CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 Hoofdstraat 21 Drouwen

RAAD: Lijst ingekomen stukken 23 januari 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Brief college inzake onderzoek Joods vastgoed tijdens de Tweede Wereldoorlog28.687 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

1

Bijlage 3 Benjamin Mozes Cohen Hoofdstraat 21

Diena Cohen (Borger, 23-11-1925 - Auschwitz 19-10-1942)

Inhoud 1. Periode 1828-1942 2. 10 mei 1940 - Deportatie, oktober 1942 3. Inventaris 4. Verkoop onroerend goed in 1943 5. Rechtsherstel en verkoop woning 6. Vermogensbeheer 7. De oorlogskoper 8. Notariaat 9. Samenvatting 10. De rol van de gemeente Borger 11. Genealogie Naiwitter - Cohen 12. Beknopte genealogie Naiwitter - Cohen

03 15 20 22 24 25 48 49 50 53 54 75

2

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Links: Hoofdstraat 21, anno 2023. Rechts is het voormalige pand van Roelof Dries te zien. Dries kocht tijdens de bezettingsjaren de woning van Benjamin Mozes Cohen. (Foto: Ina Meilink) De situatie in 1873, toen Benjamin Naiwitter op het perceel H726 een woning liet bouwen. Het kadastraal perceelnummer werd H1861.

De kadastrale situatie in 2024: perceel BGR01-K-240 (www. kadasterkaart.com)

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

3

Benjamin Mozes Cohen (1862-1942) Hoofdstraat 21

1. Periode 1828-1942 Uit de volkstelling van 1828 is op te maken dat Jakob Salomons Naiwitter (voor 1768-1826) en Vrouke Mozes van der Veen (1777-1855) zich in het begin van de 19de eeuw in Drouwenerveen in de gemeente Borger hebben gevestigd. In deze gemeente werden zeven van hun kinderen geboren. Alleen hun oudste zoon Benjamin was omstreeks 1800 in Oude Pekela geboren. In de woning met huisnummer 138 in Drouwenerveen woonden overigens nog twee gezinnen (weduwe Rötgers en Harm Berens). In deze woning, vermoedelijk een veenkeet of drie veenketen op een huisplaats, woonden in 1828 in totaal vijftien personen. Koopman Benjamin Jacobs Naiwitter (1801-1893), zoon van Jakob Salomons Naiwitter en Vrouke Mozes van der Veen, heeft zich op 30 juni 1826 in de gemeente Borger gevestigd. Zijn woning had huisnummer 143. In een volgend bevolkingsregister uit 1839 werd hij, gehuwd met Martje Heiman de Groot (1804-1872), en de kinderen Jakop, Karolina en Frouke vermeld. Zij woonden toen in Drouwen op het adres met huisnummer 200ii. In een volgend bevolkingsregister, opgemaakt tussen 1842 en 1850, woonde het gezin Naiwitter op het adres met huisnummer 218.

Onroerend goed Benjamin Naiwitter In 1847 kocht koopman Benjamin Naijwetter (later: Naiwitter) (legger 960) van de weduwe van Harmannus Dilling een stuk bouwland (perceel H745), groot 1 are en 27 ca, gelegen langs de doorgaande weg in Drouwen, de weg van Borger naar Gasselte. In 1855 ruilde hij perceel H745 met Jan Hoving (Drouwen, landbouwer) en Geert Hoving (Borger, landbouwer) tegen een stuk bouwland (perceel H726), groot 5,5 are. Op dit stuk bouwland liet hij in 1873 een woning bouwen. Het kadastraal perceel kreeg sectienummer H1861.

r1 r1 r1 r1 r1 r1 r1 r1 r1 r1 r2 r2 r2 r2 r2 r2 r2

r1 r1 r1 r1 r1 r1 r1 r2 r2 r2 r2

afk-legger NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960

NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619

legger

1 H 1 H 1 H 2 H 2 H 2 H 2 H 1 H 2 H 2 H 3 H

1 H 2 G 3 H 4 H 5 G 6 H 7 H 8 G 9 G 10 G 2 G 5 G 6 H 7 H 8 G 9 G 10 G

bouwland heide heide bouwland bouwland bouwland bouwland als weiland bouwland bouwland bouwland bouwland bouwland bouwland bouwland als weiland hooiland bouwland bouwland bouwland koop 1848-1860 verkoop 1881-1895 per saldo

1861 H726 huis en erf als bouwland 1861 H727 1861 H729 1862 H726 bouwland 1862 H727 1862 H728 1862 H729 samen 1861 H1861 huis en erf als bouwland 1862 H1862 bouwland 1862 H1862 1995 H1862 bouwland

745 1142 1107 726 204 886 1107 703 389 1388 1142 204 886 1107 703 389 1388

Kadastr. Plan Vnr sectienr vm. soort perceel 1 3 4 numme

afkorting naam Naiwitter, Benjamin, Drouwen, koopman NB-960 Naiwitter, Benjamin, Drouwen, koopman NB-2619 Naiwitter, Benjamin, Drouwen en ki, koopmanNB-ki-3280 Ki-Naiwitter, Benjamin, Drouwen ki-NB-5776 Cohen, Mozes David, Drouwen, koopman CMD-6494 Ki-Cohen, Mozes David, Drouwen, koopman Ki-CMD-8490 Cohen, Benjamin, Drouwen, koopman CB-7557 Dries, Roelof, Drouwen, landbouwer/caféhou DR-7788 Scholtmeijer, Roelof, Drouwen, arbeider SR-10473

H1861 - K Hoofdstraat 21

7

1 1

8

grootte h a

legger 960 2619 3280 5776 6494 8490 7557 7788 ####

19

22

41 19 22 2

9

11 2 9 3

87 30 80 50 60 30 80 30 10 0 30 60 30 80 30 10 0 57 40 17

van 2619, 2

3 van 960, 4 1874 splitsing 1874 splitsing van 960, 4 1874 splitsing 1874, vereniging 1874 splitsing 20

1848 koop 1852 markescheiding 1855 koop 1856 ruiling 1857 koop 1858 koop van 960, 3 1859 koop 1854 koop 1860 koop

Bebouwd f 8 14

2

1 44 8 5 3 14 8 35 31 6 44 3 14 8 35 31 6 59 43 16

8

c verkoper

1895 successie 1881 verkoop 1881 verkoop 1895 successie

1895 verkoop 1881 verkoop 1895 verkoop 1895 verkoop 1895 verkoop 1895 verkoop 1895 verkoop

Naiwitter, Benjamin Salomons, Trientje Klasens, Gasselternijveen Dilling, Frederik, Drouwen, landbouwer Naiwitter, Benjamin Salomons, Trientje Klasens, Gasselternijveen Bruins, Harm, Drouwen, landbouwer/wever Dilling, Frederik, Drouwen, landbouwer

Bennik, Jan, Drouwen, schoolmeester Norg, Jacob Hendrik van, Drouwen, landbouwer Norg, Jacob Hendrik van, Drouwen, landbouwer

1856 ruiling, bel in 1849Dilling, wed. Harmannus, Drouwen Markegenoten 1858 ontgonnen Dilling, wed. Aaltien, Grolloo 1874 stichting Hoving, Jan, Drouwen Veldman, Jan Jacob, burgemeester Noorddijk Veldman, Jacob, burgemeester Noorddijk

15

Beknopte omschrijving

Naiwitter, Benjamin Naiwitter, Benjamin Naiwitter, Benjamin Naiwitter, Benjamin

Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Roelof Ensing, landbouwer, Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen

koper

4 Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

De kadastrale percelen van Benjamin Naiwitter in de 19de eeuw

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

5

In de tweede helft van de 19de eeuw kocht Benjamin Naiwitter ook drie percelen die grensden aan zijn perceel H726: 1- perceel H727 van Trientje Salomons-Klasens, weduwe van L.W. Salomons (schipper en vervener) uit Gasselternijveen, groot 2 are en 20 ca; 2- perceel H728 van Harm Bruins (landbouwer en wever) uit Gasselternijveen, groot 1 are en 82 ca; 3- perceel H729 van Frederik Dilling en Hendrik Dilling (en erfgenamen van J. Rengs), groot 1 are en 89 ca. Deze drie percelen zijn samen 5,41 are. De sectienummers van de vier percelen, H726, H727, H728 en H729, zijn in 1873 in H1861 (huis en erf en bouwland) en H1862 (bouwland) gewijzigd, samen 11,41 are. Op 31 januari 1879 kocht Benjamin Cohen Naiwitter van de familie Salomons het zogenaamde ‘Goorntje bij Naijwetter’, voor f. 17,00 een klein stuk (1,5 are) van kadastraal perceel H1862 (groot 9,22 are). De koopakte werd op genoemde datum ondertekend op het kantoor van notaris mr. Casper Everhard Kniphorst te Zuidlaren. Namens de familie Salomons ondertekende Willem Lucas Salomons, vervener te Gasselternijveen de akte evenals koopman Benjamin Naijwetter uit Drouwen. Getuigen waren notaris Jan Warmolt van Royen uit Borger en kastelein Geert Koopman uit Gasselte.1 Eind 19de eeuw zijn er drie kadastrale leggers, waarin het onroerend goed van Benjamin Naiwitter staat vermeld.

De eerste twee, 960 (reeks 1 en reeks 2) en 2619, staan op naam van Benjamin Naiwitter, en de derde, 3280, staat op naam van Benjamin Naiwitter en zijn kinderen Jakop (na zijn overlijden in 1904 is de naam doorgestreept en vervangen door Gonda), Gonda en Froukje (gehuwd met Mozes David Cohen). In de legger 960, reeks 1, staan de volgende percelen vermeld: G204, G389, G703, G1388, H726 en H886 en de percelen heide G1142 (eerst heide, daarna bouwland) en H1107 (eerst heide, daarna bouw- en weiland) die hij heeft ontgonnen. In legger 960, reeks 2, staan met uitzondering van H726, een stuk bouwland waarop in 1873 een huis is gesticht, alle percelen van reeks 1 nog vermeld. Het blijkt dat van de percelen uit legger 960, reeks 2, Benjamin Mozes Naiwitter perceel G204 (3 are, 60 ca) in 1880 aan landbouwer Roelof Ensing uit Drouwen heeft verkocht. De overige percelen, samen 1 ha, 39 are en 40 ca, zijn door zijn erfgenamen in 1894 aan landbouwer Remmelt Woering in Drouwen verkocht. In legger 2619, op naam van Benjamin Mozes Naiwitter, staan vermeld H1861 (een ‘vereniging’ van H726, H727 en H729) en H1862 (een ‘vereniging’ van (H726, H727, H728 en H729). In 1880 werd perceel H1862 opgesplitst in de percelen H1994 en H1995. Het perceel H1995 bleef op naam van Benjamin Mozes Naiwitter staan, terwijl perceel H1994 in legger 5776 wordt vermeld.

Dit is de legger (5776) van zijn kinderen Jacob Naiwitter (Drouwen, 04-05-1836 - Drouwen, 06-11-1904), koopman te Drouwen, Gonda Naiwitter ((Drouwen, 06-07-1843 [of 17-07-1842] - Drouwen, 1

Hyp4, deel 477, nummer 64, 31-01-1879.

1 H 2 H 3 H

1 H

1 H 1 H 2 H 3 G 4 H 5 H 6 H 7 H 8 H 9 H

1 H 2 H

1 H 2 H 3 H

18 H 19 H 20 H 20 H 24 H

1 H 2 H 2 H 3 H 4 H 5 H 6 H 7 K

NB-ki-3280 NB-ki-3280 NB-ki-3280

CMD-6494

ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776

Ki-CMD-8490 Ki-CMD-8490

CB-7557 CB-7557 CB-7557

DR-7788 DR-7788 DR-7788 DR-7788 DR-7788

SR-10473 SR-10473 SR-10473 SR-10473 SR-10473 SR-10473 SR-10473 SR-10473

bouwland

713 H713 bouwland 3484 H2648 huis en tuin 3484 H721 3484 H3484 huis, schuur en tuin 3508 H3484 huis, schuur en tuin 3509 H3484 erf 3508 huis en erf 240 huis, tuin

713 H713 bouwland 721 H721 bouwland 2648 H2648 huis en bouwl. 2648 H2648 3485 H2648 ged. Huis en bouwl.

713 bouwland 721 H721 bouwland 2648 H2648 huis en bouwl.

721 H721 bouwland 2648 H2648 huis en bouwl.

1994 H1994 bouwland 1994 H1994 1995 H1995 bouwland 1935 G389 bouwland 2197 H886 bouwland 1861 H1861 huis en erf 1861 H1861 huis en erf 1861 H1861 huis en erf 721 H721 bouwland 2648 H1861 huis en bouwl.

721 H721

1994 H1862 bouwland 1861 H1861 huis en erf 1995 H1995 bouwland

6 10

7 6

50 88 70 80 40

56 50

20

5

7

56 70 0

56 70 0

4 8

4 8

70 0

2 60 15 19 19 19 70 0

4 8

20

3 15 7 2 2 2 4 8

70

1954 koop 29 1954 koop 1954 koop 34 van 10473, 2 34 van 10473, 3 van 10473, 3 59 van 10473, 5 59 1966 RVK

1944 koop 1944 koop 29 1944 koop 1944 koop 1944 koop

1921 koop van 8490, 1 29 van 8490, 2

van 5776, 8 29 van 5776, 9

29 van 5776, 1

van 3280, 1 van 3280, 1 van 3280, 3 1907, scheiding 1907, scheiding 19 van 3280, 2 29 van 5776, 5 van 5776, 6

1912 verklaring

20 van 2619, 2 19 20 of 1van 2619, 1 2 van 2619, 3

6

4

6 2 3

Nijhof, Willem, Buinerveen, arbeider

Cohen, Benjamin Cohen, Benjamin Cohen, Benjamin Cohen, Benjamin Cohen, Benjamin

Bruins, Geert, Drouwen, boerenknecht

Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin

1964 ruilverkaveling 1954 ged. sloop/herbouw 1954 ged. sloop/herbouw 1956, splitsing 1963 verbouwing 1964 ruilverkaveling 1964 ruilverkaveling 1966 ruilverkaveling

1950 verkoop 1954 verkoop 1954 verkoop 1954 verkoop 1954 verkoop

1944, verkoop 1944, verkoop 1944, verkoop

1931, scheiding 1931, scheiding

1925 afstand Naiwitter, Benjamin 1925 afstand Naiwitter, Benjamin 1912 verklaring Naiwitter, Benjamin 1912 verkoop Woering, Roelof, Drouwen, arbeider 1911 verkoop Woering, Roelof, Drouwen, arbeider 1912 sloop en stichting Naiwitter, Benjamin 1913 herbouw Naiwitter, ki Benjamin 1925 veren. redres Naiwitter, ki Benjamin 1928 successie Cohen, Mozes David 1928 successie Cohen, Mozes David

1915 successie

1906 scheiding (1881) 1910 successie 1906 scheiding

Scholtmeijer, Roelof, Drouwen, arbeider Scholtmeijer, Roelof, Drouwen, arbeider

Dries, Roelof, Drouwen Dries, Roelof, Drouwen Dries, Roelof, Drouwen

Cohen, Benjamin Cohen, Benjamin

Naiwitter, Benjamin Gemeente Borger Bruins, Harm, landbouwer/wever, Drouwen Kruit, Jan, landbouwer, Drouwen Woering, Roelof, landbouwer, Drouwen Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin

Naiwitter, ki Benjamin

Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin

6 Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

De kadastrale percelen van de kinderen en kleinkind van Benjamin Naiwitter in de 19de eeuw

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

7

26-06-1908), ongehuwd, zonder beroep, woonachtig te Drouwen en Mozes David Cohen (Gorredijk (gemeente Opsterland), 30-08-1841 - Drouwen, 23-11-1913), koopman uit Amsterdam, gehuwd met Froukje Naiwitter (Drouwen, 11-10-1841 [08-02-1841] - Borger, 27-11-1925). Op 13 oktober 1893 overleed Benjamin Naiwitter op 91-jarige leeftijd te Drouwen in armoede. Op het laatst van zijn leven kreeg hij verschillende financiële giften, mede vanwege zijn verdienste als ‘schutter’ tijdens de Tiendaagse Veldtocht in de Zuidelijke Nederlanden in 1831. In 1890 werd zijn woning op kosten van de gemeente Borger opgeknapt, omdat de woning vele gebreken had. Tussen 1848 en 1860 kocht Benjamin Naiwitter verschillende kleine percelen grond, voornamelijk bouwland. In 1860 bezat hij 1 ha, 59 are en 57 ca aan grond. Tussen 1881 en 1895 verkochten hij en zijn kinderen na zijn overlijden in 1893 1 ha, 43 are en 40 ca, zodat van zijn schamel grondbezit weinig overbleef. Benjamin Naiwitter liet onroerend goed na. Zijn drie kinderen waren ieder voor 1/3 deel zijn erfgenamen. Zijn nalatenschap bestond uit de volgende kadastrale percelen: G389, G703, G1142, G1388, H886, H1107, H1861 (huis en erf en bouwland), H1994 (was H1862) en H1995 (was H1862), tezamen groot 1 ha, 51 are en 29 ca.

In 1894 verkochten de drie kinderen van Benjamin Mozes Naiwitter de percelen G389, G703, G1142, G1388, H886 en H1107 aan landbouwer Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen. Fragment van de successiememorie van Benjamin Naiwitter: ‘Verklaren elk der percelen voor de helft, waarvan de halve opbrengst is geweest ongeveer f. 170,--. Roerende goederen, voor de helft van f. 40,--: f. 20,--. Van de goederen is niets ‘bezwaard’ of in vruchtgebruik. Het is door Jakob Naiwitter, Gonda Naiwitter en Mozes David Cohen ondertekend.

8

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Kadastrale percelen, opeenvolgend in sectienummer

Kadastr. Plan sectienr vm. soort perceel 1 3 4 numme

legger

5 12 9 16 8 15 2 11 10 17 48 61 66 73 42 53 57 62 67 4 1 6 13 3 7 14 23 24 25 30 38 50 51 52 26 27 28 29 31 32 37 45 46 33 39 47 49 54 58 63 68 69 74 75 76 70 77 79 78 80

afk-legger NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 ki-NB-5776 CB-7557 DR-7788 SR-10473 CMD-6494 ki-NB-5776 Ki-CMD-8490 CB-7557 DR-7788 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-960 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-ki-3280 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-2619 NB-ki-3280 ki-NB-5776 ki-NB-5776 NB-2619 NB-ki-3280 ki-NB-5776 ki-NB-5776 ki-NB-5776 Ki-CMD-8490 CB-7557 DR-7788 DR-7788 SR-10473 SR-10473 SR-10473 DR-7788 SR-10473 SR-10473 SR-10473 SR-10473

grootte h a

Vnr

r1 r2 r1 r2 r1 r2 r1 r2 r1 r2

r1 r1 r1 r2 r1 r1 r2 r1 r1 r1 r2

r1 r1 r1 r1 r2 r2

r2

5 G 5 G 9 G 9 G 8 G 8 G 2 G 2 G 10 G 10 G 3 G 1 H 18 H 1 H 1 H 8 H 1 H 2 H 19 H 4 H 1 H 6 H 6 H 3 H 7 H 7 H 1 H 1 H 1 H 1 H 2 H 5 H 6 H 7 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 1 H 1 H 1 H 3 H 3 H 2 H 4 H 9 H 2 H 3 H 20 H 20 H 2 H 2 H 3 H 24 H 4 H 6 H 5 H 7 K

204 bouwland bouwland 204 389 bouwland 389 bouwland 703 bouwland 703 bouwland 1142 heide 1142 bouwland 1388 bouwland 1388 bouwland 1935 G389 bouwland 713 bouwland 713 H713 bouwland 713 H713 bouwland 721 H721 bouwland 721 H721 bouwland 721 H721 bouwland 721 H721 bouwland 721 H721 bouwland 726 bouwland 745 bouwland 886 bouwland 886 bouwland 1107 heide 1107 bouwland als weiland bouwland als weiland hooiland 1107 1861 H726 huis en erf als bouwland 1861 H727 1861 H729 1861 H1861 huis en erf als bouwland 1861 H1861 huis en erf 1861 H1861 huis en erf 1861 H1861 huis en erf 1861 H1861 huis en erf 1862 H726 bouwland 1862 H727 1862 H728 1862 H729 samen 1862 H1862 bouwland 1862 H1862 1994 H1862 bouwland 1994 H1994 bouwland 1994 H1994 1995 H1862 bouwland 1995 H1995 bouwland 1995 H1995 bouwland 2197 H886 bouwland 2648 H1861 huis en bouwl. 2648 H2648 huis en bouwl. 2648 H2648 huis en bouwl. 2648 H2648 huis en bouwl. 2648 H2648 3484 H2648 huis en tuin 3484 H721 3484 H3484 huis, schuur en tuin 3485 H2648 ged. Huis en bouwl. 3508 H3484 huis, schuur en tuin 3508 huis en erf 3509 H3484 erf 240 huis, tuin

7

8

c 8

3 3 31 31 35 35 44 44 6 6 15

4 4 4 4 4 5 1 14 14 8 8 8 2

Bebouwd f 8 14

60 60 10 10 30 30 30 30 0 0 60 56 56 56 70 70 70 70 70 50 87 30 30 80 80 80 19

1857 koop 1854 koop 1859 koop 1852 markescheiding 1860 koop 1907, scheiding 1921 koop 1944 koop 1954 koop 1912 verklaring van 5776, 8 van 8490, 1 1944 koop 1856 ruiling 1848 koop 1858 koop 1855 koop van 960, 3

11 9

3 van 960, 4 1874 splitsing 1874 splitsing 19 20 19 20 of 1 van 2619, 1 19 19 van 3280, 2 19 29 van 5776, 5 19 van 5776, 6 22 van 960, 4 1874 splitsing 1874, vereniging 41 1874 splitsing 22

6 6

20 20

3 3 3 7 8 8 8 8

2 2 2 15 0 0 0 0

7

50

7 5 6 6

50 20 88 80 70 40

2 2 2 2 2 9

10

van 2619, 2 van 3280, 1 van 3280, 1 van 2619, 2 van 2619, 3 van 3280, 3 1907, scheiding 29 van 5776, 1 29 van 5776, 9 29 van 8490, 2 29 1944 koop 1944 koop 29 1954 koop 1954 koop 34 van 10473, 2 1944 koop 34 van 10473, 3 59 van 10473, 5 van 10473, 3 59 1966 RVK

Beknopte omschrijving

15

1881 verkoop 1895 verkoop 1895 verkoop 1895 verkoop

1895 verkoop 1912 verkoop 1944, verkoop 1950 verkoop 1964 ruilverkaveling 1915 successie 1928 successie 1931, scheiding 1944, verkoop 1954 verkoop 1874 stichting 1856 ruiling, bel in 184 1895 verkoop 1858 ontgonnen 1895 verkoop

1895 successie 1910 successie 1912 sloop en stichting 1913 herbouw 1925 veren. redres

1881 verkoop 1881 verkoop 1906 scheiding (1881) 1925 afstand 1925 afstand 1895 successie 1906 scheiding 1912 verklaring 1911 verkoop 1928 successie 1931, scheiding 1944, verkoop 1954 verkoop 1954 verkoop 1954 ged. sloop/herbo 1954 ged. sloop/herbo 1956, splitsing 1954 verkoop 1963 verbouwing 1964 ruilverkaveling 1964 ruilverkaveling 1966 ruilverkaveling

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

g

verkoper

Veldman, Jan Jacob, burgemeester Noorddijk Norg, Jacob Hendrik van, Drouwen, landbouwer Bennik, Jan, Drouwen, schoolmeester Markegenoten Norg, Jacob Hendrik van, Drouwen, landbouwer Woering, Roelof, Drouwen, arbeider Bruins, Geert, Drouwen, boerenknecht Cohen, Benjamin Nijhof, Willem, Buinerveen, arbeider Cohen, Mozes David Naiwitter, ki Benjamin

Cohen, Benjamin Hoving, Jan, Drouwen 49 Dilling, wed. Harmannus, Drouwen Veldman, Jacob, burgemeester Noorddijk Dilling, wed. Aaltien, Grolloo

Naiwitter, Benjamin Salomons, Trientje Klasens, Gasselternijveen Dilling, Frederik, Drouwen, landbouwer

g Naiwitter, Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, Benjamin Salomons, Trientje Klasens, Gasselternijveen Bruins, Harm, Drouwen, landbouwer/wever Dilling, Frederik, Drouwen, landbouwer

Naiwitter, Benjamin Naiwitter, Benjamin

Naiwitter, Benjamin Woering, Roelof, Drouwen, arbeider Cohen, Mozes David Naiwitter, ki Benjamin

Cohen, Benjamin Cohen, Benjamin ouw ouw Cohen, Benjamin

koper

Roelof Ensing, landbouwer, Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen Kruit, Jan, landbouwer, Drouwen Dries, Roelof, Drouwen

Naiwitter, ki Benjamin Cohen, Benjamin Dries, Roelof, Drouwen

Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen

Remmelt Woering, landbouwer te Drouwen

Naiwitter, Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, ki Benjamin

Naiwitter, Benjamin Naiwitter, Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Naiwitter, Benjamin Gemeente Borger Naiwitter, Benjamin Naiwitter, ki Benjamin Bruins, Harm, landbouwer/wever, Drouwen Woering, Roelof, landbouwer, Drouwen Cohen, Benjamin Dries, Roelof, Drouwen Scholtmeijer, Roelof, Drouwen, arbeider

Scholtmeijer, Roelof, Drouwen, arbeider

9

10

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Na het overlijden van Jakob Naiwitter op 6 november 1904 wordt een nieuwe legger in het kadaster gemaakt: legger 5776. Deze kwam op naam te staan van Gonda en Froukje Naiwitter, gehuwd met Mozes David Cohen en hun kinderen: - Benjamin Cohen, koopman te Drouwen; - Mina Cohen, gehuwd met Benjamin van Gelder, koopman te Assen; - David Cohen, koopman te Amsterdam; - Marchien Cohen, gehuwd met Izak Serlui, koopman te Antwerpen en - Mietje Cohen, gehuwd met Charles Tilbury, koopman te Amsterdam. Eind mei 1908 verlieten Frouke Naiwitter en haar man Mozes David Cohen Amsterdam en trokken zij in bij Gonda Naiwitter in Drouwen die een maand later overleed. Na het overlijden van Gonda in 1908 was de nalatenschap van Benjamin Jakob Naiwitter in zijn geheel voor Frouke Naiwitter en Mozes David Cohen. Mozes David Cohen en Froukje Naiwitter Mozes David Cohen en Froukje Naiwitter woonden na hun huwelijk in 1867 achtereenvolgens in Gasselte (1868), Drouwen (1871), Ees (1873-1889) en Amsterdam (1889-1908). In Amsterdam hebben zij op de adressen Ridderstraat 43 (12-10-1889 - 12-1889), Ridderstraat 78 (12-1889 – 12-1890), Uilenburgerstraat 26 (12-1890 – 06-1891) gewoond. Tussen juni 1891 en 27 mei 1908 hebben zij in Amsterdam op zestien verschillende adressen gewoond. Vier keer hiervan woonden zij bij hun schoonzoon Isaac Serlui in.2

De adressen waar Mozes David Cohen en Froukje Cohen tussen 1889 en 1908 in Amsterdam hebben gewoond. (Stads-

archief Amsterdam 1874-1893 deel 151 blad 152 - Archief 5000 invnr. 2096 OGDA00149000154. 2

Stadsarchief Amsterdam 1874-1893 deel 151 blad 152 - Archief 5000 invnr 2096 OGDA00149000154. Zie ook: https://archief.amsterdam/archief/5416/151, 2x; https://archief.amsterdam/archief/5000/2413 Ridderstraat 78; https://archief.amsterdam/archief/5000/2096 Ridderstraat 43 en https://archief.amsterdam/archief/5000/2201 Uilenburgstraat 26.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

11

Mozes David Cohen In 1908 bezat Mozes David Cohen G1935, H1861, H1994, H1995 en H2197. In 1910 verkocht het echtpaar H2197 (bouwland, 7 are, 15 ca) aan landbouwer Roelof Woering uit Drouwen. In 1911 ging het perceel H1995 (bouwland, 3 are, 2 ca) door middel van ‘een verklaring’ weer terug naar landbouwer/wever Harm Bruins in Drouwen. In 1911 werd het perceel G1935 (bouwland, 15 are, 60 ca) aan landbouwer Jan Kruit uit Drouwen verkocht. In 1924 deed Mozes David Cohen afstand van een stuk grond van perceel H1994, welke nodig was voor de aanleg van de spoorlijn. Eigenaar werden de gemeente Borger en de Nederlandsche Spoorwegmij e.a. Het stuk grond dat hij kon behouden, kreeg kadastraal nummer H2648. In 1911 liet hij de woning aan Hoofdstraat 21 slopen en in 1912 bouwde hij op het perceel een nieuwe woning. Hij leende van Eli van Oosten uit Assen geld voor de verbouwing (zie bladzijde 17).

Bouwtekeningen van de woning van Benjamin Mozes Cohen, zoals deze eruitzag, toen het gezin Cohen er tot oktober 1942 in woonde. (GAB, bouwdossiers nummer 810)

12

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

De successiememorie van Mozes David Cohen, overleden op 23 november 1913 te Drouwen Drents Archief, Mozes David Cohen (Gorredijk, 30-08-1841 - Drouwen, 23-11-1913) (Successiememories Kantoor Assen, memorie van successie, 06-07-1914, inventarisnr. 160.2, opnamenr. 937 , memorienr. 9/2056. Onroerend goed 1913: Sectie H1994 (huis en erf), H1861 en H721, waarde geschat op f. 300,--.

In 1911 kocht Mozes David Cohen van arbeider Willem Nijhof uit Buinerveen het perceel H721 (bouwland, 4 are, 70 ca), grenzend aan perceel H2648. Froukje Naiwitter en Mozes David Cohen hebben dan met hun vijf kinderen het leggernummer 5776.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

13

De successiememorie van Froukje Naiwitter, overleden op 27 november 1925 te Drouwen Drents Archief, Froukje Naiwitter (Drouwen, 11-10-1841 (of: 08-02-1841) - Drouwen, 27-11-1925). Kantoor Assen, memorie van successie, 05-10-1926, inventarisnr. 166.2, opnamenr. 461 , memorienr. 10/5051. Onroerend goed: H721 en H2648. In 1913 overleed Mozes David Cohen. Het vruchtgebruik van zijn onroerend goed kwam ten goede aan zijn vrouw Froukje Naiwitter. Toen zij in 1925 overleed waren hun vijf kinderen erfgenamen van hun schamele bezittingen.

14

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Uit legger 5776 is op te maken dat Mozes David Cohen en Froukje Naiwitter bij hun overlijden perceel H721 (bouwland, 4 are, 70 ca) en H2648 (huis en bouwland, 8 are) in hun bezit hadden. Beide percelen gingen ieder voor 1/5 naar hun levende kinderen (legger 8490): 1- David Cohen (Gasselte, 23-12-1868 - Sobibor, 02-07-1943), gehuwd met Grietje Monas (Purmerend, 24 april 1865 - Sobibor, 02-07-1943). 2- Marchien Cohen (Drouwen, 25-07-1871 - Antwerpen, 16-01-1960), gehuwd met Isaac Serlui (Amsterdam, 03-03-1872 - Buchenwald, 06-12-1944). 3- Minkje Cohen (Ees, 20-05-1873 - Auschwitz, 17-09-1942), gehuwd met Benjamin van Gelder (Assen, 27-10-1878 - Amsterdam, 15-02-1940). 4- Benjamin Mozes Cohen (Ees, 16-08-1874 - Auschwitz, 22-10-1942), gehuwd met Naatje Korper (Amsterdam, 17-03-1886 - Auschwitz, 19-10-1942). 5- Mietje Cohen (Ees, 09-09-1876 - Auschwitz, 17-09-1942), gehuwd met de niet-joodse Franciscus (Charles) Mari Filbri (Amsterdam, 05-05-1863 - Amsterdam, 15-07-1941). Deze vijf namen staan in legger 8490 van het kadaster vermeld. In 1930 vond de ‘scheiding’ van het onroerend goed plaats, waarna Benjamin Cohen eigenaar van de percelen werd. Benjamin Cohen Ook legger 7557 stond op naam van Benjamin Cohen. Uit deze legger blijkt dat hij in 1920 nog een perceel bouwland (56 ca), H713, van Geert Bruins, boerenknecht te Drouwen, kocht.

Begin januari 1920 vond in het café van Lambert Eding te Drouwen onder leiding van notaris Hendrik Rudolf Trip een publieke verkoop plaats. Aanleiding hiervoor was een bevel van de Arrondissementsrechtbank te Assen van 31 december 1919, waarbij enige vaste goederen, gelegen in de gemeente Borger, van Jantje de Vries, zonder beroep, weduwe van wijlen Geert Bruins, voor zich en als moeder en voogdes over haar minderjarig kind Jantina Bruins, met Jantje, Gezina en Hendrikje Bruins, verkocht moesten worden. De verkoop gebeurde op de ‘gewone wijze’, waarbij geschillen door notaris Trip zouden worden beslist. Tijdens de openbare verkoping werd een perceel ‘gorengrond’ te Drouwen, gelegen achter Duursema, sectie H713, groot 56 centiare door koopman Benjamin Cohen uit Drouwen voor f. 40,00 gekocht. ‘Hoofdelijk medeschuldenaar’ was Egge Hulshof Jzn., landbouwer te Drouwen.3 Daarnaast worden in de legger 7557 ook de percelen H721 en H2648 (huis en erf) vermeld. In 1943 werd op grond van de verordening 154/1941 van de Duitse bezetter een beheerder over de onroerende goederen van Benjamin Cohen aangesteld.

3

Hyp4, deel 1165, nummer 4, akte 19-1-1920.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

15

2. Periode 1940 - oktober 1942 Verordening no. 6/1941 Op 10 januari 1941 gaf rijkscommissaris Seyss-Inquart verordening no. 6/1941 uit, waarin was vastgelegd dat alle Joodse inwoners van Nederland zich in hun woongemeente bij het bevolkingsregister moesten registreren. Voor deze registratie werd f. 1,00 per persoon gevraagd. Wie weigerde kon een gevangenisstraf tot vijf jaar krijgen. Op 17 februari 1942 meldde Benjamin Mozes Cohen (Ees, 16-08-1874 - Auschwitz, 22-10-1942) zich op het gemeentehuis om zijn vrouw Naatje Korper (Amsterdam, 17-03-1886 - Auschwitz, 19-10-1942), zijn dochter Diena (Borger, 23-11-1925 - Auschwitz 19-10-1942) en zich zelf als jood te laten registreren. Voor deze registratie betaalde hij f. 3,00 aan leges aan de gemeente Borger. Zijn dochter Mina Cohen (Borger, 27-09-1921 - Auschwitz, 26-07-1942) was op 13 december 1938 vanuit Borger naar Amsterdam vertrokken, waar zij met Meijer Bloemendaal (Utrecht, 09-05-1914 - op overlijdensakte: Mauthausen, 01-09-1941. In werkelijkheid is hij in Slot Hartheim bij Linz vergast.) huwde. Zijn tweelingdochters Vroukje Cohen (Borger, 30-03-1920, 07.00 uur - Auschwitz, 30-09-1942) en Koosje Cohen (Borger, 30-03-1920, 09.30 uur - Auschwitz, 19-10-1942) bevonden zich tussen 5 november 1929 tot 26 maart 1941 in het tehuis Beth Azarja in Hilversum. Dit tehuis, eigendom van de S.A.

Rudelsheimstichting, aan de Verdilaan 10 in Hilversum, was bedoeld voor opvang en lager onderwijs voor zwakzinnige Joodse kinderen. Enkele dagen voor hun 21ste levensjaar moesten zij dit tehuis verlaten en keerden zij terug naar Borger.4 Op 26 februari 1941 had de burgerlijke stand de lijst met zeventien joodse inwoners in de gemeente Borger klaar. Naam, voornaam, geboortedatum, woonplaats, nationaliteit, kerkelijke gezindte, beroep, burgerlijke staat en het aantal joodse grootouders werden op de lijst vermeld.5

Boven: een fragment van de lijst van joodse inwoners van de gemeente Borger met de namen van het gezin Cohen. Zij hadden allen vier joodse grootouders. Daaronder: De gemeentelijke verantwoording van de ontvangen ‘legesgelden’ van f. 3,00 van Benjamin Mozes Cohen, welke een dag na het opstellen van de lijst werd gemaakt. 4 5

Roelink, Marycke en Marjoke Rietveld-van Wingerden, Joods buitengewoon onderwijs. De S.A. Rudelsheimstichting 1919-1943’, in Hilversums Historisch Tijdschrift, 2010/03, blz. 101-118. Gemeentearchief Borger, inventarisnummer 41.

16

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Links: Het tehuis Beth Azarja in Hilversum. (Uit: https://hilversum-in-kaarten.clubs.nl/nieuws/detail/2332680_rembrandt-9). Rechts: Personeel en pupillen op het terras van Beth Azarja (Uit: Roelink, Marycke en Marjoke Rietveld-van Wingerden, Joods buitengewoon onderwijs. De S.A. Rudelsheimstichting 1919-1943’, in Hilversums Historisch Tijdschrift, 2010/03, blz. 113. Collectie Coen van der Voort).

Kaart van Koosje Cohen uit de cartotheek van de Joodsche Raad. (Uit: www.oorlogsbronnen.nl)

Kaart van Diena Cohen uit de cartotheek van de Joodsche Raad. (Uit: www.oorlogsbronnen.nl)

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

17

Het personeel van de afdeling Westerbork van de firma Lippmann, Rosenthal & Co in hun woonbarak in Westerbork aan het kaarten. Derde van links Scheltens, hoofd van de LiRo afdeling Westerbork. Fotograaf: R. Breslauer Begin oktober 1942 werden Benjamin Mozes Cohen (Ees, 16-10-1874), zijn vrouw Naatje Korper (Amsterdam, 17-03-1886) en hun kinderen Koosje (Borger, 30-03-1920) en Diena (Borger, 23-11-1925) en hun kleinkind Rachel Bloemendaal (Amsterdam, 17-09-1939 - Auschwitz, 19-10-1942) op transport gesteld naar Durchgangslager Westerbork. Bij aankomst had Benjamin Mozes Cohen f. 168,71 aan contant geld bij zich. Dat werd hem direct afgenomen door Nederlandse medewerkers van de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.6 Enkele dagen verbleven Benjamin Mozes Cohen, zijn vrouw en twee dochters in Durchgangslager Westerbork alvorens zij naar Auschwitz werden afgevoerd. In Durchgangslager Westerbork werd het gezin gescheiden. Naatje Cohen-Korper werd samen met haar beide dochters Koosje en Diena en kleindochter Rachel Bloemendaal op 16 oktober 1942 op transport geplaatst en op 19 oktober 1942 vermoord. Vader Cohen werd drie dagen later op transport gesteld en op 22 oktober 1942 vermoord.7 Gelet op zijn slechte gezondheid verbleef hij in de ziekenbarak, waardoor hij op 16 oktober 1942 niet op transport werd gesteld.8 6

7 8

NBI, inventarisnummer 2.09.16.03, dossier 55130 , Benjamin Mozes Cohen, Drouwen, document 064 (03-119153). Op een formulier van LVVS van 3 november 1943 staat vermeld dat Benjamin Cohen op 26 november 1942 (of 14 november) een bedrag van f. 168,71 aan medewerkers van de LiRo-bank heeft afgegeven. Lippmann, Rosenthal & Co. (LiRo-bank) was een roofbank aan de Sarphatistraat in Amsterdam, die in 1941 speciaal werd opgericht om Joods bezit te registreren en in beslag te nemen. Door de naam van een gerenommeerde Joodse bank te gebruiken en verschillende andere maatregelen verhulden de Duitse autoriteiten het doel van de operatie en gaven zij daaraan een pseudo-legaal karakter. Hiermee voorkwamen zij dat toekomstige slachtoffers ongerust werden en hun waardevolle eigendommen en financiële bezit zouden verbergen. Ten behoeve van de restitutie (die zeer moeizaam verliep) werd de Liro-bank na de oorlog hernoemd tot Liquidatie van Verwaltung Sarphatistraat (LVVS). Informatie van J. Martin van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork over de transportlijsten. Baas, T., ‘De voormalige joodse gemeenschap in de gemeente Borger’, in: De Zwerfsteen, 1987, nr. 4, blz. 33.

18

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Kaart van Vrouwke Cohen uit de cartotheek van de Joodsche Raad. (Uit: www. oorlogsbronnen.nl)

Kaart van weduwe Mina BloemendaalCohen uit de cartotheek van de Joodsche Raad. Zij kreeg een relatie met Philip de Groot. Zij hadden het voornemen om in kamp Westerbork te trouwen en hoopten zo hun kansen om in Westerbork te kunnen blijven te vergroten. Van een huwelijk is het niet gekomen.9 (Uit: www.oorlogsbronnen.nl)

Kaart van weduwe Mina BloemendaalCohen uit de cartotheek van de Joodsche Raad. (Uit: www.oorlogsbronnen.nl) 9

Joods Monument, zie Philip de Groot (Amsterdam, 3 februari 1917 - Auschwitz, 30 september 1942) en Mina Bloemendaal-Cohen. Zij zijn beiden op 24 juli 1942 op transport gesteld.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

19

Hun dochter Vroukje had zich vanuit Borger op 13 mei 1941 in Amsterdam gevestigd. Vanaf 8 december 1941 was zij dienstbode bij haar oom Aäron Bronkhorst en tante Dina Korper. Vanuit Amsterdam werd zij via Durchgangslager Westerbork op 7 augustus 1942 naar Auschwitz vervoerd en aldaar op 30 september 1942 vermoord. Waarom het Rode Kruis heeft aangenomen dat zij nog een aantal weken in Auschwitz heeft geleefd, is niet duidelijk. Haar oom en tante, Aäron Bronkorst en Dina Korper, werden via Durchgangslager Westerbork op 6 april 1943 op transport gezet en op 9 april 1943 in Sobibor vermoord. Vermoedelijk was hij aanvankelijk ‘gesperrt’ vanwege zijn beroep als diamantbewerker. Mina Cohen (Borger, 27-09-1921) huwde op 3 mei 1939 in Hilversum met Meijer Bloemendaal (Utrecht, 09-05-1914 - op overlijdensakte: Mauthausen, 01-09-1941. In werkelijkheid is hij in Slot Hartheim bij Linz vergast). Mina Bloemendaal-Cohen werd op 26 juli 1942 in Auschwitz vermoord; haar dochter Rachel, drie jaar oud, werd op 19 oktober 1942 in Auschwitz vermoord. Hun zoon Benjamin Mozes was op 25 januari 1942 in Amsterdam overleden. De laatst levende uit het gezin Cohen was vader Benjamin Mozes Cohen. Hij werd op 22 oktober 1942 vermoord. Hij was de erflater.

Het begin (boven) en het einde van de boedelbeschrijving door J. van Opheusden (GAB, inv. nr. 043)

20

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

3. Inventaris In het archief van de voormalige gemeente Borger bevinden zich onder inventarisnummer 043 de inventarisaties van de roerende goederen die zich in de woningen van de joden bevonden. Op zaterdag 28 november 1942 moest gemeentelijk en onbezoldigd rijksveldwachter Jan van Oudheusden uit Buinen een inventarisatielijst opstellen van de roerende goederen in de woning van Benjamin Mozes Cohen (D42, Hoofdstraat 21, Drouwen). Hij typte de inventarisatie op 30 november 1942 op anderhalf A4-vel uit, welke lijst in het gemeentearchief bewaard is gebleven. Naast kleding, beddenspullen en eenvoudige huisraad bevond zich in de woning van Cohen ook een handkar, waarmee hij oude kleding en vodden ophaalde. In zijn woning waren nog twee zakken met oude kleding, een zak met lompen en een zak, waarin zich verschillende lege zakken bevonden. Ook waren er een geit en een schaap in de schuur. Jan Jalving, die vlakbij op huisadres D38 woonde, zou de dieren verder verzorgen, zo werd afgesproken. Verschillende kledingstukken, linnengoed, dekens en schoenen uit de woning van

De lijst van kledingstukken uit de woning van Cohen die op 21 juni 1943 zijn afgevoerd. (GAB, inv. nr. 043)

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

21

Op dit kladbriefje staat geschreven: ‘Jalving heeft in de herfst 1942 de aardappelen ingekuild, vraagt daarvoor f. 10,00. Zegt, dat de aardappelen in het voorjaar van 1943 zijn vervoerd naar Assen naar de Volksdienst per Warring, naar hij noemt 30 hl.’ (onderhoud met J. Jalving op 26 mei 1944) Opdracht tot inkuiling zou hij hebben gekregen per telefoon via Dries te Drouwen. (GAB, inv. nr. 043) Benjamin Cohen werden op 21 juni 1943 naar de Nederlandsche Volksdienst (NVD) in Assen verzonden. Zij hadden opslagruimte in De Walvisch aan de Gedempte Singel. Het zakenpand van de jood J. van Oosten was door de Duitse bezetter hiervoor gevorderd. Al het verzonden onroerend goed werd op een lijst vermeld, welke door de burgemeester van Borger werd ondertekend alvorens het werd verzonden naar het bureau van de Beauftragte in Assen. Jalving Tijdens de bezettingsjaren ontstaan er problemen tussen Jalving en de gemeente voor werkzaamheden, het inkuilen van aardappels, die hij in opdracht van Roelof Dries op het land van Benjamin Mozes Cohen verrichtte. In een volgend schrijven van de Nederlandsche Volksdienst (NVD) aan de gemeente werd vermeld dat de gemeente de opdrachtgever was. De waarnemend plaatsvervangend leider van de NVD in Assen, J.H.

Lippinkhof, schreef in een brief aan de burgemeester van Borger dat hij vond dat Jalving recht op een vergoeding had.10 Ook ontstaan er problemen tussen Jalving en de Coöperatieve Boerenleenbank Borger, waarbij Jalving borg zou hebben gestaan voor een lening van Cohen bij deze bank. Verder stond Jalving borg voor het hypothecair belaste pand van Cohen. In april 1944 moest Jalving f. 13,65 wegens deze borgstelling aan de Coöperatieve Boerenleenbank Borger te Borger betalen. Aangezien dit ‘over een periode dat de bewoner niet meer als zodanig kon worden aangemerkt en de afhandeling dezer zaken centraal geregeld is’ vond Lippinkhof van de NVD dat de Boerenleenbank niet gerechtigd was dit bedrag bij Jalving op te eisen. Hij verzocht de burgemeester hem over de afwikkeling van de zaak nader te willen inlichten. Op 22 mei 1944 hebben de burgemeester en de directeur van de Boerenleenbank een telefonisch onderhoud over de kwestie.

10

GAB, inv. nr. 043.

22

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Vervolgens schrijft de kassier van de bank dat B. Cohen te Drouwen op 11 mei 1942 een schuld bij zijn bank is aangegaan met als borg Jan Jalving uit Drouwen. Deze schuld was per 11 april 1944 nog f. 13,65 in hoofdsom en renten, welke schuld door de borg moest worden vereffend. Verder deelde de kassier mede dat deze ‘losse schulden’ niet worden vereffend door de ANBO te Groningen noch vallen onder de joodse vermogenswaarden, welke dienden te worden opgegeven aan de bank Lippmann, Rosenthal & Co. Naar het idee van de kassier was de bank dan ook gerechtigd de schuld door de borg te laten betalen. Een dag later, 23 mei 1944, schreef de burgemeester een antwoord naar Lippinkhof, waarin hij verwees naar het schrijven van de kassier van de bank. Jalving zal zijn borgsom aan de bank hebben betaald.11 Benjamin Mozes Cohen zal begin mei 1941 wat contant geld nodig hebben gehad. Jan Jalving zal hem daarbij geholpen hebben door voor hem borg te staan. Het zegt iets over de goede verhouding tussen de beide mannen en dat er verschillende mensen in Drouwen waren die het gezin Cohen wilden helpen.

Het omzien van Jalving naar een naaste tijdens de Duitse bezetting telde kennelijk niet mee, toen hij na de bevrijding werd geïnterneerd.12 Op 1 mei 1946 hoorde Jalving, die na de bevrijding als ‘sympathiserend lid van de NSB was geïnterneerd, van het Tribunaal in Assen dat hij in vrijheid was gesteld. Hij kreeg te horen dat een bedrag van f. 3.000,00 van zijn vermogen verbeurd was verklaard, evenals zijn radio.13 4. Verkoop onroerend goed in 1943 Op 10 mei 1940, bij de Duitse inval, bezat Cohen de percelen H713 (bouwland), H721 (bouwland) en H2648 (woning). Roelof Dries In 1943 kocht buurman Roelof Dries (Hoofdstraat 23) van de Niederländische Grundstücksverwaltung (NGV) de percelen H713, H721 en H2648 (woning), samen groot 0.13.26 ha en ‘vrij van hypotheek’ en ‘vrij van huur’, die van Benjamin Mozes Cohen door de NGV ‘geroofd’ waren.14 11 12

13 14

GAB, inv. nr. 043. Jan Jalving (* Drouwen, 12-09-1903) was op 17 april 1946 nog geïnterneerd, toen hij voor het Tribunaal verscheen. Hij werd ervan beschuldigd een sympathiserend lid van de NSB te zijn geweest. Jalving gaf te kennen dat hij dit lidmaatschap was aangegaan om zijn radio te behouden. Zijn verdediger mr. H.E. Pelinck zei dat er hier ‘weer sprake was van een radio-lid’. Hij zei verder dat Jalving geen verstand van politiek had en verzocht het Tribunaal om Jalving in vrijheid te stellen, hetgeen door het Tribunaal werd afgewezen. (Uit Provinciale Drentsche en Asser Courant (PDAC), 18-04-1946. PDAC, 02-05-1946. Het door Cohen eerder verkregen onroerend goed wordt vermeld in Hyp4, deel 1165, nummer 4 (H713) en Hyp4, deel 1411, nummer 15 (H721 en H2648).

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

B

A

A

23

B

De kadastrale situatie in 1923-1925. Bij A is het kadastrale perceel van Benjamin Mozes Cohen getekend en bij B het kadastrale perceel van Roelof Dries. Roelof Dries tekende op 24 maart 1943 de voorlopige koopovereenkomst met de NGV voor de aankoop van de onroerende goederen van Benjamin Cohen. De definitieve koopovereenkomst en de bijbehorende akte15 werden op 21 juni 1943 getekend. In de overeenkomsten en akten werd niet opgenomen, dat het onroerend goed van Cohen nog bezwaard was met een hypothecaire schuld van f. 150,00, welk geld Cohen van Eli van Oosten uit Assen had geleend. De definitieve koopdatum was 1 juni 1943. Op 22 januari 1944 werd de overschrijving van het bezit in het kadaster opgetekend. Dries moest voor het bezit van Benjamin Cohen f. 1.200,-- aan de NGV betalen. Hij deed een aanbetaling van f. 637,83; de verkoopkosten waren f. 36,-- en de omzetbelasting bedroeg f. 0,72. Of en wanneer Dries het resterende bedrag ad f. 600,00 betaalde, hebben wij niet kunnen vinden. De akte werd op 21 juni 1943 bij notaris Adolf Grutterink in Borger getekend. Als getuigen waren aanwezig Klaas Hendrik Hartman, administrateur, wonende te Nieuwolda, handelende voor Dirk Hidde de Vries van de ANBO, gerechtigde van het overgenomen onroerend goed van Benjamin Cohen, koopman te Drouwen en Roelof Dries, landbouwer en caféhouder te Drouwen (D 4), de koper.

Ruim een week voor het passeren van de akte verhuurde Dries de woning aan 15

Hyp4, deel 1681, nummer 107, 21 juni 1943.

24

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Roelof Scholtmeijer. Vanaf 10 juni 1943 woonde Roelof Scholtmeijer tot zijn overlijden op 23 augustus 1984 in de voormalige woning van Cohen. Vanaf 21 juni 1943 was Roelof Dries de eigenaar van de woning. Er is geen document te vinden dat de gemeente namens de ANBO de woning tussen 10 en 21 juni 1943 aan Scholtmeijer verhuurde. Het lijkt erop dat de woning door Dries in deze periode en na 21 juni 1943 aan Scholtmeijer werd verhuurd. Op 18 mei 1949 verkocht Dries de woning aan Scholtmeijer. In het vermogensdossier van Benjamin Mozes Cohen is geen exploitatie-saldo opgenomen van de verhuur van de woning door Dries aan Scholtmeijer. De onderhoudskosten van de woning zouden even hoog zijn geweest als de huurinkomsten.16 5. Rechtsherstel en verkoop woning Huis en bouwland Op 5 november 194817 verschijnen voor notaris Gerrit Grutterink te Borger de volgende getuigen:.

- Koop Warringa, notarisklerk wonende te Borger, als lasthebber van: 1- Meinhard Jacob Gans (1890-1960), wonende te Assen, bewindvoerder over het vermogen van Benjamin Mozes Cohen, destijds koopman en wonende te Drouwen, als zodanig in maart 1948 aangesteld door het Nederlands Beheersinstituut vertegenwoordiging Assen; 2- Hendrik Stravers, wonende te Doorn als hoofd van de Afdeling Bijzondere Beheren van het Nederlands Beheersinstituut ten behoeve van de Staat der Nederlanden het beheer voerende over het vermogen van de NGV; 3- Jannes Kuiper, notarisklerk, wonende te Assen in de hoedanigheid van bewindvoerder over het vermogen van Eli van Oosten (Assen, 24-06-1877 Auschwitz, 05-10-1942), manufacturier, Rembrandtstraat 21, Assen, aangesteld door het Nederlands Beheersinstituut, vertegenwoordiging Assen en - Roelof Dries, landbouwer en caféhouder wonende te Drouwen. De NGV had in 1943 aan Roelof Dries een huis met bouwland te Drouwen sectie H, nummers 713, 721 en 2648, samen groot 0.13.26 ha voor f. 1.200,-- verkocht.18 De percelen zouden vrij van hypotheek zijn geweest, hetgeen niet juist was. Het bedrag was door Roelof Dries aan de NGV voldaan.

De comparanten Warringa, als lasthebber van Gans, en Roelof Dries verklaren tot rechtsherstel te willen overgaan van voornoemd onroerend goed en wel in voege als volgt: - In afwijking van het bepaalde bij artikel 10 van het Besluit Rechtsherstel (Staats16 17 18

Hyp4, deel 1681, nummer 107, akte d.d. 21-06-1943, notaris Adolf Grutterink te Borger. Hyp4, deel 1780, nummer 89, akte d.d. 18-05-1949, notaris Gerrit Grutterink te Borger. Hyp4, deel 1758, nummer 131, 05-11-1948. Hyp4, deel 1681, nummer 107, 1943.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

25

blad, E100) blijft de eigendom van voormeld onroerend goed bij de comparant Dries. - De comparant Warringa verklaart, als lasthebber van Gans, genoemd onroerend goed zo nodig over te dragen aan de comparant Dries, die dit vastgoed zo nodig in overdracht aanneemt, zullende door de overschrijving, door akte in de openbare registers ten hypotheekkantore. - De comparant Dries betaalt aan de lastgever Gans van de comparant Warringa een bedrag van f. 540,00. - Comparanten verklaren dat voormelde door Dries te betalen bedragen van f. 540,00 en f. 150,00, door hen zijn betaald. Alle geschillen waren nu opgelost.19 In 1949 verkocht Roelof Dries aan Roelof Scholtmeijer voor een bedrag van f. 2.000,00 de percelen H713 (groot 0,56 are), H721 en H2648 (samen 12,70 are). Scholtmeijer woonde na de aankoop in de woning van de familie Cohen op het adres Hoofdstraat 21.20 Vanaf 10 juni 1943 tot zijn overlijden op 23 augustus 1984 woonde Roelof Scholtmeijer in de voormalige woning van Benjamin Mozes Cohen. 6. Vermogensbeheer Bewindvoerder Met ingang van 15 januari 1946 werd kandidaat-notaris Gerrit Grutterink uit Borger op grond van artikel 85 van het Koninklijk Besluit E100 tot bewindvoerder over het vermogen van Benjamin Mozes Cohen benoemd. Het vermogen van Cohen bestond uit onroerend goed: bouwland met de perceelnummers H713 en H721 en huis, perceelnummer H2648.

In 1943 was dit onroerend goed voor f. 1.200,00 door Roelof Dries gekocht. Het onroerend goed was na de oorlog bezwaard met een hypothecaire lening van f. 182,00 van de vermiste joodse ondernemer Eli van Oosten uit Assen. Het vermogen van Cohen werd op 31 januari 1946 geschat op f. 1.018,00. Eind 1946 was het vermogen hetzelfde.21 Eind maart 1946 kreeg de NBI-afdeling in Assen een brief van de Adviescommissie Rechtsherstel en Beheer te Groningen, waarin stond dat de commissie had vastgesteld dat het onroerend goed op het adres D42 te Drouwen aan Benjamin Mozes Cohen toebehoorde. De NBI te Assen stuurde daarop een brief aan Grutterink, waarin men hem vroeg als bewindvoerder van Cohen op korte termijn rechtsherstel aan te vragen.22 Met ingang van 1 maart 1948 werd schoenhandelaar Meinhard J. Gans uit Assen als bewindvoerder benoemd en werd notaris Gerrit Grutterink als bewindvoerder ontslagen. Grutterink zou in 1948 als onpartijdige de akte van rechtsherstel opstellen, 19 20 21 22

Hyp4, deel 1758, nummer 130, 1948. Hyp4, deel 1780, nummer 89, 1949. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, nummers 83, 103 en 173. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, nr. 143.

26

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

Het briefje van Grutterink, waarin hij vraagt om een hogere beloning vanwege het vele werk en dat het vermogen van Cohen na rechtsherstel zal toenemen.

(Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 55130, nummer 139.)

waardoor het niet gewenst was dat hij op dat moment ook bewindvoerder zou zijn. De laatste bewindvoerder over Cohens vermogen was de Stichting Bewindvoering Afwezigen ’s Gravenhage, welke bij beschikking van de Arrondissementsrechtbank te Assen, Kamer van Burgerlijke Zaken, op 21 januari 1956 was benoemd.23 Beloning In het dossier bevinden zich van het jaar 1947 veertien documenten over ‘de beloning’ van Grutterink als bewindvoerder. Aanvankelijk was deze vastgesteld op een bedrag van f. 50,00 per jaar op basis van een geschat vermogen van Cohen van f. 1.000,00. Toen de NBI eind 1947 de beloning van Grutterink wilde terugbrengen naar f. 10,00 maakte Grutterink daar bezwaar tegen. In een brief aan de NBI schreef hij: ‘Daar men over het algemeen met deze Joodse vermogens veel werk heeft, kan ik een beloning van f. 50,00 niet overmatig vinden. Bovendien wordt waarschijnlijk zeer binnenkort t.a.v. het vastgoed, dat tot het onderhavige vermogen heeft behoord, rechtsherstel toegepast, zodat daarmede het saldo van het vermogen stijgt’. De NBI kan dit billijken, zodat het basisloon weer op f. 50,00 wordt gebracht.24 Financiële verslagen van Gerrit Grutterink Uit twee ongedateerde documenten van bewindvoerder Gerrit Grutterink, opgemaakt voor 1 maart 1948, blijkt dat hij er aanvankelijk van uitging dat het pand van Cohen bezwaard was met een hypotheek van f. 182,00.

Grutterink had voor het opstellen van dit document de verkoopakte, welke zijn vader in 1943 had opgemaakt bij de verkoop van het onroerend goed door de ANBO aan Roelof 23 24 25

Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, nummers 018, 019, 081, 082 en 089. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, nummers 97-100, 138-142, 168-172, 176. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, nummers 174-175.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

27

Dries niet ingezien, anders had hij toen al kunnen vaststellen dat het vermogen van Cohen veel lager was, dan waarvan hij uitging.25 Toen Gerrit Grutterink vervolgens in verband met het beëindigen van zijn bewindvoering een financieel verslag en een eindbalans moest opmaken, kwam hij met een correcte verslaggeving. Uit het financieel verslag van Grutterink over de periode 15 januari 1945 tot 1 maart 1948 bleek dat er alleen een uitgave van f. 9,00 voor een advertentie in de Asser Courant was. Verder hadden de uitgaven betrekking op beloningen voor Grutterink als bewindvoerder. In het verslag werd een schuld van f. 89,00 aan beloningen voor Grutterink opgenomen. Volgend op het financieel verslag werd de eindbalans in het document opgenomen. Het onroerend goed werd in de eindbalans opgenomen met het bedrag van f. 1.200,00 dat Roelof Dries in 1943 had betaald. Ook werden de twee hypothecaire schulden van Cohen vermeld, een bedrag van f. 150,00 aan Eli van Oosten te Assen en een bedrag van f. 260,00 aan de nabestaanden van Hendrik Beuving, voormalig gemeenteopzichter van Borger. Verder werd in de eindbalans de schuld aan notaris Gerrit Grutterink vermeld, zodat het vermogen van Benjamin Mozes Cohen in mei 1948 f.

701,00 bedroeg.26 Akte van rechtherstel In mei 1948 maakte notaris Gerrit Grutterink een concept rechtsherstel voor een minnelijke schikking tussen de verschillende bewindvoerders en de oorlogskoper Roelof Dries, landbouwer en caféhouder in Drouwen. Hij liet eerst de situatie in 1943 beschrijven, toen Dries de woning van Benjamin Mozes Cohen van de ANBO kocht. Het onroerend goed van Cohen was toen bezwaard met twee hypotheken, te weten van 1- Hendrik Beuving, voormalig gemeentearchitect in Borger, een lening van f. 260,00 plus f. 56,29 rente, tezamen f. 316,29; bij de aankoop van de woning in 1943 werd dit bedrag aan de erven van Hendrik Beuving betaald. 2- Eli van Oosten, f. 150,00 plus f. 21,92, tezamen f. 171,92. Dit bedrag is vermoedelijk niet op de LiRo-rekening van Eli van Oosten gestort, maar op de rekening van de NGV. Bij het rechtsherstel in 1948 kon Dries dit bedrag bij de NGV terugvorderen. De bedragen voor de hiervoor genoemde leningen werden door Roelof Dries in 1943 betaald. Aan de NGV betaalde Dries verder de koopsom, f. 601,10, plus provisie f. 81,91, tezamen f. 683,01. Dit bedrag werd ook in de boeken van de NGV verantwoord. Verder moest Dries nog provisiekosten voor de aflossing van de hypotheken betalen, f. 10,08 en aan notariskosten f. 18,70, tezamen f. 1.200,00. 26

Het document bevindt zich in het dossier van Nijveen, Simon Jonas, 2.09.16.11 - 137415 nummer 153, mei 1948.

28

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

In zijn voorstel voor de minnelijke schikking ging Grutterink uit van het bedrag van f. 1.200,00 dat Roelof Dries in 1943 had betaald. Hierbij werd bepaald dat Dries aan (de erven van) Benjamin Mozes Cohen f. 540,00 en f. 150,00 aan de bewindvoerder van Eli van Oosten zou betalen. In ruil hiervoor kreeg Dries de vorderingen op de NGV van f. 601,10 (de koopsom die Dries aan NGV had betaald) en van f. 150,00 (de hypothecaire lening van Eli van Oosten die door Dries aan NGV was betaald). Daarmee was alles wat in 1943 was afgesproken en betaald teruggedraaid. Roelof Dries kon de bedragen van de kosten van de provisie van de ANBO, f. 81,91 (op koopsom) en f. 10,08 (op de lening) en de notariskosten, f. 18,70, niet terugvorderen. Ook werd bepaald dat er geen exploitatiesaldo over de verhuurperiode van de woning was. De huurinkomsten werden tegen de kosten van het onderhoud, belastingen en dergelijke weggestreept. De kosten voor de akte van rechtsherstel werd door de bewindvoerder van Benjamin Mozes Cohen uit diens vermogen betaald. Het concept van Grutterink ging naar de verschillende partijen en kreeg de instemming van hen.

Een half jaar later, op 5 november 1948, werd op het kantoor van notaris Grutterink de akte van rechtsherstel ondertekend.27 In het NBI-dossier van Cohen bevindt zich onder nummer 121 het document, waarin Hendrik Stravers, hoofd Afdeling Bijzondere Beheren van de NBI, Koop Warringa, notarisklerk op het kantoor van Grutterink, machtigt voor de NBI, welke het beheer over de NGV voerde, op te treden. In de kantlijn van het document staat met pen geschreven, dat het document op 23 oktober 1950 is ontvangen. Het document is in oktober 1948 opgesteld. In dit document werd vermeld, dat ‘blijkens onder de NGV berustende administratie f. 683,01 als koopsom in ontvangst is genomen’. In hetzelfde dossier bevindt zich onder de nummers 121 en 122 het document over de lening van Eli van Oosten uit Assen.28 De aflossing welke in 1943 bij de NGV werd gedaan, werd als nietig verklaard. Van Oosten had als crediteur de vordering niet verloren. Hierdoor betaalde Roelof Dries bij de minnelijke schikking aan de bewindvoerder van Van Oosten een bedrag van f. 150,00. De vordering op de NGV voor deze lening berustte nu bij Roelof Dries. Blijkens de administratie van de NGV zou het gaan om een bedrag van f. 181,00. De hiervoor genoemde Warringa wordt door Stravers gemachtigd om ook in deze zaak voor hem op te treden.29 27 28 29

De concept-akte van Grutterink voor Cohen bevindt zich in het dossier van Nijveen, Simon Jonas, 2.09.16.11 - 137415 - nummer 153, mei 1948. De akte van rechtsherstel, Hyp4, deel 1758, nummer 131, 5 november 1948. E. van Oosten, Julianastraat 21 te Assen. Eli van Oosten, grossier in modeartikelen, geboren op 24 juni 1877 te Assen, zoon van Mozes van Oosten, vleeshouwer, en Eva Koch; ongehuwd, overleden op 5 oktober 1942 te Auschwitz. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, de nummers 121-123.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

29

Op briefpapier van zijn Schoen- en Sporthuis correspondeerde Gans met het NBI. (Uit: NA, NBI, Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, nummer 084) Erfgenamen Op 7 februari 1949 vroeg Levie Serlui (1896-1974) uit Amsterdam aan accountantsbureau A.J.M. van den Elshout te Assen inlichtingen te verzamelen over het vermogen van zijn oom Benjamin Mozes Cohen. Na ontvangst van het verzoek van Serlui legde het accountantsbureau het verzoek bij notariskantoor Grutterink. Per omgaande stuurde Grutterink Van den Elshout zijn financieel verslag en de eindbalans over de periode (15 januari 1946 tot 1 maart 1948) dat hij bewindvoerder was (zie bladzijden 21-22). De brief van Serlui aan Van den Elshout en de brief van de accountant aan Grutterink zitten niet in het vermogensdossier. Het is dan ook niet bekend of Serlui zijn verzoek aan Van den Elshout als ‘erfgenaam’ heeft gedaan.30 Vermogen in 1950 Op 31 januari 1950 vermeldde bewindvoerder M.J. Gans, dat er op 31 januari 1946 een vordering op het rechtsherstel van Benjamin Mozes Cohen was van f. 1.018,00. Op de balans per 1 november 1950 heeft bewindvoerder Meinhard Gans de resultaten van de akte van rechtsherstel verwerkt. Van de ontvangen f. 540,00 heeft hij de schuld aan G. Grutterink voor het bewind van de nalatenschap van Cohen, f. 89,00, kennelijk betaald, want op de balans wordt een bedrag van f.

451,00 als zijnde het vermogen van Cohen vermeld. De kosten voor de akte van rechtsherstel, welke voor rekening van Cohen kwamen, zijn nog niet verrekend.31 Het saldo op de balans van het vermogen van Cohen per 1 november 1951 bedroeg f. 444,58.32 In april 1956 ontving het NBI een uitkering van f. 92,96 van de NGV.33

30 31 32 33

Zie ook dossier van Nijveen, Simon Jonas, 2.09.16.11 - 137415 - no. 153, mei 1948. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, de nummers 102, 108, 109 en 144. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, de nummers 101, 110, 111 en 177. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, de nummers 158-159.

30

Joods rechtsherstel gemeente Borger-Odoorn - Bijlage 3

In november 1949 stuurde de NBI-afdeling Drenthe gegevens op naar het Rode Kruis over het transport en het overlijden van Benjamin Mozes Cohen. Men vroeg om een bevestiging van de data. (Uit: NA, NBI, Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, nummer 084) Vermogen in 1957 Op 1 augustus 1957 werd een overzicht van liquide middelen gepubliceerd met: - overname van credit saldo f. 445,71; - ontvangsten van NGV en LVVS f. 260,03; - onkosten f. 009,45; - Totaal f. 696,29. De optelsom van bovenvermelde bedragen is f. 715,90. Een verklaring vor het verschil, f. 18,90, hebben wij niet kunnen vinden. Op 31 juli 1957 werd het bedrag naar notaris J. van Hasselt overgemaakt, minus 1/10 gedeelte. Hij behartigde de belangen van de erfgenamen van Benjamin Mozes Cohen.34 Data van overlijden Begin november 1949 vroeg de NBI-afdeling Drenthe aan het Rode Kruis om nadere inlichtingen omtrent B.M. Cohen, gedeporteerd op 19 oktober 1942. Hij zou op 21 of 22 oktober 1942 te Auschwitz zijn overleden. Uit een stempel op de brief blijkt dat het Rode Kruis op 12 november 1949 deze brief heeft ontvangen.35 In 1950 werden in de Nederlandsche Staatscourant door het Ministerie van Justitie krachtens het bepaalde in artikel 2 van de Wet van 2 juni 1949 (Staatsblad, no. J227) de overlijdens van Benjamin Mozes Cohen en zijn echtgenote Naatje 34

35

Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, de nummers 027-032, 114. Op de achterzijde van de documenten 027-030 staat getypt: ‘Wij hebben een onderzoek ingesteld als bedoeld in de brief No 16.50 d.d. 3 juli 1951 van de C.A.D. aan de NBI. Ons is van het bestaan van bezwaren tegen vorenstaande specificatie ad f. 696,29 niet gebleken. Voor de betekenis van deze verklaring verwijzen wij naar onze brief d.d. 25-07-1951 aan de C.A.D. Accountantskantoor Moret & De Jong, ’s-Gravenhage, 22 juli 1957.’ Genoemde brieven bevinden zich niet in het vermogensdossier van Benjamin Mozes Cohen. Het kantoor van notaris van J. van Hasselt was in 1957 op het adres Keizersgracht 702 te Amsterdam gevestigd. Cohen, Benjamin Mozes - inventarisnummer 2.09.16.03 - 55130, de nummers 084-085.

Benjamin Mozes Cohen - Hoofdstraat 21, Drouwen

31

Uit: Nederlandsche Staatscourant, 15 september 1950 Uit: Nederlandsche Staatscourant, 19 april 1950

De kaarten van Benjamin Mozes Cohen en Naatje Korper uit de cartotheek van de Joodsche Raad. De datum van transport op de kaart van Naatje Korper 16/11/42 moet zijn 16/10/1942. (Uit: www.oorlogsbronnen.nl) Korper gepubliceerd. Op 14 september 1950 werd het overlijden van Benjamin Mozes Cohen op 22 oktober 1942 in Auschwitz gepubliceerd. Drie maanden later, 15 december 1950, werd in de burgerlijke stand van de gemeente Borger het overlijden van Benjamin Mozes Cohen opgenomen. Op 12 oktober 1950 werd in de Nederlandsche Staatscourant het overlijden van Naatje Korper op 19 oktober 1942 te Auschwitz vermeld. Op 15 januari 1951 werd haar overlijden in de burgerlijke stand van de gemeente Borger opgenomen. Op 16 oktober 1942 was Naatje Cohen-Korper op transport geplaatst naar Auschwitz, waar zij bij aankomst op 19 oktober 1942 zou zijn vermoord. Vermoedelijk verbleef Benjamin Cohen op 16 oktober 1942 in een ziekenhuisbarak in Durchgangslager Westerbork. Men kende hem in Borger als een lichamelijk erg zwakke man.36 Hij werd op maandag 19 oktober 1942 op transport naar Auschwitz geplaatst, waar hij op 22 oktober 1942 zou zijn vermoord.37 De aanname dat hij drie dagen later was vermoord had als gevolg dat hij erflater werd en dat zijn familie de erfgenaam was.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=4421c48c-dfac-4a64-a529-998f03a9cf38