Bijlage 7 - Onontplofbare oorlogsresten
Tekst van het document
1940-1941 19611968
Doos 257 (1.811.112) Bruggen algemeen o.a. herstel oorlogsschade
1940-1958
Doos 360 (1.86) Vergoeding oorlogsschade aan gebouwen
1940-1956
Doos 142 (2.07.125) Luchtbeschermingsdienst (algemeen)
1936-1947
Doos 29 (2.07.351.19) Oorlogsschade aan gemeente eigendommen
1947-1957
Doos 53 (2.07.351.53) Wet financiering wederopbouw publiekrechtelijke lichamen ( vergoeding geleden oorlogsschade )
1946-1951
Inventaris Gemeentebestuur Stadskanaal 1969-1988. Toegang: 000053-000019.
Periode
2482 Correspondentie betreffende situatie gemeente Onstwedde tijdens de Tweede Wereldoorlog
1969-1977
2249 Plaatsing oorlogsmonument op hoek Hardingestraat-Boslaan te Onstwedde door Stichting Ocrea
1985-1988
Inventaris Waterschap Stadskanaal West 1941-1963. Toegang 000053-000018.
Periode
Geen relevante inventarisnummers.
146000013-VO-05
--
NNON 110 kV
41
Bij het gemeentearchief van de gemeente Emmen zijn de volgende inventarisnummers geraadpleegd: Gemeentearchief Emmen 1937-1997.
Doosnr.
Code
Dossier
Periode
Afschriften processen-verbaal
7
1
50-03238
1937-1948
Melding bijzondere voorvallen, brand, luchtaanvallen, berichtendienst e.d.
7
1
50-03240
Politierapporten (diverse onderwerpen)
7
1
50-03241
1942
Opgave van aanwezige schietbanen, enz.
9
1
50-03188
1934-1949
Inlichtingen betreffende in de oorlog neergestorte vliegtuigen
9
1
50-03191
1943-182
Stukken betreffende mobilisatie en WO II, waaronder de in mei 1940 uitgegeven bekendmakingen (affiches), alsmede het orderboek van de burgemeester
10
1
50-03269
Wederopbouw
13
1.712.4
50-03282
1940-1952
Identificatie en begraven van Nederlandse militairen
175
1.776.1
50-04018
1940-1955
Onderhoud militaire graven en overbrenging lijken gesneuvelde militairen
175
1.776.1
50-04019
Graven van vreemde militairen
175
1.776.11
50-04020
1941-1958
registratie oorlogsgraven
175
1.776.11
50-04021
1957-1960
Algemeen plan Luchtbeschermingsdienst (met kaartje dorp Emmen, april 1937)
1524
1.782
Luchtbeschermingsdienst; algemeen
1528
1.782
1939-1944
Meldingen bomaanvallen enz.
1528
1.782
1940-1943
Opgave neergestorte geallieerde vliegers
1528
1.782
Bescherming tegen luchtaanvallen; algemeen
1528
1.782
Opgave munitie en ongesprongen projectielen, mededeling aanwezige landmijnen
1537
1.783
Opruiming / vernietiging van gevaarlijke stoffen
1537
1.783
1970-1990
Brand; inlichtingen omtrent branden
1537
1.784
1941-1944
Inzending brandrapporten en het telefonisch melden van belangrijke branden
1540
1.784.2
Brandblussingen
1542
1.784.3
1941-1943
Melding beschadiging wegennet
1571
1.811.111
1944
Werken aan wegen ivm de oorlogstoestand
1571
1.811.111
1944-1945
Aanleg zgn splitterboxen en dekkingsgaten
1571
1.811.111
1944-1945
Oorlogsschade aan bruggen
1811
1.811.112
1940-1958
Voorzieningen ivm oorlogsgevaar
1811
1.811.112
1938-1939
Oorlogsschade I
2297
1.841.93
Onbekend
Oorlogsschade II
2297
1.841.93
Onbekend
Register opgaven oorlogsschaden
2297
1.841.93
Onbekend
Oorlogsschade; vragenlijsten 1 t/m 180
2298
1.841.93
Onbekend
146000013-VO-05
NNON 110 kV
1940-1945
1942-1945
1941-1985
1937-1943
50-03236
1944-1946 1940-1941 1945-1955
1941-1959
42
Gemeentearchief Emmen 1937-1997.
Doosnr.
Code
Dossier
Periode
Oorlogsschade; vragenlijsten 181 t/m 343 en nagekomen aanvragen
2298
1.841.93
Onbekend
Oorlogsschade diverse gebouwen
2298
1.841.93
1944
Oorlogsschade diverse gebouwen na 10 april 1945 I
2419
1.842.913
Onbekend
Oorlogsschade diverse gebouwen na 10 april 1945 II
2419
1.842.913
Onbekend
Oorlogsschade; algemeen
2420
1.842.913
1944-1952
Hulpverlening oorlogsslachtoffers, burgerslachtoffers oorlogsgeweld
2420
1.842.913
1945-1948
Oorlogsschade gemeente eigendommen alsmede OLS en bijzondere scholen
2420
1.842.913
1944-1958
Bij het gemeentearchief van de gemeente Westerwolde zijn de volgende inventarisnummers geraadpleegd: Inventaris Gemeentebestuur Vlagtwedde 1923-1987. Toegang 000056-000021.
Periode
4102 Stukken betreffende melding en registratie van bijzondere gebeurtenissen in de gemeente, waaronder het neerstorten van vliegtuigen, het neerkomen van bommen, het verdwijnen van Joden, het vóórkomen van (dodelijke) ongevallen en branden.
1941
2670-2677 Stukken betreffende de gemeentelijke luchtbeschermingsdienst
1936-1948
364 Stukken betreffende financiering van opbouw en herstel van eigendommen van publiekrechtelijke lichamen, vanwege toegebrachte oorlogsschade
1946-1955
3438 Stukken betreffende vaststelling, herstel en vergoeding van oorlogsschade aan onroerende en roerende goederen, in het kader van de wederopbouw.
1940-1944
2023 Stukken betreffende Rijks- en gemeentevoorschotten voor achterstallig onderhoud, grondaankoop, exploitatietekort, oorlogsschade en voorzieningen aangaande woningen, in beheer van de Stichting Vlagtwedder Woningbouw
1947-1964
4142 Stukken betreffende behandeling van een verzoek namens de Reüniecommissie Barnflair-Ter Apel (aldaar in 1939-1940 gelegerd geweest zijnde oud militairen) tot het mogen opknappen van de daar aanwezige binkers (kazematten)
1986-1987
3440 Stukken betreffende huisvesting, ondersteuning en reëvacuatie van evancués of gerepatrieerden, en financiering daarvan, alsmede afwikkeling van schade door evancués en van oorlogsschade
1942-1953
3447 Stukken betreffende voorschriften aangaande vergoeding van oorlogsschade aan gebouwen
1947-1955
3448 Stukken betreffende uitkering, ingevolge de Wet op de materiële oorlogsschaden, van vergoeding van schade aan gebouwd onroerend goed (woningen en bedrijfspanden)
1947-1955
3533 Stukken betreffende financiering van herstel van oorlogsschade aan bijzondere en openbare scholen voor gewoon lager onderwijs
1945-1959
1141 Stukken betreffende gebruik, onderhoud, verandering, veiligheid en dergelijke van de politie-buitenschietbaan te Sellingen
1971-1985
4119 Stukken betreffende vergoeding van verrichte diensten en leveringen ten behoeve van de Duitse Wehrmacht
1943-1947
Inventaris Gemeentebestuur Vlagtwedde 1988-2000. Toegang: 000056-000039.
Periode
932 Stukken betreffende afwikkeling van een bommelding in de omgeving van het Prof. Tuntlerhuis te Ter Apel
1993-1994
146000013-VO-05
NNON 110 kV
43
De Luchtbeschermingsdienst was tijdens de Tweede Wereldoorlog onder andere verantwoordelijk voor het geven van luchtalarm bij bombardementen, het controleren van verduisteringsmaatregelen en het opnemen van schade na uitgevoerde bombardementen en vliegtuigbeschietingen. Er zijn in de gemeentearchieven documenten van de Luchtbeschermingsdienst aanwezig. In het onderstaande overzicht zijn gegevens met betrekking tot aangetroffen ontplofbare oorlogsresten opgenomen. De vetgedrukte vermelding heeft betrekking op het onderzoeksgebied. Datum
Gebeurtenis (Bron: gemeentearchief Emmen)
13 april 1942
Er zijn projectielen aangetroffen tijdens het uitgraven van het veen op de veenplaats 20 te Weerdinger-Erfscheidenveen. Het projectiel behoort vermoedelijk bij een serie afgeworpen bommen. (Bron: gemeentearchief Emmen, doos 1528, code 1.782)
Datum
Gebeurtenis (Bron: gemeentearchief Vlagtwedde)
11 november 1944
Ongeveer 30 brisantbommen gevallen. Eén bom is ingeslagen en ontploft vlakbij de aardappelmeelfabriek "Musselkanaal en omstreken" aldaar (Jipsingboermussel). (Bron: gemeentearchief Vlagtwedde, toegang 000056-000021, inventarisnr. 2677)
2.5
Relevant
Ja
Relevant
Nee
Motivatie
Documentcode
Een deel van de betreffende locatie bevindt zich in het onderzoeksgebied. Daarnaast geeft deze vermelding een indicatie voor mogelijk aanwezige blindgangers.
GA-01141528-1.782
Motivatie
Documentcode
Uit aanvullende informatie, verkregen via een locatiedeskundige (zie 2.18) is gebleken dat het bombardement buiten het onderzoeksgebied is neergekomen.
GA-19500000560000212677-21
Nieuwsberichten
2.5.1
AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek
De collectie ontplofbare oorlogsresten gerelateerde nieuwsberichten in het AVG bedrijfsarchief, alsmede het internet en de oude krantencollectie van de Koninklijke Bibliotheek te ’s-Gravenhage zijn geraadpleegd. Er zijn geen relevante berichten gevonden die betrekking hebben op het onderzoeksgebied. Datum
Gebeurtenis (bron: AVG bedrijfsarchief, internet en Koninklijke Bibliotheek)
9 april 2002
Twee jongeren uit Stadskanaal hebben een brisantgranaat uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. Het projectiel lag in een bult met schelpen bij het overdekte zwembad in het Pagedal. Uiteindelijk is de granaat in een kist met zand naar de explosieven opruimingsdienst in Culemborg gebracht en daar onschadelijk gemaakt. (Bron: Roel Toering, Jongeren vinden brisantgranaat tussen schelpen in Stadskanaal d.d. 9-4-2002)
146000013-VO-05
NNON 110 kV
Relevant
Nee
Motivatie
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
44
2.6
Explosieven Opruimingsdienst Defensie
2.6.1
Collectie ruimrapporten
De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) houdt sinds 1970 meldingen van aangetroffen ontplofbare oorlogsresten bij. Deze meldingen zijn tot 1992 als melding opdracht en ruim rapport (MORA) en na 1992 als uitvoeringsopdracht (UO) gearchiveerd. AVG heeft het overzicht van relevante MORA’s en UO’s van de gemeenten Coevorden, Emmen, Borger-Odoorn en Stadskanaal opgevraagd. Er is in dit overzicht een melding van het onderzoeksgebied geregistreerd. Op basis van de locatiebeschrijvingen zijn de ruimrapporten geselecteerd en opgevraagd. Deze documentatie is bestudeerd. Het onderzoeksresultaat is in de navolgende tabel weergegeven. De vermelding is niet van belang voor het bepalen van een afbakening en is derhalve niet opgenomen in de gebeurtenissentabel in hoofdstuk 3. MORA / UO
Locatie
Vondst
19802812
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
19813351
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
19822815
Relevant
Motivatie
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19823328
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19853380
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19853764
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19853906
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19863297
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19863731
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
45
MORA / UO
Locatie
Vondst
19902287
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
19903414
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
19911918
Relevant
Motivatie
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19912680
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19912842
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19920157
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19920177
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19922346
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19922435
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19922782
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19922795
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19930034
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19931864
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
46
MORA / UO
Locatie
Vondst
19932291
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
19932535
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
19940028
Relevant
Motivatie
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19942668
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19951393
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19951860
Schaapsbergweg 68 te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Ja
Deze UO-melding betreft een locatie in het onderzoeksgebied.
19952018
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19952416
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19952710
Nijverheidslaan 48 te Musselkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19952711
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19952720
M en O weg 3, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19960153
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
19971207
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
47
MORA / UO
Locatie
Vondst
19971792
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
19991754
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
20000671
Relevant
Motivatie
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20001669
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20001984
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20011492
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20011590
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20020082
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20020448
Dwarsweg, Stadskanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20021836
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20030043
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20030110
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20030415
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
48
MORA / UO
Locatie
Vondst
20031657
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
20071330
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
20071353
Relevant
Motivatie
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20071532
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20071536
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20080017
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20081312
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20081552
Aardappelfabriek Avebe te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20121703
M en O weg, te Ter Apelkanaal
Eén stuk schroot.
Nee
Het betreft hier geen ontplofbare oorlogsresten.
20150935
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Oefenbrisantgranaten (46 stuks) 30 mm (verschoten)
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20151831
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Twee oefenbommen 28 lbs.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20161993
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20170265
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Eén oefenbrisantgranaat.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
20171576
M en O weg 11, te Ter Apelkanaal
Onbekend. De betreffende gegevens zijn aangevraagd bij de EODD, maar niet geleverd.
Nee
De betreffende ontplofbare oorlogsresten zijn buiten het onderzoeksgebied aangetroffen.
146000013-VO-05
Vier oefenbommen BDU 33.
NNON 110 kV
49
2.6.2
Collectie mijnenkaarten
De collectie mijnenveldkaarten van de EODD is in kader van dit vooronderzoek geraadpleegd. Dit geldt ook voor de collectie mijnenveld leg- en ruimrapporten. Er lagen geen gedocumenteerde mijnenvelden en/ of op landmijnen verdachte gebieden in het onderzoeksgebied.
2.7
Nederlands Instituut voor Militaire Historie
Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) in Den Haag beheert collecties over de geschiedenis van de Nederlandse krijgsmacht in binnen- en buitenland vanaf de Tachtigjarige Oorlog tot heden. In dit archief is een groot aantal collecties met betrekking tot de Koninklijke Luchtmacht, Landmacht en Marine ondergebracht.
2.7.1
Collectie Duitse verdedigingswerken
De collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’, ook wel bekend als de 575-serie, is opgebouwd uit inlichtingenrapporten, plattegronden en verordeningen van zowel de Duitse bezettingsmacht als van het verzet / Bureau Inlichtingen te Londen. Deze zes meter lange collectie bestaat onder andere uit inlichtingen van de illegaliteit, kaarten van inundaties, gegevens betreffende Duitse mijnenvelden, Britse en Duitse kaarten, telegrammen en Duitse voorschriften. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’. Toegang 575
Inventarisnummer
Datum: 15-12-1944; Schaal/code/blz.: 272; Serie/nummer: Vlag; Omschrijving: Locatie van munitieopslag bij Veenoord
228
Datum: december 1944; Schaal/code/blz.: E/1448/45; Omschrijving: Rapport betreffende legering, verplaatsing en slagorde Duitse troepen, tevens toestand verdedigingswerken in NoordNederland
301
Datum: 07-03-1945; Schaal/code/blz.: E/1614/45; Omschrijving: Slagorde Duitse troepen in het Gooi, Betuwe, Alblasserwaard en in de provincies Gelderland, Utrecht, Friesland, Groningen en Drenthe [NB 2 stuks]
309
Datum: 03-04-1945; Schaal/code/blz.: E/2428/45; Omschrijving: Slagorde Duitse troepen betreffende Overijssel, Land van Heusden en Altena, Bommelerwaard, ten noorden en oosten van Meppel, sector Deventer-Apeldoorn-Arnhem, de Alblasserwaardwaard en Betuwe [NB 5 stuks]
329
Datum: 05-04-1945 E/2466/45 Inlichtingen betr. vliegvelden te Klazienaveen, Leeuwarden, Emmen en Amsterdam, toestand mrt. 13-03-1945
331
Datum: 24-03-1944; Schaal/code/blz.: GB/4992/44; Omschrijving: Bericht betreffende autonummers en herkenningsschildjes waargenomen in Groningen en Drenthe, tevens militaire objecten in Ten Arlo
368
Datum: januari-februari 1944; Schaal/code/blz.: GB/5851/44; Omschrijving: olieboringen te Schoonebeek bij Coevorden
386
Datum: 24-04-1944; Schaal/code/blz.: GB/6820/44; Omschrijving: Strookartonfabriek bij Stadskanaal is munitiefabriek
404
146000013-VO-05
NNON 110 kV
50
Collectie ‘Duitse verdedigingswerken en inundaties van Nederlands grondgebied in de oorlog / rapporten van militaire aard vanuit bezet Nederland aan Bureau Inlichtingen Londen’. Toegang 575
Inventarisnummer
Datum: 26-11-1944; Serie/nummer: Dr.; Omschrijving: Slagorde, verplaatsingen en legering van Duitse troepen in Hoogeveen, Zwinderen, Dalen en Coevorden en in de Biesbosch en Land van Altena
432
Datum: 13-01-1945; Serie/nummer: Dr.; Omschrijving: Slagorde, verplaatsingen en legering van Duitse troepen in Emmer-Compascuum, Klazinaveen, Emmen, Hoogeveen, Huinen, Meppel, Frederiksoord, Beilen en Assen
433
Datum: 21-03-1945 E/2453/45 Duits bevel tot vernietiging van documenten in Emmen-Klazienaveen.
510
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in de geraadpleegde inventarisnummers.
2.7.2
Gevechtsverslagen en rapporten mei 1940
Deze collectie bestaat uit rapporten, verslagen, dagboeken en tekeningen die door officieren, onderofficieren en manschappen werden ingeleverd bij de Krijgsgeschiedkundige Sectie van het Hoofdkwartier van de Generale Staf. Dit gebeurde in veel gevallen pas in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. Deze evaluatieverslagen van de gevechten, die overigens tegenstrijdig kunnen zijn, vormden naast in de Militaire Spectator verschenen artikelen een belangrijke basis voor de ‘Groene Serie’: het eerste officiële standaardwerk over de strijd in Nederland in de meidagen van 1940. Op de navolgende kaart is te zien hoe de Nederlandse verdedigingslinies liepen in mei 1940.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
51
NEDERLANDSE VERDEDIGINGSLINIES 1940
Deelgebied 5
2
3-I-36 R.I
Ql
inie
Deelgebied 4
1-1 G.B. 4
Deelgebied 3
Deelgebied 2 4
O linie
Deelgebied 1 Esri Nederland, Community Map Contributors
2-1 G.B.
LEGENDA Onderzoeksgebied Nederlandse verdediging 1940
Bron: V.E. Nierstrasz, De territoriale verdediging van de noordelijke provincien ('s-Gravenhage 1952)
0
1.250 2.500
5.000
7.500
10.000 Meter
±
De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Collectie gevechtsverslagen en rapporten mei 1940. Toegang 409.
Inventaris nummer
Verslag van de 1e compagnie van het 1e grensbataljon, object Emmen-Erfscheideveen door 1e luitenant A.L. Ruitenbergh i
469054
Dagboek van de commandant detachement Emmen van de 6e compagnie van het 9e depot bataljon reserve 1e luitenant J.P. Winsemius
533011
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in de geraadpleegde inventarisnummers.
2.7.3
Beeldbank NIMH
De beeldbank van het NIMH bevat een groeiende collectie foto’s en andere afbeeldingen uit de collectie van het NIMH, onder andere van de meidagen van 1940. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante afbeeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.8
Provinciaal archief / Militair Gezag
2.8.1
Militair Gezag
Het Militair Gezag was verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van de bevrijde delen van Nederland. In dit archief zijn doorgaans per provincie gegevens over in gemeenten aanwezige ontplofbare oorlogsresten ondergebracht. Er is gezocht naar de volgende stukken:
De luchtbeschermingsdienst Aangetroffen/geruimde ontplofbare oorlogsresten Oorlogsschaderapporten
2.8.1.1 Militair Gezag Drenthe Het archief van het Militair Gezag van de provincie Drenthe bevindt zich bij het Drents Archief te Assen. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 0144. Militaire Commissaris van Drenthe 1944-1946. Drents Archief Assen.
Periode
5 - Weekrapporten van de Militaire Commissaris
Onbekend
14 - Londense stencils
Onbekend
15 - Engelse rapporten (Civil Affairs)
Onbekend
30 - Correspondentie inzake graven van geallieerde militairen
Onbekend
79 - Opgaven door de burgemeesters van geleden oorlogs- of bezettingsschade: (a) verlies van leven door fusillade of oorlogshandelingen; (b) verlies van roerende goederen; en (c) verlies van onroerende goederen
Onbekend
199 - Correspondentie en instructies inzake mijnen en andere explosieven
Onbekend
234 - Keur van het Waterschap ‘De oude Runde’; inlichtingen omtrent bruggen van diverse waterschappen
Onbekend
146000013-VO-05
NNON 110 kV
53
Toegang 0146, Districts Militaire Commissaris van Emmen, 1945. Drents Archief Assen.
Periode
19 - Processen-verbaal, rapporten en correspondentie betreffende politionele aangelegenheden.
Onbekend
20 - Instructie en correspondentie betreffende brandweer en luchtbescherming.
Onbekend
21 - Mijnopruiming, aangifte van mijnenvelden en opslagplaatsen munitie.
Onbekend
Toegang 0145. Districts Militair Commissaris van Assen, 1945 (D.M.C. Assen). Drents Archief Assen.
Periode
9 – Correspondentie met geallieerde legeronderdelen, en lijsten van oorlogsbuit
Onbekend
25 – Correspondentie met gemeentepolitie Assen en politionele rapporten
Onbekend
29 – Circulaires betreffende aangifte van mijnenvelden
Onbekend
48 – Militaire Zaken
Onbekend
54 – Lijsten van achtergelaten goederen door Duitsers in het gebouw van de Rijksbelastingen te Assen
Onbekend
57 – Minuten van uitgaande brieven nrs. 300-984, met lijsten van vernietigde ingekomen brieven. Archieven v.m. Militair Gezag i.a. Krijgsgeschiedkundige Afdeling van H.K.G.S., o.l. (get.) H. Römer
Onbekend
Toegang 0581. Collectie Tweede Wereldoorlog. Drents Archief Assen.
Periode
16 - Stukken betreffende het verzet in en vanuit Zuidlaren
1943 - 1945
17 - Briefwisseling tussen de districtscommandant van de Binnenlandse Strijdkrachten te Zuidlaren en de provinciale commandant
1944 - 1945
18 - Stukken betreffende het handelen van de Binnenlandse Strijdkrachten in Gieten
1945
27 - Documentatie betreffende de gebeurtenissen rond de bevrijding van Gasselte in april 1945
1944 - 1982
29 – ‘Onze herinneringen aan de Wezuperbrug 1944-1945’ , verslag van Harm en Riekie Snitjer over hun belevenissen en activiteiten gedurende de laatste oorlogsjaren
1988
30 - Verslag van Isidor (Israël) Joseph Davids over zijn periode als onderduiker en deelnemer aan verzetsactiviteiten te Nieuwlande
1984
31 - Verslag van A. Nijwening, destijds te Hoogeveen, over verzetsactiviteiten te Hoogeveen en Nieuwlande
1984
32 - Kaart, opgemaakt in november 1944 door Van Weringh en lokale commandanten betreffende Duitse verdedigingswerken in het district Zuidlaren (= gemeenten Vries, Zuidlaren, Anloo en Gieten)
1944
37 - Topografische kaart van Noord-Drenthe met daarop aangegeven Duitse verdedigingswerken, afkomstig uit het pand Kerkstraat 18 te Assen uit de ‘Geheime Kommandosache’
Onbekend
De onderzoeksresultaten zijn in de hierop volgende tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: Drents Archief, toegang 0416)
Onbekend
Bij de Postcommandant, alsmede bij het gemeentehuis, zijn diverse soorten munitie opgeslagen afkomstig zowel van Duitsers als geallieerden. (Bron: inventarisnr. 21)
Nee
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
Onbekend
Bij de Bendien Fabriek zijn 40 à 50 vrachtwagens munitie aanwezig. (Bron: inventarisnr. 21)
Nee
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
31 mei 1945
In de gemeente zijn 4 niet ontplofte bommen opgeslagen in het gebouw gemeentewerken bij het gemeentehuis. (Bron: inventarisnr. 21)
Nee
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
Relevant
Motivatie
54
2.8.1.2 Militair Gezag Groningen Het archief van het Militair Gezag van de provincie Groningen bevindt zich bij de Groninger Archieven te Groningen. De volgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: Toegang 268. Militair Gezag. Groninger Archieven.
Periode
140. Provinciale Militaire Commissaris Groningen
Onbekend
Toegang 1165. Kabinet van de Commissaris der provincie 1942-1945. Groninger Archieven.
Periode
33. Stukken betreffende de luchtbescherming
1943 - 1944
Toegang 67. DMC Winschoten. Groninger Archieven.
Periode
68 Aangiften van mijnen, projectielen en vliegtuigwrakken
1945
Toegang 65. DMC Groningen. Groninger Archieven.
Periode
38 Correspondentie, instructies en aangifteformulieren inzake het opruimen van projectielen enz.
1945
Toegang 1430. Gedeputeerde Staten 1943-1976. Groninger Archieven.
Periode
4133 – geen beschrijving beschikbaar
Onbekend
4140 – geen beschrijving beschikbaar
Onbekend
Toegang 1776. Provinciaal Bestuur van Groningen 1942-1976. Groninger Archieven.
Periode
4487 – Meldingen van luchtaanvallen, afgeworpen bommen enz.
1942 - 1944
4105 – Overige aangelegenheden betreffende de openbare orde. Bescherming van eigendom
1941 - 1949
Toegang 2220. Verzameling documenten Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen (OVCG), 1935-2001. Groninger Archieven. 353 – Tijdens de bezetting opgestelde rapporten: M-berichten, A-berichten, E-berichten
Periode 1934 - 1945
355 – Gedetailleerde stafkaarten van de provincie Groningen
1933
509 – Ooggetuigenverslag bevrijding Paul Hoogendorp
1945
510 – Ooggetuigenverslag H.A. Uil; belevenissen van een Groningse Onderduiker
1940 - 1945
583 – Bevrijding van de stad Groningen, geschreven door een onbekende Canadees (kopie van een manuscript); kopieën van de Perthonian (printed in Friesland) uit najaar
1945
585 – De bevrijding van de stad Groningen, opgeschreven door Van Huizen uit de Gerard ter Borghstraat, twee versies: manuscript (potlood) en typoscript
1945
633 – Overzicht van de verwoeste en beschadigde percelen bij de gevechtshandelingen van april 1945
1945
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in de geraadpleegde inventarisnummers.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
55
2.9
Nationaal archief
2.9.1
Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen
In het archief van de Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, periode 1937-1946, zijn meldingen en processen-verbaal van gemeenten over geallieerde luchtactiviteiten opgenomen. Het betreft gegevens betreffende de luchtoorlog. De in dit archief aanwezige bronnen bevatten informatie over onder andere bombardementen, noodafworpen en vliegtuigbeschietingen. Het navolgende inventarisnummer is geraadpleegd: Toegang 2.04.53.15. Archief van het Ministerie van Binnenlandse Zaken: Inspectie Bescherming Bevolking tegen Luchtaanvallen, 1937-1946. Nationaal Archief ’s-Gravenhage. Meldingen en processen -verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten.
Inventarisnummer 69
Provincie Groningen Meldingen en processen -verbaal ontvangen van gemeenten over geallieerde Luchtactiviteiten.
71
Provincie Drenthe
Het onderzoeksresultaat is in de hierop volgende tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.53.15)
26 oktober 1940
Te Veenhuizen is een kabelballon gesignaleerd. (Inventarisnummer 71)
2.9.2
Relevant
Nee
Motivatie Het betreft hier geen vermelding met een indicatie tot ontplofbare oorlogsresten.
Korps Hulpverleningsdienst
De Hulpverleningsdienst is de voorganger van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie. In het archief van de Hulpverleningsdienst zijn onder andere krantenknipsels betreffende geruimde ontplofbare oorlogsresten ondergebracht. De navolgende inventarisnummers zijn geraadpleegd: 2.04.110. Archief van het Korps Hulpverleningsdienst, 1945-1974. Nationaal Archief ’s-Gravenhage.
Inventarisnummer
Registers met krantenknipsels inzake explosieven. 1945-1959
20 t/m 22
Tijdschrift voor het personeel van de Hulpverleningsdienst. 1947
23
Register met krantenknipsels inzake ongevallen met oorlogstuig. 1965-1970
27
Verzameling krantenknipsels inzake de Hulpverleningsdienst. 1947-1970
28
De onderzoeksresultaten zijn in de hierop volgende tabel samengevat: Datum
Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.110)
23 juni 1959
Spelende kinderen ontdekten gisteravond ca. 7 uur achter de pijlers van een spoorbrug over de Boerveensemond[?] (een zijkanaal van Stadskanaal) enige bussen. Een Rijkspolitieman uit Stadskanaal stelde vast, dat de brug was ondermijnd met een flinke lading trotyl, dynamiet en handgranaten. (Bron: toegang 2.04.110-22, inventarisnr. 389)
146000013-VO-05
NNON 110 kV
Relevant
Nee
Motivatie
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
56
Datum
Gebeurtenis (bron: Nationaal Archief, toegang 2.04.110)
23 juni 1959
Kinderen, die bij de spoorbrug over de Boerveensemond te Stadskanaal aan het spelen waren, ontdekten onder die brug enkele bussen. Eén van de jongens waarschuwde de politie. Toen deze een onderzoek instelde, bleek de gehele brug te zijn ondermijnd met trotyl, dynamiet en handgranaten. (Bron: toegang 2.04.110-22, inventarisnr. 390)
Nee
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
23 juni 1959
Onder de spoorbrug over de Boerveensemond te Stadskanaal hebben jarenlang bussen gelegen met trotyl, dynamiet en handgranaten. Kinderen deden gisteravond die ontdekking en zij waarschuwden de politie, die de levensgevaarlijke stoffen verwijderde. (Bron: toegang 2.04.11022, inventarisnr. 391)
Nee
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
23 juni 1959
Spelende kinderen ontdekten gisteren onder de spoorbrug, die de oevers van de Boerveensemond bij Stadskanaal verbindt, enkele grote bussen. Toen de politie, door een van de knapen gewaarschuwd, een onderzoek instelde, bleek de hele brug met trotyl, dynamiet en handgranaten te zijn ondermijnd. (Bron: toegang 2.04.110-22, inventarisnr. 392)
Nee
De betreffende locatie bevindt zich buiten het onderzoeksgebied.
Relevant
Motivatie
2.10 Semi-Statisch Informatiebeheer Het Semi-Statisch Informatiebeheer (SIB) in Rijswijk beheert de archieven van het Ministerie van Defensie voordat deze aan het Nationaal Archief worden overgedragen. In dit archief zijn bronnen met betrekking tot naoorlogse ruimingen van ontplofbare oorlogsresten door de Mijn- en Munitie Opruimingsdienst en de Mijn Opruimings Dienst ondergebracht. Het betreft documenten uit de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog: een periode waarin er nog grote aantallen ontplofbare oorlogsresten in Nederland aanwezig waren.
2.10.1
Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst
De MMOD en de MOD waren na de Tweede Wereldoorlog in Nederland verantwoordelijk voor het opruimen van mijnen en achtergelaten ontplofbare oorlogsresten. In het voorjaar van 1945 werden twee bataljons mijnenruimers opgericht onder de naam Mijn Opruimings Dienst (MOD). In maart 1946 werd deze dienst gereorganiseerd en werd de naam veranderd in de Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD). Het archief bestaat uit meldingen, kaarten, plattegronden en ruimrapporten betreffende locaties binnen Nederlandse gemeenten waar ontplofbare oorlogsresten aanwezig waren. Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
2.11 Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie Het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) houdt zich bezig met de bestudering van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en hedendaagse genociden. In het archief te Amsterdam is onder andere een grote collectie met foto’s uit de Tweede Wereldoorlog ondergebracht.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
57
2.11.1
Collecties Departement van Justitie en Generalkommissariat für das Sicherheitswesen
Bij het NIOD zijn de onderstaande twee collecties geraadpleegd:
Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k) Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077)
Het betreft de volgende inventarisnummers: Collectie Departement van Justitie (toegangsnummer 216k), NIOD.
Inventarisnummer
Rapporten van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politiekorpsen en de Marechaussee inzake het geven van het sein luchtalarm, het neerstorten van vliegtuigen en vliegtuigonderdelen en de vondst van niet-ontplofte explosieven, 23 juni 1943 – 28 april 1944
180
Processen-verbaal van de plaatselijke luchtbeschermingsdiensten, politie en Marechaussee met betrekking tot vijandelijke vliegtuigen, bomaanvallen en ontploffingen in verschillende gemeenten
181-185
Meldingen van verschillende gemeenten betreffende ongevallen, beschietingen, bombardementen en het afwerpen van (lege) benzinetanks door vliegtuigen
186
Telexberichten inzake meldingen van neergestorte geallieerde bommenwerpers, 20 – 24 februari 1944
328
Stukken betreffende het melden van schade door bombardementen en beschietingen uit vliegtuigen, 24 februari 1944 – 31 maart 1945
329
Stukken betreffende het opstellen van processen-verbaal inzake bombardementen en beschietingen in verschillende gemeenten, 28 september 1944 – 31 maart 1945
331
Proces-verbaal van de luchtbeschermingsleider inzake schade door luchtaanvallen door de geallieerden en afweergeschut van de Duitsers, 3 februari 1944
477
Stukken betreffende het instellen van een onderzoek naar de gevolgen van luchtaanvallen, 8 oktober 1944 – 6 februari 1945
493
Stukken betreffende het instellen van een onderzoek inzake het bombardement op 14 oktober, 17 oktober 1944
624
Rapporten van de onderluitenant van de Marechaussee F. Meems inzake het vinden van benzinetanks, die uit een vliegtuig waren geworpen, alsmede de inslag van een granaat, 20 januari – 20 maart 1944
642
Collectie Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (toegangsnummer 077), NIOD.
Inventarisnummer
Dagberichten van de Befehlshaber der Ordnungspolizei Den Haag betreffende vijandelijke luchtaanvallen, 1940-1941
1328
Berichtgevingen betreffende neergekomen vliegtuigen, 1943
1759
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in de geraadpleegde inventarisnummers.
2.11.2
Beeldbank Tweede Wereldoorlog
Foto’s uit de Tweede Wereldoorlog, afkomstig van Nederlandse oorlogs- en verzetsmusea, herinneringscentra en het NIOD, zijn bijeengebracht in de databank Beeldbank WO2. Er is hier gezocht op plaatsnaam. Er zijn geen relevante beelden met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
58
2.12 The National Archives Londen The National Archives in Kew (Londen) is het officiële nationale archief van het Verenigd Koninkrijk. Er liggen hier gevechtsverslagen van Britse eenheden die op Nederlands grondgebied strijd hebben geleverd. In The National Archives zijn, afgezien van deze War Diaries, ook o.a. de logboeken van geallieerde luchtmachteenheden ondergebracht. Bronnen betreffende de volgende onderdelen van de RAF bevatten mogelijk relevante informatie voor dit vooronderzoek:
Bomber Command RAF Coastal Command RAF Fighter Command RAF/Air Defence Great Britain Second Tactical Air Force
In dit geval zijn, gezien de aard van de gevechtshandeling(-en), alleen bronnen betreffende de Second Tactical Air Force relevant voor dit vooronderzoek.
2.12.1
Daily Logs
Vliegtuigen van de 2nd Tactical Air Force (2nd TAF) gaven tactische luchtsteun aan geallieerde gevechtseenheden. De geallieerde jachtbommenwerpers vielen o.a. vijandelijke stellingen, tanks, treinen en hoofdkwartieren aan. De volgende Daily Logs van de 2nd Tactical Air Force zijn geraadpleegd: Daily Logs 2nd Tactical Air Force. The National Archives Londen
Inventarisnummer
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Sept.-Oct. 1944
Air 37/715
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Nov.-Dec. 1944
Air 37/716
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Jan.-Feb. 1945
Air 37/717
2nd Tactical Air Force: Daily Log: Mar.-May. 1945
Air 37/718
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in de geraadpleegde inventarisnummers.
2.13 The National Archives and Records Administration The National Archives and Records Administration (NARA) in Washington D.C. is het officiële nationale archief van de Verenigde Staten. In dit archief liggen de gevechtsverslagen van Amerikaanse eenheden die op Nederlands grondgebied strijd hebben geleverd. In The National Archives zijn tevens logboeken van geallieerde luchtmachteenheden ondergebracht. De volgende bronnen zijn bij het NARA geraadpleegd: NARA Washington
Inventarisnummer
Kriegstagebuch Admiral in den Niederlanden. 1-31 december 1944.
T1022-2726
Kriegstagebuch Marinebefehlshaber Niederlande. 1940-1941.
T1022-2784
146000013-VO-05
NNON 110 kV
59
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in de geraadpleegde inventarisnummers.
2.14 Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg In het Bundesarchiv-Militärarchiv zijn de gevechtsverslagen van Duitse eenheden die in mei 1940 en in 1944-1945 strijd op Nederlands grondgebied hebben geleverd ondergebracht. Dit betreft bronnen met betrekking tot zowel het Heer, de Luftwaffe als de Kriegsmarine. De volgende bronnen zijn bij het Bundesarchiv-Militärarchiv in Freiburg geraadpleegd: Bundesarchiv-Militärarchiv Freiburg.
Inventarisnummer
Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 10 mei 1940 t/m 9 november 1941
RL/2/II/205 t/m 269
Luftlageberichte Luftwaffenführungsstab 1 augustus 1940 t/m 10 november 1940
RM7/344 t/m 353
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in de geraadpleegde inventarisnummers.
2.15 Imperial War Museums De Imperial War Museums beschikken over een grote collectie foto’s en films van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, waaronder opnames die tijdens bombardementen werden gemaakt. Er zijn geen relevante foto’s of films aangetroffen met betrekking tot het onderzoeksgebied.
2.16 Library and Archives Canada 2.16.1
Collectie Defence Overprints
Library and Archives Canada beschikt over een collectie zgn. Defence Overprints. Dit zijn geallieerde stafkaarten waarop, op basis van o.a. geanalyseerde luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog, Duitse militaire objecten werden ingetekend. Er zijn bij Library and Archives Canada Defence Overprints en Overlays van het onderzoeksgebied gevonden. Er zijn geen zaken gerelateerd aan ontplofbare oorlogsresten ingetekend op de Defence Overprints en Overlays. Derhalve zijn deze niet weergegeven.
2.17 The Polish Institute and Sikorski Museum Bij The Polish Institute and Sikorski Museum zijn gevechtsverslagen ondergebracht van eenheden bestaande uit Poolse militairen in geallieerde krijgsdienst. De volgende bron is geraadpleegd: The Polish Institute and Sikorski Museum
Inventarisnummer
DZIAŁANIA 10 BKP od Faileise, przez zdoBycie Bredy do czyszczenia teiernu na pdm od Mozy
121 10 B.K.P.
Er zijn geen relevante vermeldingen met betrekking tot het onderzoeksgebied aangetroffen in het geraadpleegde inventarisnummer.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
60
2.18 Locatie deskundige AVG heeft naar aanleiding van de vermelding in het gemeentearchief betreffende een bombardement ter hoogte van de aardappelfabriek te Jipsingboermussel contact opgenomen met de huidige Avebe fabriek. Telefonisch is er gesproken met mevrouw C. Kleinjan. Zij bevestigde dat er inderdaad een bombardement heeft plaatsgevonden op de aardappelmeelfabriek. Het betrof hier een noodworp van een Amerikaans toestel dat moest wegkomen van Duitse jagers. Tien werknemers hebben tijdens dit bombardement de dood gevonden. Mevrouw Kleinjan attendeerde AVG op een boek, geschreven door haar collega J. Been. Hij is deskundige als het gaat om het betreffende bombardement. Meneer Been heeft in 2021 een boek uitgebracht waarin het betreffende bombardement wordt behandelt: ‘Grepen uit het verleden van Ter Apel’. AVG heeft Kleinjan het betreffende boek aangeschaft en geraadpleegd. De volgende informatie is hierbij naar boven gekomen: Datum
Gebeurtenis (bron: J. Been, Grepen uit het verleden van Ter Apel)
11 januari 1944
Bombardement op de aardappelmeelfabriek van de AVEBE, toen nog M&O genoemd. (p. 74)
11 januari 1944
De last die het vliegtuig in Ter Apelkanaal liet vallen, bleken 63 brisantbommen (500 lbs.) te zijn en die kwamen bijna allemaal in het open veld terecht, sommige zelfs op het land bij Mussel. Helaas trof ook een aantal van de bommen de aardappelmeelfabriek M & O in Ter Apelkanaal. (p. 77)
11 januari 1944
Een aantal van de brisantbommen – waarschijnlijk veertien van de drieënzestig – kwam op de aardappelfabriek terecht. (p. 81)
11 januari 1944
Dramatisch genoeg vielen de bommen o.a. vlak in de buurt van het schaftlokaal, het ketelhuis en het magazijn, waardoor er helaas zoveel slachtoffers waren te betreuren. (p. 81)
146000013-VO-05
NNON 110 kV
Relevant
Motivatie
Nee
Op basis van de luchtfoto (afb. 2) kon worden bepaald in welk gebied de bominslagen hebben plaatsgevonden (afb. 3) Dit gebied ligt buiten het onderzoeksgebied.
Nee
Op basis van de luchtfoto (afb. 2) kon worden bepaald in welk gebied de bominslagen hebben plaatsgevonden (afb. 3) Dit gebied ligt buiten het onderzoeksgebied.
Nee
Op basis van de luchtfoto (afb. 2) kon worden bepaald in welk gebied de bominslagen hebben plaatsgevonden (afb. 3) Dit gebied ligt buiten het onderzoeksgebied.
Nee
Op basis van de luchtfoto (afb. 2) kon worden bepaald in welk gebied de bominslagen hebben plaatsgevonden (afb. 3) Dit gebied ligt buiten het onderzoeksgebied.
61
Afb. 1 – Foto. Zichtbaar in de cirkel is de afgeworpen bommenlast boven Ter Apelkanaal. Bron: J. van der Kuylen, The Killing Sky, via: J. Been, Grepen uit het verleden van Ter Apel (2021 Epe), p. 78.
Afb. 2 – Foto. Bominslagen in Ter Apelkanaal. Bron: J. van der Kuylen, The Killing Sky, via: J. Been, Grepen uit het verleden van Ter Apel (2021 Epe), p. 81.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
62
Afb. 3 – Kaart. Het gebied getroffen door het bombardement (oranje) van 11 januari 1944 t.o.v. het onderzoeksgebied (rood).
2.19 Luchtfoto’s 2.19.1
Geraadpleegde luchtfoto’s
De volgende luchtfotoarchieven zijn geraadpleegd:
Archief van de Afdeling Speciale Collecties van de Wageningen Universiteitsbibliotheek. Dit archief bevat ruim 94.000 luchtverkenningsfoto’s die zijn gemaakt door de Royal Air Force (RAF) en United States Army Air Forces (USAAF) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er zijn geen relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. Archief van het Kadaster te Zwolle. Dit archief bevat circa 110.000 luchtverkenningsfoto’s uit de oorlogsperiode, gemaakt door de RAF en USAAF. Het archief bestaat ook deels uit voor- en naoorlogse luchtfoto’s (in 1939 en 1940 zijn bijvoorbeeld de Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie in beeld gebracht). Er zijn relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. Deze zijn aangeschaft. Archief van The National Collection of Aerial Photography (NCAP) te Edinburgh. Dit archief bevat circa 11 miljoen luchtverkenningsfoto’s, gemaakt door de RAF en USAAF. Er is gezocht in de collecties ‘JARIC’ en ‘ACIU’. Er zijn hier relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. Deze zijn aangeschaft. Het archief van de Luftbildatenbank te Estenfeld (Duitsland). De Luftbilddatenbank beschikt over 500.000 eigen luchtfoto’s en raadpleegt daarnaast archieven in
146000013-VO-05
NNON 110 kV
63
Nederland, de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Canada. Er zijn geen relevante luchtfoto’s van het onderzoeksgebied aanwezig. De bestelde luchtfoto’s worden in hoofdstuk drie in de gebeurtenissentabel per luchtfotoarchief besproken. Datzelfde geldt voor de analyseresultaten. De luchtfoto’s zijn als categorie A, B en C gekwalificeerd. 6 Dat betekent dat de verkrijgbare luchtfoto’s een kleine tot grote kwalitatieve beperking hebben voor wat betreft de luchtfoto-interpretatie. Uit de geïnventariseerde luchtfoto’s zijn de meest geschikte luchtfoto’s geselecteerd. Bij de selectie is rekening gehouden met de dekking, de opnamedatum in relatie tot oorlogshandelingen, alsmede de kwaliteit van het fotobeeld en de schaal. Er is gezocht naar luchtfoto’s van zo kort mogelijk voor en na de gevechtshandelingen (mits van voldoende kwaliteit voor interpretatie op oorlogsschade). In bepaalde gevallen zijn er geen luchtfoto’s besteld. Dit wordt in bijlage 6.3 gemotiveerd. Voor de deellocatie Ter Apelkanaal kon geen luchtfoto worden aangeschaft. Er is geen luchtfoto beschikbaar in het archief van de Afdeling Speciale Collecties van de Wageningen Universiteitsbibliotheek, in het archief van het Kadaster te Zwolle of in het archief van The National Collection of Aerial Photography (NCAP) te Edinburgh.
Een belangrijk selectiecriterium voor de luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog is de opnamedatum. De voorkeur is uitgegaan naar luchtfoto’s die zo kort mogelijk voor en na de belangrijkste gevechtshandelingen zijn gemaakt. Er is daarnaast rekening gehouden met de kwaliteit van de luchtfoto’s, alsmede de schaal. Bij de classificatie van objecten op luchtfoto’s is de validiteit van de classificatie in GIS vastgelegd in de volgende drie niveaus van betrouwbaarheid:
Bevestigd: betrouwbaarheid grenst aan zekerheid. De waarneming kan worden bevestigd met een tweede bron (betrouwbaarheid 99%) Waarschijnlijk: de organisatie is overwegend zeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid 50% of hoger) Mogelijk: de organisatie is overwegend onzeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto (betrouwbaarheid lager dan 50%)
De optimalisatie van de luchtfoto’s heeft plaatsgevonden vanuit de GIS applicatie ArcGIS Pro. Naar aanleiding van de luchtfotoanalyse wordt geconcludeerd dat er geen sporen van gevechtshandelingen in het onderzoeksgebied zichtbaar zijn. Dit wordt verder uitgewerkt in de gebeurtenissentabel in hoofdstuk 3. Op de hierna volgende pagina’s zijn de volgende kaarten weergegeven:
6
Een kaart met daarop de geanalyseerde luchtfoto’s. Een kaart met daarop een collage van de geanalyseerde luchtfoto’s.
Kwalificatie van de luchtfoto’s: A = goed, B = matig, C = slecht.
146000013-VO-05
NNON 110 kV
64
LUCHTFOTOCOLLAGE DEELGEBIED 1
Deelgebied 1
Esri Nederland, beeldmateriaal.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
125
250
500
750
1.000 Meter
±
LUCHTFOTOCOLLAGE DEELGEBIED 2
Deelgebied 2
Esri Nederland, beeldmateriaal.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
125
250
500
750
1.000 Meter
±
LUCHTFOTOCOLLAGE DEELGEBIED 3
Deelgebied 3
Esri Nederland, beeldmateriaal.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
250
500
1.000
1.500
2.000 Meter
±
LUCHTFOTOCOLLAGE DEELGEBIED 4
Deelgebied 4
Esri Nederland, beeldmateriaal.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
0 125250
500
750
1.000 Meter
±
LUCHTFOTOCOLLAGE DEELGEBIED 5
Deelgebied 5
Esri Nederland, beeldmateriaal.nl
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
250
500
1.000
1.500
2.000 Meter
±
2.19.2
Veranderingen na-conflictperiode
Er is ten bate van het vooronderzoek middels historische kaarten gezocht naar indicaties betreffende veranderingen na de conflictperiode. 7 Het onderzoeksgebied is in de huidige situatie geanalyseerd met behulp van Google Maps, Google Earth en Bing Maps. Uit een vergelijking van deze luchtfoto’s met historisch kaartmateriaal van www.topotijdreis.nl en historische luchtfoto’s blijkt, dat er op de verschillende deellocaties naoorlogse veranderingen hebben plaatsgevonden.
De deellocatie 1 is nauwelijks veranderd op de bebouwing van één boerderij na. De deellocatie 2 is nauwelijks veranderd op enkele bebouwing van boerderijen na. De deellocatie 3 kent weinig veranderingen. Globaal gezien is de enige verandering de aanleg van de N391. Deze is aangelegd eind jaren ’90. Op deellocatie 4 is plaats gemaakt voor de N366. Naast de provinciale weg is tevens de Ter Apelerveenweg aangelegd. Te Jipsingboermussel zijn diverse woonwijken aangelegd, alsmede nieuwe infrastructuur ten gunste van deze nieuwe woonwijken. Op de deellocatie 5 hebben de akkers plaatsgemaakt voor diverse soorten infrastructuur. Zo is het A.G. Wildervanckkanaal eind jaren ’50 aangelegd. De N366 werd aangelegd rond 1970. Aan het eind van de 20e eeuw werd het Vledderbos gerealiseerd.
Op de volgende pagina zijn door middel van kaarten van verschillende jaartallen de veranderingen in het onderzoeksgebied weergegeven.
Het betreft hier geen onderzoek na-conflictperiode (hoofdstuk 3.4 van het CS-VROO d.d. februari 2021) maar een beknopte aanvulling op het vooronderzoek 1940-1945.
7
146000013-VO-05
NNON 110 kV
71
NAOORLOGSE VERANDERINGEN DEELGEBIED 1
Deelgebied 1
Deelgebied 1
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960
Deelgebied 1
Deelgebied 1
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TOP250 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 2020
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
125
250
500
750
1.000 Meter
±
NAOORLOGSE VERANDERINGEN DEELGEBIED 2
Deelgebied 2
Deelgebied 2
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960
Deelgebied 2
Deelgebied 2
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TOP250 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 2020
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
125
250
500
750
1.000 Meter
±
NAOORLOGSE VERANDERINGEN DEELGEBIED 3
Deelgebied 3
Deelgebied 3
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945
Deelgebied 3
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960
Deelgebied 3
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TOP250 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 2020
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
125 250
500
750
1.000 Meter
±
NAOORLOGSE VERANDERINGEN DEELGEBIED 4
Deelgebied 4
Deelgebied 4
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960
Deelgebied 4
Deelgebied 4
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TOP250 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 2020
LEGENDA Onderzoeksgebied
0
500
1.000
2.000
3.000
4.000 Meter
±
NAOORLOGSE VERANDERINGEN DEELGEBIED 5
Deelgebied 5
Deelgebied 5
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1945
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1960
Deelgebied 5
Deelgebied 5
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TK200 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 1980
Esri Nederland; Kadaster; Gemeentekaart (t/m 1:768.000), TOP250 (t/m 1:192.000), TOP50 (t/m 1:48.000), TOP25 (t/m 1:6.000) 2020