Bijlage 4 Hoofdstraat 21 Drouwen
Tekst van het document
III.3- Vrouwgje van der Horst, De Sloot (Hoogeveen), 21-04-1832 - Avereest, 23-12-1897), op 10 februari 1866 te Hoogeveen gehuwd (1) met koopman Victor Zilverberg, (Hoogeveen, 30-05-1824 - Molendijk (Hoogeveen), 23-07-1868), zoon van Izak Jacobs Zilverberg en Mietje Hartogs Goudstein. Gehuwd (2) op 24-01-1874 te Hoogeveen met ‘vleeschslager’ Meijer Mozes Lhemann, (Lathen (Duitsland), ca. 1820), zoon van Mozes Abraham Lhemann en Betje Joseph van Gelderen, weduwnaar van Betje van Essen. Hij was slager in Avereest. III.4- Judik van der Horst, (Hoogeveen, 13-07-1834 - Schutstreek, 03-03-1904), op 12-04-1879 te Hoogeveen gehuwd met koopman Salomon de Hes (Hoogeveen, 29-05-1824 - Schut (Hoogeveen), 04-03-1894) zoon van Mozes de Hes en Rebekka Salomons Stern. 77
Hage, R.C. en J.H. de Vey Mestdagh, De Joodse Gemeenschap van Veendam-Wildervank, Muntendam en Meeden, Groningen 1985.
58
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
III.5- Saartje van der Horst, (Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 24-07-1837 - Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 26-02-1839). III.6- Grietje van der Horst, (Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 24-07-1837 - Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 11-08-1842). Kinderen (generatie III) van Benjamin Jacob Neuwitter (1801-1893) (II.2) en Martje Heiman de Groot (1804-1872): III.7- Jakob Naiwitter (Drouwen, 04-05-1836 - Drouwen, 06-11-1904). Koopman van beroep. Hij bleef ongehuwd. III.8- Karolina Neuwitter (Drouwen, 01-03-1838 - Drouwen, 25-06-1849). III.9- Frouke Naiwitter (Drouwen, 23-06-1839 - Drouwen, 21-03-1840). III.10- Heiman Naiwitter (Drouwen, 13-08-1840 [of 07-07-1839] - Borger, 21-04-1869. Koopman van beroep. Ongehuwd. III.11-Froukje [Vroukien] Naiwitter (Drouwen, 11-10-1841 [08-02-1841] - Borger, 27-11-1925), op 29-04-1867 gehuwd met Mozes David Cohen (Gorredijk (gemeente Opsterland), 30-08-1841 - Drouwen, 23-11-1913), zoon van David Aron Cohen en Minkje Mozes van der Kaars. Koopman van beroep. Kinderen: zie IV.1 tm IV.8. III.12- Gonda [Gonna] Naiwitter (Drouwen, 06-07-1843 [17-07-1842] - Drouwen, 26-06-1908). Zij bleef ongehuwd. Kinderen (generatie III) van Simon Jacobs Neuwitter (Naiwitter) (1807-1883) (III.3) en Goldje Zekkel (1825-1913): III.13- Jacob Simon Neuwitter (Ommen, 23-09-1863 - Loeg (Muntendam), 07-11-1895).
Hij was op 06-12-1888 te Muntendam gehuwd met ventster Aaltje Luttje (Muntendam, 19-05-1853), dochter van arbeider Pieter Luttje en Hillechien Boiten. Bij dit huwelijk werden twee kinderen gewettigd. Bij zijn huwelijk werd arbeider als beroep vermeld. Bij zijn overlijden was zijn beroep voddenkoopman. III.14- Salomon Neuwitter (22-03-1865). Hij huwde op 17-12-1888 te Veendam met Hillechien Damhoff (Sappemeer, 22-03-1865), dochter van werkman Jan Damhoff en werkvrouw Klaassien Eggens. Bij dit huwelijk werd een kind gewettigd.78 III.15- Mozes Neuwitter (Korte Akkers (Muntendam), 21-11-1868). Hij huwde op 21-09-1896 te Veendam met Antje Driessen (Oude Verlaat (Muntendam), 30-10-1875), dochter van werkman Berend Driessen en werkvrouw Eerkedina de Koster. Het huwelijk werd op 28-03-1916 door echtscheiding ontbonden. Hij was voddenkoopman van beroep.
78
Meer genealogische gegevens: https://www.genealogiekruizinga.nl/tng/getperson.php?personID=I24559&tree=tree1.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
59
Kinderen (generatie III) van Roosje Jacobs Neuwitter (Naiwitter) (1809-1845) (II.4) en David Levie Simons (1811-1898): III.16- Frouke Simons (Kalkwijk (Hoogezand), 30-04-1841 - Naarden, 04-03-1924). Beroep: dienstmeid. Zij was met godsdienstonderwijzer Marcus Haalman gehuwd. III.17- Salomon Simons (Hoogezand, 04-07-1843 - Sappemeer, 02-04-1922). Beroep: koopman in lompen (1873). Hij was met Clara Levie gehuwd.79 Kind (generatie III): van Aaij Naiwitter (1813-1854) (II.6) en David Levie Simons (1811 - 1898) III.18- Schoontje Simons (Kalkwijk (Hoogezand), 29-10-1846) - Noordbroek, 09-11-1916), gehuwd met Izaak Dalsheim. Kind (generatie III) van Mozes Jacobs Neuwitter (1816-1867) (II.7) en Hendel Bollegraaf (1835 - 1894): III.19- Frouke Naiwitter (Neuwitter) (Martenshoek (Hoogezand) 09-02-1861 Drouwen, 07-08-1901). Zie verder bijlage 4, genealogie Nijveen (Simon Jonas Nijveen, III.2.). Kinderen (generatie III) Izaak Neuwitter (Naiwitter) (1819-1880) (II.8) en Grietje Heimans de Groot (1816 - 1894): III.20- Frouke Neuwitter (Veendam, 09-03-1850 - Groningen, 11-03-1906) gehuwd met Izak Pos. III.21- Heiman Neuwitter (Veendam, 27-04-1852 - Veendam, 04-03-1863). III.22- Gonna Neuwitter (Oosterdiep (Veendam), 27-12-1853 - Groningen, 07-08-1911). III.23- Eva Neuwitter (Veendam, 09-02-1856 - Amsterdam, 21-07-1943). (Zie Joods Monument), relatie met Barend Abraham de Vries.
III.24- Doodgeboren kind (Veendam, 01-01-1858 - Veendam, 01-01-1858). III.25- Jacob Neuwitter (Veendam, 31-10-1859 - Veendam, 05-08-1861).
79
Boon, E.P. en Lettinck, J.J.M., De Joodse gemeenschappen in Hoogezand - Sappermeer, Slochteren, Noord-en Zuidbroek en omliggende dorpen 1724 -1950, Groningen 2001.
60
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Generaties IV De erfgenamen van Benjamin Mozes Cohen zijn bij de namen van de generaties IV, V en VI vet en in blauw afgedrukt. De kinderen van Mozes David Cohen (1841-1913) en Froukje Naiwitter (1841-1925) (III.11): IV.1- David Cohen (Gasselte, 23-12-1868 - Sobibor, 02-07-1943). Hij was in Amsterdam winkelier (1893) en later brigadier van politie. Op 21-06-1893 huwde hij met Grietje Monas (Purmerend, 24 april 1865 - Sobibor, 02-07-1943), dochter van Joseph Levij Monas en Dina Wijl. In februari 1941 woonden zij op het adres: Commelinstraat 20 I, Amsterdam. Van dit gezin of van een van de andere gezinsleden zijn ook Jokos-dossiers (nummers 30834, 10963) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. Uit de Jokos-dossiers is bekend dat er een claim is ingediend voor vergoeding van waardevolle voorwerpen, welke bij de roofbank Lippmann-Rosenthal & Co waren ‘ingeleverd’. (L-claim, nummer 1858 / 3251). Kinderen: V.1. t/m V.8. IV.2- Marchien Cohen (Drouwen, 25-07-1871 - Antwerpen, 16-01-1960) is op 10-08-1892 te Amsterdam gehuwd met Isaac Serlui (Amsterdam, 03-03-1872 Buchenwald, 06-12-1944), de zoon van Levie Samuel Serlui en Jansje Hijman. Beroep: diamantslijper. Kinderen: V.9 t/m V.12.
IV.3- Minkje Cohen (Ees, 20-05-1873 - Auschwitz, 17-09-1942) huwde op 27-12-1911 te Assen met Benjamin Salomon van Gelder (Assen, 27-10-1878 - Amsterdam, 15-02-1940), zoon van Salomon van Gelder en Fogeltje de Lange. Beroep: werkman te Amsterdam. Het echtpaar is tussen oktober 1915 en 1918 naar Amsterdam verhuisd. Kinderen: V.13 t/m V15. IV.4- Benjamin Mozes Cohen (Ees, 16-08-1874 - Auschwitz, 22-10-1942) huwde op 21-08-1918 te Amsterdam met Naatje Korper (Amsterdam, 17-03-1886 - Auschwitz, 19-10-1942), dochter van Jacob Korper en Coosje Monas. Cohen was in Drouwen lompenhandelaar. Op 1 oktober 2021 worden er struikelstenen gelegd in het straatje naar hun woning. Van dit gezin is ook een Jokos-dossier (nummer 54737) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. Uit het Jokos-dossier is bekend dat er een claim is ingediend voor vergoeding van waardevolle voorwerpen ingeleverd bij de roofbank Lippmann-Rosenthal & Co (L-claim, nummer 3). Kinderen: V.16 t/m V.19.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
61
Advertenties van dankbetuigingen in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 11 augustus 1931 en 13 september 1932. Het gezin Cohen Benjamin Mozes Cohen was getrouwd met Naatje Korper. Het echtpaar kreeg een tweeling, Koosje en Vroukje, en de dochters Mina en Diena. Het gezin woonde in Drouwen in het huis tegenover garage Vos. Het huis stond bekend als het ‘Jeud’n hoes’. Het gezin Cohen was arm. Van dorpsgenoten kreeg Naatje af en toe afdankertjes voor de kinderen. Ze ging dan met de kinderen bij de gever langs om de nieuwe aanwinst te tonen. ‘Aol Ben’, zoals Benjamin Cohen genoemd werd, was lichamelijk zwak. In het najaar verdiende hij wat met aardappels krabben. Zijn vrouw liep met negotie langs de huizen. Tegen Pasen bracht ze matses rond. In ruil daarvoor kreeg ze eieren.80 In 1931 en 1932 werden er in Drouwen, Bronneger en Borger collectes gehouden, die moesten bijdragen in de kosten voor de kinderen Cohen. De familie dankte de inwoners daarvoor in een advertentie. Koosje en Vroukje Cohen De tweelingdochters Vroukje Cohen (Borger, 30-03-1920, 07.00 uur - Auschwitz, 30-09-1942) en Koosje Cohen (Borger, 30-03-1920, 09.30 uur - Auschwitz, 19-10-1942) bevonden zich tussen 5 november 1929 tot 26 maart 1941 in het tehuis Beth Azarja in Hilversum. Dit tehuis, eigendom van de S.A.
Rudelsheimstichting, aan de Verdilaan 10 in Hilversum, was bedoeld voor opvang en lager onderwijs voor zwakzinnige Joodse kinderen. Enkele dagen voor hun 21ste levensjaar moesten zij dit tehuis verlaten en keerden zij terug naar Borger.81 80 81
T. Baas, ‘De voormalige joodse gemeenschap in de gemeente Borger’, in: De Zwerfsteen, jrg 1 (1987) nr 3, 33. Roelink, Marycke en Marjoke Rietveld-van Wingerden, Joods buitengewoon onderwijs. De S.A. Rudelsheimstichting 1919-1943’, in Hilversums Historisch Tijdschrift, 2010/03, blz. 101-118.
62
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Op 26 maart 1941 werden zij in de burgerlijke stand van Borger ingeschreven. Koosje bleef in Drouwen wonen en werd in oktober 1942 samen met haar ouders naar Durchgangslager Westerbork getransporteerd. Vroukje vertrok op 13 mei 1941 naar Amsterdam, waar zij op het adres Weesperstraat 85-I kwam te wonen. Volgens haar persoonskaart in Amsterdam was zij ‘dienstbode’. De hoofdbewoner was Maurits Schellevis (Amsterdam, 21 juli 1915 - Amstelveen, 4 januari 2004) gehuwd met Rebecca Schellevis-Canes. Op 9 juli 1941 verhuisde zij naar het adres Lepelstraat 26hs (bewoners nog onbekend). Vanaf 8 december 1941 woonde zij op het adres Nieuwe Prinsengracht 58-II bij haar oom Aäron Bronkhorst. Aäron Bronkhorst (Amsterdam, 18 augustus 1875 - Sobibor, 9 april 1943, zoon van Hartog Bronkhorst en Margaretha Blitz), groenteventer van beroep. Hij was op 20 april 1898 met Eva Bleekveld (Amsterdam, 29-05-1875 - Sobibor, 26-03-1943, dochter van Moses Bleekveld en Maria Grushaber) gehuwd. Na de scheiding van Eva hertrouwde hij 22 augustus 1906 met Dina Korper (Amsterdam, 23 december 1882 - Sobibor, 9 april 1943, dochter van Jacob Korper en Coosje Monas). De huwelijken van Bronkhorst waren kinderloos.
IV.5- Mietje Cohen (Ees, 09-09-1876 - Auschwitz, 17-09-1942) huwde op 10-06-1908 met de niet-jood Franciscus (Charles) Mari Filbri (Amsterdam, 05-05-1863 - Amsterdam, 15-07-1941), zoon van Franciscus Johannes Filbri en Maria Elizabet Schouw Het gezin woonde in 1941 op het adres Albert Cuypstraat 36 II, Amsterdam. Van deze persoon is ook een Jokos-dossier (nummer 50375) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. Kind: V.20. IV.6- Heiman Cohen (Ees, 01-07-1878 - Borger, 24-11-1888). IV.7- Naamloos Cohen (Ees, 23-03-1881 - Ees, 23-03-1881). IV.8- Naamloos Cohen (Ees, 26-09-1883 - Ees, 26-09-1883). Generatie V De kinderen van David Cohen (1868 - 1943) (VI.1) en Grietje Monas (1865 - 1943): V.1- Frederika Cohen (Amsterdam, 03-12-1893 - Amsterdam, 1977), op 28-11-1918 te Amsterdam gehuwd met Andreas Leonardus Frederikus Leverington (Amsterdam-02-1894 - Amsterdam, 26-06-1951), zoon van Andreas Leonardus Frederikus Leverington en Margaretha Catharina Wilhelmina Straub. Het gezin woonde vanaf 1934 in de 1e Helmersstraat 95 hs, na het overlijden van haar man verhuisde Frederika Cohen naar 1e Helmersstraat 94 hs. Kinderen: VI.1 t/m VI.2.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
63
V.2- Dina Cohen (Amsterdam, 04-06-1896 - Sobibor, 21-05-1943), lingerienaaister van beroep, op 05-12-1917 gehuwd met Salomon Heilbron (Amsterdam, 11-081894 - Auschwitz, 11-12-1943), zoon van Emanuel Heilbron en Fijtje Fierlier. Zijn beroep was diamanthersteller/diamantbewerker. Getuigen bij het huwelijk van Salomon Heilbron en Dina Cohen waren: Benjamin Cohen, broer van de bruid, koopman, oud 43 jaar en Frederik Hendrik Muller, voerman, oud 47 jaar. Alhoewel in de huwelijksakte staat, dat Benjamin Cohen een broer van de bruid is, is hij in werkelijkheid een broer van haar vader, David Cohen. Het gezin woonde in februari 1941 in de Eerste Atjehstraat 46 I, Amsterdam. Van dit gezin of van een van de andere gezinsleden zijn ook Jokos-dossiers (nummers 8576, 8578 ) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. Kind: VI.3. V.3- Mozes Cohen (Amsterdam, 29-11-1897 - Rotterdam, 23-08-1937) huwde op 23-01-1924 te Amsterdam met Catharina Isaac (Amsterdam, 24-11-1902 - Auschwitz, 26-07-1942), dochter van Gonpats Isaac en Leentje Koord. Het gezin woonde in februari 1941 in de Louis Bothastraat 13 II te Amsterdam. Kinderen: VI.4 t/m VI.5. V.4- Josephine Cohen (Amsterdam, 15-11-1899 - Amsterdam, 21-03-1942) huwde op 21-06-1928 te Amsterdam met: Emanuel Meents (Amsterdam, 06-03-1904 - Sobibor, 21-05-1943), zoon van Gerrit Meents en Lea Fles. Beroepen: expeditieknecht en chauffeur.
Het gezin woonde in februari 1941 in de Vrolikstraat 309 huis, Amsterdam. Op 21 maart 1942 woonde het gezin in de Commelinstraat 20-1. Van dit gezin is ook een Jokos-dossier (nummer 32756) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. Kinderen: VI.6 t/m VI.7. V.5- Martha Cohen (Amsterdam, 20-04-1901 - Auschwitz, 30-09-1942) huwde in april 1942 met Lion Goudsmit (Amsterdam, 04-03-1904 - Midden-Europa, 31-10-1942), zoon van Ezra Goudsmid en Roosje Nijkerk. Beroep: electrotechnisch installateur. Zij woonden in februari 1941 op het adres Commelinstraat 20-I, Amsterdam. Van dit huishouden is ook een Jokos-dossier (nummer 30836) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. V.6- Jacoba Cohen (Amsterdam, 22-02-1903 - Amsterdam, 16-08-1942) huwde op 12-09-1929 te Amsterdam met Levie Kloots (Amsterdam, ca. 1901), zoon van Joseph Kloots en Marianne Piller. Hij was venter van beroep. Levie Kloots en zijn twee kinderen overleefden de oorlog door onder te duiken. In februari 1941 woonden zij op het adres Jozef Israëlskade 94-huis. Weduwnaar Levie Kloots trouwde op 02-07-1947 te Amsterdam met Judith Stad. Kinderen: VI.8 t/m VI.9.
64
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
V.7- Herman Cohen (Amsterdam, 06-10-1906 - Amsterdam, 03-02-1965). Beroep: koopman in stoffen. Hij is op 15-04-1936 te Amsterdam met Maria Eekhof (Amsterdam, 29-07-1914) gehuwd. Het echtpaar is in 1949 gescheiden. Herman is niet hertrouwd. Herman woonde van 1939 tot 1950 op het adres Ruyschstraat 79 (?) II. Kind: VI.10. V.8- Joseph Louis Cohen (Amsterdam, 31-07-1910 - Amsterdam, 18-12-1987). Hij was eerst magazijnbediende en later koopman in textiel. Joseph was niet getrouwd. Hij woonde voor de oorlog in de Commelinstraat 20 I bij zijn ouders. Hij overleefde de oorlog. Na de oorlog bleef hij in Amsterdam wonen. Hij woonde lange tijd op de adressen Stadionkade 77-III en Michelangelostraat 65 I. Kinderen (generatie V) van Marchien Cohen (1871-1960) (IV.2) en Isaac Serlui (1872-1944): V.9- Frederika Serlui (Amsterdam, 24-10-1893 - Auschwitz, 10-09-1942).82 Zij was op 10-02-1914 te Berchem gehuwd met Hartog Velleman (Rotterdam, 10-07-1888 - Auschwitz, 10-09-1942), zoon van Isaac Velleman en Saartje Rubens. Zij vertrok op 23 augustus 1919 naar Antwerpen. Het echtpaar vestigde zich op 7 januari 1937 in Deurne bij Antwerpen. Kinderen: VI.11 tm VI.16. V.10- Levie Serlui (Amsterdam, 29-05-1896 - Bussum, 1974). Hij is op 06-05-1920 te Amsterdam gehuwd met Saartje Rubens (Doetinchem, 19-01-1895 - Bussum, 1974). Kinderen: VI.17 t/m VI.18.
Op 15 oktober 1942 kwam om 16.10 uur bij wachtmeester Goudswaard van de gemeentepolitie in Assen vanuit ‘Lager Westerbork’ het volgende bericht binnen: Gisteren ontvlucht uit het Lager Westerbork de jood Levie Serlui geboren 29 mei 1896 te Amsterdam. Signalement kaalhoofdig, jodentype. Opsporing en terugbrenging wordt verzocht. 83 Uit de kaart uit de cartotheek van de Joodsche Raad blijkt dat Levie Serlui op 2 augustus 1942 in Durchgangslager Westerbork was ingeschreven en dat hij op 9 oktober 1942 op transport zou worden geplaatst. Voorafgaande aan dit transport is hij kennelijk gevlucht, een paar dagen eerder dan het politiebericht doet vermoeden. 82 83
Memoriaal van de deportatie der Joden uit België. Ridderbos, J., Kroniek van de Jodenvervolging in Assen, blz. 80. https://meitotmei.nl/233-ontsnappingen-uit-westerbork/
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
65
V.11- Mozes Serlui (ook bekend als Maurice Serlui) (Amsterdam, 04-05-1900 Hove, Brighton and Hove, 1980). 1e relatie met Johanna Monnoyeur. 1e huwelijk met Rebecca Prijs. 2e huwelijk met Phoebe Conway. V.12- Jansje Serlui (Amsterdam, 09-05-1903 - Gent, 16-08-1974, begraven te Putten), relatie met Moritz Kuliasko (Keulen, 07-10-1907 - Auschwitz, 1944). Moritz en Jansje Kuliasko hadden een winkel op de Herentalsebaan in Deurne bij Antwerpen. Het joodse gezin dook onder. Moritz werd in mei 1944 opgepakt en naar Auschwitz gedeporteerd. Freddy en zijn moeder bleven ondergedoken en keerden na de oorlog terug in Deurne. Kind: VI.19. Kinderen (generatie V) van Minkje Cohen (1873-1942) en Benjamin Salomon van Gelder (1878-1940): V.13- Vogeltje van Gelder (Assen, ca. 1913 - Assen, 06-05-1916). V.14- Froukje van Gelder (Assen, 13-04-1914 - Sobibor, 04-06-1943). Beroep: confectienaaister. Zij huwde op 18-10-1939 te Amsterdam met Mozes Bruinvels (Amsterdam, 29-04-1918 - Dorohucza (Polen), 30-11-1943), zoon van Jacob Bruinvels en Dina Sluijzer. Beroep: kleermaker. Van dit gezin is ook een Jokos-dossier (nummer 10678) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. Kinderen: VI.20 en VI.21.
Op de kaart van Mozes Bruinvels (links) uit de cartotheek van de Joodsche Raad blijkt dat hij als kleermaker voor de Duitse Wehrmacht als ‘tewerkgestelde’ heeft gewerkt. Hierdoor werd hij ‘pas’ op 20 april 1943 op transport geplaatst. Uit zijn kaart blijkt dat hij op 23 maart 1943 in barak 66 zat. Froukje Bruinvels-van Gelder werkte ook als kleermaakster voor de Wehrmacht. Zij was op 29 mei 1943 in barak 64 opgesloten. Het echtpaar leefde sinds 20 april 1943 gescheiden van elkaar; in Westerbork hebben zij elkaar ook niet kunnen ontmoeten.
66
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Beschrijving van Froukje van Gelder uit archief OPK (Collectie Micha Bruinvels) Trouwfoto van Micha Bruinvels en Froukje van Gelder, gemaakt op 18 oktober 1939 (Collectie Micha Bruinvels)
Op transport Mozes Bruinvels en Froukje van Gelder waren volgens hun kaart uit de cartotheek van de Joodsche Raad ‘gesperrt’, omdat hij als kleermaker en zij als naaister in Amsterdam in de confectie-industrie werkzaam waren voor de Duitse Wehrmacht. Mozes werd op 23 maart 1943 op transport naar Durchgangslager Westerbork geplaatst en op 20 april 1943 naar Sobibor, waarna hij op transport naar het werkkamp Dorochucza werd gezet, waar hij op 30 november 1943 aan ontberingen overleed. Froukje Bruinvels-van Gelder werd op 29 mei 1943 met haar zoon Benjamin op transport naar Durchgangslager Westerbork geplaatst. Twee dagen later, 1 juni 1943, werd zij op transport naar Sobibor gezet, waar zij op 4 juni 1943 samen met haar zoon Benjamin werd vermoord. Kamp Dorohucza Kamp Dorohucza was gelegen Oost-Polen, even ten oosten van het dorp Dorohucza. Het was een werkkamp van de nazi’s. De SS bouwde dit werkkamp in het kader van Aktion Reinhard, de codenaam voor het vermoorden van ongeveer 1,5 tot 2 miljoen Poolse joden. Het kamp lag ten zuidwesten van kamp Sobibor en ten noordwesten van kamp Trawniki. In Sobibór werden veelal de arbeiders voor Dorohucza geselecteerd. Jules Schelvis was een van hen. Het kamp ressorteerde aanvankelijk onder het kamp Trawniki. Vanaf september 1943 was het een nevenkamp van kamp Majdanek. Het kamp bestond van 13 maart tot 3 november 1943.
De arbeiders moesten turf steken in de omgeving van het kamp. Het was de bedoeling dat de veelal joodse arbeiders zich letterlijk dood zouden werken.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
67
Links: Station Dorohucza Rechts: Oorlogsmonument nabij voormalig kamp Dorohucza (op de kruising van weg 12 met de 838). Aan weg 12 van Lublin naar Chełm bij de kruising met de 838 naar Trawniki is de infrastructuur van het kamp nog te herkennen. Verder zijn er geen resten. Aan de overkant van weg 12 staat een oorlogsmonument dat geen relatie heeft met het voormalige kamp. De levensomstandigheden in kamp Dorohucza waren erbarmelijk. De gemiddelde levensverwachting was dan ook slechts enkele weken. Tweemaal daags kregen de gevangenen een zwarte vloeistof die koffie werd genoemd. Drinkwater kregen zij niet. Verder was er dunne soep van zuurkool en transparant hondenvlees. Men kon zich wassen in de beek. Waarschijnlijk hebben 700 Nederlandse joden in kamp Dorohucza moeten verblijven. Daarnaast verbleven er Poolse joden uit de getto van Warschau. Mogelijk ook 700. Daar er weinig werd geregistreerd zijn juiste getallen moeilijk te reproduceren. Aktion Erntefest maakte een einde aan het bestaan van kamp en inwoners. Slechts zestien Nederlandse joden, onder wie drie mannen, hebben het kamp overleefd.84 V.15- N.N. (Assen, 22-10-1915 - Assen, 22-10-1915). Kinderen (generatie V) van Benjamin Mozes Cohen (1874-1942) (IV.4) en Naatje Korper (1886-1942): V.16- Vroukje Cohen (Borger, 30-03-1920, 07.00 uur - Auschwitz, 30-09-1942) (zie kader).
V.17- Koosje Cohen (Borger, 30-03-1920, 09.30 uur - Auschwitz, 19-10-1942). V.18- Mina Cohen (Borger, 27-09-1921 - Auschwitz, 26-07-1942). Op 3 mei 1939 is zij te Hilversum gehuwd met Meijer Bloemendaal (Utrecht, 09-05-1914 - Slot Hartheim bij Linz, 01-09-1941), zoon van koopman Abraham Bloemendaal (Utrecht, 23-11-1891 - Sobibor, 21-05-1943) en Rachel Bloemendaal-van der Goen (Amsterdam, 16-08-1892 - Auschwitz, 28-09-1942). 84
Jules Schelvis: Binnen de poorten. Een Verslag van twee jaar Duitse Vernietigings- en Concentratiekampen. 8e druk. De Bataafsche Leeuw, Amsterdam 2007, ISBN 978-90-6707-626-5. https://nl.wikipedia.org/wiki/Kamp_Dorohucza.
68
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Het gezin Bloemendaal-Cohen woonde in de Rapenburgerstraat 46 I, Amsterdam. Kinderen: VI.22 t/m VI.23. V.19- Diena Cohen (Borger, 23-11-1925 - Auschwitz 19-10-1942). Meijer Bloemendaal Meijer Bloemendaal (Utrecht, 09-05-1914 - Hartheim 11-08-1941)85 woonde op het adres Rapenburgerstraat 44-Ia. Meijer Bloemendaal was het derde kind in het gezin van Abraham Bloemendaal en Rachel van der Goen. Hij had twee broertjes en drie zusjes. Meijer is geboren en getogen in Utrecht, waar zijn vader handelde in ijzerwaren. In 1936 woonde Meijer bijna een jaar lang in Groningen en van december 1936 tot juni 1939 woonde hij in Hilversum. In die stad trouwde hij op 3 mei 1939 met Mina Cohen, dochter uit een zeer arm gezin met vier kinderen uit Borger. Mina was toen ze in het huwelijk trad pas zeventien jaar en vier maanden in verwachting van haar eerste kind. Eind juni 1939 kwam het jonge stel naar Amsterdam, waar het een woning vond in Amsterdam-Oost. Op 17 september 1939 werd dochtertje Rachel geboren, vernoemd naar de moeder van Meijer. Dertien maanden later, in oktober 1940, kwam zoontje Benjamin ter wereld.
Uit de persoonskaart van Meijer Bloemendaal blijkt dat hij voor 1923 met zijn ouders nog in Duitsland heeft gewoond. Vanaf 1936 woonde hij achtereenvolgens in Groningen en Hilversum. Na zijn huwelijk woonde het gezin Bloemendaal in de Oosterparkwijk in Amsterdam en vanaf 9 april 1940 in de jodenwijk van Amsterdam aan het Waterlooplein en in de Rapenburgerstraat. 85
Uit recent onderzoek is gebleken dat meer dan 100 mannen in Slot Hartheim bij Linz zijn vergast, terwijl als officiële plaats van overlijden Mauthausen werd vastgelegd.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
69
Twee kaarten uit het archief van de Dienst Bouw- en Woningtoezicht van de jodenbuurt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De schaal is 1:1000. De twee kaarten zijn aan elkaar vastgeplakt. Bron: https://geschiedenislokaalamsterdam.nl/bronnen/afgezette-jodenbuurt Deze foto toont de toegang tot de Nieuwe Kerkstraat. Op het eerste gezicht een foto van een mooie zomerse dag, maar dan valt het grote bord met de tekst ‘Judenstrasse/Joodschestraat’ op. Op het rode houtwerk van het koffiehuis hangt een richtingwijzer ‘Naar de schuilplaats’ en op de stoep staat een verbodsbord dat meldt: ‘Für Wehrmacht verboten’. (Foto: Frits Rotgans) Het gezin woonde inmiddels in de Rapenburgerstraat, in een oud huis dat al in 1931 onbewoonbaar was verklaard. Meijer werkte als koopman, waarschijnlijk handelde hij in manufacturen. Het feit dat het jonge gezin om de paar maanden naar een andere woning verhuisde, doet vermoeden dat Meijers inkomsten te wensen overlieten. Mina zorgde voor de kinderen. Meijer belandde tweemaal in de gevangenis vanwege kleine vergrijpen, onder andere diefstal. Op dinsdagavond 11 februari 1941 waren er voor de vijfde opeenvolgende dag vechtpartijen in de joodse buurt van Amsterdam tussen WA’ers en joodse inwoners van de wijk.
Tijdens de vechtpartij op deze avond ging het hard tegen hard, waarbij met zelfgemaakte wapens van ijzer werd gevochten, terwijl er ook met messen werd gestoken. Die avond werd de WA-wachtmeester Hendrik Koot zwaargewond naar een ziekenhuis gebracht, waar hij op 14 februari 1941 aan zijn verwondingen aan het hoofd overleed. Dezelfde avond werden ver-
70
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
schillende joodse mannen opgepakt, onder wie Meijer Bloemendaal. Volgens de registratiekaart uit het archief van Arolsen zou Bloemendaal zijn opgepakt door mannen van het Reichssicherheitshauptamt (RSHA).86 Niet bekend is waar Bloemendaal en de andere opgepakte mannen gevangen werden gehouden. Zeer waarschijnlijk is hij in de dagen na de razzia’s toegevoegd aan de grote groep gevangenen in kamp Schoorl die op 22 en 23 februari 1941 tijdens razzia’s in de joodse buurt waren opgepakt. Diezelfde week, op 27 februari, werd Bloemendaal met ongeveer 388 andere joodse mannen naar Buchenwald gedeporteerd. Op 22 mei 1941 werd de groep doorgestuurd naar Mauthausen. Meijer werd op 11 augustus 1941 in Slot Hartheim ‘bij Linz (Oostenrijk) om het leven gebracht. Als ‘officiële’ overlijdensdatum kreeg hij 1 september 1941 toegekend.87 Slechts twee van de 389 mannen hebben het overleefd. Uit recent onderzoek is gebleken dat meer dan 100 mannen in Slot Hartheim bij Linz zijn vergast, terwijl als officiële plaats van overlijden Mauthausen werd vastgelegd. Onder hen bevond zich Meijer Bloemendaal. Het Stadsarchief Amsterdam opende in februari 2021 de tentoonstelling ‘De razzia’s van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam’. Het lot van 389 Joodse mannen.
Tegelijkertijd verscheen het boek De razzia’s van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam van Wally de Lang die onderzoek deed naar het leven en het lot van alle afzonderlijke slachtoffers. Uit het onderzoek van De Lang bleek
Uit een registratie-kaart uit het archief van Arolsen blijkt dat Bloemendaal op 28 februari 1941 in concentratiekamp Buchenwald werd opgesloten en dat hij op 22 mei 1941 op transport naar Mauthausen werd geplaatst. 86
87
Het Reichssicherheitshauptamt of RSHA, was de overkoepelende veiligheidsdienst van het Derde Rijk, opgericht door Heinrich Himmler op 27 september 1939[1]. De organisatie bestond uit een samensmelting van de Sicherheitsdienst, de Gestapo en de Kriminalpolizei. Het doel van de organisatie was alle ‘vijanden van het Rijk’ te bestrijden, binnen of buiten de grenzen van Duitsland. Binnen deze categorie vielen onder andere communisten, vrijmetselaars, Joden, zigeuners en andere ‘ongewenste rassen’. Lang, Wally de, De razzia’s van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam Het lot van 389 Joodse mannen, Amsterdam 2001, blz. 98-101. https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/themasites/razzia/meijer-bloemendaal/
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
71
Toegangspoort Mauthausen boven op de ‘Totenberg’. Schloss Hartheim, Alkoven, Oostenrijk. (Foto’s: Lang, De razzia’s, blz. 209 en 222) dat in ieder geval 108 maar waarschijnlijk 150 mannen, van wie de officiële overlijdensplaats Mauthausen is, in werkelijkheid in Slot Hartheim zijn vergast, onder wie Meijer Bloemendaal. In de kampadministratie van Mauthausen werden lijsten bijgehouden van onnatuurlijke doodsoorzaken. In het Veränderungsbuch, het mutatieboek uit Mauthausen, staan de namen van de mannen die tijdens geheime acties in de gaskamer van Slot Hartheim werden vermoord. Met behulp van deze bron zijn de daadwerkelijke sterfdata gevonden van een groot aantal slachtoffers.88 Mina Bloemendaal-Cohen en Benjamin en Rachel Bloemendaal Op 25 januari 1942 overleed in Amsterdam Benjamin, het jongste kind van Meijer Bloemendaal en Mina Cohen. Mina werd op 24 juli 1942 op transport gesteld naar Auschwitz, waar zij op 26 juli 1942 werd vermoord. Haar dochtertje Rachel, drie jaar oud, werd op 16 (of 19) oktober samen met haar grootouders uit Drouwen, waar zij verbleef, op transport gesteld en drie dagen later in Auschwitz vermoord. Na de dood van haar man kreeg Mina Cohen een relatie met Philip de Groot. Zij meldde zich met hem bij de Duitse autoriteiten. Zij hadden het voornemen om in Durchgangslager Westerbork te trouwen om de kans op deportatie te verkleinen.
Lijstenmaker Philip de Groot (Amsterdam, 03-02-1917 - Auschwitz, 30-09-1942), zoon van lompenventer Isaac de Groot (Amsterdam, 24-12-1891 - Sobibor, 0705-1943) en Annaatje Wurms (Amsterdam, 11-10-1894 - Amsterdam, 12-12-1920) woonde in februari 1941 op het adres Rapenburgerstraat 58 I te Amsterdam. Mina Bloemendaal-Cohen woonde in dezelfde straat op huisnummer 46 I. Philip de Groot had een levensverzekering die mogelijk nog uitkeerbaar is. Ook Mina’s ouders en haar drie zusjes, de ouders van Meijer en zijn twee broers en drie zussen kwamen in vernietigingskampen van de nazi’s om het leven. 88
Op de website van het Stadsarchief Amsterdam staan de biografieën en de daadwerkelijke sterfdata van alle slachtoffers van de februari-razzia’s: https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/ themasites/razzia/
72
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Kind van Mietje Cohen (IV.5) en Franciscus (Charles) Mari Filbri V.20- Mozes David Filbri (Amsterdam, 07-03-1907 - Amsterdam, 25-08-1917). Generatie VI Kinderen (Generatie VI) van Frederika Cohen (1893-1977) (V.1) en Andreas Leonardus Frederikus Leverington (1894-1951): VI.1- N.N. (Amsterdam, 1930). VI.2- N.N. (Amsterdam, 1933). Kind (Generatie VI) van Dina Cohen (1896 - 1943) (V.2) en Salomon Heilbron (1894 - 1943): VI.3- Emanuel Heilbron (Amsterdam, 23-06-1918 - Sobibor, 09-07-1943), te Amsterdam gehuwd met Josephine Koen (Amsterdam, 26-09-1920 - Sobibor, 09-07-1943). Josephine Koen werkte aanvankelijk als kantoorbediende; werkte daarna als leerling-verpleegkundige in Het Apeldoornsche Bosch, waar zij op 1 september 1941 in dienst was getreden.89 Kinderen (Generatie VI) van Mozes Cohen (1897-1937) (V.3) en Catharina Isaac ( 1902-1942): VI.4- David Cohen (Amsterdam, 10/19-01-1925 - Auschwitz, 30-09-1942) VI.5- Leentje Cohen (Amsterdam, 02-10-1930 - Auschwitz, 26-07-1942)
Links: Groepsfoto personeel Het Apeldoornsche Bosch, 1942. Op deze foto staan onder meer: Jeannette Fanny Zeckendorf (achterste rij, uiterst rechts), Ruth Pestachowsky (voorste rij, links, met bril) en Josephine Heilbron-Koen (voorste rij, uiterst rechts). Mogelijk staat ook Veronica Davids-Delaville op deze foto. (Collectie CODA Apeldoorn, archief 376 Marianne van Creveld, inventarisnummer 5) Rechts: Kaart van Josephine Heilbron-Koen uit de cartotheek van de Joodsche Raad
89
Gemeentearchief Apeldoorn, personeelslijst van het Apeldoornsche Bosch.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
73
Kinderen (Generatie VI) van Josephine Cohen (1899-1942) (V.4) en Emanuel Meents (1904-1943): VI.6- Greta Meents (Amsterdam, 11-04-1938 - Sobibor, 21-05-1943). VI.7- Gerrit Meents (Amsterdam, 23-12-1929 - Sobibor, 21-05-1943). Kinderen (generatie VI) van Jacoba Cohen (1903-1942) (V.6) en Levie Kloots (1901-?): VI.8- Elly Kloots VI.9- Greetje Kloots Kind (generatie VI) van Herman Cohen (1906-1965) (V.7) en Maria Eekhof (1914): VI.10- N.N. (1941). Kinderen (generatie VI) van Frederika Serlui (V.9) (1893-1942) en Hartog Velleman (1888-1942): VI.11- Sarah Velleman (Antwerpen, 26-07-1914 - Auschwitz, 05-02-1943), gehuwd met Willem Wolff (Rotterdam, 02-07-1910 - Auschwitz, 30-04-1943), zoon van Abraham Wolff (1878-1938) en Anna Wolff-Barendse (1880-1942). Beroep: transportarbeider. In april 1942 woonde het gezin op het adres Van Bassenstraat 70, Den Haag. Van dit gezin is ook een Jokos-dossier (nummer 34825) aanwezig op het Gemeentearchief van Amsterdam. Kinderen: VII.1 t/m VII.3. VI.12- Martha Velleman (Amsterdam, 24-07-1916 - Auschwitz, 29-08-1942). VI.13- Roza Velleman (Amsterdam, 01-11-1918 - Auschwitz, 29-08-1942). VI.14- Isaac Velleman (Antwerpen, 23-04-1920 - Auschwitz, 26-10-1942). VI.15- Alexander Velleman (Antwerpen, 11 januari 1923). Hij heeft de oorlog overleefd. VI.16- Louis Velleman (Antwerpen, 13-12-1928 - Auschwitz, 10-09-1942).
Foto’s vanaf links: Frederika Serlui ( 1893-1942) (V.9), Hartog Velleman (1888-1942) (V.9) en Sarah Velleman (1914-1943) (VI.11). (Foto’s: Joods Monument)
74
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Kinderen (generatie VI) van Levie Serlui (1896-1974) (V.10) en Saartje Rubens (18951974): VI.17- Marchien Serlui (Amsterdam, 25-10-1923 - Amsterdam, 25-10-1923). VI.18- Rudolph Serlui (Amsterdam, 24-05-1925 - Den Haag 1978), relatie met Thea Serlui. Kind (generatie VI) van Jansje Serlui (1903-1974) (V.12) en Moritz Kuliasko (1907-1944): VI.19- Freddy (ca. 1930) Kinderen (generatie VI) van Froukje van Gelder (1914 - 1943) (V.14) en Mozes Bruinvels (1918 - 1943): VI.20- Benjamin Bruinvels (Amsterdam, 21 oktober 1941 - Sobibor, 4 juni 1943). Het gezin woonde in februari 1941 op het adres Eerste Oosterparkstraat 165 I in Amsterdam. VI.21- Jacob Bruinvels (Amsterdam, 07-12-1942 - ?, 09-8-1988). Hij heeft de oorlog door onderduik overleefd. Zijn schuilnaam op het onderduikadres was Hansje de Wit.90 Kinderen (Generatie VI) Mina Cohen (1921-1942) (V.18) en Meijer Bloemendaal (19141941): VI.22- Rachel Bloemendaal (Amsterdam, 17-09-1939 - Auschwitz, 19-10-1942). VI.23- Benjamin Mozes Bloemendaal (Amsterdam, 20-10-1940 - Amsterdam, 25-01-1942). Generatie VII Kinderen (generatie VII) van Sarah Velleman (1914-1943) (VI.11) en Willem Wolff (1910-1943): VII.1- Anna Wolff (Rotterdam, 30-01-1936 - Auschwitz, 05-02-1943). VII.2- Frederika Wolff (Rotterdam, 13-07-1937 - Auschwitz, 05-02-1943). VII.3- Leentje Wolff (Rotterdam, 24-11-1938 - Auschwitz, 05-02-1943).
90
https://michabruinvels.nl/portfolio-item/stichting-hansje-de-wit/
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
75
11. Beknopte genealogie per generatie ck: concentratiekamp nd: natuurlijke dood Generatie I I.1- Jakob Salomons Naiwitter (Neuwied, 10-01-1768 - Drouwenerveen, 28-02-1826) en Vrouke Mozes van der Veen (Gasselternijveen, ca. 1777 - Maartenshoek (Hoogezand), 06-11-1855. Kinderen: zie II.1 t/m II.8. Generatie II De kinderen van Jakob Salomons Naiwitter (1768-1826) (I.1) en Vrouke Mozes van der Veen: II.1 Schoontje Jacobs Neuwitter (Borger, 01-01-1799 - Schut (Hoogeveen), 28-01-1891) en Machiel Meijer van der Horst (Hoogeveen, 04-05-1790 - Hoogeveen 24-12-1846). Kinderen: III.1 t/m III.6. II.2- Benjamin Jacob Neuwitter (Winschoten, 20-12-1801 - Drouwen, 13-10-1893) en Martje Heiman de Groot (Wildervank, 18-02-1804 - Drouwen, 09-05-1872). Kinderen: III.7 t/m III.12. II.3- Simon Jacobs Neuwitter (Briel (Pruisen), 17-05-1807 - Eenrum, 30-01-1883) en Goldje Zekkel (Ommen, 25-07-1825 - Veendam, 26-04-1913). Kinderen: III.13 t/m III.15. II.4- Roosje Jacobs Neuwitter (Drouwenerveen, 01-01-1809 - Kalkwijk (Hoogezand), 04-12-1845 en (1) met David Levie Simons (Groningen, 25-11-1811 - Kalkwijk (Hoogezand), 08-04-1898). Zie III.16 t/m III.17. II.5- Harmtjen (?) Neuwitter (1811) II.6- Aaij Neuwitter (Drouwenerveen, 29-03-1813 - Kalkwijk (Hoogezand), 08-11-1854), gehuwd met weduwnaar (2) met David Levie Simons (Groningen, 25-11-1811 - Kalkwijk (Hoogezand), 08-04-1898). Kind: III.18. II.7.
Mozes Jacobs Neuwitter (Borger, ca. 1816 - Drouwen, 05-01-1867), gehuwd met Hendel Bollegraaf (Hoogezand, 05-11-1835 - Drouwen, 16-10-1894). Kind: zie III.19. II.8. Izaak Neuwitter (Naiwitter) (Borger, 16-04-1819 - Veendam, 14-12-1880), gehuwd met Grietje Heimans de Groot (Veendam, 26-03-1816 - Groningen, 18-01-1894). Kinderen: zie III.20 t/m III.25.
76
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Generatie III: Kinderen van Schoontje Jacobs Neuwitter (1799-1891) (II.1) en Machiel Meijer van der Horst (1790-1846): III.1- Jacob van der Horst (Het Schut (Hoogeveen), 03-12-1828 - Het Schut (Hoogeveen), 16-02-1830). III.2- Rachel van der Horst (Het Schut (Hoogeveen), 29-04-1830 - Hoogeveen, 09-08-1917). Zij was op 14 november 1857 te Hoogeveen gehuwd met borstelmaker Hartog Akker (Groningen, 22-08-1834), zoon van ‘kashouder’ Levie Izak Akker en Grietje Hartog Oostra uit Groningen. III.3- Vrouwgje van der Horst, Sloot (Hoogeveen), 21-04-1832 - ?), op 10-02-1866 te Hoogeveen gehuwd (1) met koopman Victor Zilverberg, (Hoogeveen, 30-05-1824 - ?), zoon van Izak Jacobs Zilverberg en Mietje Hartogs Goudstein. Gehuwd (2) op 24-01-1874 te Hoogeveen met ‘vleeschslager’ Meijer Mozes Lhemann, (Lathen (Duitsland), ca. 1820), zoon van Mozes Abraham Lhemann en Betje Joseph van Geldern, weduwnaar van Betje van Essen. Hij was slager in Avereest. III.4- Judik van der Horst, (Hoogeveen, 13-07-1834 - Schutstreek, 03-03-1904), op 12-04-1879 te Hoogeveen gehuwd met koopman Salomon de Hes (Hoogeveen, 29-05-1824 - Schut (Hoogeveen), 04-03-1894) zoon van Mozes de Hes en Rebekka Salomons Stern. III.5- Saartje van der Horst, (Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 24-07-1837 - Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 26-02-1839).
III.6- Grietje van der Horst, (Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 24-07-1837 - Groote Kerksteeg (Hoogeveen), 11-08-1842). Kinderen (generatie III) van Benjamin Jacob Neuwitter (1801-1893) (II.2) en Martje Heiman de Groot (1804-1872): III.7- Jakob Naiwitter (Drouwen, 04-05-1836 - Drouwen, 06-11-1904). Koopman van beroep. Ongehuwd. III.8- Karolina Neuwitter (Drouwen, 01-03-1838 - Drouwen, 25-06-1849). III.9- Frouke Naiwitter (Drouwen, 23-06-1839 - Drouwen, 21-03-1840). III.10- Herman Naiwitter (Drouwen, 13-08-1840 - Borger, 21-04-1869. Koopman van beroep. Ongehuwd. III.11- Froukje Naiwitter (Drouwen, 11-10-1841 - Borger, 27-11-1925), gehuwd met Mozes David Cohen (Gorredijk (gemeente Opsterland), 30-08-1841 - Drouwen, 23-11-1913). Kinderen: zie IV.1 t/m IV.4. III.12- Gonda (Gonna) Naiwitter (Drouwen, 06-07-1843 - Drouwen, 26-06-1908). Kinderen (generatie III) van Simon Jacobs Neuwitter (Naiwitter) (1807-1883) (III.3) en Goldje Zekkel (1825-1913): III.13- Jacob Simon Neuwitter (Ommen, ca. 1863 - Loeg (Muntendam), 07-11-1895, gehuwd met ventster Aaltje Luttje (Muntendam, ca. 1853). Bij zijn huwelijk werd arbeider als beroep vermeld. Bij zijn overlijden was zijn beroep voddenkoopman.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
77
III.14- Salomon Neuwitter (ca. 1866), gehuwd met Hillechien Damhoff (Sappemeer, ca. 1865). III.15- Mozes Neuwitter (Korte Akkers (Muntendam), 21-11-1868), gehuwd met Antje Driessen (Oude Verlaat (Muntendam), ca. 1876). Hij was voddenkoopman van beroep. Kinderen (generatie III) van Roosje Jacobs Neuwitter (Naiwitter) (1809-1845) (II.4) en David Levie Simons (1811-1898): III.16- Frouke Simons (Kalkwijk (Hoogezand) 30-04-1841 - Naarden, 04-03-1924), gehuwd met godsdienstonderwijzer Marcus Haalman. III.17- Salomon Simons (Hoogezand, 04-07-1843 - Sappemeer, 02-04-1922), gehuwd met Clara Levie. III.18- Schoontje Simons (Kalkwijk (Hoogezand), 29-10-1846 - voor 30-01-1920), gehuwd met Izaak Dalsheim. Kind (generatie III) van Mozes Jacobs Neuwitter (1816-1867) (II.7) en Hendel Bollegraaf (1835-1894): III.19- Frouke Naiwitter (Neuwitter) (Martenshoek (Hoogezand) 09-02-1861) - Drouwen, 07-08-1901). Zie verder bijlage 4, genealogie Nijveen (Simon Jonas Nijveen, III.2.). Kinderen (generatie III) Izaak Neuwitter (Naiwitter) (1819-1880) (II.8) en Grietje Heimans de Groot (1816-1894): III.20- Frouke Neuwitter (Veendam, 09-03-1850 - Groningen, 11-03-1906), gehuwd met Izak Pos. III.21- Heiman Neuwitter (Veendam, 27-04-1852 - Veendam, 04-03-1863). III.22- Gonna Neuwitter (Oosterdiep (Veendam), 27-12-1853 - Groningen, 07-08-1911).
III.23- Eva Neuwitter (Veendam, 09-02-1856 - Amsterdam, 21-07-1943). Zij had een relatie met Barend Abraham de Vries. Zie ook Joods Monument. III.24- Doodgeboren Neuwitter (Veendam, 01-01-1858 - Veendam, 01-01-1858). III.25- Jacob Neuwitter (Veendam, 31-10-1859 - Veendam, 05-08-1861). Generatie III: (24) (* 1836-1861 - † 1840-1925) - † < 21 jaar: 8 - nd: 16. Generatie IV De kinderen van Mozes David Cohen (1841-1913) en Froukje Naiwitter (1841-1925) (III.11): IV.1- David Cohen (Gasselte, 23-12-1868 - Sobibor, 02-07-1943) en Grietje Monas (Purmerend, 24 april 1865 - Sobibor, 02-07-1943). Kinderen: V.1 t/m V.8
78
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
IV.2- Marchien Cohen (Drouwen, 25-07-1871 - Antwerpen, 16-01-1960) en Isaac Serlui (Amsterdam, 03-03-1872 - Buchenwald, 06-12-1944). Kinderen: V.9 t/m V.12. IV.3- Minkje Cohen (Ees, 20-05-1873 - Auschwitz, 17-09-1942) en Benjamin van Gelder (Assen, 27-10-1878 - Amsterdam, 15-02-1940). Kinderen: V.13 t/m V.15. IV.4- Benjamin Mozes Cohen (Ees, 16-08-1874 - Auschwitz, 22-10-1942) en Naatje Korper (Amsterdam, 17-03-1886 - Auschwitz, 19-10-1942). Kinderen: V.16 t/m V. 19. IV.5- Mietje Cohen (Ees, 09-09-1876 - Auschwitz, 17-09-1942) en de niet-jood Franciscus (Charles) Mari Filbri (Amsterdam, 05-05-1863 - Amsterdam, 15-07-1941). Kind: V.20. IV.6- Heiman Cohen (Ees, 01-07-1878 - Borger, 24-11-1888). IV.7- Naamloos Cohen (Ees, 23-03-1881 - Ees, 23-03-1881). IV.8- Naamloos Cohen (Ees, 26-09-1883 - Ees, 26-09-1883). Generatie IV: (8) (* 1865-1883 - † 1881-1960) † < 21 jaar: 3; ck † 7; nd † 6 (1 na 1945). Generatie V De kinderen van David Cohen (1868-1943) (VI.1) en Grietje Monas (1865-1943): V.1- Frederika Cohen (Amsterdam, 03-12-1893 - Amsterdam, 1977) en Andreas Leonardus Frederikus Leverington (Amsterdam-02-1894 - Amsterdam, 26-06-1951). Kinderen: VI.1 t/m VI.2. V.2- Dina Cohen (Amsterdam, 04-06-1896 - Sobibor, 21-05-1943) en Salomon Heilbron (Amsterdam,11-08-1894 - Auschwitz, 11-12-1943). Kind: VI.3.
V.3- Mozes Cohen (Amsterdam, 29-11-1897 - Rotterdam, 23-08-1937) en Catharina Isaac (Amsterdam, 24-11-1902 - Auschwitz, 26-07-1942). Kinderen: VI.4 t/m VI.5. V.4- Josephine Cohen (Amsterdam, 15-11-1899 - Amsterdam, 21-03-1942) en Emanuel Meents (Amsterdam, 06-03-1904 - Sobibor, 21-05-1943). Kinderen: VI.6 t/m VI.7. V.5- Martha Cohen (Amsterdam, 20-04-1901 - Auschwitz, 30-09-1942) en Lion Goudsmit (Amsterdam, 04-03-1904 - Midden-Europa, 31-10-1942). V.6- Jacoba Cohen (Amsterdam, 22-02-1903 - Amsterdam, 16-08-1942) en Levie Kloots (Amsterdam, ca. 1901). Kinderen: VI.8 t/m VI.9. V.7- Herman Cohen (Amsterdam, 06-10-1906 - Amsterdam, 03-02-1965) en Maria Eekhof (Amsterdam, 29-07-1914). Kind: VI.10. V.8- Joseph Louis Cohen (Amsterdam, 31-07-1910 - Amsterdam, 18-12-1987).
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
79
Kinderen (generatie V) van Marchien Cohen (1871-1960) (IV.2) en Isaac Serlui (1872-1944): V.9- Frederika Serlu (Amsterdam, 24-10-1893 - Auschwitz, 10-09-1942) en Hartog Velleman (Rotterdam, 10-07-1888 - Auschwitz, 10-09-1942). Kinderen: VI.11 t/m VI.16. V.10- Levie Serlui (Amsterdam, 29-05-1896 - Bussum, 1974) en Saartje Rubens (Doetinchem, 19-01-1895 - Bussum, 1974). Kinderen: VI.17 t/m VI.18. V.11- Mozes Serlui (ook bekend als Maurice Serlui) (Amsterdam, 04-05-1900 Hove, Brighton and Hove, 1980), 1e relatie met Johanna Monnoyeur, 1e huwelijk met Rebecca Prijs, 2e huwelijk met Phoebe Conway. V.12- Jansje Serlui (Amsterdam, 09-05-1903 - Gent, 16-08-1974) en Moritz Kuliasko (Keulen, 07-10-1907 - Auschwitz, 1944). Kind: VI.19. Kinderen (generatie V) van Minkje Cohen (1873-1942) en Benjamin Salomon van Gelder (1878-1940): V.13- Vogeltje van Gelder (Assen, ca. 1913 - Assen, 06-05-1916). V.14- Froukje van Gelder (Assen, 13-04-1914 - Sobibor, 04-06-1943) en Mozes Bruinvels (Amsterdam, 29-04-1918 - Dorohusk (Polen), 30-10-1943). V.15- N.N. (Assen, 22-10-1915 - Assen, 22-10-1915). Kinderen: VI.20 en VI.21. Kinderen (generatie V) van Benjamin Mozes Cohen (1874-1942) (IV.4) en Naatje Korper (1886-1942): V.16- Vroukje Cohen (Borger, 30-03-1920, 07.00 uur - Auschwitz, 30-09-1942). V.17- Koosje Cohen (Borger, 30-03-1920, 09.30 uur - Auschwitz, 19-10-1942).
V.18- Mina Cohen (Borger, 27-09-1921 - Auschwitz, 26-07-1942) en Meijer Bloemendaal (Utrecht, 09-05-1914 - Mauthausen, 01-09-1941). Kinderen: VI.22 t/m VI.23. V.19- Diena Cohen (Borger, 23-11-1925 - Auschwitz 19-10-1942). Kind (Generatie V) van Mietje Cohen (1876-1942) (IV.5) en Franciscus (Charles) Mari Fibri (1863-1941): V.20- Mozes David Filbri (Amsterdam, 07-03-1907 - Amsterdam, 25-08-1917). Generatie V: (35 - 3 (geen data bekend): 32) (* 1888-1925 - † 1915-1987) - † < 21 jaar: 3; ck † 16; nd †: 16 (+3) (oorlog overleefd: 8; natuurlijke dood > 21 jaar: 3)
80
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Generatie VI Kinderen (Generatie VI) van Frederika Cohen (1893-1977) (V.1) en Andreas Leonardus Frederikus Leverington (1894 - 1951): VI.1- N.N. (Amsterdam, 1930 - oorlog overleefd). VI.2- N.N. (Amsterdam, 1933 - oorlog overleefd). Kind (Generatie VI) van Dina Cohen (1896-1943) (V.2) en Salomon Heilbron (1894-1943): VI.3- Emanuel Heilbron (Amsterdam, 23 juni 1918 - Sobibor, 9 juli 1943) en Josephine Koen (Amsterdam, 26-09-1920 - Sobibor, 09-07-1943). Kinderen (Generatie VI) van Mozes Cohen (1897-1937) (V.3) en Catharina Isaac ( 1902-1942): VI.4- David (Amsterdam, 10/19-01-1925 - Auschwitz, 30-09-1942). VI.5- Leentje (Amsterdam, 02-10-1930 - Auschwitz, 26-07-1942). Kinderen (Generatie VI) van Josephine Cohen (1899-1942) (V.4) en Emanuel Meents (1904-1943): VI.6- Greta Meents (Amsterdam, 11-04-1938 - Sobibor, 21-05-1943). VI.7- Gerrit Meents (Amsterdam, 23-12-1929 - Sobibor, 21-05-1943). Kinderen (generatie VI) van Jacoba Cohen (1903-1942) (V.6) en Levie Kloots (1901-?): VI.8- Elly Kloots - oorlog overleefd. (Rachel Bühne-Kloots). VI.9- Greetje Kloots - oorlog overleefd. (Gretha Hes-Kloots). Kind (generatie VI) van Herman Cohen (1906-1965) (V.7) en Maria Eekhof (1914): VI.10- N.N. (1941) - oorlog overleefd.
Kinderen (generatie VI) van Frederika Serlui (V.9) (1893-1942) en Hartog Velleman (1888-1942): VI.11- Sarah Velleman (Antwerpen, 26 juli 1914 - Auschwitz, 5 februari 1943) en Willem Wolff (Rotterdam, 02-07-1910 - Auschwitz, 30-04-1943). Kinderen: VII.1 t/m VII.3. VI.12- Martha Velleman (Amsterdam, 24-07-1916 - Auschwitz, 29-08-1942). VI.13- Roza Velleman (Amsterdam, 01-11-1918 - Auschwitz, 29-08-1942). VI.14- Isaac Velleman (Antwerpen, 23-04-1920 - Auschwitz, 26-10-1942). VI.15- Alexander Velleman (Antwerpen, 11 januari 1923 - Hij heeft de oorlog overleefd.). VI.16- Louis Velleman (Antwerpen, 13-12-1928 - Auschwitz, 10-09-1942). Kinderen (generatie VI) van Levie Serlui (1896-1974) (V.10) en Saartje Rubens (1895-1974): VI.17- Marchien Serlui (Amsterdam, 25-10-1923 - Amsterdam, 25-10-1923). VI.18- Rudolph Serlui (Amsterdam, 24-05-1925 - Den Haag 1978) -?, relatie met Thea Serlui - oorlog overleefd.
Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen
81
Kind (generatie VI) van Jansje Serlui (1903-1974) (V.12) en Moritz Kuliasko (1907-1944): VI.19- Freddy (ca. 1930). Hij heeft de oorlog overleefd. Kinderen (generatie VI) van Froukje van Gelder (1914 - 1943) (V.14) en Mozes Bruinvels (1918 - 1943): VI.20- Benjamin Bruinvels (Amsterdam, 21 oktober 1941 - Sobibor, 4 juni 1943). VI.21- Jacob Bruinvels (?, 07-12-1942 - ?, 09-08-1988). Kinderen (Generatie VI) Mina Cohen (1921-1942) (V.18) en Meijer Bloemendaal (1914-1941): VI.22- Rachel Bloemendaal (Amsterdam, 17-09-1939 - Auschwitz, 19-10-1942). VI.23- Benjamin Mozes Bloemendaal (Amsterdam, 20-10-1940 - Amsterdam, 25-01-1942). Generatie VI: (26) (* 1910-1942 - † 1923-1978) - † < 21 jaar: 2 nd - 7 ck; > 21: † 7 ck; oorlog overleefd: 10. Generatie VII Kinderen (generatie VII) van Sarah Velleman (1914-1943) (VI.11) en Willem Wolff (1910-1943): VII.1- Anna Wolff (Rotterdam, 30-01-1936 - Auschwitz, 05-02-1943). VII.2- Frederika Wolff (Rotterdam, 13-07-1937 - Auschwitz, 05-02-1943). VII.3- Leentje Wolff (Rotterdam, 24-11-1938 - Auschwitz, 05-02-1943). Generatie VII: (3; (* 1936-1938 - † 1943 - † < 21 jaar: 3 in ck.
82
Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3
Slachtoffers van de sjoa Van Benjamin Jacobs Neuwitter (Winschoten, 20-12-1801 - Drouwen, 13-10-1893) en Martje Heiman de Groot (Wildervank, 18-02-1804 - Drouwen, 09-05-1872), generatie II (zie II.2) worden in dit genealogisch overzicht 72 nakomelingen onder wie partners genoemd. Van drie partners zijn geen data bekend zijn. Een vierde partner, van wie ook geen data bekend is, heeft naar alle waarschijnlijkheid de oorlog overleefd en wordt bij de overlevenden gerekend. De 72 nakomelingen zijn geboren tussen 1836 en 1941. Van hen zijn 40 in een concentratiekamp vermoord, terwijl 32 mensen een natuurlijke dood zijn gestorven. Van hen zijn 22 mensen voor begin oktober 1942 een natuurlijke dood gestorven. Negentien van de 72 nakomelingen leefden na 10 mei 1945 nog. Generatie IV: (8) (* 1865-1883 - † 1881-1960) † < 21 jaar: 3; ck † 7; nd † 6 (1 na 1945). Generatie V: (35 - 3 (geen data bekend): 32) (* 1888-1925 - † 1915-1987) - † < 21 jaar: 3; ck † 16; nd †: 16 (+3) (oorlog overleefd: 8; natuurlijke dood > 21 jaar: 3) Generatie VI: (26) (* 1910-1942 - † 1923-1978) - † < 21 jaar: 2 nd - 7 ck; > 21: † 7 ck; oorlog overleefd: 10. Generatie VII: (3; (* 1936-1938 - † 1943 - † < 21 jaar: 3 in ck.
Stolpersteine bij het adres Hoofdstraat 21, Drouwen