseren en prioriteren in onze ambities en bestedingsvoorstellen.

10

Thema's

11

Onze inwoners Subthema's: - Sociaal domein; - Dienstverlening.

12

SOCIAAL DOMEIN Ambitie Het Sociaal domein is volop in beweging. Nu de crisissen (corona, energie) de laatste jaren weer wat zijn afgenomen is de focus binnen het sociaal domein weer meer komen te liggen op de hervorming van de zorg. Dit om de zorg betaalbaar en kwalitatief goed te houden. De uitdagingen zijn groot omdat een groot deel van de kosten voor het sociaal domein worden bepaald door loonkosten. Die kosten zijn enorm gestegen de afgelopen jaren. Vanuit verschillende invalshoeken zoals IZA/GALA, Hervormingsagenda Jeugd, Gezonde Marke, Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en wonen met zorg kijken we steeds hoe we anders, beter en financieel gezond zorg kunnen blijven leveren. Jeugdhulp en onderwijs Opvallend voor Borger-Odoorn:  Als het gaat om alle casussen (530) dan blijken de 6 duurste casussen 20% van de totale uitgaven jeugd te beslaan. Deze casussen zijn niet altijd direct door ons te beïnvloeden. Daar ligt de regie buiten onze gemeente (bijvoorbeeld bij een Gecertificeerde Instelling GI’s))  Als het enkel gaat om verwijzingen van de sociale teams dan zijn 20 van de in totaal 170 casussen verantwoordelijk voor 60% van die kosten. Ontwikkelingen: De Lokale Educatieve Agenda (LEA) is uitgebreid met het thema Jeugd, dit om de agenda sterker te maken.

Vanaf 2024 is de Lokale Educatieve Jeugd Agenda (LEJA) de paraplu waaronder we actief samenwerken met partners rondom het kind en de jongere aan wenselijke maatschappelijke effecten. Dat kinderen in Borger-Odoorn hun talenten (nog meer) kunnen ontwikkelen en we de kansengelijkheid vergroten. Hier dragen we ook aan bij met onze kindregelingen zoals Peuteropvang, Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en Sociaal Medische Indicatie (SMI). In juni 2023 is de hervormingsagenda jeugd definitief vastgesteld. Acht maatregelen moeten ervoor gaan zorgen dat er meer kinderen veilig en gezond opgroeien in onze gemeente. Deels geven we al uitvoering aan de maatregelen door bijvoorbeeld de continuering van de inzet van de POH-Jeugd in onze gemeente en de inzet van de kansencoaches op (basis)scholen. De komende periode gaat duidelijk worden hoe het zorglandschap landelijk, regionaal en lokaal vorm gegeven gaat worden. Hier ligt een belangrijke verbinding met het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming waarbij we nog meer de beweging naar de voorkant maken. We willen er vroeger bij zijn en willen dit bereiken door het vormgeven van stevige lokale teams. Dit vraagt het nodige van onze sociale teams. Wmo en leerlingenvervoer Opvallend voor Borger-Odoorn:  57% van de totale kosten van de Wmo worden besteed aan huishoudelijke hulp. Dit is hiermee de hoogste kostenpost.

 De kosten voor elektrische voorzieningen zoals driewielfietsen en scootmobielen zijn in een jaar tijd met een derde gestegen. Het aantal gebruikers is ongeveer gelijk gebleven.  De kosten voor leerlingenvervoer blijven stijgen. In 2022 kwam dat vooral door een stijging van het aantal kinderen, in 2023 vooral door een stijging van de prijs (12,7%) en het aantal kilometers. In 2024 verwachten we een geringe stijging van beide wat de kosten doet toenemen.

13

Ontwikkelingen: Het kost ons als gemeente steeds meer om inwoners ‘zo lang mogelijk zelfredzaam te houden’, ‘zelfstandig thuis te laten wonen’ en ‘zo lang mogelijk te laten participeren in de maatschappij’. Kosten lopen niet alleen op door CAO-ontwikkelingen want ook de arbeidsmarktkrapte heeft een kostenverhogende invloed. Er zijn minder werknemers beschikbaar die bovendien relatief eenvoudig elders meer kunnen verdienen. Dit wordt vooral gemerkt onder medewerkers voor hulp bij het huishouden, chauffeurs en monteurs. Naar verwachting wordt per 1 januari 2027 het abonnementstarief voor de WMO afgeschaft. Omdat uit cijfers blijkt dat weinig ouderen in Borger-Odoorn van een laag inkomen leven, is de verwachting dat een inkomensafhankelijke eigen bijdrage de kosten voor onze gemeente zal laten afnemen. In 2024 zijn de Wmo hulpmiddelen (wettelijk verplicht) aanbesteed wat een kostenverhogend effect had. Ook hulp bij het huishouden en beschermd wonen worden aanbesteed in 2024 en dat zal in 2025 een kostenverhogend effect hebben. Een belangrijk middel om de achteruitgang door ouderdom te remmen is een gezonde leefstijl. Zowel bewegingsactiviteiten als culturele activiteiten helpen om gezond en actief te blijven. Participatiewet en de Wet inburgering In 2024 zijn de kosten voor uitkeringen voor het eerst sinds jaren weer gestegen.

Het aantal huishoudens met een uitkering lijkt licht toe te nemen. Daarnaast is de hoogte van de uitkeringen in januari en juli weer gestegen (in totaal 5%). Ontwikkelingen: Veel mensen met een uitkering hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit maakt dat er meer en intensievere begeleiding nodig is bij de re-integratie. Er worden op dit moment bijna 400 voorzieningen ingezet om mensen te helpen bij hun re-integratie. Er wordt gewerkt aan Werkcentrum Drenthe. Een Werkcentrum is 1 loket in de buurt waar je met verschillende hulpvragen terecht kunt. Het is belangrijk dat mensen en bedrijven weten waar ze hulp kunnen krijgen bij de zoektocht naar een baan of personeel, zeker gezien de personeelstekorten op de arbeidsmarkt. De begeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt wordt steeds complexer, Sociale Werkvoorzieningschappen gaan bezig met plannen om te komen tot het versterken van de infrastructuur om meer toekomstbestendig te worden. We hebben gezien dat de wachtlijst voor beschut werkplekken toeneemt. Met name voor jongeren met een achtergrond in het praktijk of voortgezet speciaal onderwijs zijn de plekken nodig om te voorkomen dat zij thuis komen te zitten. We hebben tijdelijk extra middelen ingezet om die wachtlijst in te korten.

Het budget van het rijk aan de gemeente voor uitkeringsgerechtigden (buig) is onder andere gebaseerd op het aantal uitkeringsgerechtigden van 2 jaar geleden. Door de jaarlijkse daling zal de bijdrage aan de gemeente de komende jaren ook afnemen. Een bijzondere groep uitkeringsgerechtigden zijn de statushouders. Deze mensen ontvangen bijna allemaal een uitkering. De afstand tot de arbeidsmarkt voor hen is groot. Er zal meer actief worden ingezet op het vergroten van kansen op de arbeidsmarkt voor statushouders. In de Arbeidsmarktregio Drenthe trekken we samen op om de statushouders beter door te geleiden naar de arbeidsmarkt. Gelet op de woningcrisis blijft het een uitdaging om woningen te vinden voor statushouders.

14

Schuldhulpverlening, minima en armoede ontwikkelingen Het aantal huishoudens met geregistreerde schulden is 7%. Aantal intakes bij de GKB neemt jaarlijks af. De gemeente heeft een wettelijke plicht om betalingsachterstanden in bijvoorbeeld huur of nutsvoorzieningen vroeg te signaleren. Het aantal meldingen blijft stabiel. In 2023 zijn er 530 personen die gebruik hebben gemaakt van de webshop. Dit komt ongeveer overeen met 2022. Opvallend voor Borger-Odoorn  Er zijn aanzienlijke inkomensverschillen op dorpsniveau. Terwijl Nieuw-Buinen het hoogste percentage (13,1%) heeft, valt Drouwenerveen op met het laagste percentage van 2,4%.  Het aantal mensen met geregistreerde schulden is na een jaar van afname weer licht aan het stijgen.  In Borger-Odoorn is naar schatting 11% van de volwassenen laaggeletterd. Dit komt overeen met het landelijk gemiddelde. De lessen bij Drenthe College verlopen goed, met een aanzienlijke stijging in aanmeldingen de afgelopen maanden. Ontwikkelingen: In vergelijking met 2011 is het percentage kinderen in huishoudens met een laag inkomen in alle Drentse gemeenten afgenomen. In de gemeente Borger-Odoorn is deze afname het grootst (3,7 procentpunten). Zowel het landelijke actieprogramma ‘Tel mee met Taal’ als de regionale en lokale plannen voor Laaggeletterdheid lopen af.

De eerste stappen zijn gezet om een nieuwe visie voor de komende periode te ontwikkelen, waarbij niet alleen laaggeletterdheid, maar alle basisvaardigheden breed worden aangepakt. Sport en Gezondheid Sport, bewegen en preventie zijn beperkt genoemd in het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet. Preventie moet meer centraal komen te staan, inclusief sport en bewegen om de gezondheidsverschillen te verkleinen en de zorgvraag te beheersen. Onze combi- en cultuurcoaches spelen hier in een belangrijke rol. Ook in onze gemeente vinden we preventie erg belangrijk. Zo willen we dat jongeren opgroeien in een kansrijke omgeving en zetten we in op positieve gezondheid om o.a. middelengebruik tegen te gaan. We vinden het belangrijk dat onze inwoners (mentaal) weerbaar zijn en onze senioren langer in goede gezondheid thuis kunnen blijven wonen. In 2024 hebben we de inclusie agenda opgesteld. Die gaan we in 2025 uitvoeren. Onze focus ligt in 2025 op bewustwording. Ook gaan we weer een regenboogweek organiseren samen met organisaties en inwoners. We doen mee aan de verkiezing “Meest toegankelijke gemeente” Opvallend voor Borger-Odoorn:  ·In Borger-Odoorn ervaart 82% van de volwassen inwoners zijn/haar gezondheid als (zeer) goed, dat is boven het Drentse gemiddelde van 80%.  99% van de kinderen zit op zwemles of heeft al een zwemdiploma.

 Onze gemeente scoort slecht op het gebied van beweegvriendelijke omgeving. Dit is in Drents verband het laagste van alle gemeenten. Ontwikkelingen: In 2020 heeft de raad het sport- en gezondheidsbeleid “Gezonde Leefstijl Borger-Odoorn” vastgesteld. Volgens dit beleid zetten we in op 3 pijlers: Sport en bewegen, gezondheid en gezonde omgeving. Daarnaast stimuleren we graag eigen initiatief dat hieraan bijdraagt. Iedereen in de gemeente kan subsidie aanvragen voor de organisatie van activiteiten die sport, gezondheid en inclusiviteit stimuleren. In 2025 zetten we dit initiatief door.

15

De landelijke subsidieregeling ‘school en omgeving’, in Borger-Odoorn bekend als Backpack, stopt na 2025. In 2025 wordt er samen met de partners in de lokale coalitie nagedacht hoe Backpack toch voortgezet kan worden. Backpack is inmiddels in het hele ‘veengebied’ uitgerold. Ambitie Naast alle wettelijke taken die we in het sociaal domein moeten uitvoeren en de ontwikkelingen die zich op dat vlak voordoen, ligt er ook een coalitieakkoord met belangrijke ambities die we willen realiseren. Eind 2022 is hier door het opstellen van urgente maatschappelijke opgaven prioritering in aangebracht. Voor de afdeling sociaal domein zijn dit de UMO’s: 1. Armoede en bestaanszekerheid 2. Zorg en voorzieningen dichterbij 3. Preventie en inclusie Armoede en bestaanszekerheid Kansengelijkheid is de rode draad door ons beleid. Dit doen we bijvoorbeeld door de Kansencoach te introduceren in het voortgezet onderwijs. Initiatieven vanuit inwoners die bijdragen aan kansengelijkheid/bestaanszekerheid blijven we stimuleren. Geletterdheid en basisvaardigheden zijn van groot belang voor de kansengelijkheid. We gaan daarom een nieuw lokaal vierjarenplan opstellen. Zorg en voorzieningen dichterbij We willen de toegang tot zorg en voorzieningen in Borger-Odoorn voor onze inwoners behouden en versterken.

De buurtkamers zijn een mooi voorbeeld van het dichterbij brengen van de zorg en laagdrempelig aanwezig zijn in de gemeente. Op basis van de evaluatie zal worden gekeken wat er nodig is om onze doelstelling vast te houden: we organiseren de zorg en voorzieningen dichtbij Preventie en inclusie We willen dat jongeren opgroeien in een omgeving die positieve kansen biedt. We doen dit door te versterken wat er is, zoals de combicoaches en cultuurcoaches. Daar waar nodig voegen we interventies toe. Zo zetten we actief in op een aanpak voor overgewicht bij kinderen en het stimuleren van positieve gezondheid bij jongeren. Deze activiteiten vloeien voort uit de ketenaanpakken in het gezond en actief leven akkoord. Daarnaast vraagt de hervormingsagenda Jeugd en het toekomstscenario gericht op jeugd en gezinsbescherming een andere aanpak. Dit is meer gericht op collectieve, preventieve inzet. Om de zorg kwalitatief goed, betaalbaar en uitvoerbaar te houden wordt gewerkt aan andere vormen van zorg. Al deze activiteiten dragen bij aan het mee doen en kunnen doen in de samenleving. Verder zetten we actief in op de uitvoering van onze inclusieagenda waarbij we in eerste instantie focussen op bewustwording.

16

Doelstellingen Sociaal domein Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

1. We willen laten opgroeien in een omgeving die positieve kansen biedt.

1.1 Overgewicht bij kinderen verminderen.

T1

T2

1.2 Inzetten op een aanpak van de positieve gezondheid van jongeren om middelengebruik tegen te gaan. 1.3 Naschoolse activiteiten structureel maken (backpack). 1.4 Voorbereiden, inspelen en uitvoering geven aan de hervormingsagenda jeugd inclusief het Toekomstscenario.

2. Alle inwoners tellen mee.

2.1 Uitvoering geven aan de inclusieagenda. 3. Kansengelijkheid als rode 3.1 Kansencoach in primair (borgen) en draad door ons beleid. voortgezet onderwijs (starten). 3.2 Initiatieven vanuit inwoners die bijdragen aan kansengelijkheid/bestaanszekerheid stimuleren. 3.3 We stellen een nieuw lokaal vierjarenplan op voor laaggeletterdheid. 4. We willen de toegang tot zorg 4.1 Stimuleren van het omvormen van en voorzieningen in Borgerindividuele naar meer collectieve vormen Odoorn voor onze inwoners van zorg en ondersteuning. behouden en versterken. 4.2 Doorontwikkelen Buurtkamers. Toelichting 1.1 Kind naar Gezonder Gewicht is geïmplementeerd en wordt doorontwikkeld. We versterken het aanbod (zoals Cool 2B Fit) door meer maatwerk te leveren dat aansluit bij de leefwereld van gezinnen. 1.2 De projectuitvoering is gestart. Het projectteam bestaat uit medewerkers van Andes, VNN, SSTBO, Esdal College en de gemeente. 1.3 In 2025 is BackPack voortgezet in het Mondengebied, in 2026 volgt uitbreiding naar Borger. Structurele voortzetting is afhankelijk van de afrekening van de subsidieregeling School en Omgeving. 1.4 In 2025 is de projectleider gestart en de Position Paper opgeleverd. In 2026 werken we aan de vervolgopdracht voor de Hervormingsagenda Jeugd. 2.1 We voeren de inclusie-agenda uit en ontwikkelen deze gelijktijdig door.

3.1 Met de collegegoedkeuring in september 2024 is de inzet van de Kansencoach voor 2025 en 2026 geborgd in het basis- en voortgezet onderwijs. 3.2 In 2025 is het beleidsplan Bestaanszekerheid vastgesteld, inclusief een impulsbudget voor lokale initiatieven. 3.3 Het vierjarenplan laaggeletterdheid (basisvaardigheden) bevindt zich in de besluitvormingsfase en wordt ter vaststelling voorgelegd aan het college en de raad. 4.1 We werken op dit moment verder aan vormgeving van sterke lokale teams om meer collectief en preventief (voorliggend) aanbod te realiseren. 4.2 Naar aanleiding van de motie (26 juni 2025) is de uitbreiding van buurtkamers naar andere dorpen onderzocht. De raad is hierover op 17 februari 2026 per brief geïnformeerd.

17

DIENSTVERLENING Ambitie Wij zijn pas tevreden als onze inwoners, ondernemers en bezoekers tevreden zijn over de dienstverlening en de communicatie van de gemeente. Dit betekent dat we continu inzetten op het verbeteren daarvan. Dit doen we langs verschillende lijnen. We gaan een onderzoek doen naar de mogelijkheid van een ‘Mijn Omgeving’, waardoor de inwoners 24/7 beter en sneller inzicht kunnen krijgen in hun lopende zaken en aanvragen. Ook loopt momenteel een project om de subsidieprocessen te verbeteren. De resultaten daarvan zullen in 2025 effect krijgen. We kijken ook naar klantbeloftes, beloftes die we waar willen en gaan maken in onze dienstverlening. Bij dit laatste hoort ook dat we onderzoek doen naar de mogelijkheden waarop de inwoners bediend willen worden. Dit is een basis voor onze nieuw op te stellen visie op dienstverlening.

18

Doelstellingen Dienstverlening Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

T1

T2

1. Een efficiënte en excellente 1.1 We gaan verder met de ontwikkeling dienstverlening van de gemeente van onze (digitale) dienstverlening. Hierbij richting haar inwoners, gaan we onder andere kijken naar een ‘Mijn ondernemers en bezoekers. Omgeving’. 1.2 We monitoren periodiek onze dienstverlening (servicenormen) en brengen dit onder in dashboards. 1.3 We gaan aan de slag met onze kanalenstrategie. Dit doen we onder andere met behulp in beeld brengen van klantreizen. 1.4 We optimaliseren het proces Melding Openbare Ruimte. 1.5 We rollen de opgehaalde klantbeloften uit. 1.6 We leggen onze communicatieinfrastructuur vast in een contentstrategie: welke bestaande en nieuwe communicatiemiddelen zetten we in voor welke informatie en doelgroepen. 1.7 We ronden het traject begrijpelijk schrijven af en beleggen dit structureel in de organisatie. 1.8 We actualiseren in 2025 onze visie op Dienstverlening, waarin we bovenstaande punten gaan meenemen en daarna verwerken tot een uitvoeringsprogramma voor de rest van 2025 en verder. Toelichting 1.1 Dit hangt samen met de ontwikkeling van onze Visie op Dienstverlening. 1.3 Dit maakt onderdeel uit van onze Visie op Dienstverlening, waarvan we een startnotitie gaan opstellen. 1.4 We hebben het proces beter neergezet. Wij proberen dit nog wel verder te ontwikkelen door het digitaal nog toegankelijker te maken.

1.5 We hebben eerst de klantbeloften opgesteld. Hierna hebben we een 0-meting gehouden, de resultaten daarvan gaan we nu verder uitwerken. 1.7 Het traject is opgestart en geïmplementeerd in de organisatie. We gaan hier nu mee verder en geven er in 2026 een vervolg aan. 1.8 Dit onderdeel loopt achter op de planning. We hadden gehoopt hier in 2025 een startnotitie voor klaar te hebben. Deze volgt nu uiterlijk Q2 2026.

19

WAT HEEFT HET GEKOST? Onze inwoners

Begroting 2025

Realisatie 2025

Taakvelden

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Totaal

59.273

18.625

40.645

56.008

16.951

39.056

20

Onze economie Subthema's: - Economische ontwikkeling; - Recreatie en toerisme.

21

ECONOMISCHE ONTWIKKELING Ambitie We zijn een ondernemersvriendelijke en verbindende gemeente met aandacht voor het lokale bedrijfsleven. We zijn laagdrempelig benaderbaar en denken daar waar het kan proactief mee met de plannen van ondernemers. Door de organisatie van (lokale) netwerkbijeenkomsten en bedrijfsbezoeken weten we ook wat er bij ondernemers leeft.

Ten behoeve van de landbouwsector doen we in 2025 nader onderzoek naar de mogelijkheid voor plaatsing van kleine windmolens op onder andere boerenerven. Ook zijn we bezig met de agrarische verkenning en gaan we in 2025 ons economisch beleid actualiseren. We brengen de vestigingsbehoefte van lokale ondernemers verder in beeld en gaan voorbereidingen treffen voor uitbreiding van de beschikbare uit te geven bedrijfskavels. Omdat onze invloed op het ontwikkelen van de economie beperkt is, gaan we onze ondernemers actief verbinden met regionale netwerken zoals bijvoorbeeld de Dutch Tech Zone en Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe. Hier liggen (financiële) kansen voor bedrijven en instellingen om innovatie en ontwikkeling te stimuleren.

22

Doelstellingen Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.

1.1 We gaan ondernemers en instellingen actief verbinden aan lokale, regionale en landelijke programma’s en netwerken. Voorbeelden hiervan zijn Leader, Dutch Tech Zone, Regiodeal Zuid- en OostDrenthe en Growing Emmen. 1.2 We organiseren op structurele basis ambtelijke en bestuurlijke bedrijfsbezoeken bij lokale ondernemers.

2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.

T1

T2

1.3 We gaan het beleid op het gebied van Economie en Recreatie en Toerisme actualiseren. 2.1 We gaan met ondernemers en ondernemersverenigingen op bedrijventerreinen aan de slag om te komen tot Toekomkomst Bestendige Bedrijventerreinen. 2.2 We gaan bedrijven stimuleren om gebruik te maken van regelingen op het gebied van duurzaamheid. 2.3 We gaan i.v.m. de vestigings- en/of uitbreidingsbehoefte van ondernemers onderzoeken of er mogelijkheden zijn de bedrijventerreinen op termijn uit te breiden of dat er elders nog gronden beschikbaar kunnen komen voor bedrijfshuisvesting.

Toelichting 1.1 Dit is een doorlopend proces. In 2025 zijn alle (gratis) lidmaatschappen gebruikt door ZZP/micro-ondernemers uit onze gemeente. Ook zijn ondernemers in onze gemeente benaderd en/of betrokken bij een aantal (toegekende) Regiodeal II Zuid - en Oost Drenthe aanvragen. 1.2 Dit betreft een doorlopend proces waarbij met regelmaat ambtelijke- en/of bestuurlijke werkbezoeken bij onze ondernemers plaatsvinden. De bezoeken vinden plaats op initiatief van de ondernemers, als ook van de bestuurders en/of beleidsadviseur 1.3 Het Recreatie- en Toerisme beleid is in 2024 geactualiseerd. De herijking van het Economisch beleidsplan is gestart en zal in 2026 ter goedkeuring aan de Raad worden aangeboden. 2.2. Dit betreft een doorlopend proces. Bij bedrijfsbezoeken en tijdens ondernemersbijeenkomsten wordt "Ik Ben Drents Ondernemer (IBDO)" elke keer onder de aandacht gebracht als de (gratis) dienstverlener voor het verkrijgenvan duurzaamheidsadviezen en hulp bij het verkrijgen van middelen. 2.3 Op bedrijventerrein Aan de Strengen in Borger komen medio 2026 een 2-3 tal kavels beschikbaar. Totdat duidelijk is of de Nedersaksenlijn, wordt aangelegd en waar de spoorlijn en het station dan komen, is een eventuele uitbreiding van de Drentse Poort in Nieuw-Buinen on-hold gezet.

Het project Toekomstbestendige Bedrijventerreinen is in 2025 ook gestart op het terrein Noorderkijl-Zuiderkijl waarbij ook gekeken gaat worden naar uitbreidingsmogelijkheden.

23

RECREATIE EN TOERISME Ambitie De ambitie is het behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met veel R&T-werkgelegenheid en voorzieningen die belangrijk zijn voor onze leefbaarheid en aantrekkingskracht. De balans tussen sector, gasten, inwoners en omgeving neemt in belang toe waardoor thema’s als duurzaamheid, kwaliteit en spreiding in tijd en ruimte een grotere rol gaan spelen. Fietsen en een goede bereikbaarheid en infrastructuur speelt een essentiële rol in deze ontwikkelingen.

24

Doelstellingen Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.

1.1 We faciliteren de sector middels promotie, routes en informatievoorziening zowel voor gasten als inwoners.

T1

T2

1.2 We nemen deel aan regionale, landelijke programma’s en netwerken om de lokale economie te versterken. Denk aan het Recreatieschap Drenthe, Vitale Vakantieparken Drenthe, BOCE, samenwerkingsverband De Hondsrug, Unesco Global Geopark en Cittaslow. 1.3 We ontwikkelen doorfietsroutes in BOCE-verband. 1.4 We vervolgen de stimulering van R&T in de veenkoloniën o.a. in samenwerking met andere (Groningse/Drentse) Veenkoloniale gemeenten en Marketing Drenthe. 1.5 We stimuleren de duurzaamheid van de R&T sector (mede i.s.m. Recreatieschap).

2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.

1.6 We nemen deel aan het vervolgprogramma Vitale Vakantieparken Drenthe. 2.1 We gaan de visie R&T afronden en in 2025 verwerken in een uitvoeringsprogramma. 2.2 We stellen als onderdeel van de visie R&T een afwegingskader verblijfsrecreatie op. 2.3 We faciliteren de ontwikkeling van het ‘UNESCO Geopark Hunebedcentrum’, een vernieuwd bezoekerscentrum en museum op de locatie van het Hunebedcentrum.

Toelichting 1.1 Er wordt momenteel gekeken naar de toekomstbestendigheid van de huidige opzet. 1.4 In dit kader wordt momenteel ook gewerkt aan 4 projecten die worden gecofinancierd vanuit Regiodeal ZOD II. Doelgroep en zijn zowel inwoners als toeristische gasten. Veel enthousiasme vanuit bevolking om mee te werken! 1.5 Ook vanuit projecten Regiodeal ZOD II wordt aan ondernemers ondersteuning geboden. 2.1 De visie R&T is in 2025 afgerond en vastgesteld.

25

WAT HEEFT HET GEKOST? Onze economie Taakvelden Totaal

Begroting 2025

Realisatie 2025

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

868

2.768

-1.901

1.039

2.873

-1.833

26

Onze toekomst Subthema's: - Duurzame ontwikkeling; - De veranderende rol van de gemeente.

27

DUURZAME ONTWIKKELING Ambitie We willen een vitale, duurzame en toekomstbestendige woon- en leefomgeving, waarbij duurzaamheid, klimaat, milieu en biodiversiteit voorop staan. In 2024 is daarvoor een strategische visie opgesteld – De Duurzaamheidsagenda Borger-Odoorn 2024-2030 – Samen duurzaam doen – om -hier tot en met 2030 vorm aan te kunnen geven. In het najaar van 2024 hebben we dit nader gespecificeerd in onze uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2024-2026. We werken hierbij aan de hand van 5 thema's: 1. Energietransitie; 2. Klimaatadaptatie; 3. Duurzaam ondernemen en circulariteit; 4. Natuur en biodiversiteit; 5. Duurzame mobiliteit. We gaan ons in 2025 blijven inzetten voor het bereiken van alle inwoners om invulling te geven aan onze ambities op het gebied van isolatie. We gaan door met de ingezette koers voor energiearmoede en werken verder samen met de energiecoaches. We werken zowel regionaal als lokaal aan klimaatadaptatie. We willen diverse vormen van duurzame mobiliteit stimuleren. Als laatste zetten we ons in voor behoud en bescherming van natuur en biodiversiteit binnen ons uniek (agrarisch) landschap. Ons land robuust en duurzaam inrichten is een uitdagende puzzel. Voldoende duurzame, betaalbare en bereikbare woningen, schone energie en gezonde natuur is de uitdaging. In het programma Novex werken alle overheden samen aan een plan voor de inrichting van Nederland.

Het Drents Programma Landelijk Gebied (DPLG) wil de provincie Drenthe toekomstbestendig en gezond maken voor haar inwoners. De basis hiervoor is een gezonde bodem, rijke natuur, een schone lucht en voldoende (drink)water. Het nieuwe kabinet heeft weliswaar de NPLG ingetrokken, maar de werkzaamheden die hieruit voortvloeien blijven actueel. We willen als gemeente een pro actieve rol vervullen ten aanzien van de Novex en DPLG.

28

Doelstellingen Duurzame ontwikkeling Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

1. Onze gebouwde omgeving is energiezuiniger en wordt in toenemende mate verwarmd op basis van duurzame warmtebronnen.

1.1 Werven en opleiden van energiecoaches-plus. 1.2 Uitvoering geven aan de gebiedsgerichte aanpak voor het verduurzamen van woningen voor het veengebied. 1.3 Uitvoering geven aan de Wijk Uitvoeringsplannen Valthe en BorgerNoord. 2.1 In samenwerking met partners pMIEK 2.0 opstellen.

2. We zetten ons in voor het realiseren van structurele oplossingen voor knelpunten in het elektriciteitsnet.

T1

T2

2.2 In samenwerking met partners een regionaal kader energieopslag ontwikkelen. 2.3 Uitwerken beleid kleine windmolens op boerenerven.

3. We stimuleren duurzame mobiliteit.

3.1 Opstellen CO2-rapport woonwerkverkeer. 3.2 Starten onderzoek naar de mogelijkheden om het wagenpark van de buitendienst te verduurzamen. 3.3 Laadpalen plaatsen op strategische plekken in gemeente.

4. We houden rekening met klimaatadaptatie bij de inrichting van de openbare ruimte en gebouwde omgeving. 5. We werken aan behoud en bescherming van natuur en biodiversiteit.

4.1 Starten met het vertalen van een Regionale Adaptatie Strategie naar een lokale aanpak voor de gemeente BorgerOdoorn. 5.1 We scheppen randvoorwaarden voor het natuurvriendelijk isoleren; waaronder het plaatsen van alternatieve verblijven voor vleermuizen en vogels. 5.2 We starten met het opstellen van een plan ‘Basiskwaliteit natuur’, voor een meer biodiverse inrichting en beheer van landschap en natuur. 5.3 We ontwikkelen een beleidskader voor voedselbossen.

Toelichting 2.2 De regels voor energieopslag worden opgenomen in de provinciale omgevingsverordening. 2.3 De raad heeft besloten om kleine windmolens van maximaal 15 meter ashoogte onder voorwaarden toe te staan. Daarnaast is er een ruimtelijke verkenning geweest van de (on)mogelijkheden van het plaatsen kleine windmolens met een as-hoogte van 25-30 meter in Borger-Odoorn. Voordat hier (indien gewenst) beleid voor kan worden vastgesteld moet dit eerst worden verwerkt in de Provinciale Omgevingsvisie en de Provinciale Omgevingsverordening. 5.3 Voor de voedselbossen is een brainstorm gehouden en is er gestart met een inventarisatie. Daarna is er een overdrachtsdocument gemaakt omdat de medewerker die zich hier mee bezig hield een andere baan heeft gevonden.

29

WAT HEEFT HET GEKOST? Onze toekomst Taakvelden Totaal

Begroting 2025

Realisatie 2025

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

7.278

1.507

5.769

8.198

2.024

6.175

30

Onze leefomgeving Subthema's: - Ruimte en groen; - Wonen en leefbaarheid; - Wegen en verkeer; - Openbare orde en veiligheid.

31

RUIMTE EN GROEN Ambitie Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente met een toeristisch karakter. De gemeente streeft naar behoud en ontwikkeling van aantrekkelijk, eenvoudig en karakteristiek openbaar groen dat aansluit bij de verschillende kenmerken van het zand en het veen. Aantrekkelijk wonen en leefbaarheid zijn waarden die we willen versterken.

32

Doelstellingen Ruimte en groen Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

1. Het beheren van de openbare ruimte op grond van de beleidsnota IBOR. 2. Verbeteren van de groene leefomgeving.

1.1 Uitwerken van beheerplannen binnen de kaders van de groenvisie. 2.1 Uitvoeren van projecten binnen de kaders van de groenvisie.

Toelichting

33

T1

T2

WONEN EN LEEFBAARHEID Ambitie Op het gebied van wonen staan we voor een grote opgave. Deze is binnen BorgerOdoorn ook als urgente opgave genoemd. De concrete ambitie van het college is om binnen die opgave in deze bestuursperiode 200 woningen te bouwen. Maar we kijken ook wat er nodig is, om na 2026 een kwalitatieve en goed afgestemde woningvoorraad te hebben.

We werken intensief samen met de woningcorporaties met als doel om voldoende sociale huurwoningen te realiseren. Zo willen we een minimumpercentage sociale huur bij nieuwbouw realiseren en onze eigen inwoners zoveel mogelijk voorrang geven. Ook jongeren willen we stimuleren om zich tijdig bij woningcorporaties aan te melden. Het maatschappelijk vastgoed in onze gemeente is speerpunt van beleid. We geven uitvoering aan dit beleid om met name de onderwijs- en sportaccommodaties te vernieuwen en/of te privatiseren. In 2025 wordt de vernieuwing van de sport kerncomplexen in Odoorn en Borger afgerond en daarna de privatisering van deze kerncomplexen. Daarnaast gaan we ook het kerncomplex Nieuw Buinen privatiseren. De niet-kerncomplexen in Ees en Buinerveen gaan we tevens privatiseren. De plannen voor de vernieuwing van de onderwijsaccommodaties in Buinerveen / Nieuw-Buinen west,Valthermond en 2 e Exloërmond gaan we uitwerken. Het draagvlakonderzoek naar een MFA in 2 e Exloërmond wordt afgerond. Ook gaan we verder met de herschikking van maatschappelijke voorzieningen in Borger.

34

Doelstellingen Wonen en leefbaarheid Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

T1

T2

1. Woningtekort verminderen: 1.1 Daar waar mogelijk versnellen van voldoende (sociale) huur- en bestaande processen en nieuwe initiatieven koopwoningen en daarmee de t.o.v. bestaande projecten te prioriteren. betaalbare woningvoorraad vergroten. 2. Bouwen voor bepaalde 2.1 Minimaal 50 woningen realiseren in doelgroepen (ouderen, starters en Borger- Odoorn, overeenkomstig de bijzondere woonvormen). Woondeal. 2.2 We gaan binnen deze 50 woningen een gedeelte bouwen voor deze doelgroepen. 3. Kwaliteit verbeteren 3.1 Een aantal buitenplanse woningvoorraad/goed geïsoleerde omgevingsactiviteiten (BOPA) gaan we woningen. voorleggen aan de raad. Een voorbeeld zal de ontwikkeling van het Esdalcollege zijn. 4. Voorbereiden nieuw woonbeleid.

4.1 Uitvoeren woningmarktonderzoek. 4.2 Aansluiten bij nieuwe wet Volkshuisvesting. 4.3 Opstellen urgentieverordening. 4.4 Actualiseren grondbeleid.

5. Verbeteren voorzieningen sport. 5.1 Afronden privatisering kerncomplexen Nieuw-Buinen. 5.2 Afronden nieuwbouw en privatisering clubgebouw S.V. Borger en Odoorn. 5.3 Privatiseren niet-kerncomplexen voetbal. 6. Actuele voorzieningen voor het 6.1 Realiseren extra ruimte voor het basisonderwijs realiseren. onderwijs in Borger. 6.2 Verder uitwerken businesscase Buinerveen/Nieuw-Buinen -West. 6.3 Verder uitwerken businesscase De Aanloop Valthermond. 6.4 Verder uitwerken businesscase MFA/scholen 2e Exloërmond. 6.5 Herschikken van het maatschappelijk vastgoed in Borger. Toelichting 2.1 Tot en met Q4 2025 zijn meer dan 200 woningen gerealiseerd. Gemiddeld meer dan 50 woningen per jaar. 4.2 Het betreft nog steeds een wetsvoorstel. Wordt al wel op voorgesorteerd. 6.2 De raad is door middel van een raadsbrief en overdrachtsdocument over de stand van zaken geïnformeerd. 6.3 De raad is door middel van een raadsbrief en overdrachtsdocument over de stand van zaken geïnformeerd. 6.4 De raad is door middel van een raadsbrief en overdrachtsdocument over de stand van zaken geïnformeerd.

35

WEGEN EN VERKEER Ambitie Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente met een toeristisch karakter. De gemeente streeft naar behoud en ontwikkeling van aantrekkelijk, eenvoudig en karakteristiek openbaar groen dat aansluit bij de verschillende kenmerken van het zand en het veen. Woonaantrekkelijkheid en leefbaarheid zijn waarden die we willen versterken. Ook wil de gemeente over een veilig en goed onderhouden wegennet beschikken.

36

Doelstellingen Wegen en verkeer Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

T1

T2

1. Verbeteren verkeersveiligheid, 1.1 Uitvoeren van projecten binnen de leefbaarheid en bereikbaarheid. kaders van het GVVP. 1.2 Verdere ontwikkeling HUB Borger. 1.3 Inzet om samen met andere stakeholders de Nedersaksenlijn te realiseren. 2. Het beheren van de openbare 2.1 Uitvoeren van projecten op basis van ruimte op grond van de het meerjareninvesteringsprogramma. beleidsnota IBOR. Toelichting 1.1 Toelichting lopende GVVP-projecten: - Project Zuiderdiep Drouwenermond: De ontwerpfase voor het verkeerskundig ontwerp is afgerond en de benodigde juridische besluiten zijn genomen. De nutspartijen zijn bezig met het uitvoeren van hun werkzaamheden. In de loop van 2026 zijn de werkzaamheden van de nutspartijen afgerond en kan gestart worden met de gemeentelijke werkzaamheden. - Project 30 km/u-zone Zandberg: Dit project is gerealiseerd. - Projecten inrichten 30 km/u-zone Hoofdstraat Buinen en inrichten 30 km/u-zone Ees: De verkeerskundige plannen zijn opgesteld en de bewonersbijeenkomsten zijn gehouden. De technische uitwerking volgt. Jaar van uitvoering van beide projecten is afhankelijk van de definitieve kostenraming en de mate waarin (GVVP)-budget beschikbaar wordt gesteld. - Project Exloërweg Valthe (ten zuiden van Hondsrugweg): Verkeerskundige planvorming is afgerond.

Daarna heeft het project een tijdje stil gelegen, omdat de projecten Zuiderdiep Drouwenermond, 30 km/u-zone Hoofdstraat Buinen en 30 km/u-zone Ees meer prioriteit hebben. De verwachting is dat in 2026 verdere stappen m.b.t. de technische uitwerking volgen. - Investeringsimpuls verkeersveiligheid: Projecten Fietsoversteek komgrens Hoofdstraat Exloo (N34-zijde), parkeergelegenheid Schaapstreek Odoorn, parkeerplaatsen in blauwe zone Schoolstraat Exloo zijn gerealiseerd. 2.1 De uitvoering van enkele projecten lopen door in 2026.

37

OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Ambitie De weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit is in 2025 de rode draad in de werkzaamheden. Het begin 2024 door de provincie Drenthe, de twaalf inliggende gemeenten en de vier inliggende waterschappen aangegane convenant Drentse Aanpak Ondermijning is daarbij het instrument.

38

Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

1. Een gemeente Borger-Odoorn die weerbaar is tegen ondermijnende criminaliteit.

1.1 Realiseren van de in de Drentse Aanpak Ondermijning aangegeven concrete ambities. 1.2 Actieve deelname van de gemeente Borger-Odoorn aan de (sub)werkgroep(en) Drentse Aanpak Ondermijning die ten behoeve van de gezamenlijkheid van convenantpartners producten, campagnes, regelgeving en beleidsdocumenten ontwikkelen.

T1

T2

Toelichting 1.1 Door vertrek medewerkers en minimale formatieve capaciteit bij team OOV hebben we veel, maar niet alle ambities kunnen afwerken.

39

WAT HEEFT HET GEKOST? Onze leefomgeving

Begroting 2025

Realisatie 2025

Taakvelden

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Totaal

32.541

10.514

22.027

31.811

12.027

19.786

40

Onze portemonnee Thema Onze portemonnee bevat de volgende onderdelen: - Gemeentefonds; - Overzicht van incidentele baten en lasten; - Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves; - Wat heeft het gekost?

41

Ambitie Op het gebied van ICT willen we vooral inzetten op het informatieveiligheid en het voorkomen van bijvoorbeeld cyberaanvallen. Verder is de Common Ground een ontwikkeling die we nadrukkelijk blijven volgen en waar we naar verwachting op termijn in willen investeren om onze systemen veilig en werkbaar te houden. Voor wat betreft personeel blijven we inzetten op het verhogen van werkgeluk. Ook bevat deze begroting een bestedingsvoorstel om het trainee programma te verlengen, omdat we zien dat de trainees van toegevoegde waarde zijn voor onze organisatie. Waar we dat kunnen gaan we samenwerken met goed gekozen samenwerkingspartners. Ook gaan we het gemeentehuis toekomstbestendig maken door middel van renovatie en verduurzaming.

42

GEMEENTEFONDS Hieronder het geactualiseerde overzicht van het gemeentefonds in 2025. Gemeentefonds 2025 September December circulaire circulaire I: Algemene Uitkering 2025 2025 Algemene Uitkering 59.726.025 59.678.634

Verschil

Verrekening voorgaande jaren

-47.391

-

-742.071

-742.071

59.726.025

58.936.563

-789.462

Voorschoolse voorziening peuters

66.364

66.364

-

Armoedebestrijding kinderen

84.323

84.323

-

VTH Provinciale taken

74.423

74.423

-

Jeugdhulp kinderen AZC

1.629

1.629

-

Versterkingomgevingsheiligheidsdienst

4.105

4.105

-

Einde lening inburgeringsplicht

1.391

1.391

-

Extra capaciteit BOA's

33.104

33.104

-

Wet kwaliteitsborging bouw

17.237

17.237

-

-

69.463

69.463

7.062

7.062

-

270.365

270.365

-

Subtotaal onderdeel I II: Decentralisatieuitkeringen

Meerkosten Oekraïne sociaal domein Veilig wonen Uitvoeringskosten Omgevingswet Gem. antidiscriminatie voorziening

3.625

3.625

-

Alleenverdieners

42.508

42.508

-

Landelijke aanpak adreskwaliteit

2.909

2.909

-

Wet betaalbare huur

22.872

23.516

644

Openbare bibliotheken

100.000

100.000

-

Register extern veiligheidsrisico

2.485

2.485

-

Spreidingswet

32.338

32.338

-

Implementatie plateau 2

-

13.304

13.304

Ondersteuning lokale energiehulp

-

16.830

16.830

766.740

866.981

100.241

5.314.966

5.314.966

-

5.314.966

5.314.966

-

Totaal onderdeel I

59.726.025

58.936.563

-789.462

Totaal onderdeel II

766.740

866.981

100.241

Subtotaal onderdeel II III: Integratieuitkeringen Participatie Subtotaal onderdeel III Totaal per onderdeel

Totaal onderdeel III

5.314.966

5.314.966

-

Totaal I t/m III

65.807.731

65.118.510

-689.221

Ten opzichte van de begroting, die is gebaseerd op de septembercirculaire 2025, hebben we ruim € 700.000 minder ontvangen. Dit is het gevolg van de decembercirculaire 2025 en verrekeningen van het voorgaande jaar.

43

WAT HEEFT HET GEKOST? Onze portemonnee

Begroting 2025

Realisatie 2025

Taakvelden

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Totaal

23.564

90.108 -66.544

24.930

89.908

-64.976

44

Paragrafen

45

ALGEMEEN Hierna volgen de paragrafen. Deze zijn, op basis van het BBV, een verplicht onderdeel van de begroting en het jaarverslag. We geven een korte beschrijving van de verschillende paragrafen.        

Lokale heffingen Weerstandsvermogen Kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Openbaarheid Grondbeleid

Algemene lijn paragrafen De paragraaf lokale heffingen geeft een beeld van de belastingen en leges die we innen. In de paragraaf weerstandsvermogen is zichtbaar dat we reserveren om beïnvloedbare en met name ook niet beïnvloedbare risico’s te beheersen en financieel af te dekken. Onze kapitaalgoederen geven een beeld van de investeringen die we als gemeente doen en de financiële verplichtingen die we daarvoor meerjarig aangaan. De paragraaf financiering geeft inzicht in onze financiële positie. Bedrijfsvoering gaat over hoe we werken om onze doelen te behalen. De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de bijdragen van de gemeente Borger-Odoorn aan verbonden partijen. Openbaarheid gaat in op de invulling van de Wet Open Overheid. Tot slot hangt ons grondbeleid nauw samen met landelijke en lokale economische ontwikkelingen.

46

Lokale heffingen In deze paragraaf gaan we in op onze lokale heffingen voor het jaar 2025. Lokale heffingen zijn onder te verdelen in gemeentelijke belastingen, gebonden heffingen en leges. In onderstaand overzicht zijn de werkelijke opbrengsten van alle lokale heffingen naast de begrote opbrengsten gezet. De lokale heffingen lichten we in de rest van deze paragraaf per onderdeel verder toe. Lokale heffing

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=da306d15-76d9-4e02-8ed0-b7fe04474967