CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarrekening 2022

RAAD: Raadsvergadering 22 juni 2023, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Jaarrekening 202222.899 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Behaalde voordelen worden gestort in de reserve en in de voorziening. De stand van de reserve is na de storting € 300.739 en die van de voorziening € 70.601. Onderstaand worden de verschillen 2022 tussen de begroting en de rekening per onderdeel nader toegelicht.

Toelichting lasten/uitgaven afval Algemene kosten afval De werkelijke algemene lasten afval waren € 68.211 hoger dan begroot. De verhoging wordt o.a. veroorzaakt door de digitale afvalwijzer, de kosten van de aanslagvervaardiging en extra inhuur. Kosten huis aan huis inzameling De werkelijke kosten voor de huis aan huis inzameling waren € 7.734 lager dan begroot. Het voordeel is een saldering van voor- en nadelen. Voordelig zijn de lagere kapitaallasten, nadelig de hogere kosten voor inzameling rest- en GFT-afval. Kosten Afvalbrengpunt (ABP) Deze kosten vallen € 79.461 lager uit dan begroot. Dit voordeel wordt onder andere veroorzaakt door minder aangeleverde kilo's van grof (huishoudelijk) afval en grof tuinafval. Ook de exploitatiekosten van de vrachtauto's zijn lager dan begroot. Kosten overige afvalstromen Ten opzichte van de begroting zijn de kosten € 117.739 lager. Het voordeel ontstaat deels door de lagere kosten voor inzameling oud papier door scholen en verenigingen. Ook de kosten van de bladbakken zijn fors lager uitgevallen dan begroot. Daarnaast is de ontvangen bijdrage van het Afvalfonds Verpakkingen fors hoger dan begroot (afrekeningen voorgaande jaren). Het restant betreft een combinatie van diverse vooren nadelen. Overige indirecte kosten De overige indirecte kosten vallen iets lager uit dan begroot, namelijk € 7.960. Dit verschil is niet nader geanalyseerd.

Reserves en voorzieningen Het voordeel op de kosten en het voordeel op de opbrengsten wordt in overeenstemming met het beleid gestort in de reserve afval. Het voordeel op de kapitaallasten wordt volgens de BBV-voorschriften gestort in de voorziening afval. Toelichting baten/inkomsten afval De werkelijke inkomsten afvalstoffen zijn per saldo € 16.515 hoger dan begroot. Dit voordeel werd vooral veroorzaakt door een hogere opbrengst op het variabele deel van de afvalstoffenheffing voor restafval.

Rioolheffing Beleid Rioolheffing Basis voor de raming van de lasten en baten is het meest recent vastgesteld GRP. In dit geval het GRP dat geldt vanaf het jaar 2016. De looptijd van het huidige GRP is verlengd tot 2023. In 2022 is het nieuwe GRP vastgesteld door de raad voor de periode 20232029. In het huidige GRP is voor het eerste jaar (2016) rekening gehouden met een totale last van € 2.982.908. Vanwege de 100% kostendekkendheid zijn de baten van de rioolheffing op het zelfde bedrag geraamd. Voor 2016 betekende dit een gemiddeld tarief van € 235,80 per aansluiting. Het GRP is zodanig opgezet dat gedurende de looptijd er sprake is van een jaarlijkse lastenuitzet van 0,75%. Vanwege de 100% kostendekkendheid dienen de opbrengsten van de rioolheffing in gelijke mate toe te nemen. Dit betekent derhalve een stijging van het riooltarief met 0,75% per jaar. Eventuele verschillen in de exploitatie worden gecompenseerd door een mutatie in de (egalisatie)reserve riolering. Totale kosten riolering

Begroting

Rekening

Verschil

1. Algemene kosten

1.404.934

1.400.297

4.637

2. Overheadkosten

341.516

340.889

627

3. Kapitaallasten 4. Voordeel kapitaallasten naar voorziening

951.043

722.530

228.513

0

228.513

-228.513

5. Compensabele btw

265.087

265.088

-1

6. Geraamde dotatie voorziening

171.898

171.898

0

Totaal kosten

3.134.478

3.129.215

5.263

Totaal lasten riolering

3.134.478

3.129.215

5.263

7. Opbrengst rioolheffing woningen

2.790.102

2.870.340

80.238

344.376

333.669

-10.707

3.134.478

3.204.009

69.531

74.794

74.794

100%

0

8. Opbrengst rioolheffing niet woningen Totaal opbrengsten 9. Positief resultaat naar de reserve Kostendekkingspercentage

100%

Toelichting tabel Algemeen In de tabel worden voordelen ten opzichte van de begroting positief weergegeven en nadelen ten opzichte van de begroting negatief weergegeven. De kostendekkendheid is berekend na toevoeging aan de reserve. Uit de tabel blijkt dat de totale opbrengsten rioolheffing € 3.204.009 bedragen. De totale lasten bedragen € 3.129.215. Hierbij is rekening gehouden met een voordeel op de kapitaallasten van € 228.513. Het resterend verschil tussen de baten en lasten bedraagt € 74.794. Dit voordelig verschil wordt toegevoegd aan de reserve riolering.

Nadere toelichting lasten riolering Zowel de algemene als de overheadkosten liggen nagenoeg op het niveau van de begroting. De kapitaallasten zijn € 228.513 lager dan begroot. Dit komt deels door onderuitputting en deels doordat de werkelijke rente lager is dan begroot. Dit voordeel wordt conform BBV gestort in de voorziening riolering. De compensabele btw is conform de begroting geboekt en geeft geen verschillen. Nadere toelichting opbrengsten rioolheffing De totale opbrengst rioolheffing is € 69.531 hoger uitgevallen dan geraamd. Deze hogere opbrengst komt voornamelijk door een hoger ontvangen bedrag voor het variabel deel van de rioolheffing. Oorzaak hiervan is een toename van de WOZ-waardes en door wijzigingen in het woningareaal. Zoals vermeld worden de jaarlijkse lasten van de riolering voor 100% gedekt door de rioolheffing. De rioolheffing is opgebouwd uit een vast tarief en een variabel tarief per aansluiting. Beide tarieven bedragen afgerond 50% van het totaal van de lasten. Verloop reserve riolering 2022 Het verloop van de reserve riolering is in 2022 als volgt: Reserve riolering 2022

Bedrag

Stand per 1-1-2022

288.490

- Toevoeging

74.794

- Onttrekking

0

Stand per 31-12-2022

363.284

De toevoegingen of onttrekkingen aan deze reserve betreffen efficiency verschillen. Het saldo kan worden ingezet voor egalisatie van de tarieven en om de 100% kostendekkendheid conform het GRP te waarborgen. Verloop voorziening riolering 2022 Het verloop van de voorziening riolering is in 2022 als volgt: Voorziening riolering 2022

Bedrag

Stand per 1-1-2022

698.180

- Toevoeging (onderuitputting)

228.513

- Toevoeging (overig)

171.898

- Onttrekking

-73.197

Stand per 31-12-2022

1.025.394

Als de geraamde kapitaallasten hoger zijn dan werkelijke kapitaallasten is er sprake van onderuitputting. Het verschil wordt toegevoegd aan de voorziening. De overige toevoeging betreft de geraamde bijdrage uit het GRP. De onttrekking betreft de dekking van de uitgaven 2022 van de investeringen. Deze investeringen worden (gedeeltelijk) gedekt uit de voorziening riolering.

Toeristenbelasting Beleid In 2022 is bij de Kadernota 2022 besloten om tariefdifferentiatie toe te passen. Dit houdt in dat de toeristenbelasting per overnachting per soort verblijf verschilt. -groepsaccommodaties € 0,50 -campings € 1,10 -bungalows, hotels, B&B's € 1,50 Opbrengst 2022 Net als in 2021 zijn overnachtingen in onze gemeente onverminderd populair gebleken. Er zijn in totaal opnieuw meer overnachtingen geboekt. Dit betreft vooral de vakantieparken en de groepsaccommodaties. In combinatie met de tariefdifferentiatie zijn daardoor de opbrengsten toeristenbelasting ten opzichte van de begroting fors gestegen. Toeristenbelasting

Begroting Wijzigingen 2022

BERAP 2022-II

Rekening 2022

Verschil

Opbrengst toeristenbelasting

1.557.500

1.557.500

1.768.315

210.815

0

Forensenbelasting Beleid Omdat de forensenbelasting net als de toeristenbelasting verbonden is aan recreatieve activiteiten loopt de tariefaanpassing van de forensenbelasting gelijk op met een tariefaanpassing van de toeristenbelasting. Na het invoeren van de tariefdifferentiatie in de toeristenbelasting is besloten de forensenbelasting te laten stijgen met zo'n 20%, net als de toeristenbelasting voor bungalows, hotels en B&B's. Opbrengst In de begroting is een opbrengst geraamd van € 152.500. De werkelijke opbrengst bedraagt € 191.677. Een meeropbrengst dus van € 39.177. Forensenbelasting Opbrengst forensenbelasting

Begroting Wijzigingen 2022 152.500

0

BERAP 2022-II 152.500

Rekening 2022

Verschil

191.677

39.177

Kostendekkendheid leges Inleiding Jaarlijks wordt in de begroting en jaarstukken inzicht gegeven in de kostendekkendheid van de leges. De kostendekkendheid leges wordt berekend volgens regelgeving en jurisprudentie. Dit houdt onder andere in dat uitgaven voor het opstellen van beleid en uitgaven voor bezwaar- en beroepsprocedures als gevolg van regelgeving niet mogen worden meegenomen. Bij omgevingsvergunningen mogen de kosten voor handhaving, toezicht en controle met uitzondering van de eerste controle en de kosten voor milieu en sloop (uitgezonderd monumenten) eveneens niet worden meegenomen. De kostendekkendheid van de leges is per titel en hoofdstuk beoordeeld. Toerekening overhead De overhead wordt toegerekend volgens een systematiek op basis van totale lasten of een systematiek op basis van totale uren. Voor de toerekening van de overhead aan de tarieven voor de belastingen wordt het (standaard)systeem gebruikt van de totale lasten. De uitkomst is een opslagpercentage van 13,51%. Omdat de leges uit de algemene legesverordening grotendeels een directe relatie hebben met de personeelslasten door de ambtelijke inzet is gekozen voor toerekening van de overhead op basis van een opslag van het uurtarief. Hiervoor zijn de totale overheadkosten gedeeld door het aantal productieve uren op de overige taakvelden. Het opslagtarief bedraagt € 43,52.

De genoemde tarieven zijn conform de begroting 2022. Titel I Titel I betreft de algemene dienstverlening waaronder bijvoorbeeld de burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen vallen. Voor titel I geldt, dat de totale opbrengsten de totale kosten per titel niet mogen overschrijden. Een overschrijding (hogere opbrengst) van één of meerdere hoofdstukken in een titel is wel toegestaan voor zover dit wordt gecompenseerd door onderschrijdingen op andere hoofdstukken. In vaktaal heet dat kruissubsidiëring en dat is toegestaan. In het algemeen valt op dat de kostendekkendheid van de leges burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen en verstrekkingen BRP enkele procentpunten lager uitkomt dan begroot. Dit wordt vooral veroorzaakt door hogere toegerekende loonkosten terwijl de opbrengsten lager zijn dan begroot. De hogere loonkosten worden veroorzaakt door veel externe, dus duurdere, inhuur van personeel. TITEL I Leges Nr. Algemene Dienstverlening 1 Burgerlijke Stand 2 Reisdocumenten, ID 3 Rijbewijzen 4 Verstrekking BRP 5 Bestuursstukken 6 Overige Publiekszaken 7 Leegstandswet 8 Kansspelen 9 Verkeer en vervoer 10 Diversen 11 Aansluiting en riolering

Begroting 2022 Rekening 2022 Totale Totale % Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking Kosten Opbrengst Dekking 50.042 27.096 54% 49.898 23.614 47% 123.001 77.648 63% 141.435 69.276 49% 162.512 95.415 59% 177.658 78.505 44% 101.257 11.160 11% 116.271 6.612 6% 5.710 750 13% 5.825 885 15% 22.430 6.991 31% 23.977 5.964 25% 5.029 1.651 33% 380 163 43% 2.319 652 28% 2.640 724 27% 33.226 10.751 32% 33.155 8.399 25% 31.316 6.080 19% 31.491 5.605 18% 590 590 100% 6.080 6.080 100%

Totaal 537.432

238.784

44% 588.810

205.827

35%

Titel II Titel II betreft de dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving (omgevingsvergunning). Vanaf 2014 is er een aparte legesverordening omgevingsvergunning. Ook binnen deze legesverordening omgevingsvergunning is kruissubsidiëring toegestaan. Om kleine bouwplannen haalbaar en betaalbaar te houden is er met name sprake van kruissubsidiëring tussen de grote en kleine bouwplannen. Het loslaten van deze kruissubsidiëring leidt tot onaanvaardbaar hoge tarieven voor de kleine bouwplannen. De opbrengsten op de bouwleges vallen fors hoger uit dan in eerste instantie begroot. Gedurende het jaar is de begrote opbrengst al met € 400.000 naar boven bijgesteld. Evenals voorgaand jaar zorgen de 10 grootste projecten (waaronder een recreatiepark en een school) voor ruim 50% van de opbrengst. De kostendekkendheid is daarmee boven de 100% uitgekomen. TITEL II Begroting 2022 Rekening 2022 Leges Totale Totale % Totale Totale % Nr. Fysieke leefomgeving Kosten Opbrengst Dekking Kosten Opbrengst Dekking 1 Kosten taakveld(en) 371.560 562.645 2 Inkomsten (excl. Heffingen) 0 0 Netto kosten 371.560 562.645 4 Toe te rekenen overhead 209.201 209.201 5 Toe te rekenen BTW 18.272 13.920 6 Opbrengst heffingen 487.172 1.053.733 Totaal 599.033 487.172 81% 785.766 1.053.733 134%

Titel III Titel III betreft de dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn. Hier is een overschrijding (opbrengst hoger dan kosten) per hoofdstuk niet toegestaan. Wat opvalt is de lagere kostendekkendheid van de marktgelden. Dit wordt veroorzaakt door een circa € 4.800 hogere toerekening van energiekosten. Titel III Leges Nr. Europese Dienstenrichtlijn 1 Horeca 2 Organiseren evenementen 3 Prostitutiebedrijven Totaal

Begroting 2022 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 6.563 2.950 45% 328 5 2% 0 0 6.891 2.955 43%

Rekening 2022 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 7.282 3.264 45% 364 6 2% 0 0 7.646 3.270 43%

Begroting 2022 Rekening 2022 Leges Totale Totale % Totale Totale % Nr. Verordening Lijkbezorging Kosten Opbrengst Dekking Kosten Opbrengst Dekking 1 Lijkbezorgingsrechten 351.503 160.779 46% 359.291 167.428 47% (incl. o'houd begr.plaats) Totaal 351.503 160.779 359.291 167.428

Leges Nr. Verordening Marktgelden 1 Marktgelden Totaal

Begroting 2022 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 10.583 7.782 74%

Rekening 2022 Totale Totale % Kosten Opbrengst Dekking 16.795 7.598 45%

10.583

16.795

7.782

7.598

Weerstandsvermogen en Risicomanagement In deze paragraaf, waarin rekening is gehouden met de in het voorjaar 2019 vastgestelde nota Reserves en Voorzieningen, wordt over 2022 een beeld geschetst van de financiële positie van de gemeente. Het is niet eenvoudig om te bepalen hoe goed of slecht een gemeente er financieel voorstaat. Of een hoge schuld nadelig is voor de financiële positie hangt er bijvoorbeeld vanaf welke bezittingen er tegenover de schulden staan, en hoe hoog de opbrengsten zijn waarmee rente en aflossing kunnen worden betaald. Kortom de financiële positie van een gemeente is niet in één kengetal uit te drukken, maar door naar een aantal belangrijke financiële kengetallen gezamenlijk te kijken kan er wel een uitspraak worden gedaan over de financiële positie van de gemeente. Op basis van de uitkomsten van een aantal belangrijke financiële kengetallen kan, conform de begroting 2022, het volgende worden vastgesteld:      

De weerstandsratio is uitstekend De schuldpositie ligt in de veilige zone De vermogenspositie is voldoende De grondexploitatie ligt in de veilige zone De structurele begrotingsruimte is toereikend De belastingcapaciteit is hoog in vergelijking met andere gemeenten

Op basis van het bovenstaande is de conclusie dat er sprake is van een gezonde financiële positie. De belastingcapaciteit is echter wel hoog in vergelijking met andere gemeenten.

Weerstandsvermogen en risico's In deze paragraaf worden twee soorten risico’s onderscheiden. Risico’s die voorzienbaar zijn en risico’s die niet zijn te voorzien. Voor de risico’s die te voorzien en dus te beheersen zijn worden bestemmingsreserves en voorzieningen gevormd. Voor de onvoorziene risico’s wordt gekeken naar het weerstandsvermogen. Bepaald wordt in hoeverre de gemeente in staat is de niet in de begroting geraamde risico’s te kunnen opvangen. Hiervoor wordt van de niet geraamde risico’s een inventarisatie gemaakt. Door het weerstandsvermogen af te zetten tegen de niet geraamde risico’s kan een oordeel worden gegeven over de omvang van het weerstandsvermogen. De gemeente past de volgende maatregelen toe om het weerstandsvermogen minimaal in stand te houden en de risico’s te beperken:  Incidentele meevallers aanwenden of reserveren voor verwachte kosten.  Kort geld lenen in plaats van lang geld als wordt verwacht dat de rente op kapitaalmarkt (lange rente) hoger blijft dan op de geldmarkt (korte rente). Hierbij wordt wel rekening gehouden met de grenzen volgens de kasgeldlimiet.  Geen eigen personeelskosten toerekenen aan projecten en investeringen.  Het behoedzaam ramen van een (accres)verhoging van het gemeentefonds door in de meerjarenbegroting een lagere uitkering te ramen van 5 (accres)punten per jaar.

 Een sluitende begroting en zo mogelijk ook een sluitende meerjarenbegroting presenteren, ook in tijden van bezuinigingen.  Het uitgangspunt hanteren om taken zo mogelijk binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde budgetten uit te voeren.  Het opnemen van budgetruimte in de begroting voor nieuw beleid.  Het controleren en verbeteren van de meest kritische processen in de organisatie op basis van een controleplan.

Inventarisatie weerstandsvermogen Onderstaand zijn in een tabel de onderdelen benoemd die tot het weerstandsvermogen mogen worden gerekend. De omvang van het weerstandsvermogen is beïnvloed door vaststelling van de nota Reserves en Voorzieningen in 2019. Hierbij is ook rekening gehouden met het feit dat de omvang van de stille reserves alleen mogen worden betrokken voor de incidentele risico’s. In deze begroting is het weerstandsvermogen gesplitst in een structurele en een incidentele weerstandscapaciteit. Op deze manier kan de structurele weerstandscapaciteit worden vergeleken met de structurele risico’s en de incidentele weerstandscapaciteit met de incidentele risico’s. Weerstandsvermogen

Begroting 1-1-2022 Rekening 31-12-2022

1. Weerstandsdeel Algemene Reserve (WAR)

11.569.396

12.215.849

2. Vrije Algemene Reserve (VAR)

2.745.483

4.194.085

3. Bufferreserve gronden

1.427.342

0

0

0

Totaal structurele weerstandscapaciteit

15.742.221

16.409.934

5. Stille reserves

11.000.000

10.800.000

Totaal incidentele weerstandscapaciteit

11.000.000

10.800.000

4. Onbenutte belastingcapaciteit

Toelichting weerstandscapaciteit Uit de tabel blijkt, dat het structurele weerstandsvermogen volgens de jaarrekening per 31-12-2022 met ruim € 660.000 is toegenomen ten opzichte van de begroting per 1-1-2022. Op aangeven van de provincie is de bufferreserve gronden (stand per 31-122022 € 2.099.061) niet meer in de berekening van de structurele weerstandscapaciteit opgenomen. De incidentele weerstandscapaciteit is licht afgenomen. De stille reserves zijn reserves die aan het zicht zijn onttrokken maar nog wel een waarde kunnen vertegenwoordigen. Voorbeelden zijn activa als gebouwen of vervoermiddelen, die al volledig zijn afgeschreven maar nog wel een waarde hebben. Een ander voorbeeld is ons aandelenbezit van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). De huidige waarde hiervan is fors hoger dan de op de balans verantwoorde aankoopwaarde. Ook gronden kunnen een hogere werkelijke waarde hebben dan op de balans staat. De stille reserves worden geschat op € 10,8 miljoen. Dit betreft voor gronden € 4,8 miljoen en voor de aandelen BNG € 6 miljoen. De provincie heeft ons als toezichthouder geadviseerd het totaalbedrag van de stille reserves alleen te betrekken bij de berekening van de weerstandscapaciteit van de incidentele risico’s.

Risico’s Het volgende overzicht geeft de niet geraamde risico’s weer. Per onderdeel is een bedrag ingeschat voor het risico dat zich kan voordoen. Dit bedrag wordt vervolgens vermenigvuldigd met de kans dat het risico zich voordoet (zeer klein =10%, klein = 30%, gemiddeld = 50%). Als de kans groter is dan 50% wordt hiervoor een bedrag in de begroting geraamd. Verder is er een uitsplitsing gemaakt in een incidenteel of structureel risico. Een risico wordt als incidenteel gezien als wordt ingeschat dat het risico zich maximaal 1 x per 4 jaar kan voordoen en als structureel als het risico vaker dan 1 x per 4 jaar wordt ingeschat. Nr.

Omschrijving

Bedrag

Kans

Incidenteel Structureel Risicobedrag

1

Gronden bij de gemeente

3.400.000

50%

1.700.000

1.700.000

Vastgoed Decentralisaties/sociaal domein Gemeenschappelijke Regelingen

2.000.000

50%

1.000.000

1.000.000

200.000

50%

100.000

100.000

1.125.000

50%

562.500

562.500

1.500.000

10%

150.000

150.000

6

Accres Gemeentefonds Grondexploitatie grondbedrijf

240.000

30%

72.000

72.000

7

Verlofstuwmeer

100.000

50%

8

Btw-compensatiefonds

200.000

50%

100.000

100.000

9

Leningen BBZ

150.000

50%

75.000

75.000

10

Verzekeringen

200.000

30%

11

Juridische procedures

200.000

50%

12

Garantieverplichtingen

250.000

10%

25.000

25.000

13

Rente

150.000

30%

45.000

45.000

14

Bodemsanering

100.000

30%

30.000

30.000

15

Planschade

100.000

30%

30.000

30.000

16

Cybercrime

3.500.000

10%

350.000

350.000

2 3 4 5

Totaal

13.415.000

50.000

50.000

60.000

60.000 100.000

590.000

3.859.500

100.000

4.449.500

De risico’s zijn bij het samenstellen van de begroting 2023 geactualiseerd en wijken in de jaarrekening 2022 niet af. De belangrijkste risicobedragen (> € 250.000) worden hierna toegelicht. Gronden bij de gemeente (1) Dit betreft de boekwaarde van de gronden die nog niet in productie zijn genomen (de Nog niet In Exploitatie Genomen Gronden (NIEGG)) en de overige gronden zoals cultuurgronden. De NIEGG zijn wel aangekocht met de bedoeling om deze te zijner tijd te ontwikkelen en in het Grondbedrijf op te nemen. Het grootste risico met betrekking tot deze gronden is dat één of meerdere plannen niet in productie kan worden genomen en dat de actuele boekwaarde moet worden verlaagd tot bijvoorbeeld de landbouwwaarde. Het bedrag waarover we risico's lopen bedraagt € 3,4 miljoen. Dit betreft o.a. het Strijkijzer en de gronden voor dagrecreatie in Borger. Het risico dat een plan niet in

productie wordt genomen en moet worden afgewaardeerd wordt gezien als gemiddeld (= 50%) waardoor voor dit onderdeel, conform vorig jaar, een bedrag van € 1.700.000 als uiteindelijk risico wordt geraamd. Vastgoed (2) De gemeente bezit zowel maatschappelijk als strategisch vastgoed. Dit vastgoed kan soms ‘onder water’ staan wanneer de boekwaarde hoger is dan de marktwaarde. Het risico bestaat dat op de boekwaarde van deze strategische gronden en panden moet worden afgeboekt als gevolg van een lagere marktwaarde. De boekwaarde van strategisch vastgoed gronden en panden bedraagt € 2 miljoen. Het risico op afwaardering is 50%, zodat het risico, conform vorig jaar, € 1 miljoen bedraagt. Gemeenschappelijke Regelingen (4) Met betrekking tot de Gemeenschappelijke Regelingen loopt de gemeente het risico dat hogere financiële tekorten achteraf door de deelnemende gemeenten moeten worden bijgepast. Dit risicobedrag wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van onze bijdrage aan de 7 belangrijkste Gemeenschappelijke Regelingen (VRD, GGD, RUD, Emco, Wedeka, Recreatieschap Drenthe en Publiek Vervoer). Het risicobedrag wordt ingeschat op 25% (= € 1.125.000) van het totaalbedrag van afgerond € 4,5 miljoen dat in 2023 aan de 7 genoemde Gemeenschappelijke Regelingen als gemeentelijke bijdrage is verschuldigd. De kans dat het risico zich voordoet wordt ingeschat op 50% (= € 562.500).

Cybercrime (16) Een nieuw onderkend risico betreft het risico van cybercrime. Dit betreft het risico dat criminelen ongeautoriseerd toegang krijgen tot de data van organisaties en systemen platleggen waardoor deze niet meer bij hun eigen gegevens kunnen. Om weer toegang tot de eigen gegevens te krijgen wordt er vervolgens "losgeld" geëist. Ervaringscijfers leren dat de schade van een dergelijke aanval kan oplopen tot circa € 140 per inwoner. De kans dat een dergelijke aanval zich voordoet wordt ingeschat op 10% en is incidenteel van aard.

Berekening weerstandsratio Jaarlijks wordt de ratio berekend om uitdrukking te kunnen geven hoe de gemeente er financieel voorstaat. Hierbij wordt het weerstandsvermogen afgezet tegen de risico’s. In onderstaande tabel zijn de scores hiervoor aangeduid. Uitkomst Ratio groter dan 2,0 tussen 1,4 en 2,0 tussen 1,0 en 1,4 tussen 0,8 en 1,0 tussen 0,6 en 0,8 lager dan 0,6

Aanduiding Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Zeer Onvoldoende

In onderstaande tabel is in het bovenste deel de uitkomst van de structurele weerstand in de eerder toegelichte ratio weergegeven en de incidentele weerstand is weergegeven in een bedrag als restant ruimte van de weerstand. Ratioberekening Structureel en Incidenteel Weerstandscapaciteit structureel Risico's structureel Weerstandsratio structureel Weerstandscapaciteit incidenteel Risico's incidenteel Weerstandsruimte incidenteel

Rekening

Rekening

Rekening

2020

2021

2022

14.772.650

16.047.414

16.409.934

5.647.500

4.758.500

3.859.500

2,62

3,37

4,25

11.000.000

11.000.000

10.800.000

290.000

240.000

590.000

10.710.000

10.760.000

10.210.000

Toelichting uitkomsten weerstand structureel en incidenteel De structurele weerstandsratio is in de Rekening 2022 ten opzichte van de ratio in de Rekening 2021 toegenomen met 0,88 tot 4,25 en kwalificeert daarmee als uitstekend. De toename is enerzijds het gevolg van een lagere inschatting van de structurele risico's, anderzijds is het structurele weerstandsvermogen met rond € 360.000 toegenomen.

Verplichte kengetallen Om een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente zijn naast de berekening van het weerstandsvermogen de volgende belangrijke financiële kengetallen berekend. Financiële kengetallen. - De weerstandsratio; - De schuldquote; - De solvabiliteitsratio (vermogenspositie); - De grondexploitatie; - De structurele exploitatieruimte; - De belastingcapaciteit; Verhouding kengetallen in relatie tot de financiële positie De provincie heeft een indeling gemaakt met een normering van deze kengetallen. Deze provinciale signaleringswaarden zijn ingedeeld in categorie A, B en C waarbij A het minst risicovol is en categorie C het meest risicovol. Normen

A

B

C

weerstandsratio

> 1,4

1,4 - 0,8

< 0,8

netto schuldquote

< 90

90 - 130

> 130

netto schuldquote gecorrigeerd

< 90

90 - 130

> 130

solvabiliteitsratio

> 50

20 - 50

< 20

grondexploitatie

< 20

20 -35

< 35

structurele exploitatieruimte

>0

0

<0

belastingcapaciteit

< 95

95 -105

> 105

Onderstaand zijn de uitkomsten vermeld van de voorgeschreven kengetallen. Het kengetal grondexploitatie is op 0% gesteld omdat de berekening door de negatieve boekwaarde van het grondbedrijf (de gerealiseerde opbrengsten zijn namelijk hoger dan de nog te verwachten kosten) eveneens negatief zou uitkomen. Jaarverslag 2022

Verloop van de kengetallen Verslag 2021

Begroting 2022

Verslag 2022

Cat.

weerstandsratio

3,37

3,31

4,25

A

netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd

36%

47%

19%

A

32%

42%

15%

A

solvabiliteitsratio

39%

29%

44%

B

grondexploitatie structurele exploitatieruimte

2%

3%

0%

A

5%

1%

9%

A

belastingcapaciteit

119%

113%

126%

C

Kengetallen

Toelichting kengetallen De schuldquote wordt berekend door de netto schuld te delen door het totaal van de baten. De solvabiliteitsratio wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. De solvabiliteitsratio geeft aan welk deel van de bezittingen van de gemeente (activa) gefinancierd worden met eigen vermogen (de reserves). Het kengetal van de grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde van de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie worden bij elkaar opgeteld en vervolgens uitgedrukt in verhouding tot de totale gemeentelijke baten. Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan welke reële structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te kunnen dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten (ozb, afval en riolering) van een meerpersoonshuishouden in jaar T (2022) te vergelijken met het landelijk gemiddelde van jaar T-1 (2021).

Kapitaalgoederen Algemeen In deze paragraaf wordt het beleidskader over het onderhoud van kapitaalgoederen zoals onder andere wegen, groen, riolering en gebouwen gegeven. En daarnaast een dwarsdoorsnede van de begroting. Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen komen immers op diverse beleidsvelden voor. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen is een belangrijk deel van de begroting gemoeid. Een goed overzicht is daarom belangrijk om inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente. Vaststelling IBOR In het bestuursprogramma 2018-2022 is aangegeven om een beleidsnota over onderhoud en beheer van de openbare ruimte (IBOR) op te stellen. De nota IBOR, inclusief kwaliteitsnormen en financiële consequenties, is in november 2021 door de raad vastgesteld.

Vastgoed & Geld In 2022 was een totaal bedrag van € 227.920 beschikbaar voor het uitvoeren van extra onderhoudsprojecten voor groen en gebouwen. Ieder jaar wordt het budget verhoogd met € 25.000 (60% voor groen en 40% voor gebouwen). De volgende bedragen waren beschikbaar in 2022: Omschrijving Groen Gebouwen Totaal

2022 € 131.320 € 96.600 € 227.920

In de subparagraaf wegen worden de uitgevoerde projecten aangegeven. In de subparagraaf groen noemen we de projecten die zijn uitgevoerd met het beschikbare middelen voor groen. Het budget voor gebouwen is ingezet voor de uitvoering van het onderhoud op grond van de opgestelde meerjarenonderhoudsprogramma's (MJOP's) voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen.

Wegen Het wegenonderhoud is onderverdeeld in klein onderhoud en groot onderhoud. Onder klein onderhoud wordt verstaan: het aanbrengen van slijtlagen, het dichten van kleine gaten en het aanpakken van voorkomende calamiteiten. De grootschalige onderhoudsprojecten vallen onder het groot onderhoud en staan op de meerjarenplanning. Deze meerjarenplanning geeft een technisch en financieel beeld van de onderhoudsprojecten voor de komende drie jaar. In het voorjaar van 2022 is de meerjarenplanning opnieuw vastgesteld door het college en ter informatie aangeboden aan de raad. Daarnaast is een keuze gemaakt van de uit te voeren werken in 2022. In 2022 zijn de volgende wegenprojecten opgestart:

Financiën Project

Status 31-12-2022

Begroot Werkelijk

20.000

12.425

In uitvoering (1)

670.000

30.042

In voorbereiding

20.000

20.176

Afgerond

Dikbroeken-oost (Dr. Mondenweg - 2e Valthermond)

218.375

0

In voorbereiding (2)

Begoniastraat (2/3e weg - Parklaan) Nieuw Buinen

278.250

17.234

In voorbereiding (2)

54.075

5.925

in voorbereiding (2)

124.950

126.374

Afgerond

79.275

796

In voorbereiding (2)

214.200

224.893

Afgerond (3)

46.200

44.105

267.750

8.530

Afgerond In voorbereiding (2/3)

39.900

0

In voorbereiding (2)

2.032.975

490.500

Renovatie halfverharde paden Zuiderdiep/Hoofdstraat (D. Mweg - Noorderstr) deelkrediet Verbeteren trottoirs algemeen

Parklaan (parallelweg 28 t/m 60) Nieuw Buinen fietspad langs Exloerweg (komgrens Odoorn - pp Leewal) 49e Laan Valthermond Kanaalstraat (Bosweg - Groene Dijk) Eeserveen Eilandenweg (Hoofdstraat - 200 m noordelijk) Buinen Oostvleddersdijk Exloo Parklaan Nieuw Buinen (herstraten voetpaden icm groen)

Totaal opgestarte projecten

(1) Sinds enkele jaren is het niet meer toegestaan onkruid chemisch te bestrijden. Het blijkt nagenoeg ondoenlijk om de onverharde paden onkruidvrij te houden. In 2022 heeft een ambtelijke denktank uitgezocht of alternatieve verhardingen en onderhoudsmethoden voorhanden zijn. Conclusie is dat onderhoudsvriendelijke alternatieven voorhanden zijn, maar dat paden dan moeten worden omgevormd. Alle onverharde paden worden dit jaar geprioriteerd waarna een lange termijn onderhoudsvoorstel wordt besproken met de portefeuillehouder. (2) Veel onderhoudsprojecten hebben vertraging opgelopen en schuiven door naar 2023. De gemeenteraad is hierover schriftelijk geïnformeerd op 6 december 2022. (3) Conform beleid investeren we circa € 400.000 per jaar in plattelandswegen. Financiering wegenonderhoud Op basis van kengetallen is jaarlijks circa € 2.100.000 nodig voor het onderhoud van de verhardingen. In de beheerbegroting is een structureel bedrag van € 1.148.544 beschikbaar (groot en klein onderhoud samen). Voor de jaren 2018 tot en met 2023 is dit bedrag jaarlijks met € 1.000.000 verhoogd. De gemeenteraad heeft in 2021 besloten dit bedrag na 2023 structureel beschikbaar te stellen. Bij projecten waar ook de riolering wordt verbeterd, wordt het budget van de wegaanpassing in het GRP ondergebracht. In 2022 hebben geen combinatiewerken plaatsgevonden.

Extreme prijsstijgingen In 2022 werd de bouwsector geconfronteerd met grote prijsstijgingen als gevolg van onder andere de COVID-19 crisis en de situatie in de Oekraïne. Dit kan gevolgen kunnen hebben voor de ramingen van projecten die nu zijn doorgeschoven en nog moeten worden aanbesteed. Speerpunt onderhoud 2022 Hoofdstraat/Zuiderdiep Nieuw-Buinen (Noorderstraat - Drentse Mondenweg) De reconstructie behelst de vernieuwing van het totale wegprofiel (weg, voetpad, parkeerstrook en groen). Het plan is het plan technisch voorbereid in samenspraak met de aanwonenden en belanghebbenden. Op verzoek van Plaatselijk Belang

Buinerveen/Nieuw Buinen-West is besloten de uitvoering uit te stellen tot juni 2023 in verband met het dorpsfeest 200 jaar Nieuw-Buinen.

Openbare verlichting Vervanging van de openbare verlichting vindt zo mogelijk plaats bij reconstructiewerkzaamheden aan de weg en is vastgelegd in het gemeentelijke verlichtingsplan. De financiering hiervan is geregeld in de exploitatiebegroting. Vanaf 2019 is structureel € 225.000 beschikbaar voor verbetering van de openbare verlichting. Het gaat om een kostendekkende financiering tot 2027. De volgende projecten zijn in 2022 opgepakt. Project

Begroot Werkelijk

Zuiderdiep/Hoofdstraat (D. Mweg - Noorderstr) Buinerveen Begoniastraat (2/3e weg - Parklaan) Nieuw Buinen Parklaan Nieuw Buinen Totaal opgestarte projecten

103.200

70.796

Status 31-122022 In uitvoering (1)

35.200

0 In voorbereiding (2)

25.200

0 In voorbereiding (2)

163.600

70.796

(1) Uitvoering is gestart in 2022 en wordt in het voorjaar van 2023 afgerond. (2) Veel onderhoudsprojecten hebben vertraging opgelopen en schuiven door naar 2023. De gemeenteraad is hierover schriftelijk geïnformeerd op 6 december 2022. Verduurzaming openbare verlichting In 2019 is de gemeenteraad akkoord gegaan met de verduurzaming van de openbare verlichtingsinstallatie in de komende 6 jaar. Dit betekent het ombouwen van alle energie onzuinige (niet PL) verlichting naar LED. De volgende projecten zijn in 2022 opgepakt: Project Uitfaseren TLD armaturen (293 stuks)

Per 31-12-2022 In uitvoering

Groen Gemeentelijk bezit tabel III.C.5 Gemeentelijk groen Omschrijving

Eenheid

Aantal 2022

Bos en bosplantsoen Heesters, vaste planten en hagen§

m2

2.763.4230

m2

90.177

Gras, gazon en bermen

m2

5.346.945

Sportvelden (25*8500)

m2

212.500

Bermsloten en schouwsloten m1 Vijvers en natuurvriendelijke oevers m2

500.812

Volkstuinen

m2

21.103

In gebruik gegeven grond

m2

418.950

Laanbomen

st

42.353

189.895

opmerking: - inclusief groen op sportparken, begraafplaatsen en rond scholen Beleid Staand groenbeleid bestaat uit de groenbeleidsvisie ‘Onze groene ruimte’, een groenvisie op hoofdlijnen en de visie ‘Groen moet je doen’, een uitwerking van deze hoofdlijnen per groenbeleidsthema. In het beleidsstuk Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) zijn keuzes vastgesteld omtrent onderhoudsniveau en financiën. Tijdens het besluitvormingsproces is structureel geld beschikbaar gesteld voor differentiatie van het onderhoudsniveau heesters en gazon binnen de kom. In 2022 is begonnen met de vorming van een nieuwe groenvisie, bermenbeheer beleid, bomenbeheer beleid inclusief kapverordening en invasieve soorten beheer beleid. In het derde kwartaal van 2023 zal dit een weg naar het bestuur vinden. In 2022 is gehoor gegeven aan een petitie en is gestart met roekenbeleid met een pilot in Nieuw-Buinen. Dit beleid is zodanig opgesteld dat het toepasbaar is op andere overlastlocaties. Beheer en onderhoud Het dagelijks onderhoud van de openbare ruimte en het snoeien van bomen wordt grotendeels uitgevoerd door de medewerkers van BORG. Het grasmaaien binnen de bebouwde kom en een klein deel van de onkruidbeheersing wordt uitbesteed aan de swbedrijven Wedeka en Emco.

In 2022 is het openbaar groen totaal vijf keer door daartoe opgeleide medewerkers van BORG geschouwd en is geconcludeerd dat beheer en onderhoud conform afspraak is uitgevoerd. Niet alle bomen konden volgens plan worden gesnoeid, daarvan is een deel naar 2023 overgeheveld. Achterstallig groenonderhoud en renovatie In 2022 zijn de laatste achterstanden in het bomenonderhoud weggewerkt waarmee ons bomenbestand geen snoeiachterstanden meer kent. In 2023 wordt een nieuw bomenbeheerplan voorgesteld en zal beschouwd worden of een deel van bomenonderhoud in de markt moet worden gezet. De technische achterstanden in het groen (versleten groen) in alle kernen zijn in beeld gebracht en er is een maatregelenpakket samengesteld. In 2023 zal worden voorgesteld om dit in uitvoer te nemen. Data op orde blijft aandacht vragen. In 2022 heeft een controle plaats gevonden tussen de fysieke openbare ruimte en data. Mutaties zijn verwerkt en de data is kwalitatief aanzienlijk verbeterd. Na de koppeling met de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) wordt het systeem verder op orde gebracht tot 90% betrouwbaarheid. Er is geïnvesteerd in hulpprogrammatuur voor bomenbeheer en het bestrijden van de eikenprocessierups. Financiën De reguliere onderhoudsbudgetten voor groen waren in 2022 over het algemeen toereikend. Voor groen zijn in 2022 diverse projecten opgestart: Project

Krediet

Rekening

Natuurpark Aukje Wolf Dwarskade Nieuw-Buinen Begoniastraat (2/3 weg-Parklaan) Parklaan (parallelweg/2e fase) Natuurparkje Kanaalstraat, Buinen Onderhoud revitalisering bos 2022 Sportinrichtingselementen buitensport

€ 30.000 € 25.000 € 90.000 € 75.000 € 20.000 € 30.000 € 30.000

€ 2.682 € 410 € 1.639 € 974 € 1.900 € 14.107 € 30.365

Status 31-12-2022 Onderhanden Onderhanden Onderhanden Onderhanden Onderhanden Afgerond Afgerond

Groen Zuiderdiep/ Hoofdstraat (deelproject) Begraafplaats fase 2 groen Begraafplaats fase 2 meubilair Begraafplaats fase 2 verharding Begraafplaats fase 2 Urnentuin Begraafplaats fase 2 Urnenvoorzieningen

€ 67.500

€0

€ 115.000 €0 €0 €0 €0 € 482.500

€ 3.822 € 2.326 € 61.646 €0 €0 € 119.871

In voorbereiding Onderhanden Onderhanden Onderhanden Onderhanden Onderhanden

Begraafplaatsen Beleid Voor de begraafplaatsen is in maart 2008 de visie begraafplaatsen Ruimte voor de laatste rustplaats vastgesteld. Dit beleid is nader uitgewerkt in een ruimtelijke Inrichtingsvisie begraafplaatsen Borger-Odoorn voor alle acht begraafplaatsen. Beide visies zijn nog actueel. tabel III.C.6 Kengetallen Omschrijving Overledenen personen ingeschreven in BorgerOdoorn Begraafplaatsen Begrafenissen Bijzettingen urnen

Aantal 2020 278 8 52 27

Aanta l 2021 285

Aantal 2022 323

8 56 19

8 69 20

Beheer en onderhoud Voor begraafplaatsen is het onderhoudsniveau voor groen vastgesteld op niveau A conform het CROW. Voor gebouwen op de begraafplaatsen is dit vastgesteld op conditieniveau 2 (goed niveau). Uit de schouwresultaten bleek dat het groenonderhoud veelal op afgesproken niveau was, onkruid op verharding lag in het groeiseizoen beneden niveau. Dit is vooral te wijten aan de technische staat van schelpenpaden. Op begraafplaatsen die binnen het project "Renoveren begraafplaatsen" vallen, worden hoofdstructuren schelpenpaden vervangen door elementenverharding, bij de nevenstructuren worden schelpenpaden omgevormd tot graspaden. Project ruimen graven In 2022 is gestart met de verdere ruimingswerkzaamheden. Op de begraafplaatsen Valthermond-Oost, Valthermond-West, 2e Exloërmond, Nieuw-Buinen 32 en NieuwBuinen 42 zijn inmiddels in totaal bijna 1000 graven bovengronds geruimd. In Tweede Exloërmond en Odoorn zijn daarnaast ook 130 graven ondergronds geruimd. In het najaar van 2023 wordt het project afgerond. Op de begraafplaatsen Odoorn, Valthe en Borger worden nog enkele graven bovengronds geruimd. Project renoveren begraafplaatsen In 2022 is budget beschikbaar gesteld voor het opknappen van de begraafplaatsen aansluitend op de ruimingswerkzaamheden. Bijvoorbeeld het groen, de bestrating, meubilair, hekwerken worden waar nodig opgeknapt of vernieuwd.

De renovatiewerkzaamheden op de begraafplaatsen in Valthermond, Tweede Exloërmond en Valthe zijn inmiddels nagenoeg afgerond. In 2023 worden de begraafplaatsen in NieuwBuinen verder opgeknapt. Tot slot start in 2023 de voorbereiding om de huidige urnennissen op een aantal begraafplaatsen te vervangen en een nieuwe urnengraventuin te ontwikkelen in Borger.

Financiën Het totale budget voor begraven excl. de inkomsten uit grafrechten en de vergoedingen onderhoud graven bedroeg in 2022 € 335.080. Voor inhuur derden en leveranties is een bedrag opgenomen van € 72.760. Op de begraafplaats Nieuw-Buinen 32 zijn meer graven geruimd dan aanvankelijk is ingeschat, de projectkosten voor het ruimen van graven komen hierdoor naar verwachting iets hoger uit.

Sportvelden Beleidskader In 2010 is de sport en beweegnota Sport zet in beweging vastgesteld. Hierin is op hoofdlijnen aangegeven welke kant we als gemeente uit willen met voetbal. In de beleidsnotitie Leefgebied en sport uit 2014 zijn kaders aangegeven hoe de gemeente omgaat met (met name de accommodaties van) voetbal en tennis. Beide nota’s zijn nog actueel maar staan op de nominatie om vernieuwd te worden. tabel III.C.7 Kengetallen Omschrijving Sportparken Wedstrijdvelden Trainingsvelden

Aantal 10 16,5 8,5

Beheer en onderhoud In 2022 is een bestek voor alle (groot) onderhoudswerkzaamheden aan de sportvelden opgesteld en aanbesteed voor een periode van twee jaren met een mogelijkheid om drie maal met een jaar verlengen. Bouma Sport en Groen voert ook nu weer de onderhoudswerkzaamheden uit. Betere afspraken in het contract en wijzigingen in de organisatie bij Bouma hebben voor betere dienstverlening gezorgd. De kwaliteitseis voor de sportvelden is dat zij moeten voldoen aan de KNVB-norm. De eigen dienst onderhoudt de singels en bomen op en rondom de sportvelden. De verenigingen zorgen zelf voor klein onderhoud, zoals het speelklaar maken van de velden, belijning aanbrengen, zwerfafval verwijderen, afvalbakken legen, overhangend groen terugsnoeien etc. Daarnaast wordt door een aantal verenigingen boventallige sportvelden die zij willen blijven gebruiken, zelf onderhouden. Deze boventallige velden zijn in 2014 uit het gemeentelijk onderhoud genomen. Alle sportvelden (bestek en boventallig) worden regelmatig gecontroleerd op de KNVB-norm. Een keer in de drie jaar wordt de kwaliteit bepaald door ISA-sport, waarbij de sportvelden worden beoordeeld op bodem, waterhuishouding, vlakheid en grasbestand. Hiervan wordt een kwaliteitszorgrapportage per veld opgesteld, waarin een onderhouds- en bemestingsadvies per veld wordt gegeven.

2022 Het voorjaar van 2022 was zonnig en droog, dat zette zich in de zomer voort en het werd één van de warmste zomers sinds 1901. De extreme weersomstandigheden hadden grote weerslag op de conditie van de velden. Gras verdroogde, onkruid kreeg hierdoor meer kans en plagen hadden meer gevolgen voor de toch al zwakke grasmat. Er moesten veel herstelwerkzaamheden worden uitgevoerd om de grasmatten weer in vorm te krijgen. Financiën Voor het uitbesteden van de onderhoudswerkzaamheden aan de sportvelden is een budget begroot van € 135.203. In de Bestuursrapportage 2022 II is het bedrag verhoogt met € 25.000. Daarnaast is er nog een budget begroot van € 9.226 voor de kosten van bemesting e.d.

Er is een overschrijding van het budget voor onderhoud door o.a. door stijgende kosten van bemesting. Verder waren er extra kosten voor het renoveren van velden in Buinen en Tweede Exloërmond, dit vanwege droogte. De besteksvoorbereiding voor de nieuwe aanbesteding heeft in geringe mate bijgedragen aan de budgetoverschrijding.

Speeltuinen Beleidskader De nota speelruimtebeleid Ruimte voor jou is nog steeds actueel. In deze nota zijn de hoofdlijnen bepaald voor het spelen en ontmoeten. Om uitvoering te kunnen geven aan de nota is het uitvoeringsplan Ruimte voor jou 2010-2017 opgesteld en vastgesteld in 2010. De nota’s staan op de nominatie om te worden geactualiseerd. tabel III.C.8 Kengetallen Omschrijving Speeltoestellen Locaties, beheer verenigingen Locaties, beheer gemeente

Aantal 2022 354 incl. zwembaden 41 excl. zwembaden 15 excl. zwembaden

Beheer en onderhoud Nieuwe en bestaande buitenruimtes moeten voldoen aan het Warenwetbesluit Attractie en Speeltoestellen (WAS). Beheer en onderhoud wordt zoveel mogelijk door bewoners op eigen kracht uitgevoerd. Vanaf 2021 maakt men gebruik van een nieuw beheersysteem om de logboekregistraties in bij te houden. Daarnaast worden alle toestellen twee keer per jaar door een externe inspecteur beoordeeld. Het algehele beeld is dat de speeltuinen veilig zijn en er geen acuut gevaarlijke situaties aanwezig zijn. In 2022 waren 30 speeltuinverenigingen actief en is er besloten dat er in één nieuwe speeltuin komt in Buinerveen (Zuidonder). Onderhoud en renovatie Bij speeltuinen is in beperkte mate achterstallig onderhoud geconstateerd. Dit leidt niet tot gevaarlijke situaties, maar behoeft wel de aandacht. Renovatie van toestellen en speeltuinvernieuwing wordt door de beheerders in overleg met de gemeente uitgevoerd. De gemeente stelt voor de vervanging van toestellen 75% subsidie beschikbaar. In diverse speeltuinen lopen nog initiatieven om de speeltuin (deels) te vernieuwen. Financiën Het totale budget voor speeltuinen bedraagt € 68.722. Dit budget is op dit moment voldoende om de toestellen goed te onderhouden en veiligheid te garanderen. Er moeten de komende jaren veel toestellen vervangen worden gezien de leeftijd.

Vooralsnog is het onduidelijk of deze vervangingspiek is op te vangen binnen de huidige budgetten. Er was vanuit het uitvoeringsplan jaarlijks € 20.000 beschikbaar gesteld voor nieuwe initiatieven. Dit budget is er vanaf 2016 niet meer. Dit betekent dat er geen financiële ruimte is voor nieuwe speellocaties behalve in uitbreidingsplannen. Daarvoor is budget in de exploitatieopzet meegenomen. Voor de realisatie van de nieuwe speeltuin in Buinerveen zijn de kosten door de initiatiefnemers bijeen gebracht. Door de gemeente is een eenmalig bijdrage van € 10.000 betaald. Dekking kon plaatsvinden binnen de reguliere budgetten. Voor het onderhoud van nieuwe speellocaties is geen structureel budget gereserveerd.

Riolering Beleidskader Goede riolering, voor de inzameling en het transport van (afval)water, is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het beperken van wateroverlast. In het Gemeentelijke RioleringsPlan (GRP) staat hoe de gemeente met deze zorgplichten omgaat. Het GRP 2023-2029 is eind 2022 vastgesteld door de raad. Functiegericht beheer In 2020 is de omschakeling naar het functiegericht beheer opgestart. Bij functiegericht beheer wordt naar de functie van de riolering gekeken en naar de gevolgen van het falen van de riolering. Afhankelijk van de classificatie van de functie van de riolering worden er constructieve eisen gesteld aan de riolering. Als de vervangingseisen grotendeels lager worden dan zal de levensduur van de riolering toenemen. Per 2022 is het functiegericht beheer volledig geïmplementeerd. Onderhoudsniveau Riolering wordt 30 jaar na aanleg voor het eerst middels een video-inspectie geïnspecteerd. Vervolgens wordt de inspectie om de 10 jaar herhaald. De inspecties worden gecombineerd met het reinigen van de riolering. Op basis van de inspectie wordt het onderhouds- en vervangingsprogramma opgezet. Het klein onderhoud bestaat uit het oplossen van doorstekende inlaten, het frezen van ingegroeide wortels en het repareren van kleine scheuren en lekken.

Het groot onderhoud bestaat uit vervangingswerkzaamheden of relining van bestaande leidingen. Deze projecten vindt u terug op de meerjarenplanning REAL. Op deze lijst zijn de projecten met ramingen voor de komende drie jaar opgenomen. Bij rioolvervanging gaat de voorkeur uit naar een gecombineerde aanpak met de bovengrondse inrichting. Beheer en onderhoud Kolken reiniging en onderhoud gemalen wordt door BORG uitgevoerd. Kleine riool reparaties en vervanging worden door BORG uitgevoerd. De grotere onderhouds- en vervangingswerkzaamheden worden door derden uitgevoerd. Reiniging en inspectie van riolering vindt plaats door derden via een meerjarig onderhoudscontract. Klimaatadaptatie Het deel van klimaatadaptatie dat vanuit de zorgplichten bij de taken voor riolering en water hoort, is meegenomen in het GRP. Het vakgebied riolering en water is nauw betrokken bij het onderdeel wateroverlast. Drinkwater Vanuit discipline Riolering zijn we extra alert op lekkende riolen in drinkwatergebieden. De riolen in deze gebieden inspecteren we vaker en we grijpen sneller in. In onderstaande tabel zijn verschillende eenheden die betrekking hebben op riolering opgenomen. Omschrijving Vrijverval riolering

Eenheid km

Drukriool (vrijvervalleidingen) Persriolering Rioolgemalen Minigemalen (buitengebied) Bergbezinkbassin Overstorten gemengde stelsel

km km st st st st

Aantal 288 23 110 48 371 1 44

Huisaansluitingen (cf. rioolheffing) Straatkolken Iba's Infiltratievoorzieningen

st st st st

12.770 11.125 92 700

Financiën Het onderhoud en de vervanging van het riool, inclusief afkoppelen, is kostendekkend gemaakt via het GRP. De financiële paragraaf die bij het GRP hoort, gaat uit van een jaarlijkse stijging van de rioolheffing van 0,75%. In 2022 zijn de volgende projecten opgestart voor riool: Project

Begroot

Werkelijk Status 31-12-2022

Afkoppelen Brinkstraat/Gang/Bloem/Slieten 83.530

119.395 Afgerond

Kanaal Buinen-Schoonoord

365.000

0

Ontwerpfase

Molenweg (biobased woningen) Exloo

80.000

53.654

Afgerond

Haarakkersweg Exloo

50.000

0

Ontwerpfase

Noordes-Veldakkers Borger

60.000

0

In uitvoering

Relining Valthe - Klijndijk

346.250

0

Besteksfase

Hoofdstraat 10 Exloo - school Odoorn Zuiderdiep/Hoofdstraat afkoppelen Buinerveen

21.250

0

In uitvoering

80.000

0

Besteksfase

Veel onderhoudsprojecten hebben vertraging opgelopen en schuiven door naar 2023. De gemeenteraad is hierover schriftelijk geïnformeerd op 6 december 2022. Reserves en voorzieningen riolering Voor de opvang van pieken in het toekomstig onderhoud wordt een voorziening opgebouwd. De stortingen hierin zijn opgenomen in het GRP. De stand van de voorziening per 31-12-2022 bedraagt € 1.025.394. Hiervan is € 214.660 geoormerkt voor lopende investeringen. In de loop van de jaren is ook een reserve opgebouwd. Deze wordt volledig gevoed door efficiëncy voordelen en door hogere baten. De stand van de reserve per 31-12-2022 bedraagt € 363.284.

Gebouwen Tabel 12. Kengetallen gebouwen Kern Gemeentelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed Binnensport Buitensport Zwembaden Onderwijs Strategisch vastgoed Diversen Totaal aantal objecten

Aantal eind 2022 5 4 6 9 0 3 8 10 45

Beleidskader In 2022 zijn keuzes gemaakt ten aanzien van het planmatig onderhoud. Het budget was ontoereikend om alles uit te voeren en al het gemeentelijk kern vastgoed naar onderhoudsniveau 3 te brengen. De samenwerking met Emmen ten aanzien van de uitvoering van het onderhoud is verder uitgebouwd. De gemeente Emmen heeft mede geadviseerd in de keuzes van het planmatig onderhoud. De veiligheid, bedrijfsvoering en technische levensduur zijn leidend geweest bij het maken van deze keuzes.

In 2023 zal deze samenwerking verder geprofessionaliseerd en geformaliseerd worden. De budgetten in 2022 voor correctief en preventief onderhoud zijn gebaseerd op de uitgaven van de afgelopen jaren. De afgelopen jaren is er onvoldoende onderhoud gepleegd aan het gemeentelijk vastgoed waardoor er een achterstand is. Onderhoudsniveau Mede door de grote vraag en hoge inflatie zijn de bouwkosten ook het afgelopen jaar flink gestegen. Het beschikbare budget was ontoereikend om alle gebouwen op het minimale niveau 3 te onderhouden. In de begroting 2023 is het budget hiervoor met 15% verhoogd. Gevolg is onder andere dat het correctief onderhoud hoog is. De kosten voor planmatig onderhoud zullen uiteindelijk ook hoger uitvallen om de inhaalslag die nodig is te kunnen maken. Financiën Voor het onderhoud van vastgoed was in het jaar 2022 € 656.000 beschikbaar. Voor tekeningenbeheer is een bedrag van € 40.000 gereserveerd wat is meegenomen naar 2023.

Water 5.1 Bruggen Beheer en onderhoud De gemeentelijke bruggen worden jaarlijks visueel geïnspecteerd, waarna een schilderen herstelprogramma wordt opgesteld. Voor onderhoud en vervanging van brugdelen is het budget structureel verhoogd naar € 70.539. Dit jaar zijn enkele brugdekken en leuningen vervangen en is gestart met de voorbereidingen van reparatie van de Eeserbrug in Borger. Onderzoek bruggen en meerjarenfinanciering Na de constatering van betonrot bij de Eeserbrug enkele jaren geleden is besloten een uitgebreid constructief onderzoek op te zetten voor alle bruggen. De 0-meting van de 59 bruggen is in 2021 afgerond. De bruggen verkeren in redelijke tot matige staat. Het noodzakelijke vervolgonderzoek voor 8 bruggen is 2022 afgerond. Wat rest is de opstelling van een meerjarenfinanciering en een meerjarenuitvoeringsprogramma. Vanwege de extreme prijsstijgingen in de bouwsector (25-35% bij bruggen! in 2022) hebben wij de opstelling van een meerjarenbeheerplan met financiële paragraaf uitgesteld naar 2023.

Duikers en watergangen Beheer en onderhoud Het onderhoud aan watergangen en duikers wordt uitgevoerd door BORG. Beleid De watergangen worden onderverdeeld in bermsloten en schouwsloten. Op de belangrijkste waterafvoerende sloten heeft het waterschap een schouwplicht opgelegd. Jaarlijks, voor 15 november, dienen deze watergangen te zijn onderhouden. Financiën De kosten voor het onderhoud aan watergangen en duikers worden gedekt vanuit GRP.

Financiering Algemeen Bij de financiering van de gemeentelijke activiteiten en investeringen wordt uitgegaan van integrale financiering. Dat wil zeggen dat voortdurend wordt gekeken naar de totale financieringsbehoefte van de gemeente. De financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door vooral de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken om het renteresultaat optimaal te maken. Bij de huidige verwachtingen over de renteontwikkeling wordt ook met kort geld gefinancierd, omdat de rente hiervan nog steeds uitzonderlijk laag is. Financiering voor een periode van langer dan een jaar wordt alleen aangetrokken voor de uitoefening van de publieke taak. De termijn wordt daarbij bepaald door te kijken naar de aard van de te financieren investeringen, de resterende looptijd van de bestaande leningen en de te betalen rentepercentages bij de verschillende looptijden van de leningen. De investeringen in vaste activa en de beschikbare financieringsmiddelen op lange termijn staan in het volgende overzicht. Financieringspositie

saldo per 01-01-2022

mutaties in 2022

saldo per 31-12-2022

Vaste activa Totaal vaste activa Reserves Voorzieningen Langlopende leningen o/g Totaal vaste passiva

62.538.927 62.538.927 31.197.522 3.103.957 30.117.455 64.418.934

2.476.934 2.476.934 6.763.725 3.529.140 4.195.1896.097.676

65.015.861 65.015.861 37.961.247 6.633.097 25.922.266 70.516.610

1.880.007

3.620.742

5.500.749

Financieringspositie

De financieringspositie is in 2022 toegenomen met een bedrag van € 3.620.742. Dit resulteert in een financieringsoverschot van € 5.500.749 per 31 december 2022. Financieringspositie (overschot) 01 januari 2022 De financieringspositie in het verslagjaar is gedaald door: - Een toename van de vaste activa met een bedrag van - Een afname van de langlopende leningen met een bedrag van

€

1.880.007

€ - 2.476.934 € - 4.195.189

De financieringspositie in het verslagjaar is gestegen door: - Een toename van de reserves met een bedrag van (incl. resultaat) - Een toename van de voorzieningen met een bedrag van

€ €

6.763.725 3.529.140

Financieringspositie (overschot) 31 december 2022

€

5.500.749

In het volgende overzicht wordt het verloop van de financieringspositie nader weergegeven.

85

Omschrijving Immateriële vaste activa, netto investeringen Immateriële vaste activa, afschrijvingen Materiële vaste activa, netto investeringen Materiële vaste activa, afschrijvingen Financiële vaste activa, netto investeringen Financiële vaste activa, aflossingen Mutatie vaste activa Algemene reserve, toename Algemene reserve, afname Bestemmingsreserves, toename Bestemmingsreserves, afname Rekeningresultaat 2022 Mutatie eigen vermogen Voorzieningen, toename Voorzieningen, afname Waarborgsommen o/g, opname Langlopende geldleningen o/g, aflossingen Mutatie vreemd vermogen

Besteding Herkomst middelen middelen 409.388 3.906.198 2.658.747 885.905 65.810 5.201.492 2.724.558 1.146.453 100.000 11.396.358 8.889.808 3.210.722 15.753.53 8.989.808 3 4.003.178 474.038 258 4.195.447 4.669.485 4.003.437

Totaal

18.860.78 22.481.52 5 7

Saldo: besteding minus herkomst

3.620.742

Renterisico Renterisico korte schuld Een belangrijk uitgangspunt van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten van openbare lichamen. Schommelingen in de rente van kortlopende schulden hebben een directe invloed op de rentelasten. Met de kasgeldlimiet stelt de wet een grens aan de financiering met kortlopende geldleningen. De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal en bedraagt voor 2022 afgerond € 6,1 miljoen. Het financieringsoverschot van de vaste activa eind 2022 bedraagt zoals eerder genoemd € 5.661.546. Renterisico vast schuld / Renterisiconorm Het renterisico op de vaste schuld gaat over het renterisico dat wordt gelopen over geldleningen die zijn afgesloten voor een looptijd van minimaal een jaar of langer. Dit rente risico moet voldoen aan de renterisiconorm die hiervoor wettelijk is voorgeschreven. Deze renterisiconorm houdt in dat niet meer dan 20% van het begrotingstotaal voor herfinanciering en/of een renteherziening in aanmerking mag komen. Voor onze gemeente betekent dit voor het jaar 2022 een bedrag van € 15.151.535. Dit is namelijk 20% van het begrotingstotaal van de begroting 2022 van € 75.757.674. Schematisch kan onze ruimte onder de risiconorm als volgt worden berekend: Berekening Renterisiconorm vaste schuld

Bedrag

Renterisico op onze vaste schuld 1. Netto renteherziening op vaste schuld

0

2. Betaalde aflossingen

4.195.189

3. Renterisico op onze vaste schuld (1+2)

4.195.189

Renterisiconorm 4a. Begrotingstotaal 2022

75.757.674

4b Het hiervoor vastgesteld percentage

20%

4. Renterisiconorm (4a * 4b)

15.151.535

Toets Renterisiconorm 5a Ruimte onder renterisiconorm (4-3)

10.956.346

Uit de tabel blijkt, dat in 2022 geen sprake is van een overschrijding van de renterisiconorm. Geconcludeerd kan worden dat er voldoende ruimte in 2022 aanwezig is om binnen de renterisiconorm de investeringen te kunnen financieren met langlopende leningen.

87

Bedrijfsvoering Deze paragraaf beschrijft hoe we invulling geven aan de bedrijfsvoering van onze organisatie. Een goede bedrijfsvoering is een basisvoorwaarde om de organisatiedoelstellingen te behalen. In de thema’s is beschreven ‘Wat we willen bereiken’ en ‘Wat we daarvoor gaan doen’. In deze paragraaf geven wij aan ‘Hoe’ we de dingen doen, vanuit welke filosofie we dat doen en welke instrumenten wij hiervoor inzetten. Beleidsvoornemens bedrijfsvoering  Volgend uit de Toekomstvisie/Omgevingsvisie die ontwikkeld worden, onderzoeken wij wat er nodig is om onze organisatie daar verder op aan te passen.  Het Koersdocument Organisatieontwikkeling ‘Naar een Open Huis op een stevig fundament’ blijft voor ons richtinggevend.  Daarnaast geven wij de organisatieontwikkeling verder vorm vanuit de visie in “de Swingende tent”.  Zowel vanwege ‘corona’ als vanuit de visie in het Koersdocument (Open Huis) blijft de aanpak van onze huisvesting een speerpunt.  We willen het ‘ontmoeten’ versterken, zowel binnen onze organisatie (medewerkers, managers, bestuur) als met inwoners.  We geven nog verder invulling aan het rapport ‘Kiezen voor de toekomst.’

Personeel  Diverse ontwikkelingen blijven een stevig beroep doen op de flexibiliteit van onze medewerkers.  Het is waarschijnlijk dat corona ook in 2022 nog invloed heeft op de manier waarop wij ons werk doen. Hybride werken blijft de meest geëigende werkwijze: thuiswerken waar het kan en elkaar ontmoeten en samenwerken op kantoor waar dat nodig/wenselijk is.  Medewerkers maken gebruik van de BOCE-academie.  De arbeidsmarkt is complex; er is veel schaarste. We moeten daarom veel extra inzet plegen op het aantrekken van goede medewerkers. Informatievoorziening • De digitale agenda 2024 is voor ons de leidraad voor onze uitvoeringsagenda. • Om de kwaliteit van onze digitale dienstverlening te verbeteren gaan we er voor zorgen dat onze gegevens juist en actueel zijn. • De informatievoorziening voldoet aan actuele eisen op het gebied van informatieveiligheid en privacy. • We werken samen met onze BOCE partners en richten ons op innovatie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=6e61e65b-b9cc-42ca-8e84-e76e3613b78f