Jaarrekening 2022
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Algemeen Inhoudsopgave Jaarstukken 2022 ..................................................................................................1 Algemeen .............................................................................................................2 Inhoudsopgave .....................................................................................................2 Leeswijzer en algemene inleiding.............................................................................4 Samenvatting op hoofdlijnen...................................................................................6 Onze ambities .....................................................................................................10 Thema's .............................................................................................................11 Onze inwoners ....................................................................................................12 Sociaal Domein ...................................................................................................13 Dienstverlening ...................................................................................................15 Onze economie....................................................................................................18 Economische ontwikkeling
....................................................................................19 Recreatie en Toerisme ..........................................................................................21 Onze toekomst ....................................................................................................25 Duurzame ontwikkeling ........................................................................................26 De veranderende rol van de gemeente ...................................................................28 Onze leefomgeving ..............................................................................................31 Ruimte en groen..................................................................................................32 Wonen en leefbaarheid .........................................................................................34 Wegen en verkeer ...............................................................................................37 Openbare orde en veiligheid..................................................................................40 Onze portemonnee ..............................................................................................43 Gemeentefonds ...................................................................................................44 Overzicht van incidentele baten en lasten per thema
................................................46 Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..............48 Paragrafen..........................................................................................................51 Algemeen ...........................................................................................................52 Lokale heffingen ..................................................................................................53 Toeristenbelasting ...............................................................................................61 Forensenbelasting................................................................................................62 Weerstandsvermogen en Risicomanagement ...........................................................66 Risico’s...............................................................................................................68 Berekening weerstandsratio ..................................................................................70 Kapitaalgoederen.................................................................................................73 Financiering ........................................................................................................84 Bedrijfsvoering
....................................................................................................88 Verbonden partijen ..............................................................................................97 Grondbeleid ......................................................................................................103 Gevolgen Covid-19.............................................................................................110 Jaarrekening .....................................................................................................113 Toelichting op de balans per 31 december 2022 .....................................................117 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................118 Vaste activa ......................................................................................................121 Immateriële vaste activa.....................................................................................122 Financiële vaste activa........................................................................................130 Vlottende activa.................................................................................................131 Voorraden.........................................................................................................132 Uitzettingen
......................................................................................................135 Liquide middelen................................................................................................137 Overlopende activa ............................................................................................138 Vaste passiva ....................................................................................................140 Eigen vermogen.................................................................................................141 Voorzieningen ...................................................................................................146
2
Vaste schulden, looptijd van één jaar of langer ......................................................150 Vlottende passiva...............................................................................................151 Netto vlottende schulden, looptijd korter dan één jaar ............................................152 Overlopende passiva ..........................................................................................153 Niet in de balans opgenomen verplichtingen ..........................................................158 Gebeurtenissen na balansdatum ..........................................................................163 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ..............................................164 Onze inwoners...................................................................................................167 Onze economie ..................................................................................................181 Onze toekomst ..................................................................................................185 Onze leefomgeving ............................................................................................190 Algemene dekkingsmiddelen ...............................................................................203
Overhead..........................................................................................................210 Vennootschapsbelasting (VpB).............................................................................213 Overige baten en lasten ......................................................................................216 Toelichting centrale posten..................................................................................219 Mutaties reserves...............................................................................................220 Onvoorzien en beleidsintensivering.......................................................................223 Gerealiseerd resultaat ........................................................................................224 Wet Normering Topinkomens (WNT).....................................................................225 Overzicht taakvelden ..........................................................................................230 Bijlagen ............................................................................................................233 Interbestuurlijk toezicht......................................................................................234 Verplichte beleidsindicatoren ...............................................................................239 Bijlage VI - Lijst met
afkortingen..........................................................................242 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ..............................................245
3
Leeswijzer en algemene inleiding De jaarstukken De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. We hebben ze opgesteld volgens het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Dit ziet u terug in de indeling en de opbouw. De jaarstukken behandelen vier thema’s: Onze inwoners, Onze economie, Onze toekomst en Onze leefomgeving. In ‘Onze portemonnee’ leggen we verantwoording af over het financiële beheer. En over het behalen van de doelstellingen uit de begroting 2022. Het jaarverslag In het jaarverslag brengen wij voor alle doelstellingen de stand per eind 2022 in beeld. Dat doen we in een samenvatting. Met de kleuren hieronder laten wij zien hoe ver we zijn met de doelstellingen. Soms geven we ook een toelichting. afgewerkt
volgens planning
niet volgens planning
nog niet gestart
De jaarrekening In het onderdeel ‘Samenvatting op hoofdlijnen’ ziet u of wij de plannen binnen het budget hebben uitgevoerd. U ziet daar ook hoe de gemeente er voor staat. Bij de balans en het overzicht van baten en lasten staan de verschillen vergeleken met de begroting na wijziging. Is het verschil groter van € 25.000? Dan leggen wij dit uit. De verschillen ontstaan als in de bestuursrapportage 2022-II een ander bedrag is begroot dan in het jaar 2022 is uitgegeven. Centrale verklaring voor een aantal posten We laten in de jaarrekening de mutaties ‘kapitaallasten’ centraal zien. Dit voorkomt verwijzingen en herhalingen. De SiSa-verantwoording Van het Rijk en de provincie ontvangen wij uitkeringen voor een aantal specifieke taken. In de SiSa-bijlage leggen wij verantwoording af over deze uitkeringen. Beleidsindicatoren Wij zijn verplicht om de beleidsindicatoren van ‘Waarstaatjegemeente.nl’ te presenteren. Dit staat in het BBV. Deze indicatoren staan in een bijlage. Waarstaatjegemeente.nl verzamelt de gegevens uit een aantal bronnen, zoals het CBS en de VNG. Overzicht taakvelden Gemeenten moeten volgens het BBV verplichte taakvelden in de jaarrekening zetten. Zo kunnen gemeenten gemakkelijker met elkaar vergeleken worden. En zo beschikken het Rijk en het CBS over goede, duidelijke informatie. In onze jaarrekening staat een overzicht van deze taakvelden.
Wij hopen dat u met dit verslag een goed inzicht krijgt in onze financiën. College van burgemeester en wethouders
4
5
Samenvatting op hoofdlijnen Gerealiseerde doelstellingen In de begroting 2022 staan doelstellingen en acties die daar bij horen. Het grootste deel (90%) hiervan is in 2022 afgewerkt of loopt volgens planning. Een aantal acties (10%, rood en blauw in de tabel) loopt niet volgens planning of is nog niet gestart. Alle acties worden verderop in het jaarverslag per thema toegelicht. Doelstellingen
Aantal
Groen
Lichtgroen
Rood
Blauw
Onze inwoners
16
8
5
1
2
Onze economie
23
0
22
1
0
Onze toekomst
14
2
9
2
1
Onze leefomgeving
38
8
28
1
1
Totaal
91
18
64
5
4
100%
20%
70%
6%
4%
Percentage afgewerkt
volgens planning
niet volgens planning
nog niet gestart
Het gerealiseerd resultaat Hieronder ziet u per thema de baten en lasten, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. Hieruit blijkt dat: 1. het saldo van baten en lasten is afgerond € 9.213.102 positief. Dit is het resultaat van de vier thema’s, algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige baten en lasten. 2. het gerealiseerd resultaat is afgerond € 3.210.722 positief. Dit is het uiteindelijke resultaat dat is ontstaan na verwerking van de mutaties in de reserves.
6
Omschrijving
Jaarrekening 2022 Lasten
Baten
Thema 1, onze inwoners
39.138.879
8.938.635
-30.200.244
Thema 2, onze economie
1.311.893
2.639.767
1.327.875
Thema 3, onze toekomst
11.280.304
6.150.492
-5.129.812
Thema 4, onze leefomgeving
26.862.268
17.499.208
-9.363.060
Totaal thema's
78.593.344
35.228.102
-43.365.242
Treasury
380.068
607.103
227.036
OZB woningen
110.726
5.334.294
5.223.568
OZB niet-woningen
-
1.747.219
1.747.219
Belastingen overig
338.180
-
-338.180
1.432
55.197.722
55.196.290
Totaal algemene dekkingsmiddelen
830.406
62.886.338
62.055.932
Overhead
9.510.404
101.553
-9.408.851
Vennootschapsbelasting
50.353
-
-50.353
Overige baten en lasten
263
-18.120
-18.384
9.561.020
83.432
-9.477.588
Saldo van baten en lasten
88.984.770
98.197.872
9.213.102
Mutaties reserves
12.542.811
6.540.431
-6.002.380
101.527.582
104.738.304
3.210.722
Uitkeringen gemeentefonds
Totaal
Gerealiseerd resultaat
Saldo
Het verwacht rekeningresultaat In de 2e bestuursrapportage 2022 verwachtten wij een rekeningresultaat van € 962.041. Maar dit blijkt € 2.248.681 meer te zijn. Het uiteindelijke rekeningresultaat is daarom € 3.210.722. Verklaring van het resultaat op hoofdlijnen Om snel een indruk te geven van het rekeningresultaat, noemen wij hieronder de afwijkingen ten opzichte van de raming in de BERAP 2022-II van meer dan € 100.000. In het onderdeel ‘jaarrekening’ geven we in de ‘toelichting op het overzicht van baten en lasten’, op het niveau van taakveld een toelichting op alle verschillen groter dan € 25.000. Invloed van Covid-19 op het financieel resultaat Op een aantal taakvelden ontstaan voor- en nadelen door extra kosten en compensatieuitkeringen. In de paragraaf 'gevolgen Covid-19' ziet u een overzicht van de financiële effecten. Per saldo waren de kosten in 2022 € 161.169. Deze kosten zijn gedekt uit de hiervoor gereserveerde middelen. Ze hebben daardoor geen invloed op het rekeningresultaat.
7
Afschrijving en rente Voordeel € 669.000 Er is minder rente betaald dan begroot. Dit komt vooral door het lage rentepercentage op kortlopende financiering. Ook is er een voordeel op de afschrijving omdat niet alle voorgenomen investeringen in het jaar zijn gerealiseerd. Daardoor vallen er geraamde afschrijvingslasten vrij (investeringen schuiven door). Algemene uitkering Voordeel € 336.000 Verschillende maatstaven voor de berekening van de algemene uitkering vielen hoger uit dan begroot. Salariskosten Voordeel € 235.000 De salariskosten zijn € 235.000 lager dan begroot. De totale salariskosten bedragen in 2022 € 19.257.000. Onroerende Zaak belasting Voordeel € 250.000 Het voordeel komt vooral door areaaluitbreiding van (recreatie)woningen en zonneparken. Toeristenbelasting Voordeel € 211.000 Er waren in 2022 meer overnachtingen. Hierdoor hebben wij meer toeristenbelasting ontvangen dan verwacht. Pensioenverplichtingen Nadeel € 668.000 Gemeenten zijn volgens het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) verplicht een voorziening in te stellen voor pensioenen van wethouders. Voor de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel moet de gemeente op 1 januari 2027 beschikken over een toereikende voorziening voor de op dat moment al opgebouwde pensioenaanspraken.
Om te zorgen voor voldoende middelen in de voorziening is een berekening gemaakt van de pensioenrechten van de (gepensioneerde) wethouders. Uit deze berekening blijkt dat voor het op peil brengen van de voorziening incidenteel een bedrag van € 668.000 nodig is boven het beschikbare bedrag in de begroting. Bouwleges Voordeel € 205.000 Er zijn meer bouwplannen ingediend door de huidige situatie op de woningmarkt en door enkele grotere projecten. Uitkeringen Voordeel € 559.000 De vergoeding van het Rijk voor het verstrekken van uitkeringen op basis van de Participatiewet was hoger dan de hiervoor gemaakte kosten. Verder is er een nieuwe berekening gemaakt van het risico voor het niet terugbetalen van ten onrechte ontvangen uitkeringen. Deze valt lager uit. Hierdoor kan het bedrag in de voorziening dubieuze debiteuren lager zijn. Werkvoorziening Voordeel € 232.000 De WSW bedrijven Emco en Wedeka hadden overschotten op de jaarrekeningen. De deelnemende gemeenten ontvangen deze bedragen terug op de in 2022 betaalde voorschotten.
8
Jeugdhulp Voordeel 545.000 De kosten voor de jeugdhulp vallen lager uit. Dit komt vooral door het woonplaatsbeginsel. Hierdoor zijn we op het gebied van jeugdhulp voor minder jeugdigen verantwoordelijk. Ten opzichte van 2021 is het aantal jeugdigen in deze regeling gedaald met 39 (6%). Minimavoorzieningen Nadeel € 124.000 De kosten voor de aanpak van de energiearmoede zijn hoger dan geraamd. Dit wordt een beetje goed gemaakt door voordelen op de uitgaven voor de webwinkel, bijzondere bijstand en de voorzieningenwijzer. Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD) Nadeel € 123.000 De jaarrekening 2022 van de Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe sluit met een negatief resultaat. De afrekening is op basis van de afgesproken verrekensystematiek. Hierbij wordt betaald voor de werkelijke inzet. Overige verschillen Nadeel € 78.000 Op een groot aantal onderdelen zijn verschillen ontstaan die kleiner zijn dan € 100.000. Deze 'kleinere' verschillen leggen wij uit in het onderdeel 'toelichting op het overzicht van baten en lasten'.
9
Onze ambities ONZE INWONERS Vanzölf Saomen met inwoners en partners. Binnen het sociaal domein staat zelfredzaamheid voorop. Iedereen doet mee en waar nodig ondersteunen we. Inwoners staan centraal bij onze dienstverlening. ONZE ECONOMIE Een ondernemersvriendelijke gemeente met een gezond vestigingsklimaat. Mogelijkheden vinden en benutten om de ontwikkelingen in de agrarische sector lokaal te stimuleren. Behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met de meeste werkgelegenheid in recreatie en toerisme. ONZE TOEKOMST Duurzaam wonen en duurzaam energie opwekken. De gemeente als regisserende en faciliterende partner bij maatschappelijke vraagstukken en inwonersparticipatie. Een andere mindset door de Omgevingswet. Samen met het Rijk de brede welvaart in de regio Zuid- en Oost Drenthe versterken door de Regiodeal. ONZE LEEFOMGEVING Een aantrekkelijke en groene leefomgeving voor inwoners en toeristen. In Borger-Odoorn is het prettig wonen. Nu en in de toekomst. Toekomstbestendige wegen door inventief omgaan met onze middelen. Iedereen voelt zich veilig in Borger-Odoorn. ONZE PORTEMONNEE Onze huidige financieel gezonde positie ook voor de toekomst behouden. Verantwoord keuzes maken door faseren en prioriteren in onze ambities en bestedingsvoorstellen.
10
Thema's
11
Onze inwoners Subthema's: - Sociaal domein; - Dienstverlening.
12
Sociaal Domein Ambitie In Borger-Odoorn proberen we de onderdelen welzijn, zorg, onderwijs en participatie zo breed en integraal mogelijk op te pakken. Zodat we snel kunnen reageren op hulpvragen. In 2021 is het programma doorontwikkeling sociaal domein gestart. Het gaat om een groot project waar we twee jaar de tijd voor nemen. In 2022 startte een nieuwe bestuursperiode. Dit heeft geleid tot nieuwe ambities in het Sociaal Domein. Deze hebben we verder uitgewerkt in de begroting 2023 en het bestuursprogramma.
13
Doelstellingen Sociaal domein Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. We zetten meer in op vroegsignalering/ preventie.
1.1 We stellen een integraal uitvoeringsplan preventie in het sociaal domein op voor vaststelling door de gemeenteraad. 1.2 We brengen alle (voorliggende) voorzieningen in kaart. 2.1 We implementeren het uitvoeringsplan Gezonde leefstijl volgend uit het Sport- en Gezondheidsakkoord.
2. We bevorderen een gezonde leefstijl.
T1
3. We willen mensen meer mee 3.1 We implementeren de nieuwe Wet laten doen. Inburgering. 4. We willen een betere sturing in 4.1 We leveren informatie over jeugd en het sociaal domein. wmo aan voor de projecten binnen de doorontwikkeling sociaal domein. 4.2 We verstrekken beleidsmedewerkers, MT, college en raad vanaf 2022 periodiek informatie over de lokale uitvoering van de jeugdwet en Wmo. 4.3 We richten een proces van continu meten in om periodiek de cliëntervaringen uit te vragen van inwoners die gebruik maken van voorzieningen uit de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. 5. We bevorderen de zelfredzaamheid van inwoners.
5.1 We zetten lokaal de uitvoering van het nieuwe beschermd wonen op en voeren deze uit (op grond van gewijzigde Wmo).
Toelichting 1.1. Voorwaarde voor toekenning van de brede SPUK gelden in 2023 is het aanleveren van een uitvoeringsplan voor 1 oktober 2023 met alle (nieuwe) onderdelen die voortaan onder de brede SPUK gaan vallen. Om te voorkomen dat er straks 2 losse uitvoeringsplannen zijn gaan we in 2023 één uitvoeringsplan opstellen wat ook direct gebruikt kan worden voor de brede SPUK aanvraag. Dit doel schuift daarom door naar 2023. 1.2 Alle voorliggende voorzieningen zijn in kaart gebracht. 2.1 Dit ligt op schema. Het uitvoeringsplan Gezonde Leefstijl is in grote lijnen een continuering van de eerder gestelde doelen en het sport- en gezondheidsakkoord heeft de participatie van verenigingen en organisaties omtrent dit thema verhoogd. 3.1 De wet is succesvol geïmplementeerd. 4.1 De informatie is beschikbaar en wordt breed op de afdeling maar ook bij de Stichting Sociale Teams ingezet voor verbetering van het beleid, onderbouwing voor projecten en verbetering van de dienstverlening. 4.2 De informatievoorziening is opgezet en er wordt goed gebruik van gemaakt. 4.3 Voor de Jeugdwet en de Wmo is het proces ingericht en de metingen lopen. Uit onderzoek blijkt dat dit niet voor de Participatiewet een wettelijke verplichting is. De ervaringen worden wel uitgevraagd in de individuele gesprekken met de betrokken inwoner maar verder niet geregistreerd.
5.1 De uitvoering is belegd bij de gemeente Emmen en daarvoor is een dienstverleningsovereenkomst tussen Emmen en Borger-Odoorn voor 2023-2024 afgesloten waarin de financiële afspraken zijn vastgelegd. 14
Dienstverlening Ambitie Wij vinden het belangrijk dat inwoners snel antwoord krijgen op hun brief of telefoontje. En dat ze ons gemakkelijk kunnen bereiken en op ons kunnen rekenen. Daarom willen we onze manier van werken verder verbeteren. Wij denken mee en helpen waar het kan. In onze communicatie zijn wij: 1. Bereikbaar. Inwoners, ondernemers en organisaties kunnen ons op verschillende manieren benaderen. Alle inwoners moeten zaken met ons kunnen doen via de weg die zij prettig vinden. Dat is voor steeds meer mensen digitaal. Dus daar gaan wij als gemeente in mee. 2. Benaderbaar. We staan klaar, zijn klantvriendelijk en benaderen onze klanten persoonlijk. We denken proactief mee. Is ons antwoord ‘nee’? Dan geven wij advies hoe het wel kan. Wij adviseren, faciliteren en ondersteunen. En waar dat kan geven we net dat stukje extra. 3. Begrijpelijk. De informatie die wij geven klopt en is begrijpelijk. Wij stemmen onze boodschap zoveel mogelijk af op de ontvanger, de situatie en het moment. Wij schrijven zoveel mogelijk op taalniveau B1. In 2022 hebben we een nieuwe website ontwikkeld. Ook is het intranet vernieuwd. Deze ontwikkelingen zorgen voor een verbetering van onze interne en externe dienstverlening.
15
Doelstellingen Dienstverlening Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Bereikbaar zijn.
1.1 Uitbreiden van het aanbod van digitale producten en diensten. 1.2 Het verbeteren van het telefoniekanaal naar aanleiding van de resultaten van het kwaliteitsonderzoek van telefonie.
2. Benaderbaar zijn.
2.1 Implementeren van het concept “maximaal dienstverlenend” (omgevingswet) in de verschillende werkprocessen. 2.2 Het verbeteren van het telefoniekanaal naar aanleiding van implementeren van de resultaten van het kwaliteitsonderzoek van telefonie. 2.3 Het verbeteren van onze huidige digitale producten en diensten.
3. Begrijpelijk zijn.
3.1 Implementeren nieuwe schrijfstijl op de website. 3.2 Uitbreiden van de klanttevredenheidsonderzoeken (bijvoorbeeld klanttevredenheid vergunningverlening). 3.3 Aanbieden van Klare taal aan nieuwe medewerkers.
Toelichting 3.2 Dit moet nog worden opgepakt. 3.3 Dit hebben we inmiddels in 2023 opgestart.
16
T1
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze inwoners
Begroting 2022
Rekening 2022
Taakvelden
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
1.264
349
916
1.195
299
897
146
24
122
147
21
127
1.568
554
1.014
1.672
615
1.057
609
131
479
607
175
432
209
1.387
1.612
220
1.392
3.853
4.039
0.2
Burgerzaken
4.1
Openbaar basisonderwijs
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
5.1
Sportbeleid en activering
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
1.596
6.2
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.853
6.3
Inkomensregelingen
10.165
7.949
2.216
8.964
6.4
WSW en beschut werk
5.895
462
5.433
5.199
6.5
Arbeidsparticipatie
1.036
15
1.021
946
5
941
6.6
Maatwerkvoorziening (WMO
704
10
693
881
8
872
6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
6.170
106
6.064
5.961
110
5.851
6.72
Maatwerkdienstverlening 18-
6.684
81
6.603
6.228
81
6.147
6.81
Geëscaleerde zorg 18+
20
20
23
23
6.82
Geëscaleerde zorg 18-
550
550
472
472
7.1
Volksgezondheid
Totaal
4.039 7.293
1.671 5.199
1.235
85
1.149
1.194
111
1.082
41.495
9.975
31.520
39.140
8.938
30.202
17
Onze economie Subthema's: - Economische ontwikkeling; - Recreatie en toerisme.
18
Economische ontwikkeling Ambitie Onze gemeente is aantrekkelijk voor bedrijven en ondernemers. Wij gaan voor een samenleving waarin ondernemerschap en leefbaarheid elkaar versterken. Bestaande en nieuwe ondernemers willen we zo goed mogelijk helpen en faciliteren. Wij gaan regelmatig bij bedrijven in onze gemeente op bezoek om te horen wat er speelt. Als dat nodig is spelen we in op ontwikkelingen. Wij doen actief mee aan de Regio Deal. Via de pijler ‘werken’ versterken wij samen met andere gemeenten en de provincie het lokale en regionale economisch klimaat.
19
Doelstellingen Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden.
1.1 Vestigingsmogelijkheden bieden op de bedrijventerreinen. 1.2 Deelname aan het provinciaal project voor toekomstbestendige bedrijventerreinen. 1.3 Verbetering fysieke bereikbaarheid van de gemeente en regio ondersteunen (fietspaden, OV, Nedersaksenlijn, verbetering N34 en N391). 1.4 Versterken samenwerking bedrijfsleven, onderwijs en overheid op diverse terreinen, waardoor het onderwijs beter aansluit op de arbeidsmarkt door deelname aan de Regio Deal.
2. Een Ondernemersvriendelijke gemeente zijn.
2.1 Actieve ondersteuning bij vestiging/uitbreiding van bedrijven. 2.2 Informatie verstrekken voor ondersteunings- en startersmogelijkheden. 2.3 Communicatie via bedrijfsbezoeken en (netwerk) bijeenkomsten. 2.4 Ondersteuning promotie van het lokale bedrijfsleven (Open Bedrijvendagen, onderneming van het jaar, BIZ en Ambachtsgilde).
3. Actualiseren van het 3.1 Waar nodig het bestaande actieplan economisch actieplan Borgeractualiseren. Odoorn 'Het werk is nooit af' 20182020. Toelichting 3.1 Dit is gepland in 2025.
20
T1
Recreatie en Toerisme Ambitie Borger-Odoorn heeft in de provincie Drenthe de meeste banen in de recreatie en toerisme. Dat willen wij zo houden. Er zijn veel voorzieningen in deze sector. Dat maakt onze gemeente aantrekkelijk om te wonen, ondernemen en recreëren. De corona-uitbraak zorgde voor een terugslag in de toeristische sector. Dat is nu voor het grootste deel hersteld. Dat komt door de groei van de binnenlandse markt. Maar ook door lokale maatregelen. Zoals grotere terrassen en nieuwe sanitaire voorzieningen.
21
Doelstellingen Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
1. Ontwikkeling/groei R&T-sector. 1.1 Op basis van plan upgrading van het lokale fietspadennetwerk en voorzieningen. 1.2 Start e-bikeroute Zuidoost Drenthe in Borger-Odoorn: opstellen ontwerp en eerste aanleg. 1.3 Uitvoering van andere BOCE-projecten. 1.4 Lokale promotie en informatievoorziening via de Tourist Informatie Punten (TIP). 1.5 Promotie Hondsrug via Team Hondsrug (samenwerkingsverband Hondsruggemeenten). 1.6 Ondersteuning lokale parken via project Vitale vakantieparken Drenthe (o.a. REX, RET). 1.7 Stimulering digitalisering sector (project Regio Deal). 1.8 Facilitering toeristische invulling Hallenhoes Exloo: TIP, Open Science en Innovatie Science Hub (samen met het lokale bedrijfsleven). 1.9 Netwerkvorming via Stichting Bestemming Borger-Odoorn en/of Hondsrugsamenwerking). 1.10 Ondersteuning lokale initiatieven bedrijfsleven. 2. Beperking gevolgen corona.
2.1 Onderhouden van contacten om het lokale bedrijfsleven te monitoren. 2.2 Inspelen op problemen vanuit de sector (mede i.s.m. recreatieschap/VDG/provincie Drenthe). 2.3 Stimuleren gebruik te maken van ondersteuning door Ikbendrentsondernemer.nl.
Toelichting 1.1 Onderzoek heeft geleid tot projectenlijst die in 2023 geprioriteerd moet worden. 1.2 Eerste deel traject doorfietsroute in Borger-Odoorn gereed voor aanbesteding. Overleg met partners over verdere uitrol in ZO-Drenthe. 1.3 Ontwikkeling project Eeuwige Energie, game voor jong/oud en bewoners/gasten met Avirtec en Hunebedcentrum als lokale partners. 1.5 Met Geopark fiets- en beleefkaart Hondsrug voor bewoners, bezoekers en ondernemers ontwikkeld. 1.6 Inventarisatieproject Naober uitgevoerd (Drouwenerzand). Bijdrage vanuit Excellentie-programma aan Recreatiepark De Bosrand. 1.7 Sector benaderd voor deelname scan. In 2023 volgen resultaten. 1.8 OSH is uitontwikkeld en gereed om gehuisvest te worden in Hallenhoes. 1.9 Corona afnemend en daarom weer ondernemersbijeenkomsten.
22
2.1 Na corona diverse ondernemersbijeenkomsten op dorpsniveau en ondernemersontbijt specifiek over energiecrisis. 2.2 Na corona heeft energiecrisis grote invloed. Samen met provincie, IBDO en Menso ondersteuning dmv communicatie, ondernemersbijeenkomsten, ondernemersnieuwsbrieven. 2.3 IBDO aanwezig op ondernemersbijeenkomsten.
23
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze economie
Begroting 2022
Taakvelden
Lasten
Baten
3.1
Economische ontwikkeling
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
49
57
3.4
Economische promotie
607 702
Totaal
46
24
Rekening 2022 Saldo
Lasten
46
47
Baten
Saldo 47
595
582
14
-7
52
58
-7
1.730
-1.123
618
2.000
-1.382
1.787
-1.084
1.312
2.640
-1.328
Onze toekomst Subthema's: - Duurzame ontwikkeling; - De veranderende rol van de gemeente.
25
Duurzame ontwikkeling Ambitie Wij vinden duurzaamheid belangrijk en laten dat op verschillende manieren zien. Zo hebben wij ons verbonden aan het ‘Akkoord van Parijs’. Wij geven invulling en uitvoering aan ‘Het Klimaatakkoord’. En wij steunen de ‘Expeditie Energieneutraal Wonen’. Hierin werken wij samen met Drentse gemeenten aan een woonomgeving die in 2040 geen fossiele brandstoffen gebruikt. Hoe we dat doen? We zorgen dat we schone energie opwekken. In Drenthe zijn wij hierin koploper met het windpark Drentse Monden & Oostermoer en een paar grote zonneakkers. Daarom houden we ons de komende jaren minder bezig met commerciële zonne- en windparken. Maar we geven inwoners wel de ruimte voor initiatieven. En we stimuleren ze om minder energie te verbruiken.
26
Doelstellingen Duurzame ontwikkeling Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
1.1 We stellen de Transitie Visie Warmte 1. Op weg naar een fossielvrije omgeving: besparen en transitie. vast. 1.2 We informeren 25 kernen in 2021 en 2022 over de visie en leggen uit wat een Wijkuitvoeringsplan (WUP) is. 1.3 We starten in 2022 met twee WUP’s. 1.4 We maken gebruik van monitoring tools zodat we kunnen volgen hoe ver we staan in de verduurzaming. 1.5 We ondersteunen maatschappelijke initiatieven op het gebied van de energietransitie zoals Bewonersinitiatief Valthe (ECV) en haar weg naar een fossielvrije woonomgeving in 2030. 2. Opwekken van schone energie. 2.1 We nemen deel aan de RES op weg naar de RES 2.0. 2.2 Daar waar kansen zich voordoen op het gebied van Zon op Dak springen we in. 3. Het goede voorbeeld geven als 3.1 We verduurzamen het gemeentelijk gemeente. vastgoed. 3.2 Versneld verduurzamen van de openbare verlichting (LED) 2019-2024. 3.3 We geven de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed een impuls in 2022 (Zie bijvoorbeeld Visie Binnensport). 3.4 We starten in 2022 met het toekennen van een energielabel aan teams, afdelingen, opgave-teams. Hoe duurzamer, hoe hoger het label. 4. Restafval terugbrengen naar 30 4.1 Plaatsen van ca. 35 ondergrondse kg per inwoner in 2025. containers (aanbesteding, participatie, realisatie en communicatie). 4.2 Uitvoeren van maatwerk voor inzameling medisch afval. 4.3 Onderzoeken naar haalbaarheid GRIPwagen.
Toelichting 1.2 We doen dit van onder af, daar waar energie zit. Pakken wij dit op. 2.2 Door dat het elektrisch netwerk vol is, kunnen bedrijven met een grootverbruik aansluiting geen zonnepanelen aansluiten op het netwerk. Bedrijven met een kleinverbruik aansluiting kunnen wel aangesloten worden. 4.1 Grootste deel geplaatst en operationeel. 4.2 Ingevoerd en operationeel vanaf 01-01-2022. 4.3 Dure oplossing voor één kleine gemeente. In Q1/Q2 2023 wordt gekeken naar samenwerking binnen Drentse gemeente op dit onderwerp.
27
De veranderende rol van de gemeente Ambitie We willen meer en beter inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving. Inwoners zoeken steeds vaker de samenwerking met de gemeente. De gemeente pakt hierin de leiding en geeft ondersteuning. Daardoor kunnen wij de vragen die bij ons binnenkomen samen met inwoners en andere partners integraal oppakken. Met oog voor de samenleving.
28
Doelstellingen De veranderende rol van de gemeente Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. De organisatie laten anticiperen 1.1 Met regionale partners het in regionale samenwerkingen. uitvoeringsprogramma van de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe verder realiseren. 1.2 In BOCE-verband samenwerken op thema's als verduurzaming particuliere woningen (Uitvoeren van het Volkshuisvestingsfonds). Toelichting
29
T1
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze toekomst
Begroting 2022
Rekening 2022
Taakvelden
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
2.828
646
2.182
3.648
646
3.002
0.1
Bestuur
5.3
Cult.presentatie, -productie en -partic.
262
66
195
238
20
218
5.4
Musea
204
5
199
191
5
187
5.6
Media
639
100
539
644
100
544
7.4
Milieubeheer
6.474
5.405
1.069
6.560
5.381
1.179
10.407
6.222
4.184
11.281
6.152
5.130
Totaal
30
Onze leefomgeving Subthema's: - Ruimte en groen; - Wonen en leefbaarheid; - Wegen en verkeer; - Openbare orde en veiligheid.
31
Ruimte en groen Ambitie De omgeving van Borger-Odoorn is aantrekkelijk voor inwoners, recreanten en toeristen. Dat willen we graag zo houden. Het openbaar groen past bij onze omgeving en bij de verschillende kenmerken van het zand- en veengebied. Waar nodig passen wij ons beleid aan, zodat we kunnen inspelen op klimaatveranderingen. De mening van onze inwoners vinden wij daarbij belangrijk.
32
Doelstellingen Ruimte en groen Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
1. Zo efficiënt, effectief en 1.1 Uitvoering geven aan de integraal mogelijk invulling geven ontwikkelagenda in IBOR en de bestuurlijke aan de onderhoudskwaliteit van de wensen t.a.v. het kwaliteitsniveau. kapitaalgoederen in de openbare ruimte volgens IBOR. 2. Zorgen voor een gezond en 2.1 Opstellen van een laanbomenvisie veilig (laan)bomenbestand met inclusief kapverordening. oog voor klimaatverandering, cultuurhistorische en karakteristieke elementen. 3. Inspelen op klimaatverandering 3.1 In samenwerking met gebruikers van en de gevolgen daarvan. de openbare ruimte een brede visie opstellen hoe in te spelen op klimaatveranderingen. 4. Een veilige openbare ruimte 4.1 Doorontwikkelen van de voor mens en dier. bestrijdingsmethodiek eikenprocessierups. 4.2 Bevorderen van natuurlijk evenwicht door vergroten van biodiversiteit en ecologisch (maai)beheer. 5. Een klimaatrobuust ingerichte leefomgeving.
5.1 Voortvloeiend uit de klimaatstresstest maatregelen nemen op gebied van ontwikkeling en beheer. 5.2 Samenwerken in o.a. waterketen om een bredere visie te vormen.
Toelichting 1.1 De vorming van nieuw beleid ligt op koers of in overleg enigszins vertraagd (bruggenbeleid). 2.1 Verwachte oplevering najaar 2023. 3.1 De nieuwe groenvisie wordt in brede afstemming met partnerorganisaties, inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden opgesteld. 4.1 Het bestrijden van de processierups is voor meerdere jaren aanbesteed. Maatregelen om biodiversiteit te vergroten en de habitat van natuurlijke vijanden van de processierups te verbeteren worden in nieuw beleid voorgesteld. 4.2 Beleid wordt gevormd, oplevering in juni 2023. Daarna uitvoeringsvoorstellen. 5.1 Er wordt gewerkt aan nieuw groenbeleid waarin ruimschoots aandacht is voor gevolgen uit de stresstest.
33
Wonen en leefbaarheid Ambitie Borger-Odoorn zorgt voor een aantrekkelijke woonomgeving voor inwoners van alle leeftijden, nu en in de toekomst. Organisaties en inwoners werken er actief aan om de leefbaarheid en de kwaliteit van het wonen hoog te houden.
34
Doelstellingen Wonen en leefbaarheid Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Eigen beheer en exploitatie van 1.1 Afronden overdragen eigendom dorpshuizen (Kern en Kader 3: De gemeentelijke accommodaties waar mogelijk door inwoners en Wenakker, Valthermond-Oost). verenigingen, op basis van eigen 1.2 Verbeteren positie dorpshuizen die verantwoordelijkheid, initiatief en gehuisvest zijn in een MFA. kracht. 1.3 Besluitvorming opgave 1 visie binnensportaccommodaties (De Koel Borger). 1.4 Renovatie Sportpark Odoorn. 1.5 Opzetten nieuwe beheerconstructie Willibrordkerk Borger. 2. Goede huisvesting voor 2.1 Opstellen en vaststellen Integraal onderwijs. Huisvestingsplan (IHP). 3. Een aantrekkelijk 3.1 Het sluiten van nieuwe toekomstbestendige prestatieafspraken met woningcorporaties woonomgeving met aandacht voor Lefier en Woonservice o.g.v. leefbaarheid, woonbehoeften en 3.2 Verdere invulling woningbouw voor iedere doelgroep Daalkampen III, verkenning Borger-West een betaalbare woning. en woningbouw achter MFA Nieuw-Buinen. Visievorming voor Borger-centrum. 3.3 Ontwikkelen inbreidingslocaties in de dorpen. Daarbij aandacht voor de prioritering van nieuwbouwinitiatieven per leefgebied om woningaanbod in BO te vergroten. 3.4 Het vergroten van de leefbaarheid voor de inwoners van het dorp Exloo, met een positieve impuls op de toeristenstroom in dit gebied (o.a. realiseren van Open Science Hub en TIP). 4.
Ontwikkelingen en ambities op 4.1 Opstellen uitgangspuntennotitie Wonen het gebied van wonen. om te komen tot een nieuwe woonvisie, waarin ontwikkelingen en ambities samenkomen. 4.2 Opstellen van een woonzorgvisie (BOCE-verband) en dit vertalen naar onze gemeente. 5.1 Het ontwikkelen van een 5. Een toekomstbestendige instrument(en) voor een actiegerichte woningvoorraad voor gebiedsaanpak in het Mondengebied woningeigenaren met een laag (proeftuin ‘toekomstbestendig Tweede inkomen. Exloërmond’). 5.2 De bestaande woningvoorraad kwalitatief verbeteren op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid via het Volkshuisvestingsfonds. 5.3 In kaart brengen van de
35
T1
6. Leefbaarheid vergroten in 2e Exloërmond.
verbeteringsopgave van bestaande woningen in de dorpen en woonomgeving. 6.1 Uitvoering geven aan de herstructureringsopgave 2e Exloërmond (samenwerkingsprogramma met Woonservice).
Toelichting 1.5 Eerst dient de ruimtebehoefte van de scholen in de MFA in Borger bekend te zijn. Vervolgens zal gekeken worden of functies binnen de MFA dienen te worden herschikt en of de ruimte van de Willibrordkerk hierbij kan worden gebruikt.
36
Wegen en verkeer Ambitie In Borger-Odoorn hebben we veilige en goede wegen, nu en in de toekomst. We volgen de algemene normen voor wegenonderhoud (CROW) en maken onze eigen planning voor het onderhoud van de doorgaande en kernontsluitingswegen. We hebben speciale aandacht voor landbouwwegen, die ook gebruikt worden voor toerisme en recreatie. En we proberen zoveel mogelijk gelijktijdig te werken aan het onderhoud en de ontwikkeling van groen, riolering en verkeer.
37
Doelstellingen Wegen en verkeer Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
T1
1. Veilige en toekomstbestendige 1.1 Inzet van extra middelen (2018-2023) wegen in de gemeente Borgervoor het groot onderhoud om de algehele Odoorn. kwaliteit van de wegen te verbeteren middels door de raad geaccordeerde prioriterings-sytematiek. 1.2 Middels opstelling van IBOR de financiën wegen ook na 2023 borgen. 2. Verbeteren plattelandswegen. 2.1 Gedurende de inzet van extra middelen (2018-2023) wordt jaarlijks € 400.000 geïnvesteerd in verbetering van plattelandswegen. (Fiets-) Plattelandswegen die worden gebruikt door recreanten en toeristen krijgen hierbij prioriteit. 3. Uitvoering geven aan 3.1 Jaarlijks projecten uitvoeren die komen Gemeentelijk Verkeers- en uit het uitvoeringsprogramma van het Vervoerplan (GVVP). GVVP. 4. Kunstwerken in beeld brengen. 4.1 Inventariseren en 0-meting uitvoeren van alle kunstwerken (bruggen, tunnels, sluizen ed).
5. Inzet op Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP). 6. Inzet op Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV).
4.2 Beleid met financiële paragraaf ontwikkelen voor alle kunstwerken binnen de gemeente, te beginnen met bruggen. 5.1 Samen met de provincie Drenthe en andere Drentse gemeenten werken aan het opstellen en uitvoeren van een RMP. 6.1 Uitwerken en uitvoering geven aan het Strategisch Plan Verkeersveiligheid.
Toelichting 3.1 Er worden inmiddels jaarlijks projecten uitgevoerd die voortvloeien uit het GVVP. Er wordt op dit moment aan de volgende grote verkeersprojecten gewerkt: 1. Inrichten Valtherweg/Exloërweg tussen Oude Dijk en Hondsrugweg als Erftoegangsweg A (30 km/u binnen de kom en 60 km/u buiten de kom). Ontwerptraject en juridisch proces is afgerond. De provincie Drenthe heeft subsidie verleend voor dit project. Uitvoering staat gepland in 2023. 2. Inrichten Dwarsdiep/Dwarskade Nieuw-Buinen. Dwarsdiep is gebiedsontsluitingsweg (50 km/u) en Dwarskade is erftoegangsweg 30 km/u. Dit project staat al jaren hoog op het lijstje van Dorpsbelangen Nieuw-Buinen en de lokale ondernemersvereniging. Ook inwoners van Nieuw-Buinen ervaren hier knelpunten. Vooral de positie van de fietser is bij dit project een aandachtspunt. Ontwerpfase is afgerond. Belangrijkste elementen zijn: Dwarskade wordt ingericht als fietsstraat, kruispunten Dwarsdiep-Parklaan en Dwarsdiep-Noorderdiep worden anders ingericht en bushaltes worden toegankelijk gemaakt voor mindervaliden. De provincie Drenthe heeft subsidie verleend voor dit project. Uitvoering staat gepland in 2023. 3. Zuiderdiep Drouwenermond. Hier is de ontwerpfase gestart. Insteek is verkleining van de bebouwde kom, om aan de wettelijke kaders en richtlijnen voor een bebouwde kom te voldoen.
En inrichting conform Erftoegangsweg (30 km/u voor de stukjes die bebouwde kom blijven en 60 km/u voor de delen die buiten de bebouwde kom komen te liggen). Dit is voor het gehele Zuiderdiep een verlaging van de maximum snelheid (nu 70 km/u).
38
Zowel het beschikbare GVVP-budget van 2024 als (mogelijk deels) dat van 2025 is waarschijnlijk nodig om het project te realiseren. Daarom lijkt uitvoering in het jaar 2025 op dit moment het meest realistisch. 4. Exloërweg Valthe tussen Hondsrugweg en Weerdingerweg. Dit is een gebiedsontsluitende weg (50 km/u). De positie van de fiets was het belangrijkste item van het project, enerzijds vanwege de wegfunctie en anderzijds vanwege de komst van de Valtherschans. De eerste conceptontwerpen zijn opgeleverd en er is gekozen voor realisatie van een vrijliggend fietspad. De realisatie van dit project zal na het project Zuiderdiep Drouwenermond worden uitgevoerd. Daarom is de verwachting dat in 20262027 voldoende budget beschikbaar is voor uitvoering van dit project. Tot die tijd moeten de nodige stappen nog genomen worden, zoals gesprekken over grondverwerving en nadere detaillering van aandachtspunten in het ontwerp. 5. Overige maatregelen. Afgelopen jaar zijn ook maatregelen conform het GVVP genomen in combinatie met andere projecten. Bijvoorbeeld het afwaarderen van de Hoofdweg bij Klijndijk, richting Emmen, naar de functie Erftoegangsweg door deze fysiek af te sluiten voor doorgaand verkeer. Een ander voorbeeld is, in combinatie met de invoering van een nieuwe dienstregeling, het realiseren van toegankelijke bushaltes voor minder validen in Valthe, Exloo en 2e Exloërmond.
4.2 Op zich kunnen we het beleid voor de grotere (verkeers- en fiets)bruggen opstellen. Alle onderzoeken hiervoor zijn afgerond. Vanuit Groen is echter gevraagd alle kleinere bruggen ook in het beleid op te nemen. Denk hierbij aan de kleine loopbruggen in parken en op begraafplaatsen. Daarmee krijgen we een goed totaalbeeld van alle bruggen. Dat betekent dat deze nog geïnventariseerd, gecontroleerd en geïnspecteerd moeten worden. Nadat ook hier de toekomstige onderhoudskosten in beeld zijn, kan een integraal beleid bruggen worden aangeboden. Omdat de knelpunten bij de grotere bruggen al in uitvoering zijn genomen, denken we dat uitstel van dit beleid tot Q3 van 2023 niet tot problemen leidt. Dit is nog op tijd om (budget)aanpassingen in te dienen voor de begroting 2024. 5.1 In maart 2022 is het RMP 1.0 door de gemeenteraad vastgesteld. Vanwege het klimaatakkoord gaan alle overheden aan de slag met het thema duurzame mobiliteit. In Drenthe wordt gezamenlijk bekeken hoe hier het beste invulling aan gegeven kan worden. De provincie Drenthe heeft hierin de regierol. 6.1 Vanuit het Rijk heeft de gemeente de verplichting een Strategisch Plan Verkeersveiligheid te hebben. Hiermee kunnen gemeenten SPV-subsidies aanvragen voor verkeersprojecten. Er is in Drents verband gewerkt aan een SPV per Drentse gemeente. Dit document is opgeleverd.
Op dit moment heeft deze een ambtelijke status en is deze afgelopen jaar vooral gebruikt voor aanvragen van een rijkssubsidie voor snelheidsremmende maatregelen in het project Begoniastraat Nieuw-Buinen, het verbreden van het fietspad langs het Zuiderdiep in Buinerveen/Nieuw-Buinen West en andere maatregelen op dit deel van het Zuiderdiep. In combinatie met groot wegenonderhoud worden deze maatregelen in 2023-2024 gerealiseerd.
39
Openbare orde en veiligheid Ambitie Borger-Odoorn heeft aandacht voor de veiligheid in de samenleving. Wij vragen onze inwoners hier zelf ook goed op te letten en onveilige en verdachte situaties te melden. Wij geven zelf het goede voorbeeld in onze dienstverlening en houden ons aan de regels van de wet. Het team Openbare Orde en Veiligheid ondersteunt en adviseert de gemeentelijke organisatie daarbij. Wij werken samen in lokaal, regionaal en landelijk verband om de veiligheid te garanderen.
40
Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
1. Veiligheidshulp-structuren zijn 1.1 Borger-Odoorn vervult een zichtbare rol alert en effectief. in de veiligheidshulpstructuren, zowel lokaal als regionaal/landelijk. 2. Sterk veiligheidsbewustzijn 2.1 Voor medewerkers en bestuurders: binnen de gemeenschap Borger- minimaal één keer per jaar Odoorn en de interne organisatie. bewustwordingsbijeenkomst van het Regionaal Informatie en Expertisecentrum organiseren. 2.2 Voor raadsleden: minimaal één keer per raadsperiode een bewustwordingsbijeenkomst van het Regionaal Informatie en Expertisecentrum organiseren. 2.3 OOV voert kennismakingsgesprek met nieuwe bestuurders en veiligheidsrelevante nieuwe medewerkers m.b.t. thema’s ondermijning en VPT. 3. Op veiligheidsbelang 3.1 Het vastgestelde Bibob-beleid verder toegesneden vergunningverlening, uitrollen in de rest van de organisatie en subsidieverlening en handhaving. hen daarbij ondersteunen en adviseren als back-officetaak. Daartoe de vakafdelingen actief opzoeken en een wekelijks inloopspreekuur invoeren. 3.2 Borgen OOV in vergunningen-, toezichten handhavingsbeleid door actieve samenwerking met andere clusters. 3.3 Verdere professionalisering van de BOA-inzet op het gebied van samenwerking met toezichthouders en politie, regelen van de benodigde communicatiemiddelen en borgen van structurele financiering voor de toekomstige BOA-inzet in Borger-Odoorn.
Toelichting 3.2 Voortgaand proces dus vergt voortdurende aandacht.
41
T1
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze leefomgeving
Begroting 2022
Rekening 2022
Taakvelden
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
342
207
135
398
229
168
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
1.497
1
1.497
1.536
1
1.534
1.2
Openbare orde en veiligheid
561
13
548
519
13
507
2.1
Verkeer en vervoer
3.666
2
3.664
3.299
181
3.118
4.2
Onderwijshuisvesting
1.106
257
849
993
101
892
5.2
Sportaccommodaties
1.871
259
1.612
1.942
287
1.655
5.5
Cultureel erfgoed
14
22
-8
5.7
3.939
131
3.808
3.936
180
3.756
7.2
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering
1.987
3.154
-1.167
2.035
3.227
-1.192
7.3
Afval
1.927
2.782
-855
1.981
2.915
-934
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
375
167
207
369
168
200
8.1
Ruimtelijke ordening
1.973
82
1.891
1.901
82
1.819
8.2
Grondexploitatie (nietbedrijventerreine Wonen en bouwen
86
112
-27
4.584
5.090
-506
2.510
4.157
-1.647
3.356
5.003
-1.646
21.840
11.324
10.515
26.863
17.499
9.363
8.3 Totaal
42
Onze portemonnee Thema Onze portemonnee bevat de volgende onderdelen: - Gemeentefonds; - Overzicht van incidentele baten en lasten; - Overzicht van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves; - Wat heeft het gekost?
43
Gemeentefonds Hieronder het geactualiseerde overzicht van het gemeentefonds in 2022. Gemeentefonds 2022 (x € 1.000)
Rekening
Begroting BERAP
BERAP
Verschil
I: Algemene Uitkering
2022 2022-I
2022-II
2022
BerIIrek
Algemene Uitkering
41.411 41.411
43.436
44.210
774
Raming onderuitputting
-150
-150
-150
-150
0
Extra middelen jeugd
1.727
1.727
1.727
1.727
0
Behoedzaamheid
-125
-125
0
0
0
Decembercirculaire 2021
0
276
276
276
0
Energietoeslag 2022
0
0
1.250
1.250
0
42.863 43.139
46.539
47.312
774
Subtotaal onderdeel I
II: Decentralisatie- en integratieuitkeringen Combinatiefuncties
113
113
113
113
0
Voorschoolse Voorziening Peuters
69
69
69
69
0
Armoedebestrijding kinderen
86
86
86
86
0
VTH provinciale Taken
74
74
74
74
0
Versterking omgevingsveiligheid
4
4
4
4
0
Gezond in de stad
0
0
98
110
12
Uitvoeringskosten klimaatakkoord
0
0
207
207
0
Invoeringskosten Omgevingswet
0
0
506
506
0
Leerlingenvervoer Oekraïne
0
0
13
33
20
Wet kwaliteitsborging bouw (WKB)
0
0
83
83
0
Maatschappelijke begeleiding statushouders
0
0
50
50
0
Extra capaciteit BOAs
0
0
33
33
0
Gemeenteraadsverkiezingen
0
0
55
55
0
Inburgering
86
86
94
94
0
Eind lening inburgeringsplicht
0
0
0
2
2
Inkomstenderving gemeenten 2021
0
0
0
49
49
Meerkosten Oekraïne Sociaal Domein
0
0
0
35
35
Versterken sociale basis
0
0
0
21
21
432
432
1.485
1.624
139
Jeugdzorg (voogdij 18 plus)
1.253
1.253
1.300
1.300
0
Participatie
4.637
4.637
4.960
4.960
0
Subtotaal onderdeel III
5.890
5.890
6.260
6.260
0
42.863 43.139
46.539
47.312
774
1.485
1.624
139
Subtotaal onderdeel II III: Sociaal Domein 3D's
Totaal per onderdeel Totaal onderdeel I Totaal onderdeel II
432
44
432
Totaal onderdeel III Totaal I t/m III
5.890
5.890
6.260
6.260
0
49.185 49.461
54.284
55.196
913
De afwijking met BERAP 2022-II is € 913.000. Daarvan is € 572.000 te verklaren door de decembercirculaire 2022. Van dit bedrag is begin 2023 een begrotingswijziging gemaakt. Ten behoeve van de begrotingsrechtmatigheid vragen we de raad hier met terugwerkende kracht een akkoord op te geven. Hieronder volgt een specificatie: Decembercirculaire 2022
Bedrag
Energietoeslag voor 2023
450.000
Verkiezingen
30.000
GIDS gelden
12.000
Bijzondere bijstand
40.000
Compensatieregeling jeugdhulp
40.000
Totaal:
572.000
De bedragen voor energietoeslag 2023, verkiezingen en GIDS gelden zijn gereserveerd via de Reserve Nog uit te voeren Werken (NUW). De bedragen voor bijzondere bijstand en compensatieregeling jeugdhulp vallen vrij in het resultaat. De resterende € 341.000 kan worden verklaard doordat meerdere maatstaven van de algemene uitkering gunstiger uitvallen dan begroot. Tevens hadden we een reservering opgenomen voor onderuitputting. Hier was in werkelijkheid geen sprake van.
45
Overzicht van incidentele baten en lasten per thema
46
Thema's Omschrijving
Lasten Structureel
Baten
Incidenteel
Structureel
Saldo
Incidenteel
Thema 1 Onze inwoners
37.387.333
1.751.546
8.619.973
318.662
-30.200.244
Thema 2 Onze economie
1.285.405
26.488
2.602.152
37.615
1.327.875
Thema 3 Onze toekomst
4.168.798
7.111.506
435.301
5.715.191
-5.129.812
Thema 4 Onze leefomgeving
24.224.773
2.637.495
13.676.592
3.822.616
-9.363.060
61.636.338
1.250.000
62.055.932
Dekking
Algemene dekkingsmiddelen
Dekking
Overhead
Dekking
Vennootschapsbelasting
Dekking
Overige baten en lasten
Dekking
Mutaties reserves Reserve NUW/Vooruitontvangen
830.406 8.814.650
695.754
101.553
-9.408.851
50.353
0
-50.353
263
-18.120
-18.384
1.146.453
13.845.735
0
2.449.377
77.908.434
28.517.901
110.000
11.329.185
-3.553.003 -2.449.377
87.163.788
22.473.269
3.210.722
Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves
48
Omschrijving
Toevoeging Structureel
Onttrekking
Incidenteel
Structureel
Mutatie
Incidenteel
2022
ALGEMENE RESERVE Weerstandsdeel alg. reserve (WAR)
646.453
-
-
-
646.453
Vrije algemene reserve (VAR)
500.000
-
100.000-
-
400.000
1.146.453
-
100.000-
-
1.046.453
Bufferreserve grondbedrijf
-
727.969
-
861.444-
133.474-
Nog uit te voeren werken
-
12.534.414
-
10.125.642-
2.408.772
Onderhoud zwembaden
-
-
10.000-
-
10.000-
BR Kern & kader, leefgebieden, sport
-
400.000
-
-
400.000
Reserve rioleringen
-
74.794
-
-
74.794
Bestemmingsreserve afval
-
108.558
-
-
108.558
BR deelgebiedvisie "De Monden" Reserve corona
-
-
-
20.000-
20.000-
-
-
-
161.169-
161.169-
Gekoppelde reserves
-
-
160.930-
160.930-
Totaal bestemmingsreserves
-
13.845.735
10.000-
11.329.185-
2.506.550
1.146.453
13.845.735
110.000-
11.329.185-
3.553.003
Totaal algemene reserve BESTEMMINGSRESERVES Algemeen
Eindtotaal
WAT HEEFT HET GEKOST? Onze portemonnee
Begroting 2022
Taakvelden
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
0.10
Mutaties reserves
11.693
6.069
5.624
12.543
6.540
6.002
0.11 0.4
Res. van de rekening van baten en lasten Overhead
0.5
-56
Rekening 2022
-56
10.009
100
9.909
9.510
102
9.409
Treasury
748
929
-181
380
607
-227
0.61
OZB woningen
53
5.248
-5.194
111
5.334
-5.224
0.62
OZB niet-woningen
1.588
-1.588
1.747
-1.747
0.64
Belastingen overig
283
0.7
Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF
153
0.8
Overige baten en lasten
814
0.9
Vennootschapsbelasting (VpB)
58
58
50
50
23.755
68.891 -45.135
22.933
69.510 -46.577
Totaal
283
338
55.007
-54.854
1
-50
864
338 55.198
-55.196
-18
18
Paragrafen
Algemeen Hierna volgen de paragrafen. Deze zijn we op basis van het BBV verplicht in de begroting en het jaarverslag op te nemen. We geven een korte beschrijving van de inhoud van deze paragrafen. A
B
C
D
E
F
G
Lokale heffingen
Weerstandsvermogen
Kapitaalgoederen
Financiering
Bedrijfsvoering
Verbonden partijen
Grondbeleid
Algemene lijn paragrafen De paragraaf lokale heffingen geeft een beeld van de belastingen en leges die we innen. In de paragraaf weerstandsvermogen is zichtbaar dat we reserveren om beïnvloedbare en met name ook niet beïnvloedbare risico’s te beheersen en financieel af te dekken. Onze kapitaalgoederen geven een beeld van de investeringen die we als gemeente doen en de financiële verplichtingen die we daarvoor meerjarig aangaan. De paragraaf financiering geeft inzicht in onze financiële positie. Bedrijfsvoering gaat over hoe we werken om onze doelen te behalen. De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de bijdragen van de gemeente Borger-Odoorn aan verbonden partijen. Tot slot hangt ons grondbeleid nauw samen met landelijke en lokale economische ontwikkelingen. Naast de hiervoor vermelde verplichte paragrafen is in het jaarverslag 2022 een extra paragraaf opgenomen inzake de Covid-19 gevolgen.
Lokale heffingen In deze paragraaf geven we een toelichting op de ontwikkeling van onze lokale heffingen. De werkelijke opbrengsten van de Onroerende Zaak Belasting (OZB), reinigingsheffingen, rioolheffing, toeristenbelasting en forensenbelasting worden naast de begroting gezet. Ook geven we in deze paragraaf een toelichting op de opbrengsten van de gemeentelijke leges en de kostendekkendheid hiervan.
Belastingopbrengsten Hieronder staan onze belastingopbrengsten (Rekening 2022). Deze worden vergeleken met de bijgestelde begroting (BERAP 2022-II). In de kolom verschil zien we dat alle verschillen tussen de BERAP 2022-II en de jaarrekening 2022 voordelig zijn. Belastingsoort
Begroting Wijzigingen 2022
BERAP 2022-II
Rekening 2022
Onroerende Zaak Belasting (OZB)
6.525.347
300.000
6.825.347
7.068.839 243.492
Afvalstoffenheffing
2.437.918
0
2.437.918
2.454.433
16.515
Rioolheffing
3.134.478
0
3.134.478
3.204.009
69.531
Toeristenbelasting
1.557.500
0
1.557.500
1.768.315 210.815
Forensenbelasting
152.500
0
152.500
Totaal:
13.807.743
191.677
Verschil
39.177
300.000 14.107.743 14.687.273 579.530
Onroerende zaak belastingen (OZB) Beleid OZB 2022 Voor 2022 is besloten de opbrengst van de OZB met 1,75% te verhogen. De opbrengsten bestaan uit de onderdelen eigenarenbelasting OZB woningen, eigenarenbelasting OZB niet-woningen en gebruikersbelasting niet-woningen. Hieronder staat een specificatie van de OZB opbrengsten. In de bijgestelde begroting (BERAP 2022-II) hebben we de oorspronkelijke raming met in totaal € 300.000 verhoogd. In de jaarrekening 2022 komen we nog iets hoger uit dan begroot. Het voordeel op de gebruikersbelasting is veroorzaakt door areaaluitbreiding van de wind- en zonneparken. Voor zover het de windparken betreft is de opbrengst gestort in het Gebiedsfonds Drentse Monden en verantwoord bij taakveld 7.4 Milieubeheer. Specificatie OZB
Begroting Wijzigingen 2022
BERAP 2022-II
Rekening 2022
Verschil
Eigenarenbelasting woningen
4.937.772
5.237.772
5.323.210
85.438
Eigenarenbelasting niet-woningen Gebruikersbelasting nietwoningen
1.073.961
1.073.961
1.087.384
13.423
513.614
513.614
658.245
144.631
Totaal:
6.525.347
300.000
300.000
6.825.347
7.068.839 243.492
De vermelde bedragen zijn de zuivere belastingopbrengsten. In dit overzicht is de kostenvergoeding voor de dwanginvordering ad circa € 12.700 niet meegenomen.
Reinigingsheffingen (combinatie afvalstoffenheffing en reinigingsrechten) Beleid Reinigingsheffingen In onze gemeente wordt de afvalstoffenheffing geheven op basis van het Diftar-systeem. De afvalstoffenheffing bestaat uit een vastrecht deel en een variabel deel. De hoogte van het variabel deel wordt bepaald door het aantal aangeboden kilo's restafval en door het aantal ledigingen van de restcontainer. Het aanleveren van zowel de PMD- als de GFTcontainer is gratis. Uitgangspunt bij de afvalstoffenheffing is een 100% kostendekking. Verschillen tussen de begroting en de rekening worden verrekend met de bestemmingsreserve afval. Als de reserve onvoldoende hoog is om een nadeel te dekken komt het nadeel ten laste van de Algemene Middelen. Tarieven 2022 voor de burger: Bij de legesverordening 2022 zijn de volgende tarieven vastgesteld. Vast tarief:
€ 135,32 per aansluiting
Variabel tarief:
€ 0,20 per kilo restafval € 4,00 per lediging container restafval € 1,80 per opening ondergrondse container (PMD en restafval) Aangeleverde kilo's PMD zijn gratis
Afvalbrengpunt (ABP):
€ 0,15 per kilo grof huishoudelijk afval € 0,00 Per kilo grof tuinafval
Inzamelingsfrequentie:
3 wekelijks
Aantal aansluitingen:
11.025
Betaalde poorttarieven bij Attero voor de gemeente: Verbrandingsbelasting:
€ 33,15 per ton
Poorttarief GRIJS:
€ 41,99 per ton
Poorttarief GROEN:
€ 40,55 per ton
Aantallen tonnages/ledigingen 2022 Afvalstromen
Tonnages
Ledigingen
begroting rekening verschil begroting rekening verschil
Restafval (grijs)
1.800
2.083
283
80.000
93.364
13.364
Groenafval (GFT)
2.700
2.856
156
100.000
96.552
-3.448
Plastic, metalen drankkartons (PMD)
900
960
60
153.000
152.570
-430
Grof (huishoudelijk) afval ABP
500
442
-58
n.v.t.
n.v.t.
Grof tuinafval ABP
2.400
1.917
-483
n.v.t.
n.v.t.
Totalen
8.300
8.258
-42
333.000 342.486
9.486
Kostendekkendheid 2022 Totale kosten afval
Begroting
Rekening
Verschil
1. Algemene kosten afval
550.821
619.032
-68.211
2. Huis aan huis inzameling
531.459
523.725
7.734
3. Kosten ABP
412.008
332.547
79.461
4. Kosten overige afvalstromen
152.594
34.855
117.739
5. Overige indirecte kosten
791.036
783.076
7.960
2.437.918
2.293.235
144.683
0
52.640
-52.640
Totaal kosten
2.437.918
2.345.875
92.043
Totaal opbrengsten
2.437.918
2.454.433
16.515
108.558
108.558
100%
0
Subtotaal: 6. Storting in voorziening afval
7. Positief saldo naar de reserve
Kostendekkingspercentage
100%
Toelichting verschillen Begroting 2022 / Rekening 2022 In de tabel worden voordelen ten opzichte van de begroting positief weergegeven en nadelen ten opzichte van de begroting negatief weergegeven. De kostendekkendheid is berekend na toevoeging aan de reserve. De werkelijke uitgaven afvalstoffen waren in 2022 totaal € 92.043 lager dan begroot. De opbrengsten waren € 16.515 hoger dan begroot. Totaal is er in 2022 een voordeel behaald van € 108.558, welk bedrag is toegevoegd aan de bestemmingsreserve afval. Op begrotingsbasis is een inschatting gemaakt van de ingeleverde kilo's en ledigingen. Het effect van de eerder genomen maatregelen met betrekking tot het restafval is minder groot dan verwacht. Er zijn in 2022 meer kilo's aangeleverd en meer ledigingen restafval gedaan dan geraamd maar ten opzichte van 2021 zijn zowel de kilo's als het aantal ledigingen afgenomen. Met betrekking tot zowel GFT als PMD geldt dat de ingeleverde kilo's ten opzichte van de begroting licht zijn toegenomen terwijl het aantal ledigingen in beide gevallen iets is afgenomen. Ten opzichte van de werkelijkheid 2021 zijn zowel de kilo's als het aantal ledigingen toegenomen. De hoeveelheid ingeleverd grof huishoudelijk afval is ten opzichte van zowel de begroting als voorgaand jaar licht afgenomen. Voor grof tuinafval geldt dat de kilo's ten opzichte van zowel de begroting als vorig jaar zijn afgenomen.