CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Eindrapport terugblikonderzoek ondermijning en weerbaarheid

RAAD: Raadscommissie 12 september 2024, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Rekenkamer terugblikonderzoek ondermijning en weerbaarheid10.833 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Ja: 8 Nee: 2 Weet niet/geen mening: 3

Wordt u voldoende geholpen en geïnformeerd om weerbaar te zijn als raadslid tegen onaanvaardbare beïnvloedingspogingen? 2020 n=18 2024 n=13 Ja: 1 Nee: 11 Weet niet/geen mening: 6

Ja: 5 Nee: 3 Weet niet/geen mening: 5

Toelichting 2020

2024

N.B.

- “Diverse bijpraatsessies, training en informatievoorziening” - “Er is een voorlichting geweest voor de raad, die overigens maar door een paar raadsleden is bezocht.” - “Het bespreken van het rekenkameronderzoek hierover” - “Uitleg, bijeenkomsten” - Bijeenkomsten met voorlichting over deze onderwerpen. M.b.t. het integriteitsprotocol, je legt het uit op de wijze zoals jij het ziet. Dat betekent niet dat we allemaal hetzelfde voor ogen hebben misschien. - Wordt niets mee gedaan, hoeft dan ook niet behandeld te worden - Behandeling in de raad van het rekenkameronderzoek ondermijning op 18 maart 2021. Van het opvolgen van de aanbevelingen in het rapport heb ik tot nu toe weinig gemerkt.

33

TERUGBLIKONDERZOEK ONDERMIJNING EN WEERBAARHEID

Ingeschatte eigen weerbaarheid tegen onaanvaardbare beïnvloedingspogingen (gemiddelde cijfer tussen 1 en 10) 2020 n=18 2024 n=13 8 8,7 Ingeschatte weerbaarheid van de raad als geheel tegen onaanvaardbare beïnvloedingspogingen (cijfer tussen 1 en 10) 2020 n=18 2024 n=12 6,2 6,8

34

TERUGBLIKONDERZOEK ONDERMIJNING EN WEERBAARHEID

Bijlage 3: Toelichting initiatieven gericht op het vergroten van bewustzijn van ondermijningsrisico’s

Ondermijningsdag Team OOV heeft in juli 2022 samen met het RIEC op en bij het gemeentehuis een Ondermijningsdag georganiseerd voor zowel het college, raadsleden en de ambtelijke organisatie. De ondermijningsdag bestond uit een presentatie over wat ondermijnende criminaliteit inhoudt, wat de verschijningsvormen zijn en bij wie je met signalen terecht kunt. Buiten stond een ondermijningscontainer van Bureau Drugszaken opgesteld waar medewerkers konden zien en ervaren hoe een chemisch drugslab en een hennepkwekerij eruit ziet en wat de signalen zijn waaraan je deze kan herkennen. Het college en het MT hebben er bij medewerkers nadrukkelijk op aangedrongen om deel te nemen. De lokale brandweerlieden van de post in Tweede Exloërmond hebben de demonstratie ook bezocht. Voor de brandweer kan het herkennen van signalen die duiden op ondermijning immers ook van groot belang zijn. De ondermijningsdag werd door de deelnemers positief gewaardeerd.

Bewustzijn bij het MT In het kader van de Drentse Aanpak Ondermijning hebben de projectleiders en team OOV in januari 2024 een presentatie gegeven aan het college en het MT. Deze presentatie had mede als doel bewustzijn en urgentie te creëren. Hierbij is benadrukt dat ondermijningsrisico’s en weerbaarheid een organisatiebreed vraagstuk zijn en waarin alle afdelingen hun verantwoordelijkheden en taken hebben. Herkennen van signalen door burgerzaken

35

TERUGBLIKONDERZOEK ONDERMIJNING EN WEERBAARHEID

Medewerkers van de afdeling burgerzaken komen doorlopend in contact met inwoners. Het is van belang dat zij in staat zijn signalen die duiden op ondermijning te herkennen. Zij vervullen daarnaast een belangrijke oog- en oorfunctie voor Team OOV en de politie. In juni 2022 heeft team Burgerzaken een door team OOV georganiseerde in-company workshop gevolgd van de Drentse ketenregisseur Mensenhandel in het herkennen van signalen van deze vorm van ondermijnende criminaliteit (zie foto). Zichtbare aandacht voor signaalherkenning en ondermijningsrisico’s Een eenvoudige, maar heel zichtbare maatregel is de berichtgeving op de publieksmonitoren in de hal van het gemeentehuis waarop, op initiatief van team OOV, items worden weergegeven die gaan over ondermijningsrisico’s. Daarnaast zijn op verschillende afdelingen posters opgehangen waarop signalen van ondermijning zijn weergegeven en waar medewerkers op kunnen letten. Zo hangt er bij het team Vergunningen een poster met signalen waarop je kunt letten gedurende een vergunningaanvraag. Toepassen Wet Bibob Qua beleidsmatige ontwikkeling heeft het college gedurende de uitvoering van het eerste rekenkameronderzoek een beleidslijn Bibob vastgesteld. Kortgezegd kan de gemeente een Bibob-onderzoek uitvoeren indien er risico’s of signalen zijn dat bijvoorbeeld een aanvrager zijn gewenste vergunning zal misbruiken voor criminele doeleinden.

Een Bibob-onderzoek kan ertoe leiden dat zo’n vergunningaanvraag word geweigerd of dat een reeds verleende vergunning wordt ingetrokken. Het toepassen van de Wet Bibob is daarmee een belangrijk instrument om misbruik tegen te gaan en ervoor te zorgen dat je als gemeente niet (onbewust) criminele activiteiten faciliteert. De Wet Bibob kan op verschillende beleidsterreinen worden ingezet. Vanaf najaar 2021 tot in 2022 is door team OOV voor de onderdelen vergunningverlening en vastgoedtransacties de uitvoering van de Wet Bibob uitgerold. De ambitie was om dit ook voor de domeinen inkoop/aanbesteding en subsidies te doen, maar vanwege een formatieve terugval is dit nog niet gerealiseerd. Dit staat gepland voor het voorjaar van 2024. Het voornemen is om in de eerste helft van 2024 de beleidslijn opnieuw te actualiseren, nu de Omgevingswet in werking is getreden. Daarbij zal worden aangesloten bij de geactualiseerde model-beleidslijn van het RIEC. Tot dusver zijn er drie Bibob-onderzoeken uitgevoerd en is team OOV bekend met een landelijk lopend Bibob-traject dat ook verbindingen heeft naar het grondgebied van Borger-Odoorn.

Om bekend en vertrouwd te raken met de wet Bibob (waaronder het herkennen van signalen die duiden op misbruik en ondermijning) heeft een lid van team OOV in maart 2023 deelgenomen aan een cursusdag van het RIEC gericht op Actualiteiten en praktische uitvoering Wet Bibob. Daarbij waren ook een vergunningverlener, de teamleider vergunningverlening en KCC als ook de beleidsadviseur Vastgoed aanwezig. Een ander lid van team OOV heeft recentelijk dezelfde cursusdag gevolgd en het teamlid OOV dat de cursusdag eerder volgde gaat weer op herhaling. Ook gaat een lid van het team OOV in april 2024 een door het RIEC aangeboden cursus Werken met open bronnen in het Bibob-onderzoek volgen.

36

TERUGBLIKONDERZOEK ONDERMIJNING EN WEERBAARHEID

Signaalherkenning door toezichthouders We gaan van start met een opleiding Ondermijning voor toezichthouders en boa’s in een gezamenlijke cursusgroep van Coevorden en Borger-Odoorn. Op 26 februari 2024 zijn OOV’ers Borger-Odoorn / Coevorden met de cursusleider van het RIEC in gesprek voor logistieke afspraken. Kennis bijhouden In november 2023 hebben twee leden van team OOV in het kader van bewustwording een door de gemeente Emmen georganiseerd congres over Jonge aanwas in de georganiseerde criminaliteit bezocht om bijgepraat te worden over het fenomeen van jeugdcriminaliteit en jonge aanwas. Team OOV bezoekt daarnaast al vele jaren trouw de jaarlijkse Noordelijke Ondermijningsdag van RIEC Noord voor actuele kennis, netwerken op problematiek, signalen uitwisselen en bondgenoten vinden voor gezamenlijke uitvoering van activiteiten. Digitale weerbaarheid Binnen de gemeente Borger-Odoorn trekken de CISO, de privacyofficer en de Functioneel Gegevensbeheerder onder het label ‘het Privacyteam’ met elkaar op tegen cyberinbreuken van buiten (waaronder ook georganiseerde cybercriminaliteit/ransomware-situaties) en bewustzijn rondom datalekken gezien het feit dat de gemeente over veel informatie beschikt die voor criminelen interessant zijn. Het team is veelvuldig actief in het met mailtjes, testjes en berichten scherp houden van de medewerkers om dergelijke risico’s te voorkomen.

De portefeuillehouder Cybercriminaliteit binnen het team OOV staat in verbinding met de mensen van ‘het Privacyteam’. Veiligheid wethouders In het najaar van 2023 hebben een lid team OOV en een lid van team P&O samen een presentatie verzorgd voor de in 2022 nieuw in het college van Borger-Odoorn aangetreden wethouders. De presentatie ging over de rechtspositionele mogelijkheden tot beveiliging van de eigen woning, over de mogelijkheid vanuit het Rijk tot het gratis uitvoeren van een veiligheidsscan op de eigen woning en over de aanbevelingen voor verbeteringen. Maatschappelijke weerbaarheid en ondermijningsbewustzijn Ook zijn er initiatieven geweest die niet gericht zijn op de eigen organisatie, maar op maatschappelijke weerbaarheid. ZO-Drenthe heeft een groot, dunbevolkt, agrarisch buitengebied. Dit biedt gelegenheid voor ondermijnende criminaliteit en kan agrariërs in een kwetsbare positie brengen. Denk aan lege stallen die voor chemische productie van harddrugs of hennepteelt gebruikt kunnen worden, malafide zorgboerderijen, mensenhandel en uitbuiting op verloederde vakantieparken of witwassen van crimineel vermogen via vakantiehuisjes.

Daarom hebben de teams OOV van de gemeenten Borger-Odoorn, Emmen en Coevorden in samenwerking met het RIEC, LTO Noord en Agrarisch Natuurbeheer Drenthe (ANB) in oktober 2022 een Agrarische Ondermijningsdag georganiseerd in de proefboerderij in Valthermond. De doelgroep van deze dag waren agrariërs en daaraan verbonden branches als dierenartsen, loonbedrijven etc. In een aantal workshops, verzorgd door ketenpartners, het agrarisch onderwijs en brancheorganisaties zijn verschillende criminele thema’s besproken om het bewustzijn van ondermijningsrisico’s, zoals hennepteelt, fabriceren van synthetische drugs, verhuur van agrarisch vastgoed voor malafide doeleinden, diefstal van agrarische GPSsystemen, diefstal van werktuigen, bedrijfsmatige cyberveiligheid/ransomware, te vergroten en werd uitgelegd hoe je je hier als agrariër tegen teweer kan stellen. Ook op de agrarische

37

TERUGBLIKONDERZOEK ONDERMIJNING EN WEERBAARHEID

ondermijningsdag kon de ondermijningscontainer van Bureau Drugszaken bezocht worden. Er namen ongeveer vijftig agrariërs deel aan de middag. Als spin-off van deze middag hebben RIEC, de gemeenten Emmen, Coevorden, BorgerOdoorn, politie en de Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD) in 2023 vervolgens een nieuw agrarisch project uitgerold: ‘De boer op’. Gedurende drie dagen (30, 31 mei, 1 juni 2023) gingen in elk van de gemeenten teams bestaande uit gemeentelijk toezichthouders, RUD-toezichthouders, wijkagenten, gemeentelijke OOV’ers en RIEC-medewerker langs boerenerven met voorlichtingsmateriaal over ondermijnende criminaliteit en om de relatie (kennen en gekend worden) met de agrariërs te versterken. In deze drie dagen zijn in ZO-Drenthe zo’n 115 agrarische bedrijven bezocht. Vergelijkbaar met bovenstaand initiatief wordt binnen de gemeenten ZO-Drenthe ook gesproken over het organiseren van een themasessie Ondermijning voor notariaat en makelaardij in de regio. De verwachte uitvoering daarvan zal starten medio mei 2024. Daarnaast neemt de gemeente Borger-Odoorn deel aan het project Vitale Vakantieparken van de provincie Drenthe en het daarbij behorende project Noaber dat zich richt op weerbaarheid tegen criminaliteit en oneigenlijk gebruik van vakantieparken. Gelet op de beperkte capaciteit en tussentijdse formatiedip bij team OOV is daarmee geen betrokkenheid.

De gemeentelijke betrokkenheid bij deze activiteiten hebben plaats vanuit de afdeling KlantContactCentrum (via een aparte externe projectleider) en de beleidsadviseur Economie/Recreatie/Toerisme.

38

TERUGBLIKONDERZOEK ONDERMIJNING EN WEERBAARHEID

39

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=e92f0176-6042-4fb3-8513-c14090960def