Jaarrekening 2023
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
Algemeen Inhoudsopgave Jaarstukken 2023 ..................................................................................................1 Algemeen .............................................................................................................2 Inhoudsopgave .....................................................................................................2 Leeswijzer en algemene inleiding .............................................................................4 Samenvatting op hoofdlijnen...................................................................................6 Onze ambities .....................................................................................................10 Thema's .............................................................................................................11 Onze inwoners ....................................................................................................12 Sociaal Domein ...................................................................................................13 Dienstverlening ...................................................................................................16 Onze economie....................................................................................................20 Economische ontwikkeling
....................................................................................21 Recreatie en Toerisme ..........................................................................................23 Onze toekomst ....................................................................................................26 Duurzame ontwikkeling ........................................................................................27 De veranderende rol van de gemeente ...................................................................30 Onze leefomgeving ..............................................................................................33 Ruimte en groen ..................................................................................................34 Wonen en leefbaarheid .........................................................................................36 Wegen en verkeer ...............................................................................................39 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................41 Onze portemonnee ..............................................................................................44 Ambitie ..............................................................................................................45 Gemeentefonds
...................................................................................................48 Overzicht van incidentele baten en lasten per thema ................................................49 Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..............51 Paragrafen ..........................................................................................................54 Algemeen ...........................................................................................................55 Lokale heffingen ..................................................................................................56 Weerstandsvermogen en Risicomanagement ...........................................................69 Risico’s...............................................................................................................71 Berekening weerstandsratio ..................................................................................73 Kapitaalgoederen .................................................................................................76 Financiering ........................................................................................................87 Bedrijfsvoering ....................................................................................................92 Verbonden partijen
............................................................................................103 Grondbeleid ......................................................................................................110 Gevolgen Covid-19 .............................................................................................117 Jaarrekening .....................................................................................................117 Toelichting op de balans per 31 december 2023 .....................................................120 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................121 Vaste activa ......................................................................................................124 Immateriële vaste activa.....................................................................................125 Financiële vaste activa ........................................................................................133 Vlottende activa .................................................................................................134 Voorraden .........................................................................................................135 Uitzettingen ......................................................................................................138 Liquide
middelen................................................................................................141 Overlopende activa ............................................................................................142 Vaste passiva ....................................................................................................144 Eigen vermogen.................................................................................................145 Voorzieningen ...................................................................................................151 Vaste schulden, looptijd van één jaar of langer ......................................................154
2
Vlottende passiva...............................................................................................155 Netto vlottende schulden, looptijd korter dan één jaar ............................................156 Overlopende passiva ..........................................................................................157 Niet in de balans opgenomen verplichtingen ..........................................................161 Gebeurtenissen na balansdatum ..........................................................................165 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ..............................................166 Onze inwoners ...................................................................................................169 Onze economie ..................................................................................................183 Onze toekomst ..................................................................................................188 Onze leefomgeving ............................................................................................193 Algemene dekkingsmiddelen ...............................................................................207 Overhead ..........................................................................................................213 Vennootschapsbelasting (VpB)
.............................................................................216 Overige baten en lasten ......................................................................................219 Toelichting centrale posten ..................................................................................222 Mutaties reserves...............................................................................................224 Onvoorzien en beleidsintensivering .......................................................................227 Gerealiseerd resultaat ........................................................................................228 Wet Normering Topinkomens (WNT) .....................................................................229 Rechtmatigheidsverantwoording ..........................................................................233 Overzicht taakvelden ..........................................................................................275 Bijlagen ............................................................................................................278 Interbestuurlijk toezicht ......................................................................................279 Verplichte beleidsindicatoren ...............................................................................283 Bijlage VI - Lijst met afkortingen
..........................................................................286 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ..............................................289
3
Leeswijzer en algemene inleiding De jaarstukken De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. We hebben ze opgesteld volgens het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Dit ziet u terug in de indeling en de opbouw. Samenvatting op hoofdlijnen In dit onderdeel brengen wij voor alle doelstellingen de stand per eind 2023 in beeld. Dat doen we in een samenvatting. Met de kleuren hieronder laten wij zien hoe ver we zijn met de doelstellingen. Als iets niet volgens planning is verlopen of nog niet gestart dan geven we in ieder geval een toelichting. afgewerkt
volgens planning
niet volgens planning
nog niet gestart
Ook ziet u of wij de plannen binnen het budget hebben uitgevoerd. Om u snel een indruk te geven, benoemen wij de grotere afwijkingen ten opzichte van de raming. Het jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit de vier thema's, onze portemonnee en de paragrafen. - In de vier thema's: Onze inwoners, Onze economie, Onze toekomst en Onze leefomgeving laten we zien in hoeverre de doelstellingen uit de begroting 2023 zijn gerealiseerd. In het onderdeel Onze portemonnee leggen we verantwoording af over het financiële beheer. - De paragrafen geven inzicht in de beleidslijnen en beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen hebben of van belang zijn voor het realiseren van de thema’s. De jaarrekening De jaarrekening bestaat uit de balans en toelichting, het overzicht van baten en lasten inclusief toelichting, de rechtmatigheidsverantwoording en de sisa-verantwoording. - Bij de balans en het overzicht van baten en lasten staan de verschillen vergeleken met de begroting na wijziging. Is het verschil groter dan € 25.000 dan leggen wij dit uit. De verschillen ontstaan als er een ander bedrag is begroot dan in het jaar 2023 is uitgegeven.
- In de rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeesters en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, het begrotings-,voorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, in overeenstemming horen te zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. - In de sisa-verantwoording leggen wij verantwoording af over een aantal van het Rijk en provincie ontvangen uitkeringen voor specifieke taken. Wijzigingen na BERAP 2023-II BERAP 2023-II is de laatste door de raad vastgestelde formele begrotingswijziging. In onze financiële verordening is vastgelegd dat de raad autoriseert op thema niveau. Dat betekent dat begrotingswijzigingen buiten een thema aan de raad voor besluitvorming moeten worden voorgelegd. In de toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering gaan wij hier nader op in. In de jaarrekening presenteren wij de cijfers van de actuele begroting. Deze cijfers bevatten evenals vorig jaar wijzigingen op de thema's na BERAP 2023-II. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat de lijst met Nog uit te voeren werken (NUW) ook dit jaar weer hoog uitvalt.
Twee grote posten hieruit zijn de inkomensregelingen (vooral energie armoede) en de sportaccommodaties. In Bestuursrapportage 2023-II is wel een eerste aanzet gemaakt van NUW reserveringen, maar in werkelijkheid valt de lijst hoger uit en
4
hiervoor hebben we de begroting moeten aanpassen. De begroting is op dit onderdeel aangepast mede om een goede verschillenanalyse te kunnen maken tussen begroting en werkelijkheid. Centrale verklaring voor een aantal posten In de jaarrekening verklaren wij centraal het begrotingsresultaat op de ‘kapitaallasten’. Dit voorkomt verwijzingen en herhalingen. Beleidsindicatoren Wij zijn verplicht om de beleidsindicatoren van ‘Waarstaatjegemeente.nl’ te presenteren. Dit staat in het BBV. Deze indicatoren staan in een bijlage. Waarstaatjegemeente.nl verzamelt de gegevens uit een aantal bronnen, zoals het CBS en de VNG. Overzicht taakvelden Gemeenten moeten volgens het BBV verplichte taakvelden in de jaarrekening zetten. Zo kunnen gemeenten gemakkelijker met elkaar vergeleken worden. En zo beschikken het Rijk en het CBS over goede, duidelijke informatie. In onze jaarrekening staat een overzicht van deze taakvelden. Wij hopen dat u met dit verslag een goed inzicht krijgt in onze financiën. College van burgemeester en wethouders
5
Samenvatting op hoofdlijnen Gerealiseerde doelstellingen In de begroting 2023 staan doelstellingen en acties die daar bij horen. Het grootste deel (90%) hiervan is in 2023 afgewerkt of loopt volgens planning. Een aantal acties (10%, rood en blauw in de tabel) loopt niet volgens planning of is nog niet gestart. Alle acties worden verderop in het jaarverslag per thema toegelicht.
Doelstellingen Onze inwoners Onze economie Onze toekomst Onze leefomgeving Onze portemonnee Totaal Percentage afgewerkt
Aantal 24 10 15 31 18 98 100%
Groen 15 0 2 11 4 31 33%
Lichtgroen 9 9 11 17 11 57 58%
volgens planning
Rood 0 1 2 1 3 7 7%
Blauw 0 0 0 2 0 3 2%
niet volgens planning
nog niet gestart
Uit deze inventarisatie blijkt dat er 98 doelen zijn gesteld. 88 van de gestelde doelen zijn gehaald of verlopen volgens planning. Het gerealiseerd resultaat Hieronder ziet u per thema de baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. Hieruit blijkt dat: 1. Het saldo van baten en lasten is afgerond € 7.242.930 positief. Dit is het resultaat van de vier thema’s, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. 2. Het gerealiseerd resultaat is afgerond € 1.383.332 positief. Dit is het uiteindelijke resultaat dat is ontstaan na verwerking van de mutaties in de reserves. Omschrijving
Jaarrekening 2023 Lasten
Baten
Thema 1, onze inwoners
47.504.883
18.011.530
-29.493.354
Thema 2, onze economie
1.010.938
2.931.337
1.920.399
Thema 3, onze toekomst
5.663.730
1.073.385
-4.590.344
Thema 4, onze leefomgeving
24.974.653
11.199.719
-13.774.934
Totaal thema's
79.154.204
33.215.971
-45.938.233
Treasury
371.793
557.797
186.004
OZB woningen
205.399
5.415.236
5.209.837
OZB niet-woningen
57.669
1.582.275
1.524.606
Belastingen overig
333.136
-
-333.136
-
57.997.742
57.997.742
967.996
65.553.050
64.585.054
11.320.027
127.412
-11.192.616
Uitkeringen gemeentefonds Totaal algemene dekkingsmiddelen Overhead
6
Saldo
Vennootschapsbelasting
128.759
-
-128.759
Overige baten en lasten
40.617
-41.900
-82.517
Totaal
11.489.403
85.512
-11.403.891
Saldo van baten en lasten
91.611.603
98.854.532
7.242.930
Mutaties reserves
17.648.210
11.788.612
-5.859.597
109.259.812
110.643.145
1.383.332
Gerealiseerd resultaat
Het verwacht rekeningresultaat In de 2e bestuursrapportage 2023 verwachtten wij een rekeningresultaat van € 691.000. Maar dit blijkt € 692.332 meer te zijn. Het uiteindelijke rekeningresultaat is daarom € 1.383.332. Verklaring van het resultaat op hoofdlijnen Om snel een indruk te geven van het rekeningresultaat, noemen wij hieronder de grotere afwijkingen ten opzichte van de raming in de begroting 2023. In het onderdeel ‘jaarrekening’ geven we in de ‘toelichting op het overzicht van baten en lasten’, op het niveau van taakveld een toelichting op alle verschillen groter dan € 25.000. Afschrijving en rente Voordeel € 289.000 Afschrijving: In de begroting 2023 zijn diverse grote investeringskredieten beschikbaar gesteld. De afschrijvingslasten zijn in werkelijkheid pas van toepassing in het jaar nadat de investering wordt afgesloten. Dit geeft een extra voordeel op de afschrijvingen. Rente: Bij de berekening van de verwachte rentelasten in de begroting 2023 zijn we uitgegaan van een financieringstekort. In de praktijk blijkt dat er sprake is van een financieringsoverschot, omdat we nog geen grote uitgaven hebben gedaan voor grote investeringen als sporthal De Koel, de verbouwing van het gemeentehuis en een nieuwe basisschool. Ook is de rente die we ontvangen over ons financieringsoverschot flink verhoogd als gevolg van de stijging van de rente.
De begroting 2023 is voor de kosten van rente en afschrijving bij de financiële update voordelig bijgesteld. Het voordeel blijkt uiteindelijk € 289.000 hoger te zijn. Algemene uitkering Nadeel € 348.000 Ten opzichte van de decembercirculaire 2023 sluiten we de algemene uitkering af met een nadeel. Dit is het gevolg van een verlaging van de uitkeringsfactor en de indicator bijstandsontvangers in de laatste specificatie die we hebben ontvangen. Bedrijfsvoering Voordeel € 72.000 De kosten van bedrijfsvoering vallen lager uit dan begroot. Dit komt onder andere doordat er budget uit het project Oekraïne is toegevoegd aan de loonsom. Uit dit budget kunnen kosten worden betaald van vervanging van vast personeel wat is ingezet voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. Hier is echter niet geheel invulling aan gegeven. Op andere onderdelen zijn ook enkele nadelen (oa. huisvesting). Per saldo geeft dit een voordeel voor de post bedrijfsvoering op van € 72.000. Toeristenbelasting Voordeel € 491.000 We hebben in 2023 een goed toeristisch seizoen gehad. Het aantal overnachtingen was hoger dan geraamd. Ook is in 2023 minder gebruik gemaakt van het zogenaamde forfaitaire tarief.
7
Personeelskosten college van B&W Voordeel € 101.000 Het voordeel is hoofdzakelijk een gevolg van de pensioenverplichtingen voor (gepensioneerde) wethouders. Gemeenten zijn verplicht een voorziening in te stellen voor de opgebouwde pensioenaanspraken van (gepensioneerde) wethouders. Om te zorgen voor voldoende middelen in de voorziening is een berekening gemaakt van de pensioenrechten op 31 december 2023. De berekening viel een stuk lager uit dan geraamd. Dit is grotendeels een gevolg van een stijging van de rekenrente die de pensioenfondsen toepassen op de opgebouwde rechten. Bijstandsuitkeringen Voordeel € 572.000 Het voordeel is met name ontstaan doordat de kosten van reguliere bijstand lager uitvallen dan begroot. Dit komt doordat het aantal bijstandsgerechtigden lager is dan waar in de berekening van is uitgegaan. Ook is er een voordeel gerealiseerd op de uitvoeringskosten voor de uitvoering van de bijstandsregelingen door de gemeente Emmen. Dit komt doordat we in 2023 minder bijstandsgerechtigden hadden dan we hadden verwacht. Jeugdhulp Nadeel 110.000 In de BERAP-II is een voordeel op de totale Jeugdhulp meegenomen van € 375.000 echter blijkt dit nu werkelijk € 265.000 te zijn.
Het in de BERAP-II meegenomen voordeel is te groot geweest onder andere door een grote einddeclaratie van een zorgaanbieder van jeugdhulp met verblijf, die bij het opstellen van de BERAP-II nog niet bekend was. Ook zijn de kosten voor de regionale samenwerking hoger geweest. Voor 2024 is er al een structurele verhoging op dit onderdeel in de begroting meegenomen. WMO Nadeel € 203.000 Het nadeel is voor een groot deel ontstaan door een tekort op de kosten voor collectief vervoer. De ritprijzen en het aantal kilometers zijn gestegen terwijl het budget niet was bijgesteld. Voor 2024 komt dit terug in de BERAP-I 2024 en vanaf 2025 zal dit structureel worden opgelost. Ook het werkbudget WMO is overschreden. Dit komt voornamelijk door hogere kosten met betrekking tot cliëntondersteuning door MEE en hogere kosten met betrekking tot medisch advies wat meer gevraagd is bij het verstrekken van dure voorzieningen. De nadelen worden enigszins gecompenseerd door voordelen op de Wet verpleging GGZ en de regeling Tegemoetkoming Chronisch zieken en beperking. Milieuhandhaving Voordeel € 95.000 Het voordeel is hoofdzakelijk ontstaan doordat de bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD) inzake reguliere werkzaamheden lager is uitgevallen dan begroot.
De deelnemersbijdrage van de RUD is lastig te begroten, omdat door de nieuwe financieringssystematiek de werkelijke uren in rekening worden gebracht. Dit betekent dat pas na afloop van het jaar de definitieve kosten bekend zijn. Leerlingenvervoer Nadeel € 80.000 Als een kind niet zelfstandig naar school kan door bijvoorbeeld ziekte, een handicap of gedragsproblemen dan kan het recht hebben op leerlingenvervoer. Ondanks het tussentijds verhogen van het budget voor leerlingenvervoer voor het maken van meer ritten met een hogere prijs, is er alsnog een nadeel ontstaan.
8
Begraafplaatsen Nadeel € 84.000 Het nadeel is een gevolg van hogere kosten voor vervanging van het meubilair op de begraafplaatsen en het grafdelven. Naast de hogere kosten is er minder aan grafrechten ontvangen dan begroot. Overige verschillen Nadeel € 103.000 Op een groot aantal taakvelden zijn 'kleinere' verschillen ontstaan. Deze 'kleinere' verschillen leggen wij uit in de jaarrekening in het onderdeel 'toelichting op het overzicht van baten en lasten'
9
Onze ambities ONZE INWONERS Vanzölf Saomen met inwoners en partners. Binnen het sociaal domein staat zelfredzaamheid voorop. Iedereen doet mee en waar nodig ondersteunen we. Inwoners staan centraal bij onze dienstverlening. ONZE ECONOMIE Een ondernemersvriendelijke gemeente met een gezond vestigingsklimaat. Mogelijkheden vinden en benutten om de ontwikkelingen in de agrarische sector lokaal te stimuleren. Behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met de meeste werkgelegenheid in recreatie en toerisme. ONZE TOEKOMST Duurzaam wonen en duurzaam energie opwekken. De gemeente als regisserende en faciliterende partner bij maatschappelijke vraagstukken en inwonersparticipatie. Een andere mindset door de Omgevingswet. Samen met het Rijk de brede welvaart in de regio Zuid- en Oost Drenthe versterken door de Regiodeal. ONZE LEEFOMGEVING Een aantrekkelijke en groene leefomgeving voor inwoners en toeristen. In Borger-Odoorn is het prettig wonen. Nu en in de toekomst. Toekomstbestendige wegen door inventief omgaan met onze middelen. Iedereen voelt zich veilig in Borger-Odoorn. ONZE PORTEMONNEE Onze huidige financieel gezonde positie ook voor de toekomst behouden. Verantwoord keuzes maken door faseren en prioriteren in onze ambities en bestedingsvoorstellen.
10
Thema's
11
Onze inwoners
Subthema's: - Sociaal domein; - Dienstverlening.
12
Sociaal Domein Ambitie Wij zien in elk geval voor 2023 binnen het sociaal domein drie urgente maatschappelijke opgaven: armoede, zorg dichterbij, en preventie en inclusie. Dit zijn overigens opgaven die dwarsverbanden hebben met andere thema's als onze toekomst en onze economie. Wat armoede betreft krijgen de stijgende kosten van gas en elektra terecht veel aandacht. Energiearmoede komt vooral voort uit de mate waarin je huis is geïsoleerd en maakt het uit of je een vast energiecontract hebt of een variabel tarief moet betalen. Hierbij gaat het echt niet meer alleen om mensen met een laag inkomen. In het thema onze toekomst gaan we dieper in hoe we proberen onze inwoners te helpen bij de verduurzaming van hun woning. Wat het subthema sociaal domein betreft gaan we onze uiterste best doen om tijdens de komende winter te voorkomen dat inwoners van gas en elektriciteit worden afgesloten. Dit kan bijvoorbeeld door het verstrekken van sociale kredieten. Inmiddels zijn alle prijzen aan het stijgen. De boodschappen worden duurder en dit raakt vooral de mensen met een laag inkomen. Naast ons minimabeleid willen we dit jaar ook gebruiken om goed om ons heen te kijken bij andere gemeenten of organisaties wat zij doen om armoede aan te pakken. Daarvan willen we leren. Verder willen we het jaar 2023 gebruiken om de zorg dichterbij te organiseren.
Dit betekent dat we - bijvoorbeeld in de MFA's - huiskamers van de gemeente willen gaan inrichten. In deze huiskamers zitten niet alleen de sociale teams of Andes, maar wat ons betreft ook regelmatig de gebiedscoördinatoren en de wijkagent. Gelet op de urgente situatie is het eveneens belangrijk om de contacten met andere pijlers binnen de samenleving zoals de kerken en verenigingen te versterken. Met de huisartsen hebben we gelukkig al goede contacten, deze willen we nog beter maken. Tot slot is een belangrijke ambitie om verder te gaan met preventie. We vinden het belangrijk om op te merken dat preventie in het sociaal domein terecht veel aandacht krijgt, maar dat het 'voorkomen dat' tevens elders speelt. Dit gaat van jong tot oud. Ook het voorkomen van ondermijning is hier een voorbeeld van. Gelet op de huidige situatie kan preventie ook betekenen dat je voorkomt dat het erger gaat worden. Ziehier het dwarsverband met wat we hierboven benoemden onder armoede. Preventie is eveneens nauw verbonden aan meedoen. Daarvoor geldt dat we het belangrijk blijven vinden dat mensen kunnen meedoen binnen onze gemeente. Het betekent ook - en dit is geen nieuwe constatering, maar we willen haar nu wel specifiek benoemen - dat we vinden dat alle mensen meetellen. Wat dit betreft willen we in 2023 inclusie meer op de kaart zetten.
Samengevat: iedere inwoner telt mee, iedere inwoner kan meedoen, en iedere inwoner hoort erbij.
13
Doelstellingen Sociaal domein Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. We willen dat in Borger-Odoorn 1.1 Gebruiken minimabeleid om kwetsbare de armoede- en huishoudens mee te laten doen. schuldenproblematiek afneemt. 1.2 Proberen te voorkomen dat mensen worden afgesloten van gas en elektra. 1.3 Hierbij betrekken de kansen van succesvolle projecten in de regio, bijvoorbeeld de Alliantie van Kracht. 1.4 De gevolgen in kaart brengen van het verhogen van de inkomensnorm voor minima naar 130%. 1.5 Het beter zichtbaar en vindbaar maken van de mogelijkheden/regelingen voor inwoners (en ondernemers) met (dreigende) financiële problemen. 1.6 Huishoudens met een laag inkomen en weinig vermogen helpen met verduurzamen van hun woning om energiearmoede te verminderen. 2. Toegang tot zorg in BO voor onze inwoners nog zichtbaarder en dichterbij organiseren.
2.1 Onderzoeken hoe we de sociale ondersteuning voor inwoners nog dichterbij kunnen organiseren. 2.2 Het samen met de Stichting Sociale Teams en Andes inrichten van huiskamers in de gemeente. 2.3 Het zoveel mogelijk verminderen van de administratieve lastendruk voor de sociale teams zodat zij meer tijd kunnen vrijmaken voor de inwoners. 2.4 Het organiseren van structurele ontmoetingen met maatschappelijke organisaties zoals verenigingen en kerken inclusief het betrekken van vrijwilligersorganisaties.
3. We willen dat jongeren in Borger-Odoorn opgroeien in een kansrijke omgeving.
2.5 Meer in overleg met zorgaanbieders voor goede invulling geven aan zorg, huisvesting en welzijn. 3.1 Onderzoeken kansen IJslands model. 3.2 Meer in contact komen met jongeren o.a. via jongerenraad en andere partners. 3.3 De samenwerking met de scholen verder versterken door te werken aan een breed aanbod. 3.4 Werken de acties uit de 0-meting uit in het kader van het VN-verdrag inclusie. 3.5 Continueren van het taalhuis.
14
T1
T2
3.6 Uitbreiden formatie cultuurcoach om de samenwerking met cultuur, sport, onderwijs en welzijn te versterken. Toelichting 1.2 Project 'Vroegsignalering schulden' loopt. 1.3 We zijn inmiddels aangesloten bij de Alliantie van Kracht. 1.5 Financieel team is ingericht. 2.1 Voorbeelden: POH- jeugd, kansencoach op de basisschool, buurtkamers in NieuwBuinen en Valthermond en schoolmaatschappelijk werk op het Esdal College. 2.3 De administratieve processen voor re-integratie zijn versimpeld, in 2024 worden de laatste dingen afgerond. 2.4 Vervolg met deze organisaties pakken we ook op in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). 3.1 Geborgd in UMO Preventie en Inclusie i.c.m. GALA. Programma start 1 januari 2024. 3.4 Er is inmiddels een panel opgericht onder de naam: 'Inclusie Panel'. 3.6 Geregeld t/m 2024.
15
Dienstverlening Ambitie We willen continu blijven inzetten op het verbeteren van dienstverlening. Daarvoor willen we onze digitale kanalen optimaal benutten. De net opgeleverde nieuwe website is hier een goed voorbeeld van. We zijn maximaal dienstverlenend. Dat betekent dat we maatwerk bieden aan inwoners.
16
Doelstellingen Dienstverlening Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
T2
1. We willen onze dienstverlening 1.1 Prioriteren en herinrichten communicatie-inzet. communicatie gerichter én vraaggerichter inrichten. 1.2 Implementeren nieuwe gemeentewebsite. 1.3 Vervolg begrijpelijk schrijven (klare taal). 2. Uitrollen 2.1 Alle aanvragen ook digitaal kunnen dienstverleningsconcept doen. Omgevingswet op basis van 2.2 Datagedreven werken verder kernwaarden en servicenormen. uitwerken. 2.3 Onderzoeken behoefte online mijnomgeving. 2.4 Klant centraal bij ontwikkeling nieuwe diensten. Toelichting 1.1 In 2024 stellen we een contentstrategie op, waarin we onze communicatieinfrastructuur in kaart brengen. Oftewel: welke communicatiemiddelen zetten we in voor welke informatie en doelgroepen, en hoe. Dit geeft houvast om strategisch en betrouwbaar te kunnen communiceren. Daaraan gerelateerd bekijken we welke nieuwe en bestaande (online) middelen wel of niet bijdragen aan onze doelen, en passen we onze inzet daarop aan. 1.3 In 2023 hebben we voorbereidingen getroffen voor een vervolg op het begrijpelijkschrijven-traject van een aantal jaren geleden. In 2024 willen we deze plannen presenteren en uitrollen, om begrijpelijk taalgebruik in onze gemeentelijke communicatie te versterken en borgen. 2.3 Vanwege de nogmaals uitgestelde inwerkingtreding van de Omgevingswet is nog niet aan deze doelstelling toegekomen, dit wordt in 2024 opgepakt.
2.4 De procesbeschrijvingen rond de Omgevingswet zijn gemaakt en daarbij is de klant centraal gesteld. Door heldere procesbeschrijvingen kunnen klanten zo eenduidig en goed mogelijk bediend en geholpen worden, ook door nieuwe medewerkers. Het Handboek Omgevingswet is inmiddels gereed.
17
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze inwoners Taakvelden
Begroting 2023
Rekening 2023
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
1.569
357
1.212
1.537
274
1.263
192
24
168
193
22
171
1.838
800
1.038
1.567
514
1.053
597
158
439
567
239
328
7.729
-190
6.521
8.028
-1.507
4.565
4.548
T0.2
Burgerzaken
T4.1
Openbaar basisonderwijs
T4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
T5.1
Sportbeleid en activering
T6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
7.538
T6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
4.565
T6.3
Inkomensregelingen
11.422
8.394
3.028
9.999
7.539
2.460
T6.4
WSW en beschut werk
5.574
462
5.113
5.606
462
5.145
T6.5
Arbeidsparticipatie
1.097
227
870
1.080
225
855
T6.6
Maatwerkvoorziening (WMO)
1.383
17
1.367
1.637
15
1.622
T6.71
Maatwerkdienstverlening 18+ 3.479
100
3.379
3.477
116
3.360
T6.71A Huishoudelijke hulp (WMO)
4.548
T6.71B Begeleiding (WMO)
668
668
665
665
T6.71C Dagbesteding (WMO)
1.142
1.142
1.152
1.152
T6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) T6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
367
367
305
305
T6.72A Jeugdhulp begeleiding
792
792
791
791
T6.72B Jeugdhulp behandeling
549
549
545
545
T6.72C Jeugdhulp dagbesteding
130
130
120
120
T6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig
145
145
142
142
T6.73A Pleegzorg
300
300
285
285
1.010
1.010
1.009
1.009
435
435
517
517
2.281
2.426
240
240
234
234
20
20
23
23
T6.82A Jeugdbescherming
779
779
786
786
T6.82B Jeugdreclassering
56
56
56
56
T6.73B Gezinsgericht T6.73C Jeugdhulp met verblijf overig T6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblij T6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf T6.81
T7.1 Totaal
78
85
2.340
Geëscaleerde zorg 18+
T6.81A Beschermd wonen (WMO) T6.82
2.359
Geëscaleerde zorg 18-
Volksgezondheid
1.799
526
1.273
1.718
493
1.224
50.045
18.872
31.176
47.506
18.012
29.492
18
19
Onze economie
Subthema's: - Economische ontwikkeling; - Recreatie en toerisme.
20
Economische ontwikkeling Ambitie We zijn een ondernemersvriendelijke gemeente met aandacht voor het lokale bedrijfsleven en we zijn laagdrempelig benaderbaar. De mogelijkheden van de gemeente om de lokale economie te beïnvloeden zijn beperkt, daarom werken we graag samen met ondernemers, mede overheden en het onderwijs, bijvoorbeeld binnen de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe. We brengen de vestigingsbehoefte van lokale ondernemers in beeld en gaan zorgen voor uitbreiding van de mogelijkheden. We faciliteren netwerken waardoor ondernemers hun kansen vergroten op onderlinge zaken zoals bijvoorbeeld het Cittaslownetwerk. Door de organisatie van (lokale) netwerkbijeenkomsten, nieuwsbrieven en bedrijfsbezoeken weten we wat er bij ondernemers leeft. We gaan in 2024 aan de slag met een actualisatie van het economisch beleidsplan. Cittaslow wordt ingezet om de gemeente te onderscheiden en te profileren.
21
Doelstellingen Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
T2
1. Een laagdrempelige 1.1 We onderzoeken de mogelijkheden ondernemersvriendelijke gemeente voor uitbreiding van de bestaande zijn met aandacht voor het lokale bedrijventerreinen (2022-2024). bedrijfsleven. 1.2 We nemen deel aan de pilot van het Regio Deal project Toekomst Bestendige Bedrijventerreinen om de mogelijkheden voor verduurzaming bij de ondernemers in beeld te brengen (2022-2024). 1.3 We maken gebruik van ondersteunende netwerken om ondernemers die hulp nodig hebben voor vernieuwing, digitalisering en financiering (Ik Ben Drents Ondernemer en ondersteuning Bbz Menso). 1.4 Deelname aan diverse netwerken zoals P10, Ik ben Drents Ondernemer, Regiodeal Zuid en Oost Drenthe en Agenda voor de Veenkoloniën. 1.5 Met Cittaslow International verkennen we de mogelijkheden voor het verwerven van Europese subsidies. Toelichting 1.1 We zullen opvolging geven aan de afspraken die gemaakt zijn in de regio Zuidoost Drenthe over de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Hiervoor zijn ook provinciale ramingen opgesteld, welke eerder per brief met de Raad zijn gedeeld. Hierin is onder andere de uitbreiding van Drentse Poort Nieuw-Buinen meegenomen. 1.2 In 2022 is er vanuit de Regiodeal Zuid- en Oost Drenthe een start gemaakt met het project “Toekomstbestendige Bedrijventerreinen”.
Hierbij zijn de ondernemers van de bedrijventerreinen in Borger, Tweede Exloërmond en Nieuw-Buinen benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. De resultaten van dit onderzoek zijn begin 2023 tijdens een bijeenkomst besproken waarbij er afspraken zijn gemaakt op het gebied van samenwerking, verduurzaming etc. om te komen tot toekomstbestendige bedrijventerreinen. Dit heeft er o.a. in geresulteerd dat menig ondernemer medio 2023 geïnvesteerd heeft in de installatie van zonnepanelen en ledverlichting. De bouwkavels op de bedrijventerreinen zijn bijna allemaal verkocht en/of onder optie. Omdat er op korte termijn geen bouwgrond beschikbaar komt, zal uitbreiding van de bedrijventerreinen nog op zich laten wachten. 1.3 IBDO heeft in 2023 meegewerkt aan ondernemersbijeenkomsten en zal dat ook weer in 2024 gaan doen. In totaal zijn er 13 bedrijven ondersteund door IBDO. Dit is relatief gezien de hoogste score van Drenthe. 1.4 Er is besloten om een evaluatie van de Agenda voor de Veenkoloniën uit te voeren in 2024, dit zullen we dan ook gaan doen. Daarnaast vervolgen we de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe II, welke loopt tot en met 2027 en waarvoor vanuit het Rijk 60 miljoen euro beschikbaar is gesteld. 1.5 In landelijk Cittaslow-verband is een eerste verkenning gedaan voor het verwerven van Europese subsidies.
Dat heeft vanwege capaciteitsgebrek tot nu toe nog niet tot een resultaat geleid.
22
Recreatie en Toerisme Ambitie Ambitie is het behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met veel R&T-werkgelegenheid. Naast banen zorgt de sector voor voorzieningen die belangrijk zijn voor de lokale leefbaarheid en aantrekkingskracht. Actief meedenken, benutten van samenwerkingsverbanden en bijdragen aan PR/ informatievoorziening (TIP) ondersteunen onze sector. Dat geldt ook voor investeringen in de infrastructuur waar zoveel mogelijk co-financiering voor wordt gezocht. Het versterken van R&T in de Veenkoloniën krijgt ook de komende jaren veel aandacht.
23
Doelstellingen Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
T2
1. Een gastvrije gemeente met 1.1 Faciliteren op basis van een goede een vitale vrijetijdseconomie met informatievoorziening voor toeristen (zoals oog voor de meerwaarde voor de de TIPs). sector zelf maar ook voor de 1.2 Benutten kansen via diverse bezoekers en onze inwoners. (samenwerkings)organisaties (Geopark, Recreatieschap, VVP, BOCE, Hondsrug Drenthe etc.) ter ondersteuning en/of versterking van lokale sector. 1.3 Verbeteren van de toeristische Infrastructuur waar mogelijk met cofinanciering. 1.4 Versterken van recreatie en toerisme in de Veenkoloniën o.a. via ontwikkeling Hunzevallei en routes. 1.5 Ontwikkeling recreatie en toerisme in de Hunzevallei i.s.m. Aa & Hunze en Tynaarlo. Toelichting 1.1 Het aantal bezoekers van de TIP in Borger is oplopen tot meer dan 10.000 per jaar. Er zijn voorbereidingen getroffen voor de inrichting van een Toeristisch InformatiePunt in het Hallenhoes in Exloo dat in 2024 zal worden geopend. Hier zal nauw worden samengewerkt met het Schapeninformatiecentrum (SIC) en de Open Sciencehub (ASTRON). Op het terrein van promotie en informatievoorzieningen krijgt samenwerking met de andere Hondsruggemeenten via Team Hondsrug steeds meer vorm en dus meerwaarde. 1.3 In lijn met het landelijk beleid om de gemeente zo fietsvriendelijk mogelijk te maken is gewerkt aan een lokaal fietsplan. De uitrol van een BOCE-doorfietsroute is hier onderdeel van.
De provincie ondersteunt deze ontwikkeling ook in financieel opzicht. Ook is in 2023 gewerkt aan de verdere ontwikkeling van de hippische Hondsrugroute die uiteraard ook Borger-Odoorn aandoet. Samen met diverse dorpsbelangen is/wordt gewerkt aan de uitrol van digitaal "gestuurde" dorpsommetjes voor zowel de inwoners al gasten. 1.4 In 2023 zijn voorzieningen in de Veenkoloniën benaderd om de betrokkenheid met het lokale toeristische product aan te jagen. Mooi voorbeeld was het festival “Voel het Veen” in Valthermond. Diverse partijen hebben met dit event een start gemaakt met een toeristisch-culturele activiteit die bovenregionaal uitstraalt. Aan de infrastructurele ontwikkelingen in de Hunzevallei wordt nog gewerkt. 1.5 Er wordt gewerkt aan het zo goed mogelijk kunnen beleven van de Hunze die in haar oorspronkelijke loop wordt teruggebracht. Er zal kunnen worden gefietst van Zuid (Valthe) naar Noord (Zuidlaardermeer). Haaks op deze route worden er (in oost-west richting) korte dorpsrondjes gecreëerd. Ook is er de nodige aandacht voor wandelen en kanoën. De lokale ondernemers hebben hier een duidelijke inbreng.
24
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze economie Taakvelden
Begroting 2023 Lasten
Rekening 2023
Baten
T3.1
Economische ontwikkeling
T3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
T3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
51
57
T3.4
Economische promotie
532 628
Totaal
45
25
Saldo
Lasten
45
42
Baten
Saldo 42
406
410
-3
-6
7
13
-5
2.010
-1.478
555
2.509
-1.954
2.067
-1.439
1.010
2.932
-1.920
Onze toekomst
Subthema's: - Duurzame ontwikkeling; - De veranderende rol van de gemeente.
26
Duurzame ontwikkeling Ambitie Er zijn tal van maatschappelijke ontwikkelingen die betrekking hebben op duurzaamheid, zoals de energietransitie en klimaatadaptatie. In 2023 willen we de maatschappelijk relevante onderwerpen samenbrengen in een integrale duurzaamheidsagenda. Verder gaan we aan de slag met de wijkuitvoeringsplannen. Daarvoor zoeken we de dorpen actief op. Ook willen we beter gebruik maken van de vele subsidies die vanuit het Rijk en de Europese Unie beschikbaar zijn en roepen daar expertise voor in. Daarnaast werken we mee aan de herijking van de RES. Ook moet de Transitievisie Warmte voor 2026 herijkt worden. Op het gebied van klimaatadaptatie willen we in 2023 klimaatdialogen gaan voeren met inwoners en ondernemers. Ook zijn er tal van lokale projecten waar we als gemeente mee aan de slag willen, zoals het plaatsen van laadpalen. In het geval van nieuwbouw weegt het aspect duurzaamheid zwaar mee.
27
Doelstellingen Duurzame ontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
T2
1. We willen onze bijdrage leveren 1.1 Opstellen integrale aan de ontwikkelingen op het duurzaamheidsagenda. gebied van duurzaamheid. 1.2 Bijdrage leveren aan de circulaire economie via ons afvalbeleid. 1.3 Duurzaam maatschappelijk inkopen. 1.4 Opstellen Regionale Adaptatie strategie binnen het samenwerkingsverband Noordelijke Vechtstromen. 1.5 Faciliteren van natuur- en milieueducatie. 1.6 Participeren in provinciaal gebiedsproces ten behoeve van nationale opgaven landelijk gebied. 2. We willen bijdragen aan de aanpak van energiebesparing, energiearmoede en verduurzaming van vastgoed.
2.1 We werken aanvullend aan de landelijke en provinciale maatregelen een aanpak uit voor de bestrijding van energiearmoede. 2.2 Inwoners helpen bij verduurzamen woning via wijkuitvoeringsplannen, inzet energiecoaches, inzet Drents Energieloket. 2.3 Uitbreiden hoeveelheid laadpalen in gemeente. 2.4 Maatschappelijk vastgoed verduurzamen. 2.5 We leveren onze bijdrage aan de herziening van de regionale energietransitie. 2.6 Externe financiering duurzaamheid zoeken.
Toelichting 1.5 De educatie op basisscholen is voor meerdere jaren vastgelegd. 2.1 We werken aanvullend aan de landelijke en provinciale maatregelen een aanpak uit voor de bestrijding van energiearmoede. We kijken naar de mogelijkheden voor een ontzorgingstraject voor inwoners die dit het hardst nodig hebben. Hierin nemen we de vastgestelde maatregelen uit het voorgaande project mee en benutten we de Drentse samenwerking rondom het FixTeam Drenthe. 2.2 Inwoners helpen bij verduurzamen woning via de van inzet energiecoaches, de inzet van Drents Energieloket en het opstellen van Wijkuitvoeringsplannen. We zijn gestart met de ontwikkeling van deze Wijkuitvoeringsplannen voor Borger-Noord en Valthe. Hiernaast is de inzet van de pilot in Tweede Exloërmond gecontinueerd. 2.4 In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen voor een aantal verduurzamingsmaatregelen die worden uitgevoerd in 2024. Zo worden in 2024 70 zonnepanelen geplaatst op sporthal “de Splitting” in Nieuw Buinen en worden de gemeentewerf en de gymzalen in Valthe en Exloo voorzien van LED-verlichting. Daarnaast is in 2023 begonnen met de voorbereidingen van de sloop en nieuwbouw van sporthal “de Koel” in Borger en het sportpark in Odoorn. Deze accommodaties worden duurzaam gebouwd en leveren daarmee een flinke energiebesparing op.
28
2.5 We leveren onze bijdrage aan de herziening van de regionale energietransitie. Hierbij hebben we al meer dan 96% van onze opgave duurzame opwerk uit onze Regionale Energie Strategie 1.0 gerealiseerd. 2.6 Externe financiering door middel van subsidies wordt steeds belangrijker. Dit geldt niet alleen voor duurzaamheid maar ook voor andere taken van onze gemeente. Uw raad heeft in de behandeling van BERAP 2023-I hierover een motie aangenomen. Inmiddels hebben we een door een externe een subsidiescan laten uitvoeren met de opdracht om voor alle relevante taken van onze gemeente de subsidiemogelijkheden te onderzoeken en indien voor onze inwoners er ook subsidie mogelijkheden zijn dit in beeld te brengen. Als deze subsidiescan is uitgevoerd gaan we beoordelen of dit extern bureau ons kan ondersteunen bij het vinden en aanvragen van diverse subsidies. We hebben op deze manier de motie afgedaan.
29
De veranderende rol van de gemeente Ambitie In 2023 implementeren we de nieuwe Omgevingswet. Er wordt hard gewerkt aan de voorbereidingen, zoals een nieuwe legesverordening en een omgevingsvisie. Verder is 2023 het laatste jaar dat we een bijdrage leveren aan de huidige Regio Deal. Er lopen momenteel gesprekken voor een nieuwe Regio Deal. Het is afwachten of ook in onze regio hiervoor nieuwe initiatieven ontstaan.
30
Doelstellingen De veranderende rol van de gemeente Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Invoeren Omgevingswet.
1.1 De Omgevingsvisie gezamenlijk met stakeholders opstellen. 1.2 De omgevingsplannen opstellen.
T1
T2
1.3 Implementeren van een nieuwe manier van werken door middel van inzet omgevingscoach en participatie. Toelichting 1.1 De visie is vastgesteld. 1.2 De omgevingswet is met ingang van 1 januari 2024 ingegaan. We kunnen pas in 2024 en verder omgevingsplannen opstellen. 1.3 De omgevingswet is met ingang van 1 januari 2024 ingegaan. In 2024 zullen we starten met een andere invulling van functies en onze indieners verleiden/helpen met de nieuwe manier van participatie onder de omgevingswet.
31
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze toekomst Taakvelden
Begroting 2023
Rekening 2023
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
2.631
123
2.508
2.501
231
2.269
71
181
T0.1
Bestuur
T5.3
Cult.presentatie, -productie en -partic.
234
51
183
251
T5.4
Musea
203
5
198
201
T5.6
Media
581
581
710
123
586
T7.4
Milieubeheer
Totaal
201
2.017
526
1.490
2.002
648
1.354
5.666
705
4.960
5.665
1.073
4.591
32
Onze leefomgeving
Subthema's: - Ruimte en groen; - Wonen en leefbaarheid; - Wegen en verkeer; - Openbare orde en veiligheid.
33
Ruimte en groen Ambitie Een groene leefomgeving met karakter en uitstraling typeert onze gemeente. Onze omgeving is aantrekkelijk en schoon. Hoe wij in de toekomst omgaan met onze leefomgeving vraagt om nieuwe inzichten en creatieve integrale oplossingen. We luisteren hierbij nadrukkelijk naar onze inwoners en onze ondernemers. In het derde kwartaal van 2022 start de afdeling groen met het vernieuwen van haar beleid. In het bijzonder zal aandacht worden gegeven aan de groenvisie, een groenvisie die invulling moet geven aan de vraag hoe we ons unieke karakter en uitstraling van de groene ruimte kunnen behouden en versterken. Klimatologische veranderingen worden steeds meer zichtbaar en hebben effecten op vele beleidsvelden, daarom zal bij de beleidsvorming worden gezocht naar integrale oplossingen middels uitgebreide participatie met interne- en externe stakeholders. Volgens planning wordt het nieuwe beleid in het eerste kwartaal van 2023 aangeboden aan uw gemeenteraad. Het nieuwe beleid omvat de algemene groenvisie, het bomen- en bermen beheerprogramma en het beheerprogramma invasieve soorten, inclusief de behandeling van de motie bermplanten. Bij beleidsveranderingen ten opzichte van het vastgestelde Integraal beheer openbare ruimte (IBOR) worden de financiële effecten in kaart gebracht.
34
Doelstellingen Ruimte en groen Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Het ontwikkelen van nieuwe inzichten en creatieve integrale oplossingen voor onze leefomgeving.
1.1 Een nieuwe groenvisie opstellen.
T1
1.2 Een nieuwe boombeheerplan en kapverordening opstellen. 1.3 Een document opstellen waarin we beschrijven hoe we om willen gaan met invasieve soorten.
Toelichting 1.1 De groenvisie en beheerplannen zijn in concept afgerond. De afronding van de groenvisie staat gepland op medio 2024.
35
T2
Wonen en leefbaarheid Ambitie Op het gebied van wonen staan we voor een grote opgave. Ook onze gemeente wil daar een bijdrage aan leveren. De concrete ambitie van het college is om deze bestuursperiode 200 woningen te bouwen. De focus ligt daarbij op de dorpen Borger en Nieuw-Buinen. We werken mee aan nieuwe particuliere initiatieven zoals Tiny Houses. Verder zijn we zelf aan zet in het afronden van Daalkampen en het ontwikkelen van de plannen in Nieuw-Buinen rondom de MFA. Verder hebben we ambities om intensief contact te houden met woningcorporaties met als doel om voldoende sociale huurwoningen te realiseren. Zo willen we een minimumpercentage sociale huur bij nieuwbouw realiseren en onze eigen inwoners zoveel mogelijk voorrang geven. Ook jongeren willen we stimuleren om zich tijdig bij woningcorporaties aan te melden. Verder streven we bij herstructurering naar een integrale aanpak met aandacht voor de openbare ruimte. De komende jaren wordt verder ingezet op het verbeteren van de leefbaarheid door het vernieuwen van een aantal voorzieningen. Deze begroting bevat o.a. middelen voor vernieuwing van sporthal De Koel en het realiseren van een nieuwe basisschool op basis van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs.
36
Doelstellingen Wonen en leefbaarheid Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Voldoende sociale huur - en koopwoningen en daarmee de betaalbare woningvoorraad vergroten.
1.1 Minimum percentage huurwoningen realiseren bij nieuwe woningbouw. 1.2 Onderzoeken of een revolverend fonds ten behoeve van woningbouw gerealiseerd kan worden.
T1
1.3 Tegengaan huisjes melkers/speculanten door middel van zelfbewoningsplicht. 1.4 Indien mogelijk voorrang geven aan eigen inwoners bij kopen beschikbare woningen. 1.5 Een uitvoeringsprogramma van de Woonvisie 2022+ opleveren. Dit als basis voor de planning en prioritering van de bouw van woningen.
2. Voldoende aanbod in sociale huurwoningen realiseren.
1.6 Ruimte bieden voor innovatieve woningbouw zoals Tiny houses. 2.1 Jongeren stimuleren om zich op tijd in te schrijven bij woningcorporaties. 2.2 Afstemming vraag en aanbod vanuit Woonvisie met corporaties en huurdersorganisaties. 2.3 Bij herstructurering streven naar een integrale aanpak met aandacht voor woningen en openbare ruimte, zoals in het gebiedsontwikkelingsplan 2e Exloërmond Midden en West.
3. Verbeteren maatschappelijk vastgoed.
3.1 Afronden onderzoek toekomst beheer MFA’s.
4. Verbeteren voorzieningen sport.
3.2 Herschikking maatschappelijke voorzieningen in Borger (inclusief Willibrordkerk). 4.1 Afronden privatisering kerncomplexen Nieuw-Buinen en Valthermond. 4.2 Realiseren renovatie sportpark Odoorn. 4.3 Voorbereiden nieuwbouw de Koel. 4.4 Voorbereiden privatisering Borger.
5. Actuele voorzieningen voor het 5.1 Vaststellen Integraal huisvestingsplan basisonderwijs realiseren. (IHP) onderwijs door de gemeenteraad. 5.2 Voorbereiding bouw eerste basisschool op basis van prioritering IHP. Toelichting 1.1 In nieuwbouwprojecten, zoals bijvoorbeeld de Koesteeg-locatie in Borger en Oosterwijk Nieuw-Buinen, zijn ook huurwoningen opgenomen. 1.6 Er is beleid vastgesteld voor kleine bungalows. Aan het beleid voor verplaatsbare Tiny houses wordt nog gewerkt.
37
T2
2.1 Jongeren kunnen zich vanaf 18 jaar gratis inschrijven op Thuiskompas. Er is een onlinecampagne gestart via social media vanuit de betrokken woningcorporaties om de jongeren te informeren over hoe het werkt en te verleiden om zich in te schrijven. 2.2 Er zijn in 2023 meerjarenafspraken gemaakt met woningcorporaties Lefier en Woonservice. Daarin zijn hierover afspraken gemaakt. 2.3 Dit betreft een samenwerking tussen gemeenten en woningcorporatie Woonservice. 4.1 De privatisering van het clubgebouw in Valthermond is afgerond. In 2024 gaan we de privatisering van het clubgebouw in Nieuw-Buinen afronden. 4.2 De realisatie van het sportpark verloopt volgens planning. De ingebruikname van het sportpark is naar verwachting begin 2025. 4.4 Privatisering valt samen met nieuwbouw van het clubgebouw. Hiervoor zal in het voorjaar van 2024 een voorstel worden ingediend.
38
Wegen en verkeer Ambitie In 2023 geven we een impuls aan het onderhoud van ons wegennet, waarbij we met name aandacht schenken aan voet- en fietspaden en de plattelandswegen in relatie tot de recreatieve routes en de toegankelijkheid. Uiteraard worden nieuwe inrichtingen aangepast aan de kaders van het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan (GVVP). Scholen en routes daarnaartoe hebben hierbij speciale aandacht. Verder zetten we in 2023 in op het voortzetten van de contacten met het OV-bureau Groningen-Drenthe.
39
Doelstellingen Wegen en verkeer Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
T2
1. Verbeteren verkeersveiligheid, 1.1 Toewerken naar realisatie leefbaarheid en bereikbaarheid. Doorfietsroute Borger-Exloo-ValtheEmmen. 1.2 Projecten uitvoeren binnen de kaders van het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP).* 1.3 Huidige contacten het OV-bureau Groningen-Drenthe voortzetten. 2. Bevorderen kwaliteit voetpaden. 2.1 Voetpaden (voorlopig eenmalig) inspecteren en MJP opzetten. Toelichting 1.1 Eerste fase is gerealiseerd (Borger-zuidzijde Land van Bartje). 1.2 * Toelichting GVVP-projecten 2023 Het project Dwarsdiep/Dwarskade en een deel van het project Valtherweg-Exloërweg is uitgevoerd. Het resterende deel van het project Valtherweg-Exloërweg wordt in 2024 gerealiseerd. De planvorming van het project Zuiderdiep Drouwenermond is nagenoeg afgerond. Formele besluitvorming voor het verkleinen van de bebouwde kom en het verkeersbesluit voor invoering van 30 km/u binnen de bebouwde kom, 60 km/u buiten de bebouwde kom en het wijzigen van de voorrangssituatie volgen in 2024. Aanbesteding en uitvoering van project Zuiderdiep Drouwenermond volgt na de juridische besluitvorming. Verdere planvorming voor de Exloërweg/Weerdingerweg (inrichting als 50 km/u-weg met bijzondere aandacht voor de positie van de fiets) binnen de bebouwde kom van Valthe volgt na het proces van het project Zuiderdiep Drouwenermond.
Naast bovenstaande grote projecten is ook gewerkt aan kleinere maatregelen. Zo is gestart met planvorming voor schoolzones in Exloo en Nieuw-Buinen en het kruispunt Valtherblokken-Zuid-Valtherdijk, is 60 km/u ingevoerd ten oosten van Borger en moeten bromfietsers binnen Borger gebruik maken van de N374 in plaats van het fietspad.
40
Openbare orde en veiligheid Ambitie Op het gebied van openbare orde en veiligheid willen we in 2023 vooral inzetten op bewustwording en het voorkomen van ondermijning. Daarvoor is het noodzakelijk dat het BIBOB beleid wordt vernieuwd.
41
Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Bewustwording creëren onder medewerkers dat criminele ondermijning plaatsvindt en dat bij signalen een actueel Bibobinstrumentarium ingezet kan worden.
1.1 Actueel houden beleidsregel Bibob.
T1
T2
1.2 Organiseren ondermijningsdag voor college raad en medewerkers. 1.3 Programma versterking weerbaarheid tegen zorgfraude en versterking weerbaarheid buitengebied. 1.4 Inrichten informatieknooppunt ondermijning. 1.5 Meedraaien in concrete RIECcasusoverleggen. 1.6 Activeren en stimuleren medewerkers en ketenpartners tot deelname aan relevante opleidingen en trainingen. 1.7 Verder uitrollen toepassing Bibobbeleidsregel binnen organisatie: onderdelen subsidies/inkoop/aanbesteding.
Toelichting 1.1 In 2023 bewust nog niet opgestart in afwachting van een mede aan de Omgevingswet aangepaste modelbeleidslijn van het RIEC. Die wordt voorjaar 2024 verwacht. 1.2 Is reeds verzorgd in het jaar 2022 en is geen jaarlijkse activiteit > abusievelijk als doelstelling voor 2023 blijven staan. 1.4 Wegens een binnen team OOV gedurende negen maanden onbezette formatieruimte (0,8 fte) nog niet kunnen starten. 1.5 is voortdurende proces, daarom 'volgens planning' 1.7 Wegens een binnen team OOV gedurende negen maanden onbezette formatieruimte (0,8 fte) nog niet kunnen afronden.
42
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze leefomgeving Taakvelden
Begroting 2023
Rekening 2023
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
319
211
107
813
742
71
1
1.658
1.667
2
1.665
484
516
T0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
T1.1
Crisisbeheersing en brandweer
1.658
T1.2
Openbare orde en veiligheid
484
T2.1
Verkeer en vervoer
4.446
187
4.259
3.835
129
3.706
T4.2
Onderwijshuisvesting
855
89
766
939
115
824
T5.2
Sportaccommodaties
2.726
249
2.477
2.539
261
2.278
T5.5
Cultureel erfgoed
23
28
T5.7
4.319
218
4.101
4.326
233
4.092
T7.2
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering
2.172
3.174
-1.002
2.141
3.233
-1.092
T7.3
Afval
2.023
2.833
-810
2.135
2.799
-663
T7.5
Begraafplaatsen en crematoria
386
195
190
417
173
244
T8.1
Ruimtelijke ordening
2.167
94
2.072
2.157
141
2.017
T8.2
Grondexploitatie (nietbedrijventerreine Wonen en bouwen
84
472
-388
1.971
2.316
-345
1.405
922
483
1.491
1.054
437
23.067
8.645
14.420
24.975
11.198
13.777
T8.3 Totaal
23
43
515
28
Onze portemonnee
Thema Onze portemonnee bevat de volgende onderdelen: - Gemeentefonds; - Overzicht van incidentele baten en lasten; - Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves; - Wat heeft het gekost?
44
Ambitie Op het gebied van ICT willen we vooral inzetten op het informatieveiligheid en het voorkomen van bijvoorbeeld cyberaanvallen. Verder is de Common Ground een ontwikkeling die we nadrukkelijk blijven volgen en waar we naar verwachting op termijn in willen investeren om onze systemen veilig en werkbaar te houden. Voor wat betreft personeel blijven we inzetten op het verhogen van werkgeluk. Ook bevat deze begroting een bestedingsvoorstel om het trainee programma te verlengen, omdat we zien dat de trainees van toegevoegde waarde zijn voor onze organisatie. Waar we dat kunnen gaan we samenwerken met goed gekozen samenwerkingspartners. Ook gaan we het gemeentehuis toekomstbestendig maken door middel van renovatie en verduurzaming. In deze begroting zijn de voorstellen van het coalitieakkoord om de gemeentefinanciën aan te passen verwerkt. Hierdoor is er meer financiële ruimte gecreëerd om de wensen vanuit het coalitieakkoord te realiseren.
45
Doelstellingen Onze portemonnee Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Verbeteren van informatieveiligheid.
1.1 ICT systemen zo actueel en veilig mogelijk maken. 1.2 Actualiseren dienstverleningsovereenkomst Emmen.
T1
T2
1.3 Risicoanalyse opstellen met Baseline informatieveiligheid Overheid (BIO) als kader. 1.4 Bewustwording over informatieveiligheid in onze organisatie vergroten. 1.5 Actualiseren bedrijfscontinuïteitsplan en aanvullen met de dreiging van cyberaanvallen. 1.6 Onze bijdrage leveren aan het initiatief “Common Ground”. 1.7 Versterken I -organisatie en het informatiemanagement op orde brengen. 2. Kwantitatief en kwalitatief goed 2.1 Verhogen werkgeluk aan de hand van toegerust op de opgaven die de swingende tent op basis van de voorliggen of op ons afkomen. werkgeluksscan. 2.2 Verlengen trainee programma. 2.3 Inzetten van een recruiter. 2.4 Inzet voor arbeidsmarktcommunicatie (incl. social media). 3. Daar waar we het werk niet 3.1 Onderzoeken kansen samenwerking. alleen aankunnen, dit oppakken met goed gekozen samenwerkingspartners. 4. Een werkomgeving 4.1 Renoveren gemeentehuis. (huisvesting) die het werk optimaal faciliteert. 5. Middelen beschikbaar stellen 5.1 Toeristenbelasting verhogen in de voor investeringen uit het kadernota 2023. Meerjarig investeringsplan en voor 5.2 OZB jaarlijks met 1% extra verhogen. het realiseren van doelen uit het 5.3 Indien nodig onttrekkingen aan de VAR bestuursprogramma. doen. 5.4 De coronareserve indien nodig inzetten. 5.5 Onttrekkingen doen aan de bufferreserve gronden. Toelichting 1.2 Verwachting was dat dit in 2023 kon worden afgerond.
Dit wordt Q2 2024 1.4 Is continu proces 1.5 Door capaciteitsgebrek is nog geen start gemaakt met bedrijfscontinuïteitsplan. Er heeft wel een (bestuurlijke) oefening plaatsgevonden en voor juni 2024 staat een BOCE oefening gepland.
46
1.6 Dit wordt een zware opgave voor gemeenten voor de komende jaren en vergt extra capaciteit 3.1 Samenwerken is één van de actielijnen in het kader van de organisatieontwikkeling. De samenwerking is BOCE is daarbij de leidraad en aanvullend vindt op diverse taken met verschillende partners samenwerking plaats. 4.1 De eerste uitvoeringsraming is substantieel hoger dan het beschikbare budget. De Stuurgroep werkt alternatieve scenario's uit. Hiermee loopt het project een vertraging op van minimaal een half jaar.
47
Gemeentefonds Hieronder het geactualiseerde overzicht van het gemeentefonds in 2023. Gemeentefonds 2023
Begroting
I: Algemene Uitkering Algemene Uitkering
Verschil
2023
2023
Begr.-rek.
50.006.109
49.696.502
-309.607
0
54.108
54.108
50.006.109
49.750.610
-255.499
Verrekening voorgaande jaren Subtotaal onderdeel I
Jaarrek
II: Decentralisatie- en integratieuitkeringen Combinatiefuncties
113.188
Voorschoolse Voorziening Peuters
67.915
67.915
0
Armoedebestrijding kinderen
91.762
91.762