Jaarrekening 2024
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
1
Algemeen Inhoudsopgave Jaarstukken 2024 .................................................................................................. 1 Algemeen ............................................................................................................. 2 Inhoudsopgave ..................................................................................................... 2 Leeswijzer en algemene inleiding ............................................................................. 4 Samenvatting op hoofdlijnen ................................................................................... 6 Jaarverslag ....................................................................................................... 11 Onze ambities ......................................................................................................12 Thema's ............................................................................................................
13 Onze inwoners .....................................................................................................14 Sociaal Domein ....................................................................................................15 Dienstverlening ....................................................................................................17 Onze economie ....................................................................................................21 Economische ontwikkeling .....................................................................................22 Recreatie en Toerisme ...........................................................................................24 Onze toekomst .....................................................................................................27 Duurzame ontwikkeling .........................................................................................28 De veranderende rol van de gemeente ....................................................................30 Onze leefomgeving ...............................................................................................33 Ruimte en groen ...................................................................................................34 Wonen en leefbaarheid ..........................................................................................36 Wegen
en verkeer ................................................................................................38 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................40 Onze portemonnee ...............................................................................................43 Ambitie ...............................................................................................................44 Gemeentefonds ....................................................................................................45 Overzicht van incidentele baten en lasten per thema .................................................46 Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..............48 Paragrafen........................................................................................................
51 Algemeen ............................................................................................................52 Lokale heffingen ...................................................................................................53 Opbrengsten uit gemeentelijke belastingen en gebonden heffingen .............................56 Weerstandsvermogen en Risicomanagement ............................................................70 Kapitaalgoederen..................................................................................................77 Financiering .........................................................................................................90 Bedrijfsvoering .....................................................................................................95 Verbonden partijen ............................................................................................. 107 Grondbeleid ....................................................................................................... 114 Jaarrekening .................................................................................................. 124 Toelichting op de balans per 31 december 2024 ..................................................... 127 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................
128 Vaste activa ....................................................................................................... 131 Financiële vaste activa ........................................................................................ 141 Vlottende activa ................................................................................................. 142 Voorraden ......................................................................................................... 143 Uitzettingen ....................................................................................................... 146 Liquide middelen ................................................................................................ 149 Overlopende activa ............................................................................................. 150 Vaste passiva ..................................................................................................... 152 Eigen vermogen ................................................................................................. 153 Voorzieningen .................................................................................................... 159 Vaste schulden, looptijd van één jaar of langer ......................................................
162 Vlottende passiva ............................................................................................... 165
2
Netto vlottende schulden, looptijd korter dan één jaar ............................................ 166 Overlopende passiva ........................................................................................... 167 Niet in de balans opgenomen verplichtingen .......................................................... 172 Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................................... 176 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening .............................................. 177 Onze inwoners ................................................................................................... 180 Onze economie .................................................................................................. 197 Onze toekomst ................................................................................................... 200 Onze leefomgeving ............................................................................................. 206 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................ 220 Overhead .......................................................................................................... 227 Vennootschapsbelasting (VpB) .............................................................................
230 Overige baten en lasten ...................................................................................... 233 Toelichting centrale posten .................................................................................. 236 Mutaties reserves ............................................................................................... 238 Onvoorzien en beleidsintensivering ....................................................................... 241 Gerealiseerd resultaat ......................................................................................... 242 Wet Normering Topinkomens (WNT) ..................................................................... 243 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................... 248 Overzicht taakvelden .......................................................................................... 286 Bijlagen ............................................................................................................. 289 Interbestuurlijk toezicht ...................................................................................... 290 Verplichte beleidsindicatoren ................................................................................ 296 Bijlage VI - Lijst met afkortingen ..........................................................................
299 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .............................................. 302
3
Leeswijzer en algemene inleiding De jaarstukken De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. We hebben ze opgesteld volgens het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Dit ziet u terug in de indeling en de opbouw. Samenvatting op hoofdlijnen In dit onderdeel brengen wij voor alle doelstellingen de stand per eind 2024 in beeld. Dat doen we in een samenvatting. Met de kleuren hieronder laten wij zien hoe ver we zijn met de doelstellingen. Als iets niet volgens planning is verlopen of nog niet gestart dan geven we in ieder geval een toelichting. afgewerkt
volgens planning
niet volgens planning
nog niet gestart
Ook ziet u of wij de plannen binnen het budget hebben uitgevoerd. Om u snel een indruk te geven, benoemen wij de grotere afwijkingen ten opzichte van de raming. Het jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit de vier thema's, onze portemonnee en de paragrafen. In de vier thema's: Onze inwoners, Onze economie, Onze toekomst en Onze leefomgeving laten we zien in hoeverre de doelstellingen uit de begroting 2024 zijn gerealiseerd. In het onderdeel Onze portemonnee leggen we verantwoording af over het financiële beheer. De paragrafen geven inzicht in de beleidslijnen en beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen hebben of van belang zijn voor het realiseren van de thema’s. De jaarrekening De jaarrekening bestaat uit de balans en toelichting, het overzicht van baten en lasten inclusief toelichting, de rechtmatigheidsverantwoording en de sisa-verantwoording. Bij de balans en het overzicht van baten en lasten staan de verschillen vergeleken met de begroting na wijziging. Is het verschil groter dan € 25.000 dan leggen wij dit uit. De verschillen ontstaan als er een ander bedrag is begroot dan in het jaar 2024 is uitgegeven.
In de rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeesters en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, het begrotings-,voorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, in overeenstemming horen te zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. In de sisa-verantwoording leggen wij verantwoording af over een aantal van het Rijk en provincie ontvangen uitkeringen voor specifieke taken. Wijzigingen na BERAP 2024-II BERAP 2024-II is de laatste door de raad vastgestelde formele begrotingswijziging. In onze financiële verordening is vastgelegd dat de raad autoriseert op thema niveau. Dat betekent dat begrotingswijzigingen buiten een thema aan de raad voor besluitvorming moeten worden voorgelegd. In de toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering gaan wij hier nader op in. Centrale verklaring voor een aantal posten In de jaarrekening verklaren wij centraal het begrotingsresultaat op de ‘kapitaallasten’. Dit voorkomt verwijzingen en herhalingen.
4
Beleidsindicatoren Wij zijn verplicht om de beleidsindicatoren van ‘Waarstaatjegemeente.nl’ te presenteren. Dit staat in het BBV. Deze indicatoren staan in een bijlage. Waarstaatjegemeente.nl verzamelt de gegevens uit een aantal bronnen, zoals het CBS en de VNG. Overzicht taakvelden Gemeenten moeten volgens het BBV verplichte taakvelden in de jaarrekening zetten. Zo kunnen gemeenten gemakkelijker met elkaar vergeleken worden. En zo beschikken het Rijk en het CBS over goede, duidelijke informatie. In onze jaarrekening staat een overzicht van deze taakvelden. Wij hopen dat u met dit verslag een goed inzicht krijgt in onze financiën. College van burgemeester en wethouders
5
Samenvatting op hoofdlijnen Gerealiseerde doelstellingen In de begroting 2024 staan doelstellingen en acties die daar bij horen. Het grootste deel (89%) hiervan is in 2024 afgewerkt of loopt volgens planning. Een aantal acties (11%, rood en blauw in de tabel) loopt niet volgens planning of is nog niet gestart. Alle acties worden verderop in het jaarverslag per thema toegelicht.
Doelstellingen Onze inwoners Onze economie Onze toekomst Onze leefomgeving Totaal Percentage afgewerkt
Aantal 13 15 14 24 66 100%
Groen 5 4 1 4 14 21%
Lichtgroen 5 10 13 17 45 68%
volgens planning
Rood 2 0 0 2 4 6%
Blauw 1 1 0 1 3 5%
niet volgens planning
nog niet gestart
Uit deze inventarisatie blijkt dat er 66 doelen zijn gesteld. 59 van de gestelde doelen zijn gehaald of verlopen volgens planning.
6
Het gerealiseerd resultaat Hieronder ziet u per thema de baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. Hieruit blijkt dat: 1. Het saldo van baten en lasten is afgerond € 1.180.976 positief. Dit is het resultaat van de vier thema’s, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. 2. Het gerealiseerd resultaat is afgerond € 2.258.403 positief. Dit is het uiteindelijke resultaat dat is ontstaan na verwerking van de mutaties in de reserves. Omschrijving
Jaarrekening 2024 Lasten
Baten
Saldo
Thema 1, onze inwoners
52.476.549
18.411.065
-34.065.484
Thema 2, onze economie
1.033.468
2.935.982
1.902.514
Thema 3, onze toekomst
8.566.770
3.411.112
-5.155.658
Thema 4, onze leefomgeving
29.935.588
12.728.411
-17.207.177
Totaal thema's
92.012.374
37.486.569
-54.525.805
Treasury
686.733
922.592
235.859
OZB woningen
130.604
5.682.583
5.551.980
OZB niet-woningen
57.280
1.585.155
1.527.874
Belastingen overig
581.266
-
-581.266
-
61.288.392
61.288.392
Totaal algemene dekkingsmiddelen
1.455.882
69.478.721
68.022.839
Overhead
12.281.083
142.512
-12.138.570
Vennootschapsbelasting
62.970
-
-62.970
Overige baten en lasten
44.165
-70.352
-114.518
12.388.218
72.160
-12.316.058
105.856.475
107.037.451
1.180.976
14.841.607
15.919.034
1.077.427
120.698.082
122.956.484
2.258.403
Uitkeringen gemeentefonds
Totaal Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Het verwacht rekeningresultaat In de 2e bestuursrapportage 2024 verwachtten wij een rekeningresultaat van € 736.258. Maar dit blijkt € 1.522.145 meer te zijn. Het uiteindelijke rekeningresultaat is daarom € 2.258.403. Verklaring van het resultaat op hoofdlijnen Om snel een indruk te geven van het rekeningresultaat, noemen wij hieronder de grotere afwijkingen ten opzichte van de raming in de begroting 2024. In het onderdeel ‘jaarrekening’ geven we in de ‘toelichting op het overzicht van baten en lasten’, op het niveau van taakveld een toelichting op alle verschillen groter dan € 25.000.
7
Algemene uitkering Voordeel € 1.178.000 De raming van de algemene uitkering was gebaseerd op de septembercirculaire 2024. In december is een nieuwe circulaire van het Rijk ontvangen en is de uitkering naar boven bijgesteld met € 1.028.000. Het gereserveerde budget waarmee is geanticipeerd op een verwachte daling is dan ook niet nodig geweest. Vrijval van het budget geeft een voordeel van € 150.000. Het totale voordeel is hiermee € 1.178.000. Afschrijving Voordeel € 557.000 In Berap II was al een voordeel van € 630.000 genomen omdat de afschrijvingslasten van grote investeringskredieten zoals nieuwbouw sporthal De Koel, verbouwing van het gemeentehuis en een nieuwe basisschool in werkelijkheid pas van toepassing zijn in het jaar nadat de investering wordt afgesloten. Naast de genoemde grote investeringen geldt dit voor meerdere investeringen. In de jaarrekening levert dit nog eens een extra voordeel op van € 557.000. Rente Voordeel € 360.000 In Berap II is een rentevoordeel genomen van € 700.000. Dit was mogelijk omdat we bij de berekening van de verwachte rentelasten in de begroting 2024 zijn uitgegaan van een financieringstekort. In de praktijk blijkt dat er sprake is van een financieringsoverschot, omdat we nog geen grote uitgaven hebben gedaan voor grote investeringen als de verbouwing van het gemeentehuis en een nieuwe basisschool.
Door het uitzetten van het financieringsoverschot met een stijgende (landelijke) rente is er € 62.000 meer rente ontvangen dan betaald. In de begroting was nog rekening gehouden met een rentelast van € 298.000. Samen geeft dit een voordeel van € 360.000 Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Voordeel € 328.000 Dit voordeel is ontstaan door het resultaat op de jaarrekening van de WSW bedrijven hoger uitvalt dan is meegenomen in de begroting. Voor Wedeka betreft dat € 293.000 en voor Emco € 35.000 op basis van de voorlopige jaarrekeningen van deze bedrijven. Omgevingsdienst Drenthe Voordeel € 265.000 De Omgevingsdienst gaat aan de deelnemers een deel van de in 2024 ontvangen deelnemersbijdrage terug betalen. De omgevingsdienst geeft aan dat dit is veroorzaakt doordat vacatures pas later in het jaar zijn ingevuld. Hierdoor kon een deel van de vraag vanuit de deelnemers niet worden uitgevoerd. Omdat deelnemers betalen voor de werkelijk afgenomen uren gaat de Omgevingsdienst het aandeel van de niet afgenomen uren terug betalen. Voor de gemeente Borger-Odoorn gaat het om een bedrag van ruim € 252.000. Ook is er een positief resultaat gerealiseerd over 2024. Een deel van het positieve resultaat gaat naar een bestemmingsreserve voor de financiering van verschillende projecten. Uit het andere deel ontvangen wij een bedrag van bijna € 13.000.
Bouwleges Voordeel € 216.000 De gevolgen van de nieuwe omgevingswet voor de opbrengst van de bouwleges was moeilijk in te schatten. In de begroting 2024 is daarom een voorzichtige raming opgenomen. Bij het opstellen van de jaarrekening is de opbrengst € 216.000 hoger dan verwacht.
8
Toeristenbelasting Voordeel 166.000 In de Berap II is de raming van de opbrengst toeristenbelasting verhoogd met € 300.000. Dit als gevolg van een groter aantal overnachtingen dan verwacht. Bij het opstellen van de jaarrekening stellen wij vast dat de opbrengst nog eens € 166.000 hoger is. Voorziening verlofsparen Nadeel € 633.000 Voor ambtenaren is het mogelijk op basis van de CAO uren te reserveren als spaarverlof. Met het saldo spaarverlof kunnen ambtenaren sparen om eerder met pensioen te gaan of om bijvoorbeeld een sabbatical te nemen. De gemeente loopt hiermee tegen een financiële verplichting aan omdat een ambtenaar geen werkzaamheden verricht in een bepaalde periode, maar wel doorbetaald wordt. Op grond van het BBV dient hiervoor een voorziening gevormd te worden, waardoor de kosten dienen te worden genomen in het jaar waar het recht op spaarverlof ontstaat. In Berap II is de voorziening al opgehoogd. Dit blijkt nog te beperkt te zijn. Er dient een voorziening gevormd te worden voor alle uren die omgezet kunnen worden in spaarverlof. Het gaat dan om tegoeden die werknemers op 31-12-2024 hebben uit: - Spaarverlof - Vakantie uren uit IKB - Vakantie uren uit leeftijdsverlof - Vakantie uren uit onregelmatige werkzaamheden en beschikbaarheid Om de voorziening op peil te brengen is eenmalig een extra toevoeging nodig van € 633.000.
Dienstverlening Nadeel € 125.000 Om de continuïteit van de dienstverlening van met name burgerzaken te waarborgen is er meer ingehuurd. De inhuur was noodzakelijk in verband met veel vraag naar paspoorten en ID kaarten en hoger ziekteverzuim. Bedrijfsvoering Nadeel € 243.000 In 2024 zijn de personeelskosten als gevolg van de CAO fors gestegen. In de kadernota 2024 is hierop voor een groot deel geanticipeerd. De werkelijke lasten zijn € 243.000 hoger dan de raming. Volkshuisvesting Nadeel € 237.000 Betreft hoofdzakelijk hogere kosten voor inhuur. Uitgangspunt voor de kosten van inhuur is, dat deze de komende jaren worden terugverdiend middels het sluiten van anterieure overeenkomsten met projectontwikkelaars of door grondexploitaties. Wethouderspensioenen Nadeel € 180.000 Op dit moment bouwen de wethouders geen pensioen op via een pensioenfonds, maar worden hun pensioenen achteraf betaald vanuit de begroting c.q. voorziening. Jaarlijks voegen we een bedrag toe aan de voorziening wethouderspensioenen om de voorziening op niveau te houden. Een extern bureau maakt hiervan een berekening voor ons. Om blijvend aan de pensioenverplichtingen te kunnen voldoen hebben wij in 2024 een extra storting moeten doen van € 180.000. De pensioenen van de wethouders zijn op dit moment geregeld in de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers (Appa).
Op 1 januari 2028 moeten alle pensioenen zijn overgedragen aan pensioenfonds ABP. De gereserveerde bedragen in de voorziening worden dan overgedragen aan pensioenfonds ABP. Vanaf dat moment is er premie verschuldigd aan het ABP en vervalt de storting in de voorziening.
9
Automatisering Nadeel € 127.000 De hogere kosten zijn een gevolg van indexatie van tarieven voor software en dienstverlening. Ook zijn er nog afrekeningen over het voorgaand jaar betaald. Overige verschillen Nadeel € 3.000 Op een groot aantal taakvelden zijn 'kleinere' verschillen ontstaan. Deze 'kleinere' verschillen leggen wij uit in de jaarrekening in het onderdeel 'toelichting op het overzicht van baten en lasten'.
10
Jaarverslag
11
Onze ambities ONZE INWONERS Vanzölf Saomen met inwoners en partners. Binnen het sociaal domein staat zelfredzaamheid voorop. Iedereen doet mee en waar nodig ondersteunen we. Inwoners staan centraal bij onze dienstverlening. ONZE ECONOMIE Een ondernemersvriendelijke gemeente met een gezond vestigingsklimaat. Mogelijkheden vinden en benutten om de ontwikkelingen in de agrarische sector lokaal te stimuleren. Behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met de meeste werkgelegenheid in recreatie en toerisme. ONZE TOEKOMST Duurzaam wonen en duurzaam energie opwekken. De gemeente als regisserende en faciliterende partner bij maatschappelijke vraagstukken en inwonersparticipatie. Een andere mindset door de Omgevingswet. Samen met het Rijk de brede welvaart in de regio Zuid- en Oost Drenthe versterken door de Regiodeal. ONZE LEEFOMGEVING Een aantrekkelijke en groene leefomgeving voor inwoners en toeristen. In Borger-Odoorn is het prettig wonen. Nu en in de toekomst. Toekomstbestendige wegen door inventief omgaan met onze middelen. Iedereen voelt zich veilig in Borger-Odoorn. ONZE PORTEMONNEE Onze huidige financieel gezonde positie ook voor de toekomst behouden. Verantwoord keuzes maken door faseren en prioriteren in onze ambities en bestedingsvoorstellen.
12
Thema's
13
Onze inwoners Subthema's: - Sociaal domein; - Dienstverlening.
14
Sociaal Domein Ambitie Naast alle wettelijke taken die we in het sociaal domein moeten uitvoeren en de ontwikkelingen die zich op dat vlak voordoen, ligt er ook een coalitieakkoord met belangrijke ambities die we willen realiseren. Eind 2022 is hier door het opstellen van urgente maatschappelijke opgaven prioritering in aangebracht. Voor de afdeling sociaal domein zijn dit de UMO’s: 1. Armoede en bestaanszekerheid 2. Zorg en voorzieningen dichterbij 3. Preventie en inclusie 1. Armoede en bestaanszekerheid Het maatschappelijke effect dat we binnen deze UMO willen bereiken (meerdere jaren) is vooral gericht op het vergroten van de kansengelijkheid. In 2023 stond daarin het vergroten van de bestaanszekerheid (voldoende besteedbaar inkomen hebben) centraal door de energiearmoede die er speelt. Via verschillende regelingen konden inwoners een toeslag ontvangen voor de energiekosten maar ook praktische hulp bij het verduurzamen van hun huis. Ook is veel aandacht besteed aan het informeren en bereiken van de juiste doelgroep. De regelingen lopen in 2024 door. Kansengelijkheid is veel meer dan alleen inkomen/ bestaanszekerheid. Daarom gaan we in 2024 verder met deze opgave en specifiek onderzoeken waar kansen in Borger-Odoorn nog ongelijk zijn en komen met aanbevelingen hoe deze aan te pakken.
We weten al wel dat laaggeletterdheid een risico is en gaan in 2024 bezig met een nieuw plan. Tot slot gaan we een plan maken voor de nieuwe inrichting van de schuldhulp- en dienstverlening i.v.m. aflopende contracten. 2. Zorg en voorzieningen dichterbij Inwoners moeten een plek in de buurt hebben waar ze makkelijk kunnen binnenlopen en de meest uiteenlopende zaken kunnen aankaarten. In 2023 zijn met succes 2 buurtkamers opgericht en de kansencoaches zijn uitgebreid naar alle basisscholen in de gemeente. Zo zijn we op verschillende plekken zichtbaar en soms minder zichtbaar in de buurt van inwoners. Uit recent promotieonderzoek1 blijkt echter dat mensen in BorgerOdoorn juist meer tevreden zijn dan landelijk. In 2023 zijn hier ook vragen over opgenomen in het klantervaringsonderzoek WMO. In 2024 gaan we de inzet van de kansencoach continueren, de buurtkamers evalueren en bij de nieuwe aanbestedingen van de WMO rekening houden met de bereikbaarheid van die voorzieningen. 3. Preventie en inclusie In april 2024 vond een drukbezochte startbijeenkomst plaats voor alle ketenpartners in de gemeente. Hieruit is de werkgroep Valpreventie voortgekomen, die elke zes weken bijeenkomt. De werkgroep heeft een goed gevuld programma van valpreventiecursussen door de hele gemeente opgezet.
Deze cursussen worden aangeboden bij bijna alle fysiotherapiepraktijken in Borger-Odoorn en kennen een hoge opkomst. Daarnaast werd in het najaar een communicatiecampagne gelanceerd, waarin de inwoners van de gemeente actief betrokken werden. Er is sterk ingezet op doorverwijzingen naar de valpreventiecursussen door huisartsen en andere zorgprofessionals, zoals thuiszorgmedewerkers en podotherapeuten.
15
Doelstellingen Sociaal domein Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
T2
1. We willen dat in Borger-Odoorn 1.1 We onderzoeken hoe we als gemeente de kansengelijkheid toeneemt en de kansengelijkheid voor onze inwoners focussen ons in 2024 op kunnen vergroten en daarmee komen we onderzoek, schulden en met aanbevelingen. laaggeletterdheid. 1.2 De inrichting van de schuldhulp- en dienstverlening gaan we opnieuw inrichten als gevolg van het stoppen van de gemeenschappelijke regeling.
2. Toegang tot zorg in BorgerOdoorn voor onze inwoners op zichtbaarheid en nabijheid continueren en waar mogelijk vergroten.
3. We willen dat jongeren in Borger-Odoorn opgroeien in een kansrijke omgeving.
1.3 We gaan een nieuw plan laaggeletterdheid voorbereiden voor de komende jaren in de arbeidsmarktregio. 2.1 We gaan het concept van de huiskamers dit jaar evalueren. 2.2 We gaan aanbestedingen voorbereiden en afronden voor de Wmo. 2.3 De inzet van de kansencoach gaan we voortzetten en we onderzoeken of de inzet structureel kunnen maken. 3.1 We willen gezond en actief leven stimuleren, door het ontwikkelen van een plan waarin samenwerking met onze maatschappelijke partners centraal staat en we werken aan een sterke sociale basis. 3.2 Voorbereiden en inspelen op de hervormingen in de jeugdwet. 3.3 We gaan in samenwerking met het onderwijs in het veengebied inzetten op de landelijke regeling school en omgeving.
Toelichting 1.1 Er hebben drie sessies plaatsgevonden waarin gewerkt is aan een beeld van de kansengelijkheid nu in onze gemeente. Dit hebben we in samenwerking met CMO Stamm opgepakt. Aan de hand van deze informatie wordt nog gewerkt aan een nadere uitwerking wat dit kan betekenen voor onze gemeente. 1.3 Door de landelijke ontwikkelingen is er voor de hele regio geen plan geschreven. Het Rijk geeft op dit moment geen duidelijkheid over de middelen en aandachtsgebieden. Het huidige plan wordt daarom nog voortgezet. 3.1 Dit proces loopt door binnen het gezond en actief leven akkoord. 3.2 Er is een eerste inventarisatie gedaan en we wachten op informatie vanuit het Rijk om de Algemene Maatregel van Bestuur lijst aan te leveren en verder uit te werken.
16
Dienstverlening Ambitie Wij zijn pas tevreden als onze inwoners, ondernemers en bezoekers tevreden zijn over de dienstverlening en de communicatie door de gemeente. We willen continu blijven inzetten op het verbeteren daarvan. En we denken (mee) in oplossingen. Door de coronacrisis en door de technische mogelijkheden zien we dat we meer en meer hybride werken. Daarnaast merken we de gevolgen van een krappe arbeidsmarkt. Dat zet onze dienstverlening onder druk. We moeten op zoek naar passende werkwijzen en afspraken om bijvoorbeeld onze bereikbaarheid te borgen. Hier blijven we het komende jaar onverminderd mee aan de slag.
17
Doelstellingen Dienstverlening Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Tijdige, duidelijke, begrijpelijke, (vraag)gerichte communicatie en optimaal gebruik van digitale kanalen.
1.1 We optimaliseren de digitale dienstverlening (data gedreven werken, website). 1.2 We monitoren periodiek onze dienstverlening (servicenormen). 1.3 We rapporteren periodiek hierover naar bestuur (in de bestaande bestuursrapportagecyclus). 1.4 We zoeken naar (nieuwe) werkwijzes en oplossingen om de bereikbaarheid voor inwoners te borgen.
Toelichting
18
T1
T2
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze inwoners Taakvelden
Begroting 2024
Rekening 2024
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
1.471
492
979
1.746
506
1.241
156
24
132
210
11
199
2.330
736
1.594
1.706
604
1.102
855
298
558
663
447
217
8.094
-52
7.866
8.493
-627
5.410
5.245
21
5.224
1.898
9.426
7.687
1.740
6.276
5.948
T0.2
Burgerzaken
T4.1
Openbaar basisonderwijs
T4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
T5.1
Sportbeleid en activering
T6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
8.043
T6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
5.410
T6.3
Inkomensregelingen
10.402
T6.4
WSW en beschut werk
6.276
T6.5
Arbeidsparticipatie
1.086
15
1.071
1.067
34
1.033
T6.6
Maatwerkvoorziening (WMO)
1.897
17
1.880
1.877
15
1.861
T6.71A
Huishoudelijke hulp (WMO)
3.919
100
3.819
3.945
124
3.821
T6.71B
Begeleiding (WMO)
821
821
809
809
T6.71C
Dagbesteding (WMO)
1.129
1.129
1.107
1.107
T6.71D
423
365
365
T6.72A
Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding
1.196
1.196
1.196
1.196
T6.72B
Jeugdhulp behandeling
786
786
775
775
T6.72C
Jeugdhulp dagbesteding
140
140
134
134
T6.72D
Jeugdhulp zonder verblijf overig
160
160
150
150
T6.73A
Pleegzorg
282
282
302
302
T6.73B
Gezinsgericht
1.223
1.223
1.224
1.224
T6.73C
Jeugdhulp met verblijf overig
660
660
722
722
T6.74A
2.469
2.612
T6.74B
Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblij Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
373
373
363
363
T6.74C
Gesloten plaatsing
200
200
223
223
T6.81A
Beschermd wonen (WMO)
11
11
9
9
T6.81B
28
28
T6.82A
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming
890
890
866
866
T6.82B
Jeugdreclassering
91
91
97
97
T7.1
Volksgezondheid
1.898
315
1.583
1.796
317
1.479
54.700
18.698
36.002
52.477
18.412
34.067
Totaal
448
2.547
19
8.504
25
78
5.948
153
2.459
20
Onze economie Subthema's: - Economische ontwikkeling; - Recreatie en toerisme.
21
Economische ontwikkeling Ambitie We zijn een ondernemersvriendelijke en verbindende gemeente met aandacht voor het lokale bedrijfsleven. We zijn laagdrempelig benaderbaar en denken daar waar het kan proactief mee met de plannen van ondernemers. Door de organisatie van (lokale) netwerkbijeenkomsten en bedrijfsbezoeken weten we ook wat er bij ondernemers leeft. In de sterke landbouwsector willen we extra inspanningen leveren in 2024 door met agrariërs in gesprek te gaan over de opgaven in het landelijk gebied en beleid uit te werken voor de plaatsing van kleine windmolens op boerenerven. We brengen de vestigingsbehoefte van lokale ondernemers verder in beeld en gaan zorgen voor uitbreiding van het bedrijventerrein Drentse Poort. Hierbij moeten we nadrukkelijk aandacht hebben voor de netcongestie waardoor (uitbreidings)plannen van ondernemers onder druk kunnen komen te staan. Omdat onze invloed op het ontwikkelen van de economie beperkt is willen we onze ondernemers actief verbinden met regionale netwerken zoals bijvoorbeeld de Dutch Tech Zone en Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe. Hier liggen (financiële) kansen voor bedrijven en instellingen om innovatie en ontwikkeling te stimuleren. Tot slot gaan we gaan in 2024 aan de slag met een beleidsplan voor Economie en Recreatie en Toerisme.
22
Doelstellingen Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.
1.1 We gaan ondernemers en instellingen actief verbinden aan lokale, regionale en landelijke programma’s en netwerken. Voorbeelden hiervan zijn Leader, Dutch Tech Zone, Regiodeal Zuid- en Oost Drenthe en Growing Emmen.
T1
T2
1.2 We gaan op structurele basis ambtelijk en bestuurlijk bedrijfsbezoeken organiseren bij lokale ondernemers.* 1.3 We gaan het beleid op het gebied van Economie en Recreatie en Toerisme actualiseren. 1.4 We gaan samen met de ondernemers de BIZ-Borger evalueren. 2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.
2.1 We gaan starten met de uitbreiding van het bedrijventerrein Drentse Poort in Nieuw Buinen. 2.2 We gaan ondernemersbijeenkomsten organiseren over de kansen en bedreigingen van de netcongestie. 2.3 We gaan bedrijven stimuleren om gebruik te maken van regelingen op het gebied van duurzaamheid.
Toelichting 1.1 In 2024 hebben wij: Organisaties en ondernemingen in contact gebracht met Leader, bedrijven aan elkaar gelinkt via de Dutch Tech Zone, in contact gebracht met de accountmanagers van Regio Deal II Zuid en Oost Drenthe voor het doen van aanvragen en hebben wij ook 4 ondernemers uit onze gemeente gebruik laten maken van onze gratis lidmaatschappen bij Growing Emmen. 1.2 3 wekelijks (vrijdag) bezoeken de bedrijvencontactfunctionaris (BCF) en de EZ wethouder 2 bedrijven. Daarnaast vinden er zeer regelmatig kennismakingsgesprekken met de BCF op bedrijfslocaties plaats. 1.3 In 2024 is gestart met de herijking van het R&T beleid. Medio 2025 starten we met de ontwikkeling van de Economische beleidsvisie 2025-2030. 1.4 Per 1-1-2025 is de BIZ Borger, na de evaluatie en stemming, weer met 5 jaar verlengd. 2.1 Uitbreiding van het bedrijventerrein moet worden bezien in samenhang met de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn. Een uitbreiding van dit terrein is daarom nog niet mogelijk. 2.2 Er vinden sinds 2024 gesprekken plaats met ondernemers en ondernemersverenigingen over netcongestie in samenhang met het project Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. Medio 2025 zullen er lokale bijeenkomsten worden georgansieerd.
2.3 Tijdens alle bedrijfsbezoeken en via (social) media worden onze ondernemers geadviseerd om gebruik te maken van de diensten van Ik Ben Drents Ondernemer (IBDO) voor kosteloos advies op het gebied van verduurzaming en energiescans. 23
Recreatie en Toerisme Ambitie De ambitie is het behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met veel R&T-werkgelegenheid en voorzieningen die belangrijk zijn voor onze leefbaarheid en aantrekkingskracht. De balans tussen sector, gasten, inwoners en omgeving neemt in belang toe waardoor thema’s als duurzaamheid, kwaliteit en spreiding in tijd en ruimte een grotere rol gaan spelen.
24
Doelstellingen Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.
1.1 We faciliteren de sector middels promotie, routes en informatievoorziening zowel voor gasten als inwoners.
T1
T2
1.2 We nemen deel aan regionale, landelijke programma’s en netwerken om de lokale economie te versterken. Denk aan het Recreatieschap Drenthe, Vitale Vakantieparken Drenthe, BOCE, samenwerkingsverband De Hondsrug, Unesco Global Geopark en Cittaslow. 1.3 We vervolgen de ontwikkeling van doorfietsroutes in BOCE-verband. 1.4 We starten een stimuleringsopzet voor R&T in de veenkoloniën. 1.5 We gaan duurzaamheid in de sector stimuleren (mede i.s.m. Recreatieschap). 1.6 We gaan een tweede onderzoek i.k.v. vitale vakantieparken Drenthe uitvoeren. 2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.
2.1 We starten met het opstellen van beleidskaders voor het vestigen van verblijfsrecreatie. 2.2 We maken een begin met de vernieuwing van het recreatie- en toerismebeleid, in samenhang met economisch beleid.
Toelichting 1.2 Het programma Vitale Vakantieparken liep af in 2024 en wordt verlengd tot en met 2027. 1.4 Hier wordt aan gewerkt via het nieuwe beleidsplan. 1.6 Er zijn in 2024 voorbereidingen getroffen. Uitvoering zal echter op korte termijn niet plaatsvinden i.v.m. kabinetsplannen inzake het verruimen van mogelijkheden tot wonen op parken. 2.1 Wordt in samenhang met actualisatie van R&T visie in Q1 2025 afgerond. 2.2 Zal worden afgerond in Q1 van 2025.
25
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze economie Taakvelden
Begroting 2024 Lasten
Rekening 2024
Baten
T3.1
Economische ontwikkeling
T3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
303
303
T3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
44
57
T3.4
Economische promotie
739 1.086
Totaal
Saldo
Lasten
Baten
3
26
Saldo 3
303
286
16
-14
44
59
-15
2.410
-1.671
684
2.591
-1.907
2.770
-1.685
1.034
2.936
-1.903
Onze toekomst Subthema's: - Duurzame ontwikkeling; - De veranderende rol van de gemeente.
27
Duurzame ontwikkeling Ambitie We willen bijdragen aan een vitale, duurzame en toekomstbestendige woon- en leefomgeving, waarbij duurzaamheid, klimaat, milieu en biodiversiteit voorop staan. Deze ambitie krijgt in 2023 vorm in een integrale duurzaamheidsagenda. Middels deze agenda werken wij aan de doelstellingen van het nationale klimaatakkoord, waarbij we ons de komende jaren richten op de volgende relevante maatschappelijke onderwerpen: 1. Energietransitie; 2. Klimaatadaptatie; 3. Duurzaam ondernemen en circulariteit; 4. Natuur en biodiversiteit; 5. Duurzame mobiliteit. De focus voor 2024 is het verder uitvoering geven aan de opgestelde Transitievisie Warmte door stappen te zetten in het verduurzamen van de gebouwde leefomgeving en de wijk uitvoeringsplannen. We gaan door met de ingezette koers voor energiearmoede en werken verder samen met de energiecoaches. We werken zowel regionaal als lokaal aan klimaatadaptatie. We willen diverse vormen van duurzame mobiliteit stimuleren. Als laatste zetten we ons in voor behoud en bescherming van natuur en biodiversiteit binnen ons uniek (agrarisch) landschap. Voor wat betreft de opgave rondom stikstof wil het demissionaire kabinet doorgaan op de ingeslagen weg binnen het Nationaal Programma Landelijk Gebied.
Hier ontbreekt naar ons oordeel nog steeds een helder toekomstperspectief voor de agrarische sector en de wijze waarop we niet alleen de beoogde doelen halen, maar ook investeren in een leefbaar en vitaal platteland. We blijven ons hiervoor inspannen in samenwerking met de provincie en andere maatschappelijke partners.
28
Doelstellingen Duurzame ontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Verduurzamen van de gebouwde omgeving.
1.1 Aanpak energiearmoede continueren (bijvoorbeeld subsidie inwoners, fixbusjes, energiecoaches, financieel team urgente noden). 1.2 Plan ontwerpen waarin nieuwe maatregelen voor energiearmoede worden uitgewerkt. 1.3 Gebiedsgerichte aanpak ontwikkelen voor het verduurzamen van woningen voor het veengebied. 1.4 Opleveren van twee wijkuitvoeringsplannen. 1.5 Professionaliseren en op peil houden van het team energiecoaches.
2. We houden rekening met klimaatadaptatie bij de inrichting van de openbare ruimte en gebouwde omgeving.
3. We stimuleren duurzame mobiliteit.
2.1 Regionale Adaptatie Strategie uitwerken. 2.2 Starten met het vertalen van een Regionale Adaptatie Strategie naar een lokale aanpak voor de gemeente BorgerOdoorn. 3.1 Uitbreiden van de hoeveelheid laadpalen in gemeente.
4. We werken aan behoud en bescherming van natuur en biodiversiteit.
3.2 Onderzoek naar de mogelijkheden om het wagenpark van de buitendienst te verduurzamen. 4.1 We komen met een aanpak hoe om te gaan met de wet Natuurbescherming in relatie tot het isoleren van woningen. 4.2 Participeren in het provinciaal gebiedsproces ten behoeve van nationale opgaven landelijk gebied.
Toelichting
29
T1
T2
De veranderende rol van de gemeente Ambitie Naar verwachting wordt de Omgevingswet per 1 januari geïmplementeerd. Dit is nog afhankelijk van een goed werkend digitaal systeem. De invoering heeft als gevolg dat we in 2024 moeten werken met twee systemen. De daaruit voortkomende frictiekosten worden bekostigd uit het incidentele budget dat hiervoor is gereserveerd. In november 2023 wordt duidelijk of de wet daadwerkelijk per 1 januari wordt ingevoerd. Onze ambitie is om na de invoering van de Omgevingswet onze inwoners zo snel mogelijk volgens de principes van deze wet te bedienen. Dat wil zeggen dat besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving beter en sneller gaan en dat het gebruiksgemak toeneemt. In de begroting 2024 zijn de budgetten die betrekking hebben op de Omgevingswet budgettair neutraal opgenomen. In BERAP 2024-I gaan we de baten en lasten evalueren.
30
Doelstellingen De veranderende rol van de gemeente Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Invoeren Omgevingswet.
1.1 De omgevingsplannen opstellen.
T1
T2
1.2 Implementeren van een nieuwe manier van werken door middel van inzet omgevingscoach en participatie. 1.3 Integraler werken en denken in kansen. Toelichting 1.1 De Omgevingswetactiviteiten moeten nog verder ontwikkeld worden. We hebben hier te weinig mee kunnen werken vanwege het lage aanbod initiatieven en aanvragen. 1.2 Dit hebben we ingericht. 1.3 Dit is een van de speerpunten vanuit het MT en door middel van integrale teams en onze portfoliotafel geven we dit vorm.
31
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze toekomst Taakvelden
Begroting 2024
Rekening 2024
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
3.690
972
2.718
3.629
723
2.906
T0.1
Bestuur
T5.3
218
20
198
303
20
283
T5.4
Cult.presentatie, -productie en partic. Musea
200
6
193
209
10
200
T5.6
Media
965
403
562
747
251
496
T7.4
Milieubeheer
2.716
993
1.723
3.678
2.407
1.271
7.789
2.394
5.394
8.566
3.411
5.156
Totaal
32
Onze leefomgeving Subthema's: - Ruimte en groen; - Wonen en leefbaarheid; - Wegen en verkeer; - Openbare orde en veiligheid.
33
Ruimte en groen Ambitie Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente met een toeristisch karakter. De gemeente streeft naar behoud en ontwikkeling van aantrekkelijk, eenvoudig en karakteristiek openbaar groen dat aansluit bij de verschillende kenmerken van het zand en het veen. Woonaantrekkelijkheid en leefbaarheid zijn waarden die we willen versterken.
34
Doelstellingen Ruimte en groen Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Het beheren van de openbare ruimte op grond van de beleidsnota IBOR.
1.1 Vaststellen van het beleidsplan 'Groenvisie'. 1.2 Vaststellen van het beleidsplan 'Meubilair'. 1.3 Uitvoeren van een beleidsmatige tussenevaluatie van de beleidsnota IBOR.
T1
T2
Toelichting 1.2 Het beleidsplan is in concept afgerond. De afronding van het beleidsplan Meubilair staat in de eerste helft van 2025 gepland. 1.3 De afronding van de tussenevaluatie van IBOR staat in 2025 gepland.
35
Wonen en leefbaarheid Ambitie Op het gebied van wonen staan we voor een grote opgave. Ook onze gemeente wil daar een bijdrage aan leveren. De concrete ambitie van het college is om deze bestuursperiode 200 woningen te bouwen. We werken intensief samen met de woningcorporaties met als doel om voldoende sociale huurwoningen te realiseren. Zo willen we een minimumpercentage sociale huur bij nieuwbouw realiseren en onze eigen inwoners zoveel mogelijk voorrang geven. Ook jongeren willen we stimuleren om zich tijdig bij woningcorporaties aan te melden.
36
Doelstellingen Wonen en leefbaarheid Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Voldoende (sociale) huur- en koopwoningen en daarmee de betaalbare woningvoorraad vergroten.
1.1 Realiseren van het bestaande goedgekeurde portfolio wonen zoals halfjaarlijks wordt besproken met uw raad. 1.2 Prioritering van nieuwe initiatieven en een afweging maken tussen het lopend portfolio en die nieuwe initiatieven. 1.3 Realisatie van flex-woningen.
1.4 Het maken van meerjarige jaarlijkse prestatieafspraken met de woningcorporaties. 2. Bestaande woonwijken moeten 2.1 Integraal plan voor de vernieuwing en aantrekkelijk blijven voor klimaat adaptieve inrichting van woonwijken inwoners en nieuwkomers. uit de vorige eeuw met daaraan gekoppeld een meerjareninvesteringsvoorstel voor de komende decennia. 3. Verbeteren maatschappelijk vastgoed. 4. Verbeteren voorzieningen sport.
3.1 Uitwerken onderzoek toekomst MFA’s. 4.1 Afronden privatisering kerncomplex Nieuw-Buinen. 4.2 Realiseren renovatie kerncomplex Odoorn en privatisering clubgebouw. 4.3 Voorbereiden realiseren nieuw clubgebouw S.V. Borger en privatisering clubgebouw. 4.4 Realiseren nieuwbouw sporthal De Koel.
5. Actuele voorzieningen voor het 5.1 Afronden businesscase basisonderwijs realiseren. Buinerveen/Nieuw-Buinen -West. 5.2 Afronden businesscase De Aanloop Valthermond. 5.3 Realiseren extra ruimte voor het onderwijs in Borger. 5.4 Eerste opzet onderzoek MFA/scholen 2e Exloërmond. Toelichting
37
T1
T2
Wegen en verkeer Ambitie Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente met een toeristisch karakter. De gemeente streeft naar behoud en ontwikkeling van aantrekkelijk, eenvoudig en karakteristiek openbaar groen dat aansluit bij de verschillende kenmerken van het zand en het veen. Woonaantrekkelijkheid en leefbaarheid zijn waarden die we willen versterken. Ook wil de gemeente over een veilig en goed onderhouden wegennet beschikken.
38
Doelstellingen Wegen en verkeer Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
T2
1. Verbeteren verkeersveiligheid, 1.1 Uitvoeren van projecten binnen de leefbaarheid en bereikbaarheid kaders van het Gemeentelijk Verkeer- en (verkeer). Vervoersplan (GVVP).*
2. Het beheren van de openbare ruimte op grond van de beleidsnota IBOR (wegen).
1.2 Verdere ontwikkeling van de hub in Borger. 1.3 Inzet om samen met andere stakeholders de Nedersaksenlijn te realiseren. 2.1 Actualiseren van het huidige beleidsplan ‘Wegenonderhoud’.
Toelichting * Toelichting GVVP-projecten 2024 1.1 Het GVVP-budget is in 2024 (grotendeels) gereserveerd voor uitvoering van het project Zuiderdiep Drouwenermond. De ontwerpfase voor het verkeerskundig ontwerp, met daarbij de nodige participatiebijeenkomsten, is afgerond. De nieuwe bebouwde komgrens is vastgesteld en de procedure voor het verkeersbesluit loopt. Het kadaster is gestart met het uitzetten van de perceelsgrenzen en de nutspartijen zijn gevraagd hun werkzaamheden uit te voeren voorafgaand aan de gemeentelijke werkzaamheden. In 2025 wordt het project technisch nader uitgewerkt en richting aanbesteding gebracht. De projecten Dwarsdiep-Dwarskade Nieuw-Buinen en Valtherweg-Exloërweg zijn afgerond. In 2024 is gestart met planvorming voor het aanbrengen van een schoolzone en invoering van 30 km/u in Zandberg. Ook zijn kleinschalige verkeerskundige maatregelen uitgevoerd op locaties die door de samenleving bij ons zijn aangekaart. Het gaat daarbij om de volgende locaties: kruispunt Valtherblokken-Valtherdijk, de schoolzones Exloo en Nieuw-Buinen, oversteek bij Leewal en komgrens Exloo bij Zuideinde en het pleintje op Melkweg Klijndijk. Planvorming is gestart voor het aanbrengen van een fietsoversteek in de slinger op de komgrens Hoofdstraat (west) Exloo en het verbeteren van de parkeergelegenheid Schaapstreek Odoorn.
Er zijn geen verdere stappen gemaakt in de planvorming van het project Exloërweg Valthe, tussen de Hondsrugweg en Weerdingerweg (aanleg fietspad). Dit in verband met de tijdsbesteding die eerdergenoemde projecten hebben gekost. Dit met name vanwege de hoge mate van participatie, zoals bijeenkomsten, groeps- en individuele gesprekken en communicatie. 2.1 In raad mei 2025.
39
Openbare orde en veiligheid Ambitie Op het gebied van openbare orde en veiligheid willen we in 2024 vooral inzetten op bewustwording en het voorkomen van ondermijning. Daarvoor is het noodzakelijk dat het BIBOB beleid wordt vernieuwd.
40
Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Bewustwording creëren onder inwoners, ondernemers en medewerkers dat criminele ondermijning plaatsvindt en dat bij signalen een actueel Bibobinstrumentarium ingezet kan worden.
1.1 Actualiseren beleidsregels Bibob.
T1
T2
1.2 Inrichten informatieknooppunt ondermijning. 1.3 Verder uitrollen toepassing Bibobbeleidsregel binnen organisatie: onderdelen subsidies/inkoop/aanbesteding.
Toelichting 1.1 Hebben een nieuw model voor de beleidsregels van de werkgroep Drentse Aanpak Ondermijning afgewacht. Zodat we in Drenthe zo veel mogelijk dezelfde aanpak kiezen. Het nieuwe model is er nu en kan in Borger-Odoorn in 2025 worden ingevoerd. 1.2 Loopt ook door in 2025 (want is ambitie uit Drentse aanpak ondermijning; welke een looptijd van twee jaar heeft). 1.3 In januari 2025 afgerond.
41
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze leefomgeving Taakvelden T0.3
Begroting 2024
Rekening 2024
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
670
309
361
283
338
-55
T1.1
Beheer overige gebouwen en gronden Crisisbeheersing en brandweer
1.776
1
1.776
1.733
-1
1.734
T1.2
Openbare orde en veiligheid
642
642
564
T2.1
Verkeer en vervoer
4.638
231
4.407
3.757
266
3.491
T4.2
Onderwijshuisvesting
1.671
59
1.612
1.426
52
1.374
T5.2
Sportaccommodaties
5.696
266
5.430
5.392
287
5.104
T5.5
Cultureel erfgoed
T5.7
4.956
35
4.922
4.609
93
4.516
T7.2
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering
2.184
3.200
-1.016
2.204
3.257
-1.053
T7.3
Afval
2.253
3.011
-758
2.223
3.044
-821
T7.5
Begraafplaatsen en crematoria
404
198
206
378
154
224
T8.1
Ruimtelijke ordening
2.388
94
2.294
2.056
140
1.916
T8.2
Grondexploitatie (nietbedrijventerreine Wonen en bouwen
3.130
3.473
-343
3.729
4.292
-562
1.465
632
833
1.575
806
769
31.873
11.509
20.366
29.934
12.728
17.206
T8.3 Totaal
564
5
42
5
Onze portemonnee Thema Onze portemonnee bevat de volgende onderdelen: - Gemeentefonds; - Overzicht van incidentele baten en lasten; - Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves; - Wat heeft het gekost?
43
Ambitie Op het gebied van ICT willen we vooral inzetten op het informatieveiligheid en het voorkomen van bijvoorbeeld cyberaanvallen. Verder is de Common Ground een ontwikkeling die we nadrukkelijk blijven volgen en waar we naar verwachting op termijn in willen investeren om onze systemen veilig en werkbaar te houden. Voor wat betreft personeel blijven we inzetten op het verhogen van werkgeluk. Ook bevat deze begroting een bestedingsvoorstel om het trainee programma te verlengen, omdat we zien dat de trainees van toegevoegde waarde zijn voor onze organisatie. Waar we dat kunnen gaan we samenwerken met goed gekozen samenwerkingspartners. Ook gaan we het gemeentehuis toekomstbestendig maken door middel van renovatie en verduurzaming. In de begroting 2024 zijn de voorstellen van het coalitieakkoord om de gemeentefinanciën aan te passen verwerkt. Hierdoor is er meer financiële ruimte gecreëerd om de wensen vanuit het coalitieakkoord te realiseren. Aanvullend is in het voorjaar 2025 voorgesteld om ruimte te maken voor investeringen. In de Kadernota 2026 zijn de voorstellen opgenomen.
44
Gemeentefonds Hieronder het geactualiseerde overzicht van het gemeentefonds in 2024. GF 2024 (x € 1.000)
Begroting Jaarrekening
Verschil
I: Algemene Uitkering
2024
2024 begr - jaarrek
Algemene Uitkering
54.189
54.927
739
0
95
95
Subtotaal onderdeel I
54.189
55.022
833
II: Decentralisatie- en integratieuitkeringen Decentralisatie provinciale taken vergunningverlening, toezicht en handhaving (DU) Voorschoolse voorziening peuters (DU)
74
74
0
67
67
0
Armoedebestrijding kinderen (DU)
93
93
0
Maatschappelijke begeleiding (DU)
5
5
0
Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU)
2
2
0
Impulsgelden Weerbaar Bestuur/Veilig wonen (DU)
7
7
0
Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (DU)
4
4
0
Einde lening inburgeringsplichtig (DU)
1
1
0
Verrekening voorgaande jaren
Extra capaciteit BOAs (DU)
33
33
0
Invoerings/uitvoeringskosten Omgevingswet (DU)
240
240
0
Wet kwaliteitsborging bouw (DU)
17
17
0
Antidiscriminatie voorzieningen (DU)
4
4
0
Wet betaalbare huur (DU)
22
24
2
Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) (DU)
3
3
0
Meerkosten Oekraine Sociaal Domein
0
57
57
Uitvoeringskosten LBV en LBVplus
0
25
25
Alleenverdieners
0
32
32
Register extern Veiligheidsrisico
0
10
10
Spreidingswet
0
32
32
Vangnetregeling
0
37
37
571
766
194
5.501
5.501
0
5.501
5.501
0
54.189
55.022
833
Subtotaal onderdeel II III: Sociaal Domein 3D's Participatie Subtotaal onderdeel III Totaal per onderdeel Totaal onderdeel I Totaal onderdeel II
571
766
194
Totaal onderdeel III
5.501
5.501
0
60.261
61.288
1.028
Totaal I t/m III
Ten opzichte van de begroting, die is gebaseerd op de septembercirculaire 2024, hebben we ruim 1 miljoen meer ontvangen. Dit is het gevolg van de decembercirculaire 2024. In deze decembercirculaire 2024 zijn financieel technische bijstellingen zoals aanpassingen van maatstaven/aantallen en een geringe bijstelling van meerdere (integratie)uitkeringen verwerkt. Dat heeft geleid tot een hogere uitkering uit het Gemeentefonds.
45
Overzicht van incidentele baten en lasten per thema
46
Thema's Omschrijving
Lasten
Baten
Saldo
Structureel Incidenteel Structureel Incidenteel Structureel Incidenteel Thema 1 Onze inwoners
45.626.221
6.850.328
Thema 2 Onze economie
1.033.468
Thema 3 Onze toekomst
7.474.105
1.092.665
2.573.159
837.953
Thema 4 Onze leefomgeving
29.299.869
635.719
Dekking Algemene dekkingsmiddelen
1.455.882
Dekking Overhead
11.543.830
737.253
9.607.379
8.803.686 -36.018.842
1.953.358
2.935.982
1.902.514
0
-4.900.946
-254.712
12.642.034
86.377 -16.657.835
-549.342
69.238.693
240.028
67.782.811
240.028
142.512
-11.401.317
-737.253
Dekking Vennootschapsbelasting
62.970
0
-62.970
0
Dekking Overige baten en lasten
44.165
-70.352
-114.518
0
Dekking Mutaties reserves
330.127 14.511.480
141.004
15.778.029
-189.123
1.266.550
96.870.637 23.827.445 97.210.411 25.746.073
339.774
1.918.629
Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves
48
Omschrijving
Toevoeging
Onttrekking
Mutatie
Structureel
Incidenteel
Structureel
Incidenteel
2024
Weerstandsdeel alg. reserve (WAR)
-
501.532
-
-
501.532
Vrije algemene reserve (VAR)
-
300.000
-
3.697.000-
3.397.000-
Totaal algemene reserve
-
801.532
-
3.697.000-
2.895.468-
-
401.026 10.780.142 348.500-
-
362.97011.053.38110.000419.19423.61543.490-
38.056 273.239348.50010.000419.19423.61543.490-
-
-
-
20.000-
20.000-
-
2.577.280
-
-
2.577.280
-
300.000
-
-
300.000
-
-
-
55.265-
55.265-
-
-
-
719-
719-
-
-
-
1.478-
1.478-
141.004-
-
189.123
ALGEMENE RESERVE
BESTEMMINGSRESERVES Algemeen Bufferreserve grondbedrijf Nog uit te voeren werken Onderhoud gemeentelijke gebouwen Onderhoud zwembaden Kern & kader, leefgebieden, sport Reserve rioleringen Bestemmingsreserve afval
Deelgebiedvisie "De Monden" Noodopvang ontheemden BR Volkshuisvestingsfonds Uitbreiding sporthal De Koel Reserve bouw brandweerkazerne Renovatie kleedacc./kantine Valthe Gekoppelde reserves
330.127
Totaal bestemmingsreserves
330.127
13.709.948
141.004-
12.081.029-
1.818.041
Eindtotaal
330.127
14.511.480
141.004-
15.778.029-
1.077.427-
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze portemonnee
Begroting 2024
Rekening 2024
Taakvelden
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
T0.10
Mutaties reserves
11.769
15.786
-4.017
14.842
15.919
-1.077
T0.11 T0.4
Res. van de rekening van baten en lasten Overhead
11.681
108
11.574
12.281
143
12.139
T0.5
Treasury
1.000
1.872
-872
687
923
-236
T0.61
OZB woningen
53
5.479
-5.426
131
5.683
-5.552
T0.62
OZB niet-woningen
57
1.745
-1.689
57
1.585
-1.528
T0.64
Belastingen overig
460
460
581
T0.7
Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF
150
60.261
-60.111
T0.8
Overige baten en lasten
-784
-50
-734
T0.9
Vennootschapsbelasting (VpB)
Totaal
736
25.122
50
736
85.201 -60.079
44
581 61.288
-61.288
-70
115
63
63
28.686
85.471 -56.783
Paragrafen
51
Algemeen Hierna volgen de paragrafen. Deze zijn, op basis van het BBV, een verplicht onderdeel van de begroting en het jaarverslag. We geven een korte beschrijving van de verschillende paragrafen.
Lokale heffingen
Weerstandsvermogen
Kapitaalgoederen
Financiering
Bedrijfsvoering
Verbonden partijen
Grondbeleid
Algemene lijn paragrafen De paragraaf lokale heffingen geeft een beeld van de belastingen en leges die we innen. In de paragraaf weerstandsvermogen is zichtbaar dat we reserveren om beïnvloedbare en met name ook niet beïnvloedbare risico’s te beheersen en financieel af te dekken. Onze kapitaalgoederen geven een beeld van de investeringen die we als gemeente doen en de financiële verplichtingen die we daarvoor meerjarig aangaan. De paragraaf financiering geeft inzicht in onze financiële positie. Bedrijfsvoering gaat over hoe we werken om onze doelen te behalen. De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de bijdragen van de gemeente Borger-Odoorn aan verbonden partijen. Tot slot hangt ons grondbeleid nauw samen met landelijke en lokale economische ontwikkelingen.
52
Lokale heffingen In deze paragraaf gaan we in op onze lokale heffingen voor het jaar 2024. Lokale heffingen zijn onder te verdelen in gemeentelijke belastingen, gebonden heffingen en leges. In onderstaand overzicht zijn de werkelijke opbrengsten van alle lokale heffingen naast de begrote opbrengsten gezet. De lokale heffingen lichten we in de rest van deze paragraaf per onderdeel verder toe. Lokale heffing
Begroting Wijzigingen 2024
BERAP 2024-II
Rekening 2024
Onroerende zaakbelasting (OZB)
7.014.176
200.000
7.214.176
7.255.027
40.851
Toeristenbelasting
1.847.500
400.000
2.247.500
2.412.185
164.685
Forensenbelasting
162.500
0
162.500
174.708
12.208
Afvalstoffenheffing
2.601.517
0
2.601.517
2.614.042
12.525
Rioolheffing Titel I algemene dienstverlening
3.186.678
0
3.186.678
3.239.592
52.914
295.797
37.500
333.297
288.945
-44.351
480.406
0
480.406
673.883
193.477
3.066
0
3.066
3.925
859
179.550
18.165
197.715
153.940
-43.775
8.593
1.100
9.693
5.923
-3.770
656.765 16.436.548 16.822.171
385.623
Titel II fysieke leefomgeving Titel III Europese dienstrichtlijn Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Totaal
15.779.783
53
Verschil
Gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen op grond van de Gemeentewet (GW) een aantal belastingen heffen. Gemeentelijke belastingen worden gekenmerkt door het feit dat de opbrengst van de belasting vrij te besteden is. Daardoor is het een ongebonden belasting. In de onderstaande tabel staat een overzicht van de verschillende gemeentelijke belastingen die worden geheven in onze gemeente. Belastingsoort Onroerende zaakbelastingen (OZB)
Artikel GW 220
Forensenbelasting
223
Toeristenbelasting
224
Toelichting Belasting die wordt geheven op eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Als heffingsgrondslag geldt de WOZ-waarde. De peildatum ligt een jaar voor het belastingjaar. Een belasting voor natuurlijke personen die gedurende het jaar meer dan 90 maal in de gemeente overnachten, maar die in de gemeente geen hoofdverblijf hebben. Belasting die wordt geheven op natuurlijke personen die in de gemeente overnachten, maar die niet in de gemeente woonachtig zijn.
Beleidsuitgangspunten gemeentelijke belastingen 2024 In de volgende tabel staan de belastingen die de gemeente Borger-Odoorn heft. Hierin zijn de uitgangspunten per belastingsoort aangegeven. De verdere regelgeving van elke belastingsoort is vastgelegd in de verschillende belastingverordeningen. Belastingsoort
Tarief 2024
OZB
- Gebruikersbelasting 0,1302% - Eigenarenbelasting • Woningen 0,1592% • Niet-woningen 0,1592% - Groepsaccommodaties € 0,60 per persoon per overnachting - Campings € 1,30 per persoon per overnachting - Hotels/BenB/bungalowparken € 1,75 per persoon per overnachting 0,40% met een minimum van € 500 en een maximum van € 1.500.
Toeristenbelasting
Forensenbelasting
54
Gebonden heffingen Naast belastingen in de gemeentewet, bestaan er gebonden heffingen. Een gebonden heffing is een belasting voor de bestrijding van specifieke kosten, maar is niet gekoppeld aan een individuele dienst. De begrote opbrengst van de gebonden heffing mag niet hoger zijn dan de voor dat doel begrote kosten. Dat wil zeggen dat de heffingen dus niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Er zijn twee soorten gebonden heffingen, namelijk reinigingsheffing en rioolheffing. Deze zijn weergegeven in de volgende tabel. Gebonden heffing Reinigingsheffing
Artikel GW Wet milieubeheer art. 15.33
Rioolheffing
228a
Toelichting Belasting voor de verwijdering van afvalstoffen afkomstig van particuliere huishoudens. Er zijn twee soorten heffingen voor het innemen en verwerken van afvalstoffen: de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht. Afvalstoffenheffing wordt geheven op alle particuliere huishoudens. Ook als er in feite geen afval wordt aangeboden. Reinigingsrechten worden alleen in rekening gebracht ter dekking van de kosten voor het ophalen en verwerken van aangeboden afval. Kleine bedrijven kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van de reinigingsrechten. De rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van / het beheer van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, regenwater en de grondwaterstand.