CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2020.pdf

RAAD: Raadsvergadering 24 juni 2021, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Jaarstukken 202025.869 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

De compensabele btw is conform de begroting geboekt en geeft geen verschillen. Nadere toelichting opbrengsten rioolheffing De totale opbrengst rioolheffing is € 36.178 hoger uitgevallen dan geraamd. Deze hogere opbrengst komt voornamelijk door een hoger ontvangen bedrag voor het variabel deel van de rioolheffing. Oorzaak hiervan is, conform de hogere opbrengst ozb 2020, een toename van de WOZ-waarde en door wijzigingen in het woningareaal. Verloop reserve riolering 2020 Het verloop van de reserve riolering is in 2020 als volgt:

70

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Reserve riolering 2020

Bedrag

Stand per 1-1-2020

156.793

-Toevoeging

72.871

- Onttrekking

0

Stand per 31-12-2020

229.664

De toevoegingen of onttrekkingen aan deze reserve betreffen verschillen die ontstaan door efficiency verschillen. Het saldo kan worden ingezet voor egalisatie van de tarieven en ook om gelijke trend te houden met de kosten en baten conform het GRP. Verloop voorziening riolering 2020 Het verloop van de voorziening riolering is in 2020 als volgt: Voorziening riolering 2020

Bedrag

Stand per 1-1-2020

666.429

- Toevoeging (onderuitputting)

104.486

- Toevoeging (overig)

2.376

- Onttrekking

-255.896

Stand per 31-12-2020

517.395

Het verschil tussen begroting en rekening ontstaat door de onderuitputting van kapitaallasten. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de voorziening. De overige mutaties betreffen de dekking van vervangingsinvesteringen 2019 en 2020. Het saldo kan worden ingezet voor vervangingsinvesteringen waardoor b.v. de toekomstige lasten voor de burger kunnen worden beperkt. Opgemerkt wordt dat van het saldo per 31-12-2020 een bedrag van € 13.175 is geoormerkt voor rioleringsprojecten die in 2020 zijn opgestart. Verloop lasten en baten Rioolheffing t.o.v. GRP Zoals eerder vermeld worden de jaarlijkse lasten van de riolering door de 100% kostendekkendheid volledig gedekt door de rioolheffing. De rioolheffing is opgebouwd uit een vast tarief per aansluiting en een variabel tarief per aansluiting. Beide heffingen bedragen afgerond 50% van het totaal van de lasten.

Toeristenbelasting Beleid In 2020 was het tarief € 1,20 per overnachting. In de Kadernota 2020 heeft uw raad een tarief van € 1,20 per overnachting vastgesteld. Voor 2022 kijken we naar de mogelijkheden van tariefdifferentiatie. Hiervoor komen we in de Kadernota 2022 met voorstellen. Opbrengst 2020 Het jaar 2020 is in verband met Covid-19 voor ondernemers in deze branche een bijzonder jaar geworden. De lockdowns in 2020 hebben deze branche veel derving van omzet en annuleringen van vakanties opgeleverd. De rijksoverheid heeft alle gemeenten middels het steunpakket hiervoor compensatie gegeven, voor onze gemeente € 300.000. Zie hiervoor Berap 2020 I. Uit het aantal werkelijke overnachtingen 2020 blijkt dat deze compensatie groter is dan de vermindering van het aantal overnachtingen als gevolg van Covid-19. Met name de campings hebben een relatief goed seizoen gedraaid. De toeristenbelasting is als gevolg van de Covid-19 compensatie per saldo € 222.000 hoger. De gevolgen van Covid-19 voor de toeristenbelasting 2021 is onzeker. Op dit moment heeft de rijksoverheid voor de derving van de toeristenbelasting 2021 (nog) geen

71

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

compensatie gegeven. Aanbevelenswaardig is dan ook om een deel van dit voordeel voor het jaar 2021 te reserveren. Zie hiervoor de paragraaf Gevolgen Covid-19. Toeristenbelasting Toeristenbelasting Totaal

Begroting Wijzigingen 2020 1.380.000 300.000 1.380.000 300.000

BERAP 2020-II 1.080.000 1.080.000

Rekening 2020 Verschil 1.302.346 222.346 1.302.346 222.346

Forensenbelasting Beleid Omdat de forensenbelasting conform de toeristenbelasting sterk is gelieerd aan recreatieve activiteiten loopt de tariefaanpassing van de forensenbelasting gelijk op met een tariefaanpassing van de toeristenbelasting. Opbrengst In de begroting is een opbrengst geraamd van € 125.000. De werkelijke opbrengst bedraagt € 132.819. Een meeropbrengst dus van € 7.819. Oorzaak van de meeropbrengst is zeer waarschijnlijk dat meer mensen hun tweede woning weer voor eigen gebruik hebben ingezet.

Woonforensenbelasting Woonforensenbelasting Totale Opbrengsten

Begroting Wijzigingen 2020 125.000 0 125.000 0

BERAP 2020-II 125.000 120.000

Rekening 2020 Verschil 132.819 7.819 132.819 7.819

Kostendekkendheid leges Inleiding Jaarlijks geven we in de begroting en jaarstukken inzicht in de kostendekkendheid van de leges. De kostendekkendheid leges wordt berekend conform regelgeving en jurisprudentie. Dit houdt onder andere in dat uitgaven voor het opstellen van beleid en uitgaven voor bezwaar- en beroepsprocedures als gevolg van regelgeving niet mogen worden meegenomen. Bij omgevingsvergunningen mogen de kosten voor handhaving, toezicht en controle met uitzondering van de eerste controle en de kosten voor milieu en sloop (uitgezonderd monumenten) eveneens niet worden meegenomen. De kostendekkendheid van de leges is per titel en hoofdstuk beoordeeld. Toerekening overhead De overhead wordt toegerekend volgens een systematiek op basis van totale lasten of een systematiek op basis van totale uren. Voor de toerekening van de overhead aan de tarieven voor de belastingen wordt het (standaard)systeem gebruikt van de totale lasten. De uitkomst is een opslagpercentage van 14,52%. Omdat de leges uit de algemene legesverordening grotendeels een directe relatie hebben met de personeelslasten door de ambtelijke inzet is gekozen voor toerekening van de overhead op basis van een opslag van het uurtarief. Hiervoor zijn de totale overheadkosten gedeeld door het aantal productieve uren op de overige taakvelden. Het opslagtarief bedraagt € 46,33.

De genoemde tarieven zijn conform de begroting 2020. Titel I Titel I betreft de algemene dienstverlening waaronder bijvoorbeeld de burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen vallen. Voor titel I geldt, dat de totale opbrengsten de totale kosten per titel niet mogen overschrijden. Een overschrijding (hogere opbrengst) van één of meerdere hoofdstukken in een titel is wel toegestaan voor zover dit wordt 72

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

gecompenseerd door onderschrijdingen op andere hoofdstukken. In vakjargon heet dat kruissubsidiëring en dat is toegestaan. We zien bij de paspoorten en ID kaarten een lagere opbrengst dan begroot. Dit is waarschijnlijk ontstaan door de Covid-19 crisis, als gevolg waarvan er veel minder gereisd is.

73

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

TITEL I Leges Nr. Algemene Dienstverlening 1 Burgerlijke Stand 2 Reisdocumenten, ID 3 Rijbewijzen 4 Verstrekking BRP 5 Bestuursstukken 6 Overige Publiekszaken 7 Leegstandswet 8 Kansspelen 9 Verkeer en vervoer 10 Diversen 11 Aansluiting en riolering Totaal

Begroting 2020 Rekening 2020 Totale Totale % Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking Kosten Opbrengst Dekking 64.296 23.783 37% 55.971 20.696 37% 123.519 75.000 61% 122.983 30.044 24% 163.986 82.502 50% 159.118 94.955 60% 100.873 4.820 5% 101.173 5.765 6% 5.760 750 13% 5.819 750 13% 21.189 6.631 31% 21.713 4.012 18% 5.169 1.639 32% 5.169 2.069 40% 2.400 630 26% 2.400 258 11% 34.063 10.522 31% 34.103 10.635 31% 31.981 5.956 19% 31.981 6.018 19% 590 590 100% 3.207 3.207 100% 553.827

212.823

38% 543.637

178.409

33%

Titel II Titel II betreft de dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving (omgevingsvergunning). Vanaf 2014 is er een aparte legesverordening omgevingsvergunning. Ook binnen deze legesverordening omgevingsvergunning is kruissubsidiëring toegestaan. Om kleine bouwplannen haalbaar en betaalbaar te houden is er met name sprake van kruissubsidiëring tussen de grote en kleine bouwplannen. Het loslaten van deze kruissubsidiëring leidt tot onaanvaardbaar hoge tarieven voor de kleine bouwplannen. De opbrengsten op de bouwleges vallen iets hoger uit dan begroot. TITEL II Leges Nr. Fysieke leefomgeving 1 Kosten taakveld(en) 2 Inkomsten (excl. Heffingen) Netto kosten 4 Toe te rekenen overhead 5 Toe te rekenen BTW 6 Opbrengst heffingen Totaal

Begroting 2020 Rekening 2020 Totale Totale % Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking Kosten Opbrengst Dekking 364.039 303.088 0 0 364.039 303.088 222.708 222.708 18.272 9.215 518.068 86% 525.719 98% 605.019 518.068 535.011 525.719

Titel III Titel III betreft de dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn. Hier is een overschrijding (opbrengst hoger dan kosten) per hoofdstuk niet toegestaan. Titel III Leges Nr. Europese Dienstenrichtlijn 1 Horeca 2 Organiseren evenementen 3 Prostitutiebedrijven Totaal

Begroting 2020 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 7.460 2.950 40% 373 5 1% 0 0 7.833 2.955

74

Rekening 2020 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 6.740 2.950 44% 337 5 1% 0 0 7.077 2.955

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Begroting 2020 Rekening 2020 Totale Totale % Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking Kosten Opbrengst Dekking 369.293 155.296 42% 354.109 141.900 40%

Leges Nr. Verordening Lijkbezorging 1 Lijkbezorgingsrechten (incl. o'houd begr.plaats) Totaal 369.293

Leges Nr. Verordening Marktgelden 1 Marktgelden Totaal

155.296

354.109

141.900

Begroting 2020 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 10.669 7.516 70%

Rekening 2020 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 10.388 7.402 71%

10.669

10.388

75

7.516

7.402

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Weerstandsvermogen en Risicomanagement In deze paragraaf, waarin rekening is gehouden met de in het voorjaar 2019 vastgestelde nota Reserves en Voorzieningen, geven wij u over 2020 een beeld van de financiële positie van de gemeente. Het is niet eenvoudig om te bepalen hoe goed of slecht een gemeente er financieel voorstaat. Of een hoge schuld nadelig is voor de financiële positie hangt er bijvoorbeeld vanaf welke bezittingen er tegenover de schulden staan, en hoe hoog de opbrengsten zijn waarmee rente en aflossing kunnen worden betaald. Kortom de financiële positie van een gemeente is niet in één kengetal uit te drukken, maar door naar een aantal belangrijke financiële kengetallen gezamenlijk te kijken kan er wel een uitspraak worden gedaan over de financiële positie van de gemeente. Op basis van de uitkomsten van een aantal belangrijke financiële kengetallen hebben wij, conform onze begroting 2020, het volgende vastgesteld: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Onze weerstandsratio is uitstekend Onze schuldpositie ligt in de veilige zone Onze vermogenspositie is voldoende Onze grondexploitatie ligt in de veilige zone Onze structurele begrotingsruimte is toereikend Onze belastingcapaciteit is hoog in vergelijking met andere gemeenten

Op basis van het bovenstaande komen wij tot de conclusie dat er sprake is van een gezonde financiële positie. De belastingcapaciteit is echter wel hoog in vergelijking met andere gemeenten.

Weerstandsvermogen en risico's We onderscheiden twee soorten risico’s. Risico’s die voorzienbaar zijn en risico’s die niet zijn te voorzien. Voor risico’s die we voorzien en dus zijn te beheersen hebben wij bestemmingsreserves en voorzieningen gevormd. Voor de onvoorziene risico’s kijken we naar ons weerstandsvermogen. Wij geven hierbij antwoord op de vraag in hoeverre onze gemeente in staat is de niet in de begroting geraamde risico’s te kunnen opvangen. Dit doen we door een inventarisatie te maken van de niet geraamde risico’s en het berekenen van ons weerstandsvermogen. Door ons weerstandsvermogen af te zetten tegen de niet geraamde risico’s kan een oordeel worden gegeven over de omvang van ons weerstandsvermogen. De gemeente past de volgende maatregelen toe om het weerstandsvermogen minimaal in stand te houden en de risico’s te beperken. • Incidentele meevallers aanwenden of reserveren voor verwachte kosten. • Kort geld lenen in plaats van lang geld als wordt verwacht dat de rente op kapitaalmarkt (lange rente) hoger blijft dan op de geldmarkt (korte rente). Hierbij houden we wel rekening met de grenzen volgens de kasgeldlimiet. • Geen eigen personeelskosten toerekenen aan projecten en investeringen. • Het behoedzaam ramen van een (accres)verhoging van het gemeentefonds door in de meerjarenbegroting een lagere uitkering te ramen van 5 (accres)punten per jaar.

• Een sluitende begroting en zo mogelijk ook een sluitende meerjarenbegroting presenteren, ook in tijden van bezuinigingen. • Het uitgangspunt hanteren om taken zo mogelijk binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde budgetten uit te voeren. • Het opnemen van budgetruimte in de begroting voor nieuw beleid. • Het controleren en verbeteren van de meest kritische processen in de organisatie op basis van een controleplan.

76

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Inventarisatie weerstandsvermogen Onderstaand zijn in een tabel de onderdelen benoemd die tot ons weerstandsvermogen mogen worden gerekend. De omvang van ons weerstandsvermogen is aanvullend beïnvloed door vaststelling van de nota Reserves en Voorzieningen in 2019. Hierbij is ook rekening gehouden met het feit dat de omvang van de stille reserves alleen mogen worden betrokken voor de incidentele risico’s. We hebben in deze begroting het weerstandsvermogen gesplitst in een structurele en een incidentele weerstandscapaciteit. Op deze manier kunnen we de structurele weerstandscapaciteit vergelijken met de structurele risico’s en de incidentele weerstandscapaciteit met de incidentele risico’s. Weerstandsvermogen

Begr. 1-1-2020 Rek. 31-12-2020

1. Weerstandsdeel Algemene Reserve (WAR)

10.011.078

10.817.987

2. VAR

1.768.966

1.845.728

3. Bufferreserve gronden

1.674.743

2.108.935

0

0

Totaal als str. Weerst.capaciteit

13.454.787

14.772.650

5. Stille reserves

11.000.000

11.000.000

Totaal als inc. Weerst.capaciteit

11.000.000

11.000.000

4. Onbenutte belastingcapaciteit

Toelichting Weerstandscapaciteit Uit de tabel blijkt, dat het structurele weerstandsvermogen uit de jaarrekening per 31-12-2020 met circa € 1.300.000 is toegenomen ten opzichte van de begroting per 1-1-2020. Het incidentele weerstandsvermogen wijkt niet af. De stille reserves zijn reserves die aan het zicht zijn onttrokken maar nog wel een waarde kunnen vertegenwoordigen. Voorbeelden zijn activa als gebouwen of vervoermiddelen, die al volledig zijn afgeschreven maar nog wel een waarde hebben. Een ander voorbeeld is ons aandelenbezit van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). De huidige waarde hiervan is fors hoger dan de op de balans verantwoorde aankoopwaarde. Ook gronden kunnen een hogere werkelijke waarde hebben dan op de balans staat. Conform vorig jaar worden de stille reserves geschat op € 11 miljoen. Dit betreft voor gronden € 5 miljoen en voor de aandelen BNG € 6 miljoen. De provincie heeft ons als toezichthouder geadviseerd het totaalbedrag van de stille reserves alleen te betrekken bij de berekening van de weerstandscapaciteit van de incidentele risico’s.

Risico’s Hierna is een overzicht gegeven van de niet geraamde risico’s. Per onderdeel is een bedrag ingeschat voor het risico dat zich kan voordoen. Dit bedrag wordt vervolgens vermenigvuldigd met de kans dat het risico zich voordoet (zeer klein =10%, klein = 30%, gemiddeld = 50%). Als de kans groter is dan 50% wordt hiervoor een bedrag in de begroting geraamd. Verder is er een uitsplitsing gemaakt in een incidenteel of structureel risico. Een risico wordt als incidenteel gezien als wordt ingeschat dat het risico zich maximaal 1 x per 4 jaar kan voordoen en als structureel als het risico vaker dan 1 x per 4 jaar wordt ingeschat.

77

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Omschrijving Gronden bij de gemeente Vastgoed 3D's Sociaal Domein Gemeenschappelijke Regelingen Accres Gemeentefonds Grondexploitatie grondbedrijf Verlofstuwmeer Btw-compensatiefonds Leningen BBZ Verzekeringen Juridische procedures Garantieverplichtingen Rente Bodemsanering Planschade Totaal

Bedrag 3.400.000 2.000.000 1.500.000 925.000

Kans 50% 50% 50% 50%

2.500.000 420.000 200.000 200.000 150.000 200.000 200.000 250.000 150.000 100.000 100.000 12.295.000

50% 50% 50% 50% 50% 30% 50% 10% 30% 30% 30%

Incidenteel

Structureel 1.700.000 1.000.000 750.000 462.500

Risicobedrag 1.700.000 1.000.000 750.000 462.500

1.250.000 210.000

1.250.000 210.000 100.000 100.000 75.000 60.000 100.000 25.000 45.000 30.000 30.000 5.937.500

100.000 100.000 75.000 60.000 100.000 25.000 45.000 30.000 30.000 290.000

5.647.500

De risico’s zijn bij het samenstellen van de Begroting 2021 geactualiseerd en wijken in deze jaarrekening 2020 niet af. Voor een nadere toelichting van deze risico’s wordt verwezen naar de Begroting 2021. Daarnaast zou de Covid-19 crisis voor aanvullende risico's kunnen zorgen. Te denken valt aan een groter risico op incidentele uitgaven of het niet ontvangen van vorderingen. Cijfermatig is er in het overzicht van de niet geraamde risico's geen post voor Covid-19 opgenomen. Er wordt namelijk voorgesteld om een substantieel deel van de van het Rijk ontvangen Covid-19 bijdragen, voor zover nog niet besteed, te reserveren in een afzonderlijke Covid-19 reserve. Voor een uitgebreid overzicht van de tot nu toe bekende Covid-19 kosten en de voorgestelde reservering wordt naar de afzonderlijke paragraaf Gevolgen Covid-19 verwezen.

Berekening weerstandsratio Jaarlijks wordt de ratio berekend om uitdrukking te kunnen geven hoe onze gemeente er financieel voorstaat. Hierbij wordt ons weerstandsvermogen afgezet tegen de risico’s. In onderstaande tabel zijn de scores hiervoor aangeduid. Uitkomst Ratio groter dan 2,0 tussen 1,4 en 2,0 tussen 1,0 en 1,4 tussen 0,8 en 1,0 tussen 0,6 en 0,8 lager dan 0,6

Aanduiding Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Zeer Onvoldoende

In onderstaande tabel is in het bovenste deel de uitkomst van onze structurele weerstand in de eerder toegelichte ratio weergegeven en de incidentele weerstand is weergegeven in een bedrag als restant ruimte van de weerstand.

78

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Ratioberekening

Rek.

Rek.

Rek.

Struct. en Incident.

2018

2019

2020

Weerst.cap. Struct.

7.997.716

13.714.296

14.772.650

Risico's structureel

4.047.500

4.407.500

5.647.500

1,98

3,11

2,62

Weerst.cap. Incid.

11.000.000

11.000.000

11.000.000

Risico's incidenteel

405.000

355.000

290.000

Weerst. Ratio Struct.

Weerstandsruimte Inc. 10.595.000 10.645.000 10.710.000 Toelichting uitkomsten weerstand structureel en incidenteel De structurele weerstandsratio is in de Rekening 2020 ten opzichte van de ratio in de Rekening 2019 afgenomen met 0,49 tot 2,62 maar kwalificeert nog als uitstekend. De afname is vooral het gevolg van een hogere inschatting van de structurele risico's. De relatief forse toename in de Rekening 2019 was het gevolg van de nota reserves en voorzieningen op grond waarvan diverse bestemmingsreserves zijn opgeheven en overgeheveld naar de WAR.

Verplichte kengetallen Om een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente zijn naast de berekening van het weerstandsvermogen de volgende belangrijke financiële kengetallen berekend. Financiële kengetallen. - De weerstandsratio; - De schuldquote; - De solvabiliteitsratio (vermogenspositie); - De grondexploitatie; - De structurele exploitatieruimte; - De belastingcapaciteit; Verhouding kengetallen in relatie tot de financiële positie De provincie heeft een indeling gemaakt met een normering van deze kengetallen. Deze provinciale signaleringswaarden zijn ingedeeld in categorie A, B en C waarbij A het minst risicovol is en categorie C het meest risicovol. Normen

A

B

C

weerstandsratio

> 1,4

1,4 - 0,8

< 0,8

netto schuldquote

< 90

90 - 130

> 130

netto schuldquote gecorrigeerd

< 90

90 - 130

> 130

solvabiliteitsratio

> 50

20 - 50

< 20

grondexploitatie

< 20

20 -35

< 35

structurele exploitatieruimte

>0

0

<0

belastingcapaciteit

< 95

95 -105

> 105

79

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Onderstaand zijn de uitkomsten vermeld van de voorgeschreven kengetallen. Jaarverslag

2020

Kengetallen

Verloop van de kengetallen Verslag 2019 Begroting 2020 Verslag 2020 Cat.

weerstandsratio

3,11

3,05

2,62

A

netto schuldquote

55%

65%

44%

A

netto schuldquote gecorrigeerd

50%

60%

39%

A

solvabiliteitsratio

29%

26%

32%

B

grondexploitatie

5%

6%

3%

A

structurele exploitatieruimte

3%

1%

2%

A

belastingcapaciteit

110%

111%

119%

C

Toelichting kengetallen De schuldquote wordt berekend door de netto schuld te delen door het totaal van de baten. De solvabiliteitsratio wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. De solvabiliteitsratio geeft aan welk deel van de bezittingen van de gemeente (activa) gefinancierd worden met eigen vermogen (onze reserves). Het kengetal van de Grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde van de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie worden bij elkaar opgeteld en vervolgens uitgedrukt in verhouding tot de totale gemeentelijke baten. Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan welke reële structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te kunnen dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten (ozb, afval en riolering) van een meerpersoonshuishouden in jaar T (2020) te vergelijken met het landelijk gemiddelde van jaar T-1 (2019).

80

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Kapitaalgoederen Algemeen In deze paragraaf wordt het beleidskader over het onderhoud van kapitaalgoederen zoals onder andere wegen, groen, riolering en gebouwen gegeven. En daarnaast een dwarsdoorsnede van de begroting. Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen komen immers op diverse beleidsvelden voor. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen is een belangrijk deel van de begroting gemoeid. Een goed overzicht is daarom belangrijk om inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente.

Vastgoed & Geld In 2020 is een totaal bedrag van € 266.500 beschikbaar voor het uitvoeren van extra onderhoudsprojecten. Ieder jaar wordt de raming verhoogd met € 50.000. Vanaf de begroting 2019 is het totaal budget Vastgoed & Geld gesplitst in een deel wegen, een deel groen en een deel gebouwen. De volgende bedragen waren beschikbaar in 2020: Omschrijving Wegen 50 % Groen 30 % Gebouwen 20 % Totaal

2020 € 75.000 € 14.900 € 76.600 € 266.500

Voor het onderhoud van wegen is het bedrag in de beheersbegroting onvoldoende. Door de gemeenteraad is tot en met 2023 € 1 miljoen extra beschikbaar gesteld. De kapitaallasten van € 75.000 worden gedekt uit het budget Vastgoed & Geld, deel wegen. Het incidentele deel van het budget Vastgoed & Geld van wegen dat in 2020 resteerde, is ingezet voor de bezuiniging (Zie Kadernota 2020). In de subparagraaf groen noemen we de projecten die zijn uitgevoerd met het beschikbare middelen voor groen. Het budget voor gebouwen is ingezet voor de uitvoering van het onderhoud op grond van de opgestelde meerjarenonderhoudsprogramma (MJOP's) voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen.

Wegen Het wegenonderhoud is onderverdeeld in klein onderhoud en groot onderhoud. Onder klein onderhoud wordt verstaan: het aanbrengen van slijtlagen, het dichten van kleine gaten en het aanpakken van voorkomende calamiteiten. De grootschalige onderhoudsprojecten vallen onder het groot onderhoud en staan op de meerjarenplanning. Deze meerjarenplanning geeft een technisch en financieel beeld van de onderhoudsprojecten voor de komende drie jaar. In het voorjaar van 2020 is de meerjarenplanning opnieuw vastgesteld door het college en ter informatie aangeboden aan de raad. Daarnaast is een keuze gemaakt van de uit te voeren werken in 2020. In 2020 zijn de volgende wegenprojecten opgestart:

81

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Financiën Begroot

Werkelijk

Status 31-12-2020

Renovatie halfverharde paden

35.000

28.900

Afgerond

Aanpassing Nieuwe Dijk (fietsroute LOFAR)

15.000

Bijdrage wegen parkeerplaats ijsbaan Buinen

23.000

26.773

Afgerond

Bijdrage wegen parkeerplaats voetbalver. Buinen

10.000

10.000

Afgerond

138.000

136.498

Afgerond

Bijdrage gemeente versterking wegen windmolens

35.000

0

Afgerond (2)

Parkeerstroken Zuiderdiep (Dr. Mondenweg - gemgrens)

60.000

69.574

Afgerond

Gasselterstraat (Spoorstraat - Lemenweg), 2 wegvakken

285.000

221.089

In uitvoering

Noorderdiep (Molenln - Drentse Mondenweg) Nw Buinen

209.750

6.012 In voorbereiding(3)

Vetstukkermond 2e Valthermond

28.000

23.271

Afgerond

72e Laan Valthermond

58.000

58.000

Afgerond

Dreef (Vrijheidslaan - Valtherblokken) Valthermond

405.000

248.380

Afgerond

Valtherblokken-noord (Hondsrugweg - asfalt) Valthermond

185.000

141.312

In uitvoering

Zuiderdiep (Dr. Mondenweg - Kavelingen) Vmond, voorb.

250.000

45.458

In uitvoering (4)

Klijnstraat (parallelweg) Klijndijk

10.500

4.825

Afgerond

Manrohwijk (gedeelte klinkers) Odoornerveen

65.000

62.298

Afgerond

Verbeteren trottoirs algemeen

20.000

24.621

Afgerond

Bijdrage riolering Brinkstraat/Gang/Bloemdijk e.o. Borger

35.000

0

In uitvoering (4)

Project

Herstraten Noorderdiep 2e Exloërmond

Totaal opgestarte projecten

0 In voorbereiding(1)

1.867.250 1.107.011

(1) Uitgesteld in afwachting van realisatie fietspaden LOFAR-gebied (2) Financiële afwikkeling met Ventolines volgt (3) Uitvoering van dit project is doorgeschoven naar 2021 i.v.m. Covid-19 (4) Betreft een meerjarig project. Project ligt op schema. Verklaring grotere voor- en nadelen afgeronde projecten: Het voordeel op het project Dreef (Vrijheidslaan-Valtherblokken) Valthermond ontstaat op de kostenposten asfalt en bermen. Op asfalt kon een aanbestedingsvoordeel (lagere asfaltprijzen) worden ingeboekt. Verder bleek uit de digitale (3d) meting, uitgevoerd bij de detailvoorbereiding, dat er minder asfalt nodig was dan geraamd. Aangezien het hier om tonnen asfalt gaat, leidt dit gelijk tot een behoorlijke reductie in de kosten. Uit de digitale (3d) meting bleek ook dat de berm vlakker lag dan vooraf aangenomen. Hierdoor was binnen het project bijna voldoende grond om de bermen goed af te werken. Er is maar een beperkte hoeveelheid aangevoerd. Extra financiering wegenonderhoud Op basis van kengetallen is jaarlijks ca. € 2.100.000 nodig voor het onderhoud van de verhardingen. In de beheerbegroting is een structureel bedrag van € 1.148.544 beschikbaar (groot en klein onderhoud samen). De gemeenteraad heeft besloten voor de jaren 2018 tot en met 2023 dit bedrag jaarlijks met € 1.000.000 te verhogen.

Hiermee kunnen we de onderhoudsachterstanden de komende jaren tot staan brengen en – met meevallende aanbestedingen – naar verwachting verder inlopen. Bij projecten waar ook de riolering wordt verbeterd, wordt het budget van de wegaanpassing in het GRP ondergebracht. In 2020 zijn weggedeelten van de Brinkstraat, De Gang, Bloemdijk, en de Slieten in Borger herbestraat in verband met rioleringswerkzaamheden.

82

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Speerpunten onderhoud 2020 1. Inzet extra één miljoen Voor 2020 heeft de raad 1 miljoen euro extra vrijgemaakt voor wegenonderhoud. Hiermee zijn de volgende projecten (extra) gerealiseerd: - Herstraten Gasselterstraat (Spoorstraat - Lemenweg) Bronnegerveen - Dreef (Vrijheidslaan - Valtherblokken) 2e Exloërmond - Valtherblokken-noord (Hondsrugweg - overgang asfalt nabij de Dreef) Valthermond - Herstraten parkeerstrook Zuiderdiep (Dr. Mondenweg - gemeentegrens) 2e Exloërmond Conform het raadsbesluit dient 40% van het extra wegengeld geïnvesteerd te worden in plattelandswegen. In 2020 is ruim meer geïnvesteerd, omdat door de geplande omvangrijke reconstructie van het Zuiderdiep in Valthermond (Dr. Mondenweg - Kavelingen) in 2021 geen investering in plattelandswegen wordt gedaan. De keuze voor de projecten (Dreef en Valtherblokken-noord) is afgestemd met LTO, Cumela en het Recreatieschap Drenthe. 2.

Zuiderdiep Valthermond (Drentse Mondenweg – Kavelingen) Uitvoering van de reconstructie staat gepland voor 2021. Dit behelst de vernieuwing van het totale wegprofiel (weg, voetpad, parkeerstrook en groen). In 2020 hebben de nutsbedrijven hun kabels en leidingen vervangen en is het plan civieltechnisch voorbereid. De aanwonenden zijn door meerdere (digitale) informatieavonden betrokken bij de invulling.

Openbare verlichting Vervanging van de openbare verlichting vindt zo mogelijk plaats bij reconstructiewerkzaamheden aan de weg en is vastgelegd in het gemeentelijke verlichtingsplan. De financiering hiervan is geregeld in de exploitatiebegroting. Vanaf 2019 is structureel € 225.000 beschikbaar voor verbetering van de openbare verlichting. Het gaat om een kostendekkende financiering tot 2027. De volgende projecten zijn in 2020 opgepakt. Project

Begroot Werkelijk

Status 31-122020

VerLEDden buitengebied 4e fase

150.000

In uitvoering (1)

Noorderdiep (Molenlaan - Dr. Mondenweg) Nw Buinen

23.950

72e Laan Valthermond

6.500

1.503

Afgerond

Noorderdiep 2e Exloermond

44.500

32.642

Afgerond

224.950

183.252

Totaal opgestarte projecten

149.107

0 In voorbereiding (2)

(1) Uitvoering is gestart in 2020 en wordt in het voorjaar van 2021 afgerond. (2) Uitgesteld vanwege de vertraging van het civiele project. Verduurzaming openbare verlichting In 2019 is de gemeenteraad akkoord gegaan met de verduurzaming van de openbare verlichtingsinstallatie in de komende 6 jaar. Dit betekent het ombouwen van alle energie onzuinige (niet PL) verlichting naar LED. De volgende projecten zijn in 2020 opgepakt: Project Uitfaseren TLM en gedeeltelijk de TLD armaturen (180 stuks) VerLEDden armaturen Hunzedal Borger

83

Per 31-12-2020 In uitvoering (1) Afgerond

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Groen Gemeentelijk bezit tabel III.C.5 Gemeentelijk groen Omschrijving

Eenheid

Aantal 2020

Bos en bosplantsoen Heesters, vaste planten en hagen

m2

3.179.718

m2

109.059

Gras, gazon en bermen

m2

4.660.188

Sportvelden (25*8500)

m2

212.500

Bermsloten en schouwsloten m1 Vijvers en natuurvriendelijke oevers m2

500.812

Volkstuinen

m2

22.471

In gebruik gegeven grond

m2

418.950

Laanbomen

st

42.208

196.077

opmerking: - inclusief groen op sportparken, begraafplaatsen en rond scholen Beleid Het integraal groenbeleid is in 2006 vastgesteld. Hierbij is de groenbeleidsvisie ‘Onze groene ruimte’ een groenvisie op hoofdlijnen en de visie ‘Groen moet je doen’ een uitwerking van deze hoofdlijnen per groenbeleidsthema. Beide visies zijn nog actueel, met uitzondering van de benodigde financiën en het onderhoudsniveau. Het beleidsstuk Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) is op 4 februari 2021 gepresenteerd aan de raad. Hierin zijn keuzes voorgelegd over het onderhoudsniveau en de benodigde financiën. De verwachting is dat de raad in het voorjaar van 2021 beleidskeuzes maakt. Beheer en onderhoud In 2006 was het onderhoudsniveau vastgesteld op niveau B van het CROW; vanaf 2013 is dit bijgesteld naar een onderhoudsniveau dat uitgaat van niveau C. Het groenonderhoud wordt voor het grootste gedeelte uitgevoerd in eigen beheer. Een deel wordt uitbesteed aan de werkvoorzieningsschappen. Voor het thema bermen is het bermbeheerplan in 2005 door het college vastgesteld en in 2015 herzien en aangepast. Voor het thema landschappelijke elementen is het bosbeheerplan in 2008 vastgesteld, in het tweede kwartaal van 2021 wordt een nieuwe bosvisie gepresenteerd. In 2020 is budget beschikbaar gesteld om een nieuwe bomenvisie op te stellen. Vanaf het tweede kwartaal in 2021 wordt hiermee begonnen.

Achterstallig groenonderhoud en renovatie Boomveiligheidscontroles in 2015 toonden aan dat er sprake was van achterstallig onderhoud. In 2016 is daarom gestart met planmatig onderhoud van bomen voor een veilig boombestand. In 2020 heeft BORG 3984 bomen gesnoeid. Om de achterstand weg te werken moeten er nog 9753 bomen worden gesnoeid. In 2021 wordt het achterstallig onderhoud weggewerkt door naast de inzet van BORG, budgetten slim te combineren en een deel van het werk uit te besteden. Jaarlijks worden projecten op de meerjarenplanning REAL geplaatst waarvan de technische staat van het groen zodanig is dat plantsoenen en bomen (boombestanden) gerenoveerd of vervangen moeten worden. De meerjarenplanning REAL groen wordt

84

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

jaarlijks, gelijktijdig met planningen van wegen en riolering, vastgesteld door het college en ter info aan de gemeenteraad aangeboden. Financiën Het onderhoud groen heeft een overschrijding o.a. op de bestrijding van de Eikenprocessierups en onderhoud bos- en natuurterrein. Voor groen zijn in 2020 diverse projecten in uitvoering genomen. Project

Krediet

Rekening

Opstellen algemeen beleid groen Opstellen bomenvisie Beregeninginstallatie Borger/Valthermond Renovatie groen 72e laan Groen fietspad Zuiderdiep Tweede Exloërmond

€ 25.000 € 20.000 € 48.000 € 55.000 € 19.000

0 0 € 8.288 € 22.047 € 14.000

Status 31-12-2020 Voorbereiding Voorbereiding Onderhanden Onderhanden Onderhanden

Begraafplaatsen Beleid Voor de begraafplaatsen is in maart 2008 de visie begraafplaatsen Ruimte voor de laatste rustplaats vastgesteld. Dit beleid is nader uitgewerkt in een ruimtelijke Inrichtingsvisie begraafplaatsen Borger-Odoorn voor alle acht begraafplaatsen. Beide visies zijn nog actueel. tabel III.C.6 Kengetallen Omschrijving Overledenen Begraafplaatsen Begrafenissen Bijzettingen urnen

Aantal 2018 255 8 66 24

Aantal 2019 262 8 58 24

Aantal 2020 278 8 52 27

Beheer en onderhoud Voor begraafplaatsen is het onderhoudsniveau voor groen vastgesteld op niveau A conform het CROW. Voor gebouwen op de begraafplaatsen is dit vastgesteld op conditieniveau 2 (goed niveau). Project achterstallig onderhoud en renovatie In 2019 zijn op de begraafplaats in Odoorn graven zonder gedenktekens geruimd. Er is voldoende budget aanwezig voor de volgende bovengrondse ruimingsactie, maar niet voldoende om alle graven ondergronds ook te ruimen. In 2020 is gewisseld van projectleider en zijn besteksvoorbereidingen opgestart. Momenteel wordt onderzocht waar ondergronds ruimen noodzakelijk is, hierbij word rekening gehouden met de benodigde restcapaciteit op de begraafplaatsen. Het project wordt in 2021 verder in uitvoering gebracht en in 2022 afgerond. Waar mogelijk worden de ruimingswerkzaamheden gecombineerd met de renovatiewerkzaamheden. Financiën Het totale budget voor begraven excl. de inkomsten uit grafrechten en de vergoedingen onderhoud graven bedroeg in 2020 € 380.589. Voor derden leveranties is een bedrag opgenomen van € 74.591. Er is binnen de begroting gewerkt.

85

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Sportvelden Beleidskader In 2010 is de sport en beweegnota Sport zet in beweging vastgesteld. Hierin is op hoofdlijnen aangegeven welke kant we als gemeente uit willen met voetbal. In de beleidsnotitie Leefgebied en sport uit 2014 zijn kaders aangegeven hoe de gemeente omgaat met (met name de accommodaties van) voetbal en tennis. Beide nota’s zijn nog actueel. tabel III.C.7 Kengetallen Omschrijving Sportparken Wedstrijdvelden Trainingsvelden

Aantal 10 16,5 8,5

Beheer en onderhoud In 2018 is een bestek voor alle (groot) onderhoudswerkzaamheden aan de sportvelden opgesteld en aanbesteed. De kwaliteitseis voor de sportvelden is dat zij moeten voldoen aan de KNVB-norm. De eigen dienst onderhoudt de singels en bomen op en rondom de sportvelden. De verenigingen zorgen zelf voor klein onderhoud, zoals het speelklaar maken van de velden, belijning aanbrengen, zwerfafval verwijderen, afvalbakken legen, overhangend groen terugsnoeien etc. Daarnaast wordt door een aantal verenigingen boventallige sportvelden die zij willen blijven gebruiken, zelf onderhouden. Deze boventallige velden zijn in 2014 uit het gemeentelijk onderhoud genomen. Alle sportvelden (bestek en boventallig) worden regelmatig gecontroleerd op de KNVB-norm. Een keer in de drie jaar wordt de kwaliteit bepaald door ISA-sport, waarbij de sportvelden worden beoordeeld op bodem, waterhuishouding, vlakheid en grasbestand. Hiervan wordt een kwaliteitszorgrapportage per veld opgesteld, waarin een onderhoudsen bemestingsadvies per veld wordt gegeven. 2020 De zomer van 2020 was wederom droog. Dit heeft een kostenverhogend effect gehad omdat er meer beregend moest worden en droogteschade hersteld moest worden. Financiën Voor het uitbesteden van de onderhoudswerkzaamheden aan de sportvelden is een budget begroot van € 135.203.

Daarnaast is er nog een budget begroot van € 9.226 voor de kosten van bemesting e.d. Vanwege extra uitgaven op bemesting, beregening en herstel droogteschade was er een budgetoverschrijding.

Speeltuinen Beleidskader In april 2008 is de nota speelruimtebeleid Ruimte voor jou vastgesteld. In deze nota zijn de hoofdlijnen bepaald voor het spelen en ontmoeten. Om uitvoering te kunnen geven aan de nota is het uitvoeringsplan Ruimte voor jou 2010-2017 op- en vastgesteld in 2010. Deze nota’s staan op de nominatie om te worden geactualiseerd. tabel III.C.8 Kengetallen Omschrijving Speeltoestellen Locaties, beheer verenigingen Locaties, beheer gemeente Locaties, MFA openbare pleinen

Aantal 2020 309 39 11 2

86

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

De zwembaden (3 locaties, 29 toestellen) zijn nu buiten de cijfers gelaten. Deze worden door een BV beheerd en zijn niet openbaar toegankelijk. Beheer en onderhoud Nieuwe en bestaande buitenruimtes moeten voldoen aan het warenwetbesluit attractie en speeltoestellen (WAS). Beheer en onderhoud wordt zoveel mogelijk door bewoners op eigen kracht uitgevoerd. Er zijn 52 speellocaties, 39 hiervan worden door 29 speeltuinverenigingen beheerd. Met deze beheerders zijn overeenkomsten afgesloten. De gemeente heeft hierbij een adviserende, ondersteunende (financieel) en controlerende rol. De overige locaties worden door de stichting of gemeente onderhouden. In 2020 zijn de toestellen in een nieuw beheersysteem ABSweb geplaatst, hiermee kunnen de speeltuinverenigingen eenvoudig een logboekregistratie uitvoeren. Onderhoud en renovatie Bij speeltuinen is in beperkte mate achterstallig onderhoud geconstateerd. Dit leidt niet tot gevaarlijke situaties, maar behoeft wel de aandacht. Renovatie van toestellen wordt door de beheerders in overleg met de gemeente uitgevoerd. De gemeente stelt hiervoor 75% subsidie beschikbaar. De speeltuinen in Klijndijk en Odoorn (Oosterveld) zijn in 2020 geheel gerenoveerd. In vijf andere speeltuinen zijn toestellen vervangen en ondergronden gerenoveerd. Financiën Het totale budget voor speeltuinen bedraagt € 68.722.

Dit budget is op dit moment voldoende om de toestellen goed te onderhouden en veiligheid te garanderen. Er moeten de komende 5-10 jaar veel toestellen vervangen worden gezien de leeftijd, het is nog onduidelijk of deze vervangingspiek is op te vangen binnen de huidige budgetten. Er was vanuit het uitvoeringsplan jaarlijks € 20.000 beschikbaar gesteld voor nieuwe initiatieven. Dit budget is er vanaf 2016 niet meer. Dit betekent dat er geen financiële ruimte is voor nieuwe speellocaties behalve in uitbreidingsplannen. Daarvoor is budget in de exploitatieopzet meegenomen. Voor het onderhoud van nieuwe speellocaties is geen structureel budget gereserveerd.

Riolering Onderhoudsniveau Riolering wordt 30 jaar na aanleg voor het eerst middels een video-inspectie geïnspecteerd. Vervolgens wordt de inspectie om de 10 jaar herhaald. De inspecties worden gecombineerd met het reinigen van de riolering. Op basis van de inspectie wordt het onderhouds- en vervangingsprogramma opgezet. Het klein onderhoud bestaat uit het oplossen van doorstekende inlaten, het frezen van ingegroeide wortels en het repareren van kleine scheuren en lekken. Het groot onderhoud bestaat uit vervangingswerkzaamheden of relining van bestaande leidingen. Deze projecten vindt u terug op de meerjarenplanning REAL. Op deze lijst zijn de projecten met ramingen voor de komende drie jaar opgenomen. Bij rioolvervanging gaat de voorkeur uit naar een gecombineerde aanpak met de bovengrondse inrichting. Functiegericht beheer In 2020 is de omschakeling naar het functiegericht beheer opgestart. Bij functiegericht beheer wordt naar de functie van de riolering gekeken en naar de gevolgen van het falen van de riolering. Afhankelijk van de classificatie van de functie van de riolering worden er constructieve eisen gesteld aan de riolering. Als de vervangingseisen grotendeels lager worden dan zal de levensduur van de riolering toenemen. Het streven is eind 2021 het functiegericht beheer volledig te hebben geïmplementeerd.

87

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

In onderstaande tabel zijn verschillende eenheden die betrekking hebben op riolering opgenomen.

Omschrijving Vrijverval riolering Drukriool (vrijvervalleidingen) Persriolering Rioolgemalen Minigemalen (buitengebied) Bergbezinkbassin Overstorten gemengde stelsel Huisaansluitingen (cf. rioolheffing) Straatkolken Iba's Infiltratievoorzieningen

Eenh eid km km km st st st st st st st st

Aantal 240 22 121 32 473 1 44 12.750 11.125 92 700

Beleidskader Het Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) 2016-2020 is in 2015 vastgesteld. Hierin is een meerjarenplanning voor het onderhoud en de vervanging van het riool opgenomen en wordt tevens beschreven hoe de gemeente omgaat met regenwater. Vanuit de Samenwerking Noordelijke Vechtstromen wordt met alle gemeentelijke partijen (Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Hardenberg, Ommen) gewerkt aan afstemming van de verschillende GRP’s. Dit proces wordt in 2021 afgerond. Om ons nieuwe GRP hier goed op te laten aansluiten is het huidige GRP verlengd tot en met 2021. Eind 2021 wordt aan de gemeenteraad het nieuwe GRP ter vaststelling voorgelegd. Klimaatadaptatie In het kader van de Samenwerking Noordelijke Vechtstromen hebben wij in 2019 een stress-test laten uitvoeren. De vervolgstappen, zoals het voeren van een klimaatdialoog, en het opstellen van een uitvoeringsagenda worden in 2021/2022 voortgezet. Klimaatadaptatie wordt procesmatig aangestuurd vanuit het portfoliomanagement. Beheer en onderhoud Kolken reiniging en onderhoud gemalen wordt door BORG uitgevoerd. Reiniging en inspectie riolering vindt plaats door derden via een meerjarig onderhoudscontract. Kleine riool reparaties en vervanging worden door BORG uitgevoerd. De grotere onderhouds- en vervangingswerkzaamheden worden door derden uitgevoerd.

Financiën Het onderhoud en de vervanging van het riool, inclusief afkoppelen, is kostendekkend gemaakt via het GRP. De financiële paragraaf die bij het GRP hoort, gaat uit van een jaarlijkse stijging van de rioolheffing van 0,75%.

88

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

In 2020 zijn de volgende projecten opgestart voor riool: Project

Begroot

Werkelijk

Status 31-12-2020

Afkop. Brinkstr./Gang/Bloem/Slieten (weg)

35.000

-

In uitvoering

Oplossen verstoppingen Laskowskilaan Borger

70.000

Nader advies *

Afkop. Brinkstr./Gang/Bloem/Slieten (riool)

446.300

144. 390

Vervangen 24 gemaalkasten

40.000

-

Opgestart

Vervangen gemaal Z'diep 70, 2e Mond

50.000

-

Opgestart

Relinen n.a.v. wortelfrezen 1e fase (2020)

66.000

In voorbereiding

Riolering Fabrieksstraat Exloo

75.000

Afkoppelen Fabrieksstraat Exloo Afkoppelen Noorderdiep Nieuw-Buinen

80.000 15 .000

105. 000 78. 385

In uitvoering

Afkoppelen 72e Laan Valthermond

25.000

7. 691

902.300

335.466

Totaal opgestarte projecten

In uitvoering

** Afgesloten

Afgesloten

* Project blijkt duurder uit te vallen. Komt nader advies. ** Wordt betrokken bij Fabrieksstraat fase 2

Gebouwen Tabel 12. Kengetallen gebouwen Kern Gemeentelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Binnensport Buitensport Zwembaden Onderwijs Strategisch vastgoed Diversen Totaal aantal objecten

Aantal eind 2020 5 4 6 9 0 3 8 10 45

Beleidskader Door de Covid-19 crisis zijn tal van fysieke overleggen de eerste helft van 2020 niet doorgegaan. Het heeft een periode geduurd voordat deze overleggen digitaal weer konden worden opgepakt. Het gevolg is dat een aantal trajecten zijn vertraagd. Het overleg met de bewoners van Valthermond-Oost over de behoefte aan een ontmoetingsruimte en de toekomst van De Wenakker is daardoor in 2020 niet afgerond. Pas in 2021 wordt dit weer opgepakt. Het raadplegen van de inwoners van Valthe, Exloo en Odoorn over renovatie of nieuwbouw van een voetbal-kerncomplex in Odoorn voor het leefgebied Zuid-West kon pas zomer 2020 worden afgerond. Inmiddels heeft een locatieonderzoek plaatsgevonden.

89

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

De privatisering van het tenniscomplex in Valthermond is in 2020 definitief afgerond. Medio 2020 is de gemeente begonnen van het opstellen van een toekomstvisie voor onze binnensportaccommodaties. De eerste helft van 2021 wordt deze visie vastgesteld door de gemeenteraad. Ook zijn alle voetbalverenigingen geïnterviewd als startpunt van de evaluatie Leefgebied en buitensport. In 2021 wordt deze evaluatie afgerond. Onderhoudsniveau Door een extern bedrijf zijn halverwege 2016 voor veel gebouwen conditiemetingen uitgevoerd volgens de wettelijke norm NEN 2767. Op basis van deze metingen zijn er meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) voor de komende 10 jaar opgesteld. Deze MJOP’s zullen periodiek (iedere 5 jaar) geactualiseerd gaan worden. Aan de hand hiervan wordt dan duidelijk of er jaarlijks voldoende budget beschikbaar gesteld wordt om de gebouwen op de gewenste manier te onderhouden. Bij voldoende budget kunnen we dit gaan uitvoeren. Indien er onvoldoende budget is dan zal er een prioritering moeten plaats vinden voor het uitvoeren van het (planmatig)onderhoud. De afname van het aantal gebouwen als gevolg van Kern & Kader stagneert. Hierdoor blijven gebouwen langer in onderhoud. Hierdoor wordt de druk op de onderhoudsbegroting groter. In 2020 was het budget niet toereikend om het benodigde onderhoud uit te voeren. Hierdoor is een overschrijding ontstaan.

In 2021 wordt inzichtelijk gemaakt middels een NEN2767 keuring wat benodigd is voor de huidige gebouwen en zijn strategische of financiële keuzes nodig. Financiën Het begrote budget voor het jaarplan onderhoud gemeentelijke gebouwen bedroeg in 2020 € 633.275. Het budget is met € 82.500 overschreden. Deze meerkosten komen onder anderen voort uit het voldoen aan wet- en regelgeving en aantal calamiteiten. In de uitvoering van het onderhoud is een flinke inhaalslag gaande. Door meer contact met gebruikers, betere grip vanuit team Bouwkunde komen meer meldingen en storingen in beeld en is hard gewerkt in de uitvoering en begeleiding van het onderhoud. Daarnaast zijn diverse elementen nu toe aan vervanging. Het storingsonderhoud in 2020 was net als in 2019 hoger dan oorspronkelijk geraamd was op basis van kengetallen.

Water 5.1 Bruggen Beheer en onderhoud De gemeentelijke bruggen worden jaarlijks visueel geïnspecteerd, waarna een schilderen herstelprogramma wordt opgesteld. In 2020 zijn verschillende houten dekdelen gerepareerd, is de brug nabij 1e Exloërmond 129 geschilderd en zijn de leuningen gelast van de Eeserbrug. Onderzoek constructieve staat bruggen Na de constatering van betonrot bij de Eeserbrug is besloten dit jaar een uitgebreid constructief onderzoek op te zetten voor alle bruggen. Op basis hiervan kan een solide meerjarenbeheerplan worden opgesteld, waarbij ook groot onderhoud en vervanging wordt opgenomen. In de Berap II 2020 is hiervoor een extra krediet van € 20.000,- ter beschikking gesteld. Het onderzoek is daarna opgestart.

90

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Duikers en watergangen Beheer en onderhoud Het onderhoud aan watergangen en duikers wordt uitgevoerd door BORG. Beleid De watergangen worden onderverdeeld in bermsloten en schouwsloten. Op de belangrijkste waterafvoerende sloten heeft het waterschap een schouwplicht opgelegd. Jaarlijks, voor 15 november, dienen deze watergangen te zijn onderhouden. Financiën De kosten voor het onderhoud aan watergangen en duikers worden gedekt vanuit GRP.

91

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

FINANCIERING Algemeen Bij de financiering van de gemeentelijke activiteiten en investeringen gaan we uit van integrale financiering. Dat wil zeggen dat we voortdurend kijken naar de totale financieringsbehoefte van de gemeente. De financiering met externe financieringsmiddelen beperken we zoveel mogelijk door vooral de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken om het renteresultaat optimaal te maken. Bij de huidige verwachtingen over de renteontwikkeling wordt ook met kort geld gefinancierd, omdat de rente hiervan nog steeds uitzonderlijk laag is. Financiering voor een periode van langer dan een jaar wordt alleen aangetrokken voor de uitoefening van de publieke taak. De termijn wordt daarbij bepaald door te kijken naar de aard van de te financieren investeringen, de resterende looptijd van de bestaande leningen en de te betalen rentepercentages bij de verschillende looptijden van de leningen. De investeringen in vaste activa en de beschikbare financieringsmiddelen op lange termijn staan in het volgende overzicht.

92

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Financieringspositie

saldo per 01-01-2020

mutaties in 2020

saldo per 31-12-2020

Vaste activa Totaal vaste activa Reserves Voorzieningen Langlopende leningen o/g Totaal vaste passiva

60.914.812 60.914.812 22.233.723 3.394.807 39.635.240 65.263.770

82.124 82.124 2.770.394 597.428 5.044.3281.676.507-

60.996.937 60.996.937 25.004.117 3.992.235 34.590.912 63.587.263

4.348.958

1.758.631-

2.590.327

Financieringspositie

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

De financieringspositie is in 2020 afgenomen met een bedrag van € 1.758.631. Dit resulteert in een financieringsoverschot van € 2.590.327 per 31 december 2020. Financieringspositie (overschot) 01 januari 2020 De financieringspositie in het verslagjaar is gedaald door: - Een toename van de vaste activa met een bedrag van - Een afname van de langlopende leningen met een bedrag van De financieringspositie in het verslagjaar is gestegen door: - Een toename van de reserves met een bedrag van (incl. resultaat) - Een toename van de voorzieningen met een bedrag van Financieringspositie (overschot) 31 december 2020

€

4.348.958

€ - 82.124 € - 5.044.328 € € €

2.770.394 597.428 2.590.327

In het volgende overzicht wordt het verloop van de financieringspositie nader weergegeven.

94

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Omschrijving

Besteding

Herkomst middelen

Materiële vaste activa, netto investeringen

middelen 2.809.220

Materiële vaste activa, afschrijvingen Financiële vaste activa, netto investeringen

2.679.543 37.122

Financiële vaste activa, aflossingen Mutatie vaste activa

84.675 2.846.342

Algemene reserve, toename Algemene reserve, afname

806.909 500.000

Bestemmingsreserves, toename Bestemmingsreserves, afname

4.752.285 3.584.556

Rekeningresultaat 2020 Mutatie eigen vermogen

1.295.755 4.084.556

Voorzieningen, toename Voorzieningen, afname

2.764.218

6.854.949 1.201.162

603.735

Waarborgsommen o/g, opname

1.084

Langlopende geldleningen o/g, aflossingen

5.045.412

Mutatie vreemd vermogen

5.649.147

1.202.246

Totaal

12.580.044

10.821.413

Saldo: besteding minus herkomst

1.758.631-

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Renterisico Renterisico korte schuld Een belangrijk uitgangspunt van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten van openbare lichamen. Schommelingen in de rente van kortlopende schulden hebben een directe invloed op de rentelasten. Met de kasgeldlimiet stelt de wet een grens aan de financiering met kortlopende geldleningen. De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal en bedroeg voor 2020 € 5,9 miljoen. Het financieringsoverschot van de vaste activa eind 2020 bedraagt zoals eerder genoemd € 2.590.327. Renterisico vast schuld / Renterisiconorm Het renterisico op de vaste schuld gaat over het renterisico dat wordt gelopen over geldleningen die zijn afgesloten voor een looptijd van minimaal een jaar of langer. Dit rente risico moet voldoen aan de renterisiconorm die hiervoor wettelijk is voorgeschreven. Deze renterisiconorm houdt in, dat niet meer dan 20% van het begrotingstotaal voor herfinanciering en/of een renteherziening in aanmerking mag komen. Voor onze gemeente betekent dit voor het jaar 2020 een bedrag van € 13.935.802. Dit is namelijk 20% van het begrotingstotaal van de begroting 2020 van € 69.679.012. Schematisch kan onze ruimte onder de risiconorm als volgt worden berekend: Berekening Renterisiconorm vaste schuld

Bedrag

Renterisico op onze vaste schuld 1. Netto renteherziening op vaste schuld

0

2. Betaalde aflossingen

5.045.412

3. Renterisico op onze vaste schuld (1+2)

5.045.012

Renterisiconorm 4a. Begrotingstotaal 2020

69.679.012

4b Het hiervoor vastgesteld percentage

20%

4. Renterisiconorm (4a * 4b)

13.935.802

Toets Renterisiconorm 5a Ruimte onder renterisiconorm (4-3)

8.890.390

Uit de tabel blijkt, dat in 2020 geen sprake is van een overschrijding van de renterisiconorm. Geconcludeerd kan worden dat er voldoende ruimte in 2020 aanwezig is om binnen de renterisiconorm de investeringen te kunnen financieren met langlopende leningen.

96

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Bedrijfsvoering Deze paragraaf beschrijft hoe we invulling geven aan de bedrijfsvoering van onze organisatie. Een goede bedrijfsvoering is een basisvoorwaarde om de organisatiedoelstellingen te behalen. In de thema’s is beschreven ‘Wat we willen bereiken’ en ‘Wat we daarvoor gaan doen’. In deze paragraaf geven wij aan ‘Hoe’ we de dingen doen, vanuit welke filosofie we dat doen en welke instrumenten wij hiervoor inzetten. Beleidsvoornemens bedrijfsvoering • Het Koersdocument Organisatieontwikkeling “Naar een Open Huis op een stevig fundament” is voor ons richtinggevend • We geven uitvoering aan het rapport “Kiezen voor de toekomst” Personeel • Diverse ontwikkelingen doen een stevig beroep op de flexibiliteit van onze medewerkers • Medewerkers maken online gebruik van de BOCE-academie en zijn gericht op de eigen ontwikkeling • Er is een nieuwe CAO afgesloten voor de periode 2019-2020 Informatievoorziening • De digitale agenda 2020 is voor ons de leidraad voor onze uitvoeringsagenda • Om de kwaliteit van onze digitale dienstverlening te verbeteren gaan we er voor zorgen dat onze gegevens juist en actueel zijn • De informatievoorziening voldoet aan actuele eisen op het gebied van informatieveiligheid en privacy • We werken samen met onze BOCE partners en richten ons op innovatie.

Organisatieontwikkeling Missie: Onze missie is “Samen Ontspannen Durven” • Wij zijn Cittaslow; • Wij zijn voor onze inwoners, ondernemers en organisaties een betrouwbare overheid; • Wij zijn een flexibele organisatie die zich aanpast bij de veranderende eisen van de Participatiesamenleving; • Wij staan voor Samen Ontspannen Durven! Wij werken vanuit een informele organisatie met korte lijnen, waardoor we een grote slagkracht hebben. Er is ruimte om te experimenteren en een grote mate van eigen verantwoordelijkheid. Onze missie Samen Ontspannen Durven is de basis van wie we zijn en wat we doen. De drie woorden hebben elk een eigen betekenis, maar versterken elkaar in de verbinding: - Samen: we klaren de klus met elkaar en met onze inwoners, voelen ons onderdeel van het geheel en werken samen aan gemeenschappelijke doelen. - Ontspannen: we werken in een ontspannen en prettige sfeer met een fit lichaam en een opgeruimde geest. - Durven: we weten wat we kunnen en nodig hebben in ons werk en durven daarvoor te staan, ook in relatie tot de dienstverlening aan onze inwoners.

Visie We zijn een betrouwbare partner in onze veranderende rol in de samenleving. Betrouwbare overheid • We zijn open, professioneel, consequent en bereikbaar, en komen onze afspraken na.

97

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

• •

Wij ondersteunen het bestuur bij het ontwikkelen en realiseren van haar visie. Wij staan voor een onafhankelijk, integer advies en een professionele uitvoering.

Veranderende rol overheid • We zijn in dialoog met onze inwoners, ondernemers en organisaties en staan open voor ideeën en suggesties en stemmen onze dienstverlening af op de vraag uit de samenleving. • Wij willen gezien worden als onderdeel van een netwerk van actoren. Wij treden verbindend op, faciliteren het proces en kunnen de uitvoering waar mogelijk overlaten aan partners. Kernwaarde • Wij hanteren de Cittaslow-principes, de menselijke maat, sociale cohesie, ambachtelijkheid, kleinschaligheid en verstandig gebruik van technologie, als leidraad.

Koersdocument en rapport Kiezen voor de Toekomst Koersdocument Begin 2019 is het Koersdocument “Naar een open huis op een stevig fundament” vastgesteld en gepresenteerd aan de organisatie. In het Koersdocument hebben we beschreven hoe we willen doorgroeien naar een moderne gemeentelijke organisatie. Daarbij is essentieel dat een dergelijke organisatie een goed en stevig fundament heeft. In onze organisatie betekent dit, dat aan een aantal voorwaarden moet zijn voldaan, voordat wij goed in staat zijn om de gewenste dienstverlening aan onze inwoners te leveren. Die voorwaarden zijn weergegeven in de pijlers van het huis: • Formatie passend bij taken en gewenst uitvoeringsniveau • Budget passend bij taken en gewenst uitvoeringsniveau • Systemen op orde • Professionele medewerkers • Integraal werken Het Koersdocument beschrijft vooral de visie op de toekomst van Borger-Odoorn in 2023. Begin 2020 is een uitvoeringsplan vastgesteld, waarin we beschrijven welke concrete activiteiten in 2020 en daarna nodig zijn om de visie te realiseren. Het overkoepelende thema voor 2020 was "Basis op orde". Het MT heeft dit uitgewerkt in 6 thema's die nagenoeg allemaal zijn afgerond: 1. Het op orde brengen van het bestuurlijk-ambtelijk samenspel 2. Aanpassing van de organisatiestructuur 3. Het opzetten van portfoliomanagement 4. Het opzetten van een monitoringsinstrument (dashboard) 5.

De organisatie van het Fysieke en Sociale Domein op orde 6. Zelforganisatie De onderdelen 4 en 6 hebben last gehad van de Covid-19 crisis en lopen dan ook nog door in 2021. Rapport "Kiezen voor de Toekomst" September 2019 is het rapport "Kiezen voor de Toekomst" gepresenteerd. Enkele conclusies uit het rapport waren dat we voor de toekomst op onderdelen onvoldoende in control waren om aan de toenemende wensen uit de samenleving te kunnen blijven voldoen. De organisatie was nipt in staat going concern uit te voeren.

98

Hofsteenge Zeeman Groep B.V. Voor waarmerkingsdoeleinden behorend bij controleverklaring d.d. 14 juni 2021

Uitbreiding was, na jarenlange bezuinigingen, echt nodig. Ook was versterking van het strategisch vermogen in de organisatie noodzakelijk, onder meer gericht op het verkrijgen van meer integraal inzicht en overzicht, op het maken van heldere keuzes en op strakkere processen. Een goede invulling van het bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgeverschap is daarbij essentieel, om een goede balans tussen ambities en capaciteit/middelen te waarborgen. De uitbreiding op de formatie wordt hierbij in 2 jaar gerealiseerd. In 2020 zijn de eerste vacatures ingevuld.

Personeel Wij willen kwalitatief goed toegerust personeel, een goede werkomgeving, goed werkgeverschap en een prettige werksfeer. Dit gold altijd al, maar des te meer nu diverse ontwikkelingen een stevig beroep doen op de flexibiliteit van veel van onze medewerkers. Het voorkomen van verzuim en het terugdringen van bestaand verzuim blijft onder de gegeven omstandigheden een belangrijk speerpunt. Het verzuim is in 2020 gedaald ten opzichte van de jaren daarvoor. Covid-19 Het uitbreken van de pandemie in het voorjaar van 2020 heeft natuurlijk ook een behoorlijke impact gehad op het werk van onze collega's. Voor een grote groep medewerkers was het met name in het begin behoorlijk wennen. Wij hebben de medewerkers goed kunnen faciliteren zodat ze volgens ARBO richtlijnen kunnen thuiswerken. Opleiding, vorming en training Ons opleidingsbudget bedraagt ongeveer 2% van de totale loonsom. Samen met onze BOCE partners hebben we de zogenaamde BOCE-academie opgericht. Dit is de verzamelnaam voor initiatieven gericht op leren en ontwikkelen binnen de gemeentelijke organisaties Borger-Odoorn, Coevorden en Emmen. Een aanbod aan scholing en bijeenkomsten helpt medewerkers zich te ontwikkelen en persoonlijk leiderschap te tonen. Op die manier kunnen zij een betekenisvolle bijdrage leveren aan de veranderende samenleving.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=f1d5bd44-9ad6-443a-b7bc-d8dedbdb3e81