CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Integrale laadvisie 2025-2030

RAAD: Raadscommissie 8 mei 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Laadvisie11.898 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Integrale laadvisie 2025-2030

▶ gemeente Borger-Odoorn

Inhoudsopgave

1. Inleiding

1. Inleiding 1.1 Aanleiding voor deze laadvisie 1.2 Doel en scope 1.3 Kaders en bestaand beleid

3 3 3 4

2. Laadinfrastructuur en laadmethodes 2.1 Laadinfrastructuur 2.2 Laadmethodes

6 6 7

3. Beleidsuitgangspunten elektrisch laden 3.1 Toepassen van de ladder van laden 3.2 Stimuleren van het openstellen van laadpunten op private terreinen voor algemeen publiek 3.3 Snelladen overlaten aan de markt 3.4 Laadinfrastructuur laten meegroeien met de laadbehoefte 3.5 Plaatsen van publieke laadpalen realiseren op basis van een concessiemodel 3.6 Verlengd private aansluitingen niet toestaan 3.7 De inclusiviteitsrichtlijn voor mindervaliden hanteren bij publieke parkeerplekken 3.8 Slim laden toepassen in afstemming met de netbeheerder 3.9 Bij nieuwbouw rekening houden met publieke laadpalen 3.10 Geleverde stroom op publieke laadinfrastructuur is groen en afkomstig van Nederlandse bronnen 3.11 Regierol voor de gemeente 3.12 12. Regionaal samenwerken in RAL Noord

9 9 10

4. Huidige situatie en lokale ontwikkelingen 4.1 Huidige situatie 4.2 Energietransitie en netcongestie 4.3 Ruimtelijke en economische ontwikkelingen

14 14 15 15

5 Gebruikersgroepen 5.1 Inwoners 5.2 Bezoekers 5.3 Ondernemers 5.4 Overige gebruikersgroepen

17 17 18 19 20

6. Plaatsingsprocedure 6.1 Plaatsingsstrategie 6.2 Plaatsingsbeleid 6.3 Verkeersbesluit 6.4 Laadpaal kleven 6.5 Plankaart 6.6 Monitoring 6.7 Financiële kaders

22 22 23 23 23 24 24 25

Bijlage 1: Begrippenlijst Bijlage 2: Plaatsingsleidraad Bijlage 3: Elektrificatie verschillende gebruikersgroepen Bijlage 4: Ontwikkelingen in elektrische mobiliteit Bijlage 5: Plankaart

26 28 31 35 38

2

10 10 11 11 12 12 13 13 13 13

1.1 Aanleiding opstellen laadvisie Het Klimaatakkoord (2019) beschrijft de doelen voor het verminderen van CO2-uitstoot voor verschillende sectoren. De gemeente BorgerOdoorn onderschrijft deze doelen. Mobiliteit is één van die sectoren waarbij wordt ingezet op het verminderen van uitstoot door voertuigen die rijden op fossiele brandstoffen en deze te vervangen door elektrische voertuigen. Voor Borger-Odoorn hebben we onze doelen en strategie op het gebied van duurzame mobiliteit – op basis van de klimaatafspraken – nader uitgewerkt in de Duurzaamheidsagenda 2024-2030 ‘Samen duurzaam doen’. Daarnaast is binnen de Europese Unie in 2023 het ‘Fit for 55’-wetgevingspakket vastgesteld. Dit is een pakket aan klimaat- en energievoorstellen met als doel om de CO₂uitstoot in de Europese Unie tegen 2030 met minstens 55% te verminderen ten opzichte van het niveau in 1990. Een belangrijk onderdeel daarvan betreft strengere normen voor nieuwe auto’s en bestelbussen. Vanaf 2035 mogen er alleen nog emissievrije auto’s en bestelbussen worden verkocht in de Europese Unie. Voor een belangrijk deel zullen dat batterij-elektrische auto’s zijn. Die kunnen alleen rijden als de laadinfrastructuur op orde is. Door deze regelgeving groeit het aantal elektrische voertuigen en neemt ook de behoefte aan laadinfrastructuur toe.

Laadinfrastructuur voor elektrische auto’s zal daarom verder uitgerold moeten worden, inclusief de hiervoor benodigde eventuele netaanpassingen. Om te zorgen dat er tijdig voldoende laadpunten zijn, is de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) opgesteld, een onderdeel van het nationale Klimaatakkoord. In de NAL is onder andere afgesproken dat gemeenten zorgen voor een integrale laadvisie en plaatsingsbeleid. Laadinfrastructuur is bovendien één van de pijlers van het Regionaal Mobiliteitsplan (RMP)

3

Drenthe 1.0. In het RMP staat beschreven hoe de provincie en de Drentse gemeenten in de toekomst mobiliteit gaan verduurzamen om zo CO2-uitstoot te verminderen. De eerste versie van dit plan is in december 2021 door de Drentse colleges van gemeenten en de provincie goedgekeurd. De verdere invulling van deze plannen vindt plaats in de volgende versies van het RMP Drenthe, waarbij ook afstemming zal plaatsvinden met de Regionale Energiestrategie (RES) Drenthe. In 2023 hebben we samen met de provincies Drenthe en Groningen en een groot aantal Drentse en Groningse gemeenten een concessieovereenkomst gesloten met Equans om in de periode 2023-2026 laadpalen te realiseren in de publieke ruimte voor inwoners die geen eigen oprit hebben. De invulling hiervan verloopt vraaggestuurd. Daarnaast plaatsen we strategische laadpalen bij openbare bestemmingen. Een integrale en netwerk-georiënteerde aanpak ontbreekt echter momenteel.

1.2 Doel en scope Deze integrale laadvisie beschrijft de strategie van de gemeente om tijdig een toegankelijk, betrouwbaar, betaalbaar, dekkend en veilig netwerk van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen te realiseren voor alle gebruikers door te kijken naar de totale opgave en ambities binnen onze gemeente. We willen met deze laadvisie in de toenemende laadvraag kunnen voorzien, de juiste voorwaarden scheppen en richting geven aan de transitie naar elektrisch vervoer. De beleidsmatige randvoorwaarden voor de realisatie van de laadinfrastructuur worden in de deze visie eveneens vastgelegd. Deze visie heeft een scope van vijf jaar 2025 – 2030 en is hoofdzakelijk gericht op het personenvervoer. Een uitleg van de in deze visie gehanteerde begrippen is te vinden in bijlage 1.

De overstap naar elektrisch rijden verloopt niet voor alle gebruikersgroepen en typen voertuigen in hetzelfde tempo. Voor personenauto’s is de overstap al volop gaande en hebben we redelijk zicht op wat er nodig is. Voor bijvoorbeeld zwaar vrachtvervoer is nog onzeker in hoeverre elektrisch rijden uitkomst biedt en zo ja, wat de behoefte is aan laadinfrastructuur. We nemen regie op het plaatsen en opschalen van laadoplossingen. Op die manier zorgen we voor de best mogelijk inpassing in de openbare ruimte en het elektriciteitsnet en willen we onze inwoners, bezoekers en bedrijven vertrouwen geven om de stap naar elektrische mobiliteit te maken. Deze laadvisie richt zich naast onze inwoners ook op ondernemers en bezoekers.

1.3 Kaders en bestaand beleid Europees en landelijk beleid en regelgeving beïnvloeden de rol van de gemeente en de vragen die wij de komende jaren kunnen verwachten vanuit de Rijksoverheid en ondernemers. Het gaat achtereenvolgens om afspraken uit Europese regelgeving voor de plaatsing van private laadinfra (snelladers en logistieke laadpunten) en afspraken vanuit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL).

Voor nieuwe utiliteitsgebouwen met meer dan 10 parkeervakken op hetzelfde terrein moet vanaf 2020 minimaal 1 oplaadpunt zijn aangelegd. Bij bestaande utiliteitsgebouwen met meer dan 20 parkeervakken op hetzelfde terrein moet vanaf 2025 minimaal 1 oplaadpunt zijn aangelegd. Nota Bene: de EPBD IV is in 2024 aangenomen en scherpt deze eisen verder aan. De EPBD IV bevat afspraken over de eisen waar toekomstige parkeerplaatsen aan moeten voldoen. Deze worden verwerkt in het Besluit bouwwerken leefomgeving, maar de details zijn op dit moment nog niet uitgewerkt. Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) Het besluit van het Europees parlement en raad om vanaf 2035 alle nieuwe auto’s emissieloos te laten zijn, zal de vraag naar batterij aangedreven voertuigen doen toenemen. Hierdoor is voldoende (publieke) laadinfrastructuur nodig om de overstap naar elektrisch rijden te kunnen maken. De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) geeft hier richting aan. Omdat er natuurlijk flinke verschillen zijn tussen regio’s, zijn er RALregio’s in het leven geroepen. Dit staat voor Regionale Agenda Laadinfrastructuur. De gemeente Borger-Odoorn maakt deel uit van samenwerkingsregio RAL-regio Noord.

Deze samenwerkingsregio tussen de provincies Groningen, Friesland en Drenthe staat aan de lat om de inliggende gemeenten te ondersteunen in de uitrol van voldoende laadinfrastructuur, zodat een gebrek hieraan geen belemmering vormt voor de groei van elektrisch vervoer. In de samenwerkingsovereenkomst tussen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), de RAL-regio’s en de netbeheerders zijn nieuwe afspraken gemaakt over dekkende laadnetwerken voor verschillende gebruikersgroepen. Deze integrale laadvisie

Europese regelgeving voor plaatsing private laadinfra (EPBD III) De Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen: de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD III) is van invloed op woningbouwprojecten. Nederland heeft deze Europese wetgeving vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Deze regelgeving schrijft voor hoe laadinfrastructuur geplaatst moet worden bij nieuwbouw, renovatie en bestaande utiliteitsbouw op privaat parkeerterrein.

4

volgt uit de NAL-afspraken. Gemeentelijke kaders en beleid Deze integrale laadvisie raakt tevens verschillende bestaande gemeentelijke beleidskaders waarmee in de uitwerking rekening wordt gehouden zoals: de Omgevingsvisie, de duurzaamheidsagenda, het gemeentelijk verkeer- en vervoersplan (GVVP), de Regionale Energiestrategie (RES) Drenthe, het integraal beleidsplan voor de openbare ruimte (IBOR), de woonvisie, het fietsplan en de groenvisie. In de Duurzaamheidsagenda Borger-Odoorn 2024-2030 ‘Samen duurzaam doen’ is ten aanzien van de inzet op het gebied van duurzame mobiliteit vastgelegd dat wij bereikbaarheid zien als een belangrijke randvoorwaarde voor de leefbaarheid en sociaal-economische ontwikkeling en daarmee van de brede welvaart en het verduurzamen van onze mobiliteit willen vormgeven door minder te verplaatsen (bijv. door kansen van digitaal werken te benutten), door anders te verplaatsen (meer gebruik OV, fiets, lopen) en door groener te verplaatsen (minder gebruik fossiele brandstoffen). Wij zien onze rol in deze vooral als voorwaardenscheppend als het gaat om de ontwikkeling van onze infrastructuur, waaronder het tijdig realiseren van een toegankelijk, betaalbaar, betrouwbaar en veilig netwerk van laadinfrastructuur om elektrisch reizen aantrekkelijker en toegankelijker te maken voor iedereen.

5

2. Laadinfrastructuur en laadmethodes In dit hoofdstuk gaan we in op de verschillende typen laadinfrastructuur en de laadmethodes die er zijn. Het gaat dan over de wijze waarop de infrastructuur toegankelijk is en welke laadvermogens beschikbaar zijn.

2.1 Laadinfrastructuur De laadinfrastructuur bestaat uit laadpunten in de publieke, semipublieke en private ruimte. Afhankelijk van waar een laadpunt staat heeft de gemeente meer of minder invloed. De gemeente Borger-Odoorn hanteert de onderstaande categorisering voor de laadinfrastructuur voor laadpunten en de rol die zij voor zichzelf ziet voor realisatie van het laadpunt. In deze integrale laadvisie worden de begrippen laadpaal en laadpunt afwisselend genoemd. Een laadpaal is de zuil ofwel fysieke structuur waarin de installatie is ondergebracht. Een laadpunt is het ‘stopcontact’ (aansluiting) die verbonden wordt met de aansluiting van de auto. De meeste laadpalen hebben twee laadpunten en kunnen dus twee voertuigen tegelijkertijd opladen.

Deze laadvisie richt zich hoofdzakelijk op hoe de gemeente tot een netwerk van publieke laadpunten komt. Naast de bovengenoemde drie type locaties kan er ook sprake zijn van een zogenoemde ‘verlengd private aansluitingen’ (VPA). Hierbij staat het voertuig tijdens het laden op een openbaar parkeervak, maar maakt het gebruik van een privaat laadpunt. De netaansluiting van het laadpunt is gevestigd in de woning van de eigenaar. Een andere vorm van een verlengd private aansluiting is als men een kabel vanuit huis over de stoep naar het voertuig legt.

2.2 Laadvermogen Privaat laadpunt

Omschrijving

Rol gemeente

• Staat op eigen terrein bij een huis of bedrijf en is voor eigen gebruik. • Niet voor iedereen toegankelijk. • Iedereen mag een laadpunt realiseren op eigen terrein. Het is aan de eigenaar van het terrein om te beslissen of ook anderen gebruik mogen maken van de laadpaal al dan niet commercieel benut. • Het laadnetwerk wordt vaak afgestemd op de grootte en behoefte, variërend van een enkel laadpunt bij een huishouden met één auto tot een laadplein op het parkeerterrein van een bedrijfslocatie.

• De gemeente treft geen aanvullende voorzieningen voor laadinfrastructuur van elektrisch rijden en parkeren op eigen terrein.

Semipubliek • Een laadpunt dat zich op eigen terrein bevindt en toegankelijk is voor iedereen. laadpunt

• Voorbeelden: parkeerplaatsen bij supermarkten, tankstations of horecalocaties. Er kan hierbij sprake zijn van beperkte toegangstijden. • Kan bestaan uit een gespreid, dekkend netwerk van losse laadpunten, voor meer laadzekerheid en efficiëntie in ruimteen vermogensgebruik.

Publiek laadpunt

• 24/7 openbaar toegankelijk en bevindt zich in de openbare ruimte. • Kan bestaan uit een gespreid, dekkend netwerk van losse laadpunten, voor meer laadzekerheid en efficiëntie in ruimteen vermogensgebruik.

• Waar nodig maakt de gemeente afspraken met de eigenaar van een laadpunt over wanneer gebruik kan worden gemaakt van het laadpunt.

• De gemeente stelt kaders aan het parkeren (en laden) van de elektrische auto’s in de openbare ruimte. • De gemeente draagt als beheerder van de openbare ruimte ook verantwoording voor het laadpunt. • De gemeente stimuleert het realiseren van publieke laadvoorzieningen, stelt kaders, gaat overeenkomsten aan en stelt mogelijk ook financiële middelen beschikbaar.

Elektrisch rijden is fundamenteel anders dan rijden op brandstof. Laden is geen tanken. Laden kost meer tijd, maar gezien het feit dat de gemiddelde personenauto het grootste deel van de dag stil staat is er tijd genoeg. Voorwaarde is dat je thuis en op bestemming (waar dat ook is) kan laden. Er zijn verschillende methodes om een auto op te laden (zie ook onderstaande figuur). Dit kan door langzaam en snel te laden. Langzaam laden gebeurt in de meeste gevallen op bestemming, en snelladen gebeurt veelal onderweg.

1. Semi-snelladen: ook wel kortparkeerladen heeft een laadvermogen tussen 50 en 125 kW, waarbij de laadduur past bij kort een verblijf met een laadduur van 30 tot 60 minuten. Deze laadpalen worden steeds meer geplaatst bij onder andere supermarkten, hotels en vergaderlocaties. Het grootste deel van de huidige beschikbare elektrische voertuigen is technisch geschikt om te laden met een snelheid van maximaal 50 kW. De nieuwere modellen en modellen in het hogere segment zijn geschikt voor de hogere vermogens. 2. Snelladen voor personenvervoer: veelal gebruikt voor het onderweg bijladen, heeft een laadvermogen tussen 125 en 350 kW, met een laadduur van 10 tot 30 minuten. Deze laadpalen worden steeds meer bij snellaadstations langs hoofdwegen geplaatst, bijvoorbeeld bij tankstations en wegrestaurants.

Regulier laden Een regulier laadpunt biedt een vermogen tot 22 kilowatt (kW). Het opladen tot de maximale batterijcapaciteit duurt meerdere uren en wordt gecombineerd met langer verblijf thuis, op het werk of bij een depot (voor bedrijfsvoertuigen).

Tabel 1: Laadinfrastructuur Borger-Odoorn

6

Snelladen Een snellaadpunt geeft een vermogen vanaf 50 kW, waardoor elektrische voertuigen in kortere tijd kunnen opladen. Hierbinnen zijn drie categorieën van snelladen:

7

3. Ultra-snelladen voor zwaardere voertuigen: zijn geschikt om grotere voertuigen zoals vrachtwagen en bussen in korte tijd te laden. Hiervoor worden hogere vermogens ontwikkeld 350 kW tot 1 MW). Ook voor langere verblijfsduren bij depotladen zijn hoge vermogens nodig (50 kW of meer). Snelladen is duurder dan regulier laden en zorgen voor een grotere impact op het elektriciteitsnetwerk. Snelladers zijn daarom vooral gewenst op plaatsen waar een korte verblijfsduur gepaard gaat met een grote laadbehoefte en men bereid is daar meer voor te betalen.

3. Beleidsuitgangspunten elektrisch laden In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten beschreven die de gemeente hanteert bij de plaatsing van laadpunten. Alle aanvragen voor het realiseren van een laadpunt worden aan deze uitgangspunten getoetst. De uitgangspunten vormen voor de gemeente het beleidskader en geven vorm aan de wijze waarop de gemeente acteert. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt per gebruikersgroep. 3.1

Toepassen van de ladder van laden

De gemeente neemt de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een basisnetwerk van publiek toegankelijke laadpunten voor personenvoertuigen voor inwoners en bezoekers. In de Regionale Agenda Laadinfrastructuur (RAL) is de ‘ladder van laden’ opgenomen. De gemeente Borger-Odoorn sluit zich hierbij aan. Daarbij geniet laden op privaat terrein de voorkeur. Hierdoor wordt slim gebruik gemaakt van reeds bestaande netaansluiting (bij huishoudens en bedrijven) en wordt de druk op de openbare ruimte beperkt. Laden op privaat terrein heeft ook voordelen voor de gebruiker, omdat gebruik kan worden gemaakt van het bestaande energiecontract en eventuele aanwezigheid van zonnepanelen. Elektrisch rijders (EV-rijders) die geen toegang hebben tot een privaat laadpunt, moeten kunnen uitwijken naar (semi)-publieke laadpunten. Binnen de gemeente Borger-Odoorn geldt daarom de stelregel “privaat waar mogelijk, publiek als het niet anders kan”. Concreet betekent dit dat alle aanvragen voor een laadpunt worden getoetst aan de “ladder van laden”.

Figuur 1: Soorten laadpalen

Op eigen terrein

1 Semi-openbaar Semi openbare laadpalen. Privé terreinen die openbaar toegankelijk zijn.

Privé laadpalen op eigen terrein. De gemeente vereist dat er in eerste instantie op eigen terrein wordt geladen.

2 Openbare ruimte

3

Openbare laadpalen. Gefaciliteerd door de gemeente, bij afweizgheid van optie 1 en 2.

Figuur 2: Ladder van laden

De ladder van laden wordt van boven naar beneden gelezen en werkt als volgt:

Het laadpunt wordt waar mogelijk voorzien van stroom via de bestaande netaansluiting.

1. Een EV-rijder met bestaande parkeermogelijkheid op eigen terrein realiseert zelf een privaat laadpunt. Dit betekent dat inwoners met een eigen oprit zelf verantwoordelijk zijn voor het plaatsen van een laadpunt. 2. De EV-rijder maakt gebruik van een semipublieke parkeermogelijkheid gerealiseerd door een terreineigenaar die het terrein eventueel toegankelijk maakt voor iedereen.

8

9

3. Is een EV-rijder aangewezen op publiek parkeren of is er geen mogelijkheid om een semipubliek laadpunt te realiseren? In dat geval neemt de gemeente de verantwoordelijkheid op zich als facilitator voor het realiseren van een laadpunt voor deze EV-rijder. De gemeente plaatst de laadpalen niet zelf. Zij maakt voor het plaatsen, beheren en exploiteren van publieke laadpunten afspraken met een Charge Point Operator (CPO).

3.2 Stimuleren van het openstellen van laadpunten op private terreinen voor algemeen publiek De keuze om de ladder van laden te hanteren, vraagt dat de gemeente het openstellen van laadpunten op private terreinen stimuleert. Het gaat dus om het stimuleren van semipublieke laadpalen. Zo wordt maximaal gebruik gemaakt van de beschikbare netcapaciteit en wordt de druk op de openbare ruimte beperkt. Concreet betekent dit dat de gemeente aan bedrijven en instellingen (waaronder ook plaatselijke verenigingen) met laadpalen op hun eigen terrein vraagt om deze open te stellen voor algemeen publiek. Denk hierbij aan woonzorglocaties en winkels. De voordelen zijn onder andere dat gebruikers keuze hebben uit meer laadpalen en dat deze laadpalen vaker benut worden. Dit laatste is voor de laadpaalexploitant van belang. Kortom, door private laadpunten open te stellen voor algemeen publiek worden de beschikbare laadpunten in de gemeente maximaal benut waardoor minder publieke (duurdere) laadpalen noodzakelijk zijn. Vanuit de gemeente vraagt dit gerichte communicatie richting eigenaren van laadlaadpalen op eigen terrein en EV-rijders, bijvoorbeeld het delen van best practices en het bieden van handvatten aan de beheerders van parkeergelegenheden. De gemeente biedt geen vergoeding bij het openstellen van een semipublieke laadpaal.

Het uitgangspunt hierbij is dat beheerders van parkeerterreinen door het openstellen van laadpalen meer omzet kunnen genereren.

3.3

Als de actieradius van de auto niet voldoende is om de complete rit te rijden, moet de auto snelladen. Dat is omdat de bestuurder op de plaats van herkomst niet (voldoende) heeft kunnen laden, en/of omdat de rit die afgelegd moet worden te lang is. Een sessie voor snelladen duurt ongeveer 10-30 minuten. Het nadeel van snelladers is dat ze een grote netaansluiting nodig hebben. Niet alleen omdat ze zoveel stroom verbruiken, maar vooral omdat de piekspanning zo hoog is en daarom een groot vermogen nodig is. Niet op elke locatie is dit vermogen te leveren, omdat de netcapaciteit beperkt is en doorlooptijden zijn vaak langer om deze netaansluiting te realiseren. Naast de veel zwaardere netaansluiting die noodzakelijk is voor snelladers zijn de investeringen hoger. Een snellader vergt een investering die orde grootte 10x hoger ligt dan bij een regulier oplaadpunt. Snelladen vindt onderweg plaats bij een snellader op strategische locaties langs uitvalswegen, zoals bij tankstations of wegrestaurants. Dit zijn private aanbieders die zelf snellaadstations realiseren voor personenauto’s. De gemeente Borger-Odoorn ziet toepassing van snelladers met name op corridors en mobiliteitshubs als de P+R Borger en bij korte verblijflocaties zoals supermarkten en brandstofvulpunten. Daarnaast zijn snelladers ook belangrijk voor de taxi- en de logistieke branche.

De markt heeft in snelladen een grote rol. De gemeente Borger-Odoorn wil het snelladen op private terreinen wel stimuleren, maar ziet voor zichzelf geen actieve rol in realisatie.

Snelladen overlaten aan de markt 3.4 Laadinfrastructuur laten meegroeien met de laadbehoefte

In de regel geldt dat de meeste mensen zo veel mogelijk op bestemming laden. Dat is het meest gebruiksvriendelijk. Het is het beste als laden mogelijk is op de plek waar ook wordt geparkeerd, aangezien het voertuig dan niet gebruikt wordt.

De laadvisie is niet gericht op het behalen van een vooraf bepaald aantal laadpalen (kwantitatief doel). De laadvisie heeft

10

voorwaarden op basis waarvan binnen de concessie laadpalen worden geplaatst staan in bijlage 2. Bij verlenging van de concessie willen we onderzoeken op plaatsing van semipublieke laadpalen ook meegenomen kan worden.

daarentegen ten doel elektrisch rijden in de gemeente mogelijk te maken. Oftewel, de laadpunten groeien mee met de behoefte. De gemeente hanteert als uitgangspunt dat één publieke laadpaal maximaal zes structurele gebruikers faciliteert. Bij structureel meer dan zes gebruikers wordt aan de CPO gevraagd om in de omgeving van de bestaande publieke laadpaal een extra publieke laadpaal te plaatsen. Indien in de praktijk blijkt dat het aantal van zes gebruikers niet aansluit op de behoefte (laadpaal is te vaak bezet of wordt te weinig gebruikt) wordt dit uitgangspunt aangepast op een wijze die past bij de praktijk. Signalen voor het aanpassen van het uitgangspunt ontvangt de gemeente van inwoners (klachten over bezetting laadpaal) en jaarlijkse via verbruiksgegevens van de CPO.

Om te voorkomen dat de CPO enkel publieke laadpalen plaatst als er een concrete aanvraag gedaan wordt voor een publieke laadpaal, werkt de gemeente met plan- en prognosekaart(en) welke inzicht geven in locaties met toekomstige laadbehoefte. Deze kaarten deelt de gemeente actief met Equans waardoor zij publieke laadpalen plaatst voordat de daadwerkelijke vraag er is. De gemeente heeft de mogelijkheid om zelf initiatief te nemen tot plaatsing van een zogenaamde strategische laadpaal.

3.5 Plaatsen van publieke laadpalen realiseren op basis van een concessiemodel Voor het plaatsen van laadpalen geven wij de voorkeur aan het concessiemodel. Het concessiemodel houdt in dat één CPO het alleenrecht heeft om laadpalen te plaatsen in de openbare ruimte, in samenwerking met de gemeente. Wij stellen voorwaarden aan de overeenkomst, maar de aanbieder krijgt de inkomsten. Zij dragen echter ook het risico voor beheer en onderhoud. Wij stellen wel eisen aan de spreiding van de laadpunten. De provincies Groningen en Drenthe hebben voor inliggende gemeenten een concessie uitgeschreven voor het plaatsen, beheren en exploiteren van publieke laadpalen. Deze concessie loopt tot 2026 en kan nog met een periode van 1,5 jaar worden verlengd. Dit houdt in dat Equans als CPO beheerder en uitvoerder van het uitbreidings- en realisatieproces opereert in onze gemeente. Het definitieve besluit tot plaatsing van een laadpaal evenals de locatie ligt bij de gemeente. De

11

Inwoners die geen eigen oprit hebben, kunnen een publieke laadpaal aanvragen. Om te zorgen dat er een goede spreiding van laadpunten over de gemeente is, streeft de gemeente ernaar dat is alle dorpskernen, waar een openbare parkeervoorziening is, ten minste één publieke laadpaal aanwezig is. Hierbij moet wel de behoefte zijn aangetoond. Als geen zicht is op een aanvraag voor een publiek laadpunt in een dorpskern dan neemt de gemeente in 2025 het initiatief om een strategische laadpaal te plaatsen.

3.6 Verlengd private aansluitingen niet toestaan In de gemeente Borger-Odoorn is het niet toegestaan om een elektrische auto op te laden met een kabel over of onder de stoep of openbare weg naar een huisaansluiting. Kabels over het trottoir, door groenstroken of over fietspaden zijn niet toegestaan in verband met toegankelijkheid en veiligheid, en de beeldkwaliteit in de openbare ruimte. Dit wordt vastgelegd bij de actualisatie van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).

Parkeren en opladen op eigen perceel mag mits passend binnen de eisen voor het aanleggen van een uitrit uit de APV.

3.9 Bij nieuwbouw rekening houden met publieke laadpalen De gemeente streeft bij nieuwbouw naar minimaal 1 laadpaal (2 laadpunten) per 10 parkeerplaatsen. In samenwerking met de netbeheerder en aannemer worden hiervoor locaties aangewezen. Overige parkeerplaatsen worden voorzien van lege mantelbuizen zodat het aantal laadpalen indien gewenst eenvoudig en met weinig overlast uitgebreid kan worden.

3.7 De inclusiviteitsrichtlijn voor mindervaliden hanteren bij publieke parkeerplekken De parkeerplaats(en) wordt gereserveerd door middel van bebording waaruit blijkt dat de parkeerplaats is bedoeld voor het opladen van elektrische voertuigen en zijn openbaar. Het is niet de bedoeling dat de parkeerplaatsen volledig aan het openbaar gebruik worden onttrokken. Ze worden daarom wel gereserveerd voor elektrische auto’s, maar zonder dubbelfunctie als gehandicaptenparkeerplaats. Een uitzondering kan zijn als de aanvrager een gehandicaptenparkeerplaats op kenteken heeft, of daar recht op heeft. Hiervoor moet dan (apart) een aanvraag gehandicaptenparkeerplaats ingediend worden.

3.10 Geleverde stroom op publieke laadinfrastructuur is groen en afkomstig van Nederlandse bronnen

Bij een toekomstige herijking van deze laadvisie houden we rekening met de actualiteit aangaande inclusiviteit, opgedane praktijkervaringen en de marktontwikkelingen.

3.8 Slim laden toepassen in afstemming met de netbeheerder Indien nodig en in afstemming met de netbeheerder passen we slim laden (netbewust laden) toe op onze reguliere publieke laadpunten, conform de landelijke aanpak. De gemeente Borger-Odoorn sluit hierbij aan om zo efficiënt mogelijk om te gaan met het elektriciteitsnet, en zo veel mogelijk gebruik te maken van lokaal opgewekte energie. We stellen dan eisen aan laadinfrastructuur om deze aansturing mogelijk te maken

12

en informeren gebruikers hoe netbewust laden wordt toegepast. Hiermee kan het elektriciteitsnet op piekmomenten worden ontlast en blijft het mogelijk om nieuwe laadpunten aan te sluiten. Door de toenemende netbelasting moet het elektriciteitsnet mogelijk op verschillende plekken worden uitgebreid en verzwaard. Het is daarom de verantwoordelijkheid van de gemeente om tijdig, op basis van prognoses, aan te geven welke laadinfrastructuur gewenst is voor de komende jaren, vooral wanneer dit hoge vermogens betreft voor snelladen of logistiek laden. We nemen hierbij een actieve rol in om de netbeheerder te voorzien van informatie omtrent de exacte laadlocaties met bijbehorende laadvermogens.

Het stimuleren van elektrisch vervoer is onderdeel van het Klimaatakkoord. Het hoofddoel van het Klimaatakkoord is om CO₂-reductie te bewerkstelligen. Elektrisch vervoer levert enkel een significante bijdrage aan CO₂-reductie als de voertuigen op groene stroom rijden. Daarom hanteert BorgerOdoorn als uitgangspunt dat geleverde stroom op publieke laadinfrastructuur groen is en afkomstig van Nederlandse (en waar mogelijk lokale) bronnen. Dit is in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn in de lopende concessie. 3.11 Regierol voor de gemeente De totale opgave voor laadinfrastructuur vraagt om een regierol van de gemeente. Daarbij houden we een vinger aan de pols bij ontwikkelingen in de laadbehoefte, het gewenste aanbod van laadoplossingen en de impact van obstakels op de transitie, zoals netcongestie.

openbare grond een overeenkomst hebben over de randvoorwaarden van plaatsing, beheer, onderhoud en exploitatie, inclusief het delen van gebruiksdata. Aanvullend kiezen we passende, faciliterende of stimulerende maatregelen om vraag en aanbod bij elkaar te brengen en obstakels weg te nemen. Voor werkzaamheden waar we een opdrachtgeversrol hebben en uitstootvrij vervoer en uitvoering eisen, staan we expliciet stil bij de laadmogelijkheden aan de hand van de “ladder van laden”. Ten slotte verduurzaamt en elektrificeert de gemeente haar eigen wagenpark waar mogelijk en realiseert de daarvoor benodigde laadpalen.

3.12 Regionaal samenwerken in RAL Noord Als onderdeel van de RAL Noord maken we gebruik van de aangeboden ondersteuning. Via de regio blijven we tevens op de hoogte van landelijke en regionale ontwikkelingen en initiatieven. De visie en beleidslijnen van de RAL Noord worden zoveel mogelijk overgenomen mits deze passen binnen de gemeentelijke ambitie en beleidsmatige kaders. Voor de uitrol van openbare laadinfrastructuur nemen we waar mogelijk deel aan concessies en gezamenlijke aanbesteding voor openbare laadinfrastructuur, zoals we nu al deelnemen aan de concessie Groningen-Drenthe voor openbare laadpalen.

Om de uitrol van laadpunten in de openbare ruimte in goede banen te leiden, nemen we waar nodig regulerende maatregelen. Hierbij hoort dat we voor alle laadinfrastructuur op

13

4. Huidige situatie en lokale ontwikkelingen

4.1

Huidige situatie

4.2

De gemeente Borger-Odoorn heeft de afgelopen jaren al gewerkt aan een laadnetwerk, met focus op personenauto’s. Hierbij is rekening gehouden met de laadbehoefte, zie bijlage 3. Een belangrijk resultaat voor ons openbaar toegankelijke laadnetwerk is dat er per 1 januari 2025 reeds 10 openbare reguliere laadpunten in onze gemeente zijn geplaatst. Deze laadpunten zijn vraaggestuurd en/of strategisch geplaatst voor personenauto’s en bestelbussen van inwoners, bezoekers en ondernemers (eventueel andere doelgroepen zoals taxi’s, deelauto’s, etc.). De onderstaande kaart geeft een overzicht van de locaties van alle thans beschikbare publieke laadpalen.

laadbehoefte. We houden in ieder geval rekening met de onderstaande ontwikkelingen.

Energietransitie en netcongestie

Elektrisch rijden is onderdeel van de energietransitie, waarbij Nederland zoveel mogelijk overstapt op duurzaam opgewekte elektriciteit. Door de vraag naar (grotere) netaansluitingen en een grotere hoeveel energie, is in grote delen van Nederland sprake van netcongestie. De energievraag van elektrisch vervoer speelt hierin een aanzienlijke rol. Voor netbeheerders is het belangrijk dat zij inzicht hebben in de energiebehoefte. Slimme planning en benutting helpen de opgave te spreiden. Momenteel heeft onze gemeente te maken met congestie op het energienet. Daardoor kunnen doorlooptijden voor het krijgen van een nieuwe of verzwaarde netaansluiting lang oplopen en wordt de uitrol van laadinfrastructuur en ambities voor elektrificeren van mobiliteit vertraagd. We nemen een actieve rol in de energietransitie door actieve afstemming met onze netbeheerder. We gaan regelmatig in overleg met de netbeheerder over de best mogelijke inpassingen. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om tijdig, op basis van de plannen en prognoses, aan te geven welke laadinfrastructuur gewenst is voor de komende jaren. 4.3 Ruimtelijke en economische ontwikkelingen In de komende jaren zijn er ontwikkelingen in woningbouw en bedrijventerreinen. Waar we nieuwe gebieden ontwikkelen, nemen we de aanleg en voorbereiding van laadinfrastructuur mee.

Waar we potentieel gemeentelijke grond willen aanwijzen voor laadlocaties, zijn we ons bewust van de prioriteiten die onze gemeente aan het grondgebruik stelt. Ook realiseren we ons dat ruimtegebrek en netcongestie kunnen leiden tot vragen van ondernemers over hun

Figuur 3: Openbare laadpalen gemeente Borger-Odoorn

14

15

Woningbouw De komende jaren vindt grootschalige (her) ontwikkeling van woningbouw plaats in onze gemeente. We zorgen dat deze ontwikkelingen bij oplevering voorbereid zijn op de groei van elektrisch vervoer. Daarbij vindt laden zoveel mogelijk op privaat terrein plaats, maar ook de benodigde publieke laadinfrastructuur is gepland. De gemeente streeft bij nieuwbouw naar minimaal 1 laadpaal (2 laadpunten) per 10 parkeerplaatsen. In samenwerking met de netbeheerder en aannemer worden hiervoor locaties aangewezen. In overleg worden overige parkeerplaatsen voorzien van lege mantelbuizen zodat het aantal laadpalen indien gewenst eenvoudig en met weinig overlast uitgebreid kan worden. Dit streven is een doorvertaling van de Europese EPBD III richtlijn, welke door Nederland is vastgelegd in het Bouwbesluit (zie ook paragraaf 1.3).

Nieuwbouwwijk Borger-West In de nieuw te bouwen wijk Borger-West wil de gemeente een centrale parkeervoorziening realiseren. Hier zullen ook meerdere laadpalen worden geplaatst.

Economische ontwikkeling We willen in de komende jaren onze bedrijventerreinen verduurzamen. We realiseren ons dat logistiek laden en de ontwikkeling hiervan meegenomen moet worden en van belang is voor de bedrijven die zich op deze terreinen willen vestigen of zijn gevestigd.

5. Gebruikersgroepen

Ontwikkeling waterstof Naast elektrische voertuigen zet zowel Nederland als Europa in op waterstof als energiedrager en ‘brandstof’ voor met name zware emissievrije voertuigen. De ontwikkeling van waterstof is nog niet zo ver als batterijelektrisch. Momenteel is het aanbod vulpunten, betaalbare voertuigen en groene waterstof nog heel beperkt en erg duur. Omdat we in de brede energietransitie en voor zwaardere mobiliteit een rol zien voor waterstof volgen wij de ontwikkelingen op dit gebied met interesse. Initiatieven laten we echter vooral aan de markt.

Duurzame Energiehub H2-Drive Gasselternijveen Op een voormalige NAM-locatie in de nabijheid van de AVEBE te Gasselternijveen wordt groene waterstof voor lokaal transport geproduceerd en het elektriciteitsnet ontlast door middel van een Batterij Energie Systeem (BES)

wegen (GOW) of tussen GOW en GOW. Deze wegcategorieën staan nader toegelicht in ons Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP).

Ondernemers zien kansen voor het benutten van waterstof voor verduurzaming van mobiliteit. Op verzoek zal de gemeente kaderstellend en/of faciliterend optreden. Wij willen bijvoorbeeld ruimte voor de realisatie van een vulpunt voor waterstof. Vanwege de verkeersaanzuigende werking zien wij vulpunten bij voorkeur op bedrijventerreinen of nabij kruispunten tussen stroomwegen (SW) en gebiedsontsluitende

Door middel van een elektrolyser kan groene waterstof worden geproduceerd. Wij willen ruimte bieden aan de productie van waterstof. Op dit moment zijn er ontwikkelingen voorzien nabij het zonnepark Vloeivelden Hollandia (H2 Hollandia) en op een voormalige NAM-locatie in Gasselternijveen direct grenzend aan onze gemeente.

16

De gemeente Borger-Odoorn kent verschillende gebruikersgroepen die (op termijn) overstappen naar elektrisch rijden. Deze doelgroepen hebben elk hun eigen kenmerken en behoeften. Daarnaast kijken we naar de overige doelgroepen. Voor de gebruikersgroepen die we nu niet meenemen in onze visie geldt dat we de ontwikkelingen volgen en indien nodig onze visie en ons beleid aanpassen. De rol van de gemeente kan per doelgroep verschillen. De gemeente wil in ieder geval een faciliterende en regulerende rol aannemen. Dit houdt in dat de gemeente beleid opstelt om het aanbod laadpalen in de openbare ruimte te reguleren. Verder wil de gemeente doelgroepen faciliteren. Hierbij ligt in eerste instantie de focus op personenauto’s: inwoners, bezoekers en werknemers die niet op een eigen oprit kunnen laden. EV-rijders moeten zich geen zorgen maken om de laadinfrastructuur en daarom maakt de gemeente laadinfrastructuur in de openbare ruimte mogelijk. Tot slot kiezen we passende stimulerende maatregelen om vraag en aanbod bij elkaar te brengen en obstakels weg te nemen.

5.1

In de volgende paragrafen is per doelgroep aangegeven of de gemeente faciliteert door hulp en begeleiding beschikbaar te stellen, stimuleert door aan te moedigen of te bevorderen of reguleert door het opstellen van voorschriften. Meer informatie over de elektrificatie van verschillende gebruikersgroepen en relevante ontwikkelingen op het gebied van EV-rijden is opgenomen in bijlage 3 en 4.

Voor inwoners die elektrisch rijden en geen toegang hebben tot een privaat dan wel semipubliek laadpunt, zetten we in op voldoende openbare laadpunten verspreid over de gemeente. We faciliteren als gemeente een dekkend laadnetwerk.

Inwoners

De belangrijkste doelgroep voor laadinfrastructuur in Borger-Odoorn zijn onze inwoners. Het heeft de voorkeur dat zij op eigen terrein hun elektrische voertuig laden en dus ook zelf verantwoordelijk zijn voor de aanleg van de infrastructuur. Voor inwoners die niet over een eigen oprit beschikken, is het mogelijk om een publieke laadpaal aan te vragen bij de gemeente in de buurt van hun huis. De gemeente maakt voor het plaatsen van deze laadpalen gebruik van de in hoofdstuk 3 genoemde provinciale concessie.

Voor woningen met eigen parkeerterrein waar laden lastig is, bijvoorbeeld bij appartementen-complexen waar de verhuurder/VvE/woningcorporatie geen prioriteit geeft aan het aanleggen van laadinfrastructuur, zal de gemeente ondersteunen door handvatten en bestpractices te delen.

Omschrijving

Rol gemeente

Publieke laadpalen plaatsen via de concessie Groningen-Drenthe

Faciliteren

Laadpaal op eigen terrein plaatsen stimuleren door informatie te verstrekken over de mogelijkheden op de eigen website

Stimuleren

Ladder van laden toepassen. In de openbare ruimte mag enkel de CPO een laadpaal plaatsen waaraan de concessie is gegund

Reguleren

17

5.2

Bezoekers

Hieronder valt bezoek aan vrienden en familie maar ook bezoek aan toeristische en recreatieve locaties in de gemeente Borger-Odoorn. De eerste groep maakt voornamelijk gebruik van openbare laadpunten in onze dorpen. Daarvoor faciliteren we een dekkend netwerk van openbare laadpunten verspreid over de gemeente, zodat er binnen redelijke afstand een laadpunt beschikbaar is. De laadbehoefte van bezoekers aan toeristische en recreatieve locaties wordt waar mogelijk ingevuld door private en semiopenbare laadpunten bij de betreffende locatie, bijvoorbeeld op parkeerterreinen op de bezoekerslocaties zelf. Deze semipublieke locaties maken een belangrijk deel uit van de toekomstige laadbehoefte locaties in BorgerOdoorn. Laadinfrastructuur op deze locaties is nodig om tot een dekkende laadinfrastructuur voor de gemeente te komen. Om in de (toekomstige) laadvraag te voorzien, wordt in de RAL-Noord en een mogelijk vervolg op de huidige laadpalenconcessie gekeken of semipublieke laadpalen daar ook een plek in kunnen krijgen.

Autodelers Naast de overstap naar elektrische auto’s kijkt onze gemeente naar de ontwikkeling van een elektrisch deelauto. Indien deze in de openbare ruimte opgeladen moeten worden, faciliteren we een gereserveerde laadlocatie. Als één parkeervak wordt gereserveerd voor een deelauto, valt deze laadpaal binnen de concessie. Er is nu 1 parkeervak aan de Grote Brink in Borger gereserveerd voor een elektrische deelauto. Helaas wordt deze op dit moment nog niet actief gebruikt. Doorreizigers Naast laadopties in de bebouwde kom en bij bedrijven, is het belangrijk om gebruikers ook onderweg publiek toegankelijke laadmogelijkheden te bieden. De laadlocaties onderweg zijn gericht op zo snel mogelijk en gemakkelijk bijladen langs of nabij doorgaande routes. Voor personenauto’s en bestelbussen kunnen snelladers langs doorgaande wegen gerealiseerd worden, zoals langs de N34. Omdat onderweg laden bij uitstek een opgave in regionale en nationale context is, zoeken we samenwerking met initiatieven voor een publiek toegankelijk snellaadnetwerk. Dit doen we via onze NAL-regio Noord.

Omschrijving

Rol gemeente

Publieke laadpalen plaatsen via de concessie Groningen-Drenthe

Faciliteren

Eén parkeervak reserveren voor een elektrische deelauto

Stimuleren

Samenwerken met initiatiefnemers voor het realiseren van een publieke snellaadnetwerk

Reguleren

5.3

Ondernemers

De laadbehoefte van ondernemers ontstaat vooral op eigen terrein. Dit is ook in de lijn met de nationale verwachting dat ondernemers hun personen- en bestelwagens, mobiele werktuigen en vrachtwagens voornamelijk op eigen terrein zullen laden. De ladder van laden (zie hoofdstuk 3) is dan ook van toepassing op deze gebruikersgroep. De publieke laadinfrastructuur kan gebruikt worden door personenvervoer en bestelbussen (categorie N1, lichte bedrijfswagens). Ondernemers zonder eigen terrein kunnen voor deze voertuigen een aanvraag voor een publieke laadpaal doen bij de gemeente. Voor vrachtwagens die vallen onder categorie N2 en N3 (zwaardere bedrijfswagens) gaat de gemeente ervan uit dat de laadbehoefte voor deze voertuigen op eigen terrein wordt voorzien.

Agrariërs Duurzame landbouwvoertuigen bevinden zich in de verkenningsfase. In de NAL-werkgroep Logistiek worden activiteiten ontplooit om de behoefte van deze gebruikersgroep inzichtelijk te maken. Ook voor deze groep hanteert de gemeente de ladder van laden. Aangezien deze gebruikersgroep per definitie over eigen grond beschikt om voertuigen op te laden, voorziet de gemeente, in combinatie met de stand van de techniek, op dit moment geen actieve rol. Mobiele werktuigen Uitstootvrije of uitstootarme mobiele werktuigen worden in toenemende mate gevraagd en gebruikt in de bouw mede door invloed van de stikstofwetgeving. De bouwer regelt hierbij zelf de stroomaansluiting in overleg met de netbeheerder. We zien geen rol voor de gemeente anders dan stimuleren door als opdrachtgever eisen te stellen in aanbestedingen aan het gebruik van duurzame bouwvoertuigen.

Bepaalde ondernemers ervaren problemen bij het realiseren van laadinfrastructuur op het gebied van financiële haalbaarheid en beschikbare netcapaciteit. Dit speelt voornamelijk bij ondernemers met een wagenpark van meer dan 2 vrachtauto’s (N2, N3) of meer dan 5 bestelvoertuigen (N1). Om deze voertuigen te kunnen opladen is een kleinverbruik aansluiting (3x80A) niet afdoende en dient laadinfra aangesloten te worden op een grootverbruikaansluiting. Indien voldoende netcapaciteit beschikbaar is, kan een grootverbruikersaansluiting worden aangevraagd waar de netbeheerder hogere kosten voor in rekening brengt. De gemeente zet zich daarom in om informatie omtrent landelijke subsidies aan lokale ondernemers te ontsluiten. Kennis vanuit NAL Logistiek over mitigerende maatregelen bij gebrek aan voldoende netcapaciteit wordt met lokale ondernemers gedeeld. De gemeente zet zich in voor het verduurzamen van onze bedrijventerreinen. We werken toe naar collectieve plannen om het terrein en

18

de gebouwen te verduurzamen. Denk hierbij aan het combineren van opgaven op het gebied van verkeer, klimaatadaptatie, energie en afval. Op het gebied van laadinfra willen we bijvoorbeeld onderzoek doen naar de mogelijkheid van collectieve oplossingen zoals een publiek toegankelijk laadplein en laden bij elkaar.

19

Zwaar vrachtvervoer Voor zwaar vrachtvervoer over de weg volgt onze gemeente de koers van de RAL Noord. De regio houdt rekening met de toekomstige opmars van elektrisch goederenvervoer voor nationale of internationale distributie met zware vrachtauto’s. De transportsector lijkt vooral behoefte te gaan hebben aan enkele grote snellaadhubs, waar langer verbleven kan worden om onder meer te voldoen aan de rijtijdenwet. Dit vraagt naast hoogvermogen laders ook andere faciliteiten, zoals een restaurant en/of douche- en sportfaciliteiten.

Hier liggen wellicht ook koppelkansen met waterstoftankstations. We volgen de ontwikkelingen op dit onderwerp en passen waar nodig ons beleid hierop aan.

5.4

Omschrijving

Rol gemeente

Plaatsing van publieke laadpalen voor categorie N1-voertuigen via de concessie Groningen-Drenthe

Faciliteren

Laadpalen voor categorie N2 en N3-voertuigen op eigen terrein stimuleren door ondernemers van informatie te voorzien over landelijke subsidies

Stimuleren

Overige gebruikersgroepen

OV-gebruikers (busvervoer) Het regionaal busvervoer moet in 2030 geheel emissievrij zijn op basis van de afspraken in het nationaal Bestuursakkoord Zero Emissie Regionaal Openbaar Vervoer per Bus (BAZEB). Het OVBureau Groningen-Drenthe heeft zich hieraan geconformeerd.

Fietsers Elektrische fietsen kunnen worden geladen met een 230 volt-aansluiting en kunnen door de uitneembare accu’s makkelijk thuis worden geladen. Voor horeca/evenementondernemers biedt het de mogelijkheid om zich te onderscheiden door laadvoorzieningen voor fietsers aan te bieden in combinatie met een bezoek aan de horecagelegenheid. Een overzicht van de aanwezige fietsoplaadpunten in de gemeente Borger-Odoorn is te vinden op fietsoplaadpunten.nl. We willen onderzoeken of het mogelijk is om elektrische deelfietsen aan te bieden binnen een netwerk van deelfietshubs. Hiermee kunnen toeristen en recreanten op een eenvoudige, leuke en duurzame manier de gemeente en/of regio ontdekken waarbij de reis start en eindigt op een hub. Dit naar voorbeeld van het project met deel e-bikes dat is opgezet in de gemeenten Westerveld en Steenwijkerland. Dit aanbod kan verleiden om vaker de fiets te verkiezen boven de auto.

Omschrijving

Rol gemeente

Verkennen ontwikkeling netwerk van hubs voor elektrische fietsen

Stimuleren

We zijn in overleg met de provincie om de HUB (OV-knooppunt) in Borger aan te passen, zodat ook hier een laadinfrastructuur voor personenvervoer kan worden gerealiseerd. Daarnaast zou ook op andere P+R-locaties in de toekomst publieke laadinfrastructuur kunnen worden gerealiseerd. De gemeente hecht waarde aan P+R-locaties, omdat ze leiden tot minder autoverkeer

Omschrijving

Rol gemeente

Laadinfrastructuur mogelijk maken op P+R-locaties en de HUB Borger

Faciliteren

Taxi’en doelgroepenvervoer Bij taxi’s en doelgroepenvervoer geldt dat zij deels laden bij de remise of snellaadpunten. In veel gevallen gaat de taxi of voertuigen voor doelgroepenvervoer in de nacht met de chauffeur mee naar huis. Omdat ook deze voertuigen moeten worden opgeladen, faciliteren we deze met een publieke laadpaal zoals deze ook voor inwoners wordt gerealiseerd. De laadpaal is openbaar toegankelijk.

Omschrijving

Rol gemeente

Publieke laadpalen plaatsen via concessie Groningen-Drenthe

Faciliteren

Laden op eigen terrein stimuleren door informatie te verstrekken over de mogelijkheden

Stimuleren

20

21

6. Plaatsingsprocedure

6.1

Plaatsingsstrategie

Met de groei van het aantal elektrische voertuigen is het de verwachting dat alleen vraaggestuurde plaatsing niet zal voldoen om in de laadbehoefte te voorzien. Een gemeente kan verschillende realisatie-strategieën hanteren om het plaatsen van reguliere laadinfrastructuur te versnellen. Zo kunnen laadpalen worden aangevraagd, maar bestaat de mogelijkheid ook om strategisch laadinfrastructuur te realiseren. Op basis van gebruikersdata of prognoses kunnen laadpalen worden geplaatst op locaties waar op behoefte wordt geanticipeerd.

▶ Om te komen tot een landelijk dekkend netwerk: Om te komen tot een landelijk dekkend netwerk van laadinfrastructuur, overweegt de Rijksoverheid een nieuwe financiële regeling beschikbaar te stellen voor het invullen van zogenaamde ‘witte vlekken’. Dit zijn specifieke plekken in het kaartbeeld waar nog geen toereikende laadinfrastructuur voorhanden is. Indien de Rijksoverheid komt met stimulering van het landelijk dekkend netwerk en de concessieverlener daar invulling aan wil geven, is de concessiehouder verplicht daaraan mee te werken. Deze plaatsingsstrategie heeft ten doel laadzekerheid te bieden voor de EV-rijder. Daarbij geldt dat een publieke laadpaal maximaal binnen een straal van 250 meter tot de aanvrager geplaatst wordt. Deze afstand is gebaseerd op data en ervaringen uit de praktijk van andere Nederlandse gemeenten. Door een afstandsbepaling te hanteren, stimuleert de gemeente een optimale bezetting van publieke laadpalen. Hiermee blijft het aantrekkelijk voor de CPO om publieke laadpalen te plaatsen en wordt het elektriciteitsnet optimaal benut. Deze laadpaal wordt geplaatst, beheerd en geëxploiteerd door een CPO.

Omschrijving

Aanvraag

Strategisch (datagestuurd)

Strategisch (prognose gestuurd)

Principe

Paal volgt auto

Op basis van gebruik

Op basis van voorspelling

Doel

Organische groei van laadinfra

Aanvullend op paal volgt auto

Stimuleren van EV

Doelgroep

Voornamelijk voor inwoners

Alle doelgroepen

Voor bezoekers of dekking laadnetwerk

Nieuwe laadpaal

Proces begint bij aanvraag inwoner

Op basis van KPI’s

Op basis van (verwachte) ‘gaten’ in het laadnetwerk

6.2

Voordeel

Netwerk groeit mee met vraag inwoners

Duidelijkheid richting inwoners

Laadnetwerk loopt voor op vraag

Nadeel

Aanvraag en realisatie kost meestal veel tijd

Mogelijk bijplaatsen voor enkele gebruiker

Mogelijk ongebruikte laadinfra in openbare ruimte

Bij het plaatsen van laadpalen houden we rekening met een goede spreiding van laadpalen over de gemeente. Om geschikte locaties voor openbare laadinfrastructuur aan te wijzen, moet er ook duidelijkheid zijn op basis van welke (ruimtelijke) kaders en afwegingen bepaald wordt of een locatie geschikt is. Deze kaders en afwegingen hebben we opgenomen in de plaatsingsleidraad (bijlage 2).

Plaatsingsbeleid

Tabel 2: Overzicht verschillende realisatiestrategieën voor het plaatsen van laadinfrastructuur

De gemeente Borger-Odoorn zal binnen de concessie Groningen-Drenthe zowel vraaggestuurd als proactief/strategisch het laadnetwerk uitbreiden. Binnen de concessie zijn er vier verschillende uitrolstrategieën: ▶ Aanvraag gestuurd: Dit is de klassieke plaatsingsmethode, waarbij een EV-rijder een publieke laadpaal aanvraagt via het aanvraagportaal van laadpaalnodig.nl. Hiervoor gelden de criteria uit paragraaf 6.2. ▶ Strategisch: Plaatsing geschiedt hier zonder aanvraag van een EV-rijder, maar op verzoek door de aangesloten provincies en gemeenten of door de concessiehouder zelf. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de plaatsing van laadpalen bij nieuwbouwlocaties, op plekken waar veelrijders samenkomen of in aanloop naar een verwachte toename van EV-rijders in een gebied. ▶ Data gestuurd: De plaatsing van het laadobject geschiedt zonder aanvraag van een EV-rijder, maar door de proactieve constatering (op basis van data uit bijvoorbeeld prognosekaarten) door de concessiehouder er voldoende laadvraag ontstaat in het gebied. Het plaatsen van publieke laadpalen op basis van data wordt steeds belangrijker. Zo geeft deze data onderbouwd inzicht in vervoersbewegingen en drukbezochte locaties, waar laadvraag kan worden verwacht.

22

De plaatsingsleidraad sluit aan bij de afspraken binnen de concessie GroningenDrenthe.

In sommige gevallen zal er in een gebied, waar wel vraag is naar openbare laadpalen, geen locatie zijn die aan alle criteria uit de plaatsingsleidraad voldoet. De plaatsingsleidraad is een richtlijn. We gebruiken de criteria in de plaatsingsleidraad om laadlocaties te toetsen. Afwijken van de criteria in de plaatsingsleidraad kan, bijvoorbeeld als er in een gebied geen (geschikte) haakse parkeervakken beschikbaar zijn. In deze situatie kan het zo zijn dat de laadpaal toch bij een langparkeervak komt te staan.

Iedere laadlocatie wordt voorzien van een verkeersbord op basis waarvan wettelijke handhaving mogelijk is. De CPO is verantwoordelijk voor het plaatsen en financieren van dit bord. De CPO heeft immers financieel voordeel van het toewijzen van parkeerplaatsen enkel voor het opladen van elektrische voertuigen.

Omdat een laadplek in de nachtelijke uren (als de parkeerdruk het hoogst is in woonstraten) ook als parkeerplek fungeert, is deze niet van invloed op de totale parkeerdruk in een buurt. Het aspect parkeerdruk is daarom geen argument om wel of niet voor een locatie te kiezen en is niet meegenomen in de plaatsingsleidraad.

6.3

Verkeersbesluit

Voor het reserveren van laadplekken voor het opladen van voertuigen in de openbare ruimte moet een verkeersbord worden geplaatst. Hiervoor moet een verkeersbesluit worden genomen. Zo’n besluit kan voor een

23

individuele plek of meerdere plekken tegelijk worden genomen. De gemeente geeft de voorkeur aan het nemen van verzamelverkeersbesluiten voor publieke laadinfrastructuur. Dit is één verkeerbesluit voor meerdere locaties tegelijk. Inwoners hebben alleen na publiceren van het verkeersbesluit een bezwaar/beroepsmogelijkheid. Op met moment dat de paal daadwerkelijk geplaatst wordt, hebben inwoners niet nogmaals de gelegenheid bezwaar/beroep in te dienen. Dit geniet de voorkeur omwille van een snellere doorlooptijd bij het realiseren van laadinfrastructuur.

6.4

Laadpaal kleven

Om het elektrisch rijden te stimuleren, geven we in elektrisch rijden voorrang op parkeerplekken met een laadpaal. Op een plek bij een laadpaal mag alleen een elektrisch voertuig staan, en dat voertuig moet ook aangesloten zijn op de laadpaal. Laadpaalkleven houdt in dat een voertuig langer op een laadplek staat dan er daadwerkelijk geladen wordt. Het voertuig houdt dan de laadplek langer bezet dan dat het laadpunt gebruikt wordt. We doen een beroep op de gebruikers van openbare laadinfrastructuur deze niet onnodig bezet te houden.

dorpscentra en andere gebieden. Een hoge parkeerdruk kan aanleiding geven om initieel één parkeervak te reserveren, en het andere parkeervak openbaar beschikbaar te houden. De gemeente reserveert het tweede parkeervak alsnog, als uit het gebruik blijkt dat daar behoefte aan is.

6.5

Plankaart

Op basis van de geprognotiseerde behoefte aan openbare laadpalen in het jaar 2030 is een zogenaamde plankaart opgesteld, waarin alle voorkeurslocaties voor laadpalen zijn aangegeven. Dit betreft locaties in de gehele gemeente met uitzondering van de nog te ontwikkelen nieuwbouwgebieden. De plankaart is opgesteld op basis van de plaatsingscriteria die genoemd staan in bijlage 2 (Plaatsingsleidraad). Bij aanvragen voor een laadpaal of het plaatsen van een strategische laadpaal wordt er door de CPO gekeken op de plankaart wat de dichtstbijzijnde voorkeurslocatie is. Deze locatie wordt dan gekozen indien voldaan wordt aan de plaatsingscriteria. Hierbij moet wel enige flexibiliteit blijven bestaan, omdat onze inwoners en ondernemers de laadpaal misschien net op een andere plek willen, de inrichting van de openbare ruimte wijzigt en/of de plaatsingsstrategie is gewijzigd.

De snelle ontwikkelingen kunnen er toe leiden dat sneller dan gebruikelijk de aanpak op onderdelen moet worden aangepast of dat zelfs beleidsmatige keuzes moeten worden bijgesteld. De effecten van de gekozen aanpak en het gebruik van de laadpalen zal de komende jaren worden gemonitord, zodat snel kan worden gereageerd als koerswijzigingen wenselijk zijn. Indien nodig zal de laadvisie dan worden herijkt of bijgesteld, Herziening prognoses en plankaart De prognoses en de bijbehorende plankaart zijn naar verwachting bruikbaar tot 2030. In lijn met het voorgaande zullen de prognoses en plankaart eerder worden geactualiseerd als de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Dit kan ook gelden voor de plaatsingsleidraad op het moment dat de concessie wordt gewijzigd ofwel een nieuwe concessie wordt verleend. Maatwerk Met de gekozen beleidslijn wordt voorzien in een adequate aanpak voor het overgrote deel van de laadlocaties. Toch kunnen er situaties

In bijlage 5 is de plankaart van de gemeente afgebeeld. Deze zal de komende jaren benut worden voor het plaatsen van publieke laadpalen.

6.6 Bij elke laadpaal die geplaatst wordt (met twee aansluitingen), worden standaard twee parkeervakken gereserveerd voor laden. Zo faciliteren we verdere groei van het aantal elektrische voertuigen in woonwijken,

Monitoring

De wereld van elektrische mobiliteit is sterk in beweging. De aanpak voor de komende jaren, zoals deze in dit document is beschreven, is gebaseerd op de huidige inzichten.

24

25

optreden die niet goed passen in het stramien. Maatwerk en besluitvorming over individuele gevallen blijft dan ook altijd mogelijk.

6.7

Financiële kaders

Wij verwachten dat de fysieke plaatsing van publieke laadinfrastructuur kan worden uitgevoerd zonder financiële bijdrage van de gemeente. Wel betaalt de gemeente een financiële bijdrage voor tools en het contractmanagement van de concessie. Voor het plaatsen van strategische (prognose gestuurd) laadpalen wordt naar verwachting wel een eigen bijdrage gevraagd van de gemeente. Wij verwachten dat de bijdrage tussen de € 1.000 en € 2.000 per laadpaal zal zijn, exclusief eventuele aanpassingen van de openbare ruimte. Deze indicatie is onder voorbehoud van de marktontwikkelingen. In 2025 zullen we starten met het plaatsen van 10 publieke strategische laadpalen.

Bijlage 1 - Begrippenlijst Categorie N1 Motorvoertuig bestemd voor vervoer van goederen, maximummassa[i] minder dan 3.500 kg (bestelauto’s). Categorie N2 Motorvoertuig bestemd voor vervoer van goederen, maximummassa meer dan 3.500 kg, maar minder dan 12.000 kg (vrachtauto’s). Categorie N3 Motorvoertuig bestemd voor vervoer van goederen, maximummassa meer dan 12.000 kg (vrachtauto’s).

Laadpunt De elektrische aansluiting op een laadpaal waar de stekker wordt aangesloten. Reguliere laadpalen beschikken meestal over twee laadpunten. Een laadpunt kan ook verwerkt zijn in bijvoorbeeld een muurbox of lichtmast. Laadpunt voor regulier laden Laadpunt met een vermogen van hoogstens 22kW. Laadpunt voor snel laden Laadpunt met een vermogen hoger dan 22 kW. Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) Meerjarige beleidsagenda met ambities en acties die ervoor gaan zorgen dat we straks altijd overal makkelijk en slim kunnen laden. Een groot aantal van de afspraken en acties worden lokaal en regionaal uitgevoerd, bijvoorbeeld binnen de RAL-regio’s.

Charge Point Operator (CPO) De CPO is verantwoordelijk voor beheer, onderhoud en exploitatie van laadpalen. ElaadNL Kennis- en innovatiecentrum dat zich bezighoudt met het slim en duurzaam opladen van elektrische voertuigen. Samenwerkingsverband van de gezamenlijke Nederlandse netbeheerders. Kortparkeerladen Snelladen aan het begin van de snellaadrange (tot 125 kW) wordt ‘kortparkeerladen’ genoemd. Deze laadpalen worden vaak geplaatst op plekken waar de EV-rijder het laden kan combineren met een andere activiteit, zoals winkelen of vergaderen. Laadpaal Fysiek object met meestal één of tweelaadpunten.

Plankaart In de plankaart worden – op basis van de lokale EV-prognoses – voorkeurlocaties bepaald die toekomstbestendig zijn om (een clustering van) publieke laadpunten te plaatsen. Doel van het van tevoren vaststellen van locaties voor laadpalen is 1) efficiëntie in het proces, doordat niet voor elke aanvraag een locatie gezocht hoeft te worden, en 2) een betere spreiding van laadpaallocaties over de gemeente. Privaat laadpunt Een laadpunt op eigen terrein.

Laadplein Een laadplein bestaat uit meer dan twee laadpunten voor elektrische voertuigen die een gedeelde netaansluiting hebben (bij publieke laadpalen) of die op een gedeelde groep achter de meter zitten.

26

Publiek toegankelijk laadpunt Een laadpunt voor een elektrisch voertuig dat 24/7 openbaar toegankelijk is, zonderbarrières zoals slagbomen of poorten.

RAL-regio’s Zes samenwerkingsregio’s die zijn voortgekomen uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). Gemeenten werken binnen deze regio’s samen met de provincie en met de netbeheerder. Semipubliek laadpunt Een laadpunt dat is opengesteld voor publiek op een private locatie. Bijvoorbeeld bij parkeergarages of tankstations. Er kunnen beperkte toegangstijden zijn. Slim laden / Smart charging Brede term, die wordt gebruikt om aan te duiden dat slimme technieken de laadtransactie op afstand kunnen aansturen. Minimaal betekent dit dat het opladen van elektrische auto’s op het meest optimale moment gebeurt, wanneer de kosten laag zijn en het aanbod van (duurzame) energie hoog. Verlengd private aansluiting (VPA) Bij verlengd privaat laden wordt het voertuig in de publieke ruimte gevoed door een kabel die wordt aangesloten op een laadpunt op privéterrein van een inwoner. Ultrasnelladen Snelladen aan de bovenkant van de range wordt ook wel ultrasnelladen of ‘Ultra Fast Charging’ (UFC) genoemd. Hierbij gaat het om laadvermogens van meer dan 350kW. Deze laadvermogens zijn gewenst voor zwaardere voertuigen. Zero-emissiezones (ZE-zones) Zones waarbinnen geen logistieke voertuigen mogen komen die emissies uitstoten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=43adfa71-140c-495d-8935-057b1a70524d