Bijlage 2 Reactienota zienswijzen Borger-Odoorn
Tekst van het document
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn
Inhoud Rapport en bijlage(n)
29 augustus 2023 Projectnummer P000787
Inhoudsopgave 1
Inleiding
3
2
Zienswijzen
4
2.1
Zienswijze 1
4
2.2
Zienswijze 2
7
2.3
Zienswijze 3
8
2.4
Zienswijze 4
9
2.5
Zienswijze 5
10
2.6
Zienswijze 6
18
2.7
Zienswijze 7
19
2.8
Zienswijze 8
20
2.9
Zienswijze 9
21
2.10
Zienswijze 10
26
Wijzigingen omgevingsvisie
30
3
Bijlage
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
32
1
Inleiding De Omgevingsvisie heeft als ontwerp zes weken ter inzage gelegen vanaf 8 juni 2023. Tijdens deze periode zijn tien zienswijzen ingediend. In het volgende hoofdstuk worden de zienswijzen besproken. Waar het leidt tot een wijzigingsvoorstel is dit aangegeven. De zienswijzen zijn als bijlage aan deze zienswijzennota toegevoegd.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
3
2
Zienswijzen 2.1
Zienswijze 1
Samenvatting Eén van de kerntaken van Cumela Nederland is het behartigen van de belangen van de bedrijven in deze sector in de breedste zin van het woord. Namens onze leden die in de gemeente Borger-Odoorn zijn gevestigd, wordt deze zienswijze ingediend. Binnen de gemeente Borger-Odoorn zijn deze bedrijven nagenoeg allemaal in het buitengebied en/of landelijk gebied van uw gemeente gevestigd. Deze bedrijven bieden een stabiele werkgelegenheid en dragen bij aan een sterk markteconomisch aandeel van het landelijk gebied. Deze ondernemingen `bewerken' op enigerlei wijze, als cumelabedrijf in de vorm van verhuur of (onder)aanneming, op basis van inschatting 80 - 85% van de gronden (landbouw, watergangen, natuur, infrastructuur, groenblauwe sector, stedelijk gebied etc.) binnen de gemeente. Cumela Nederland kan derhalve worden aangemerkt als belanghebbende. Om de belangen van en omgevingswaarden voor deze bedrijven in het buitengebied te beschermen, is deze zienswijze ingediend De cumelasector speelt met haar dienstverlening een belangrijke rol bij veel maatschappelijke uitdagingen in het algemeen alsmede bij 'uitdagingen' welke u als gemeente ook grotendeels benoemd in onderhavige visie, waarvan de meeste direct of indirect een positieve bijdrage leveren aan: −
De verbetering van lucht- en water- en bodemkwaliteit;
−
De verbetering van waterveiligheid;
−
Ecologisch verantwoord beheer van de groene ruimte;
−
Bestendigen van duurzame landbouw en voedselproductie;
−
Het creëren van korte circulaire stromen waarbij minder afval ontstaat;
−
Het verbeteren van de verkeersveiligheid;
−
Het versnellen van de energietransitie;
−
Het versterken van het landschap en natuur;
−
Het behouden en versterken van werkgelegenheid en participatie in plattelandsgemeenten.
Middels deze zienswijze verzoekt indiener om het bestaansrecht van onze (lid-)bedrijven — in het buitengebied — te erkennen en om qua omgevingswaarden inpassing te geven aan de opgaven en ontwikkelingen welke voor de bedrijven relevant zijn inzake de fysieke leefomgeving. Dit geldt in relatie tot de vigerende vestigingslocatie alsmede aangaande de uitvoering van werken i.c. 'de plicht' die onze bedrijven hebben om invulling te geven aan de omgevingswaarden, beheer en behoud van de openbare ruimte in brede zin alsmede op het gebied van lokale circulaire economie en duurzaamheid. Wij vragen u dan ook om mogelijkheden te creëren om bestaande bedrijfslocaties te kunnen ontwikkelen
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
4
alsook te kunnen uitbreiden, alsmede nieuwvestiging in het buitengebied mogelijk te maken om uitvoering te kunnen geven aan de in de omgevingsvisie vermelde ambities. Aangaande de ambitie in de visie vervullen de cumelabedrijven reeds een belangrijke rol voor het landelijk gebied in relatie tot aanleg, behouden en versterken van natuur, landschap, economie en passend hergebruik van vrijkomende agrarische bebouwing. Gezien de omvang van de activiteiten, deels agrarisch maar ook aanverwant niet-agrarisch, het materieel en materiaal dat wordt toegepast en de ligging ten aanzien van de opdrachtgevers (veelal in het buitengebied) is de ligging van de bedrijfslocaties van cumelabedrijven in het buitengebied essentieel. In de visie wordt een transformatie van de landbouw beoogd. Dit kan en gaat niet zonder de inbreng en participatie van de cumelabedrijven. Zij zorgen voor een groot deel van het agrarische beheer en productie van de landbouwgronden. Daarnaast dragen de bedrijven zorg voor de aanleg, het onderhoud en het beheer van de overige gronden binnen de gemeente. Een belangrijk kenmerk hierbij is, zoals genoemd, de vestigingsplaats van de cumelabedrijven in het buitengebied. Dit typeert deze bedrijfstak, alsmede de concurrentiepositie in de sector. Door cumelabedrijven niet naar een industrieterrein te verplaatsen worden mogelijke hinderlijke situaties voorkomen.
Ontsluitingswegen nabij een industrieterrein zijn vaak niet op de machines berekend en het werk is veelal in het buitengebied. Zo worden onnodige verkeersbewegingen voorkomen. Vanuit Cumela Nederland nemen wij (tevens) onze verantwoordelijkheid aangaande landbouwverkeer, milieueffecten, natuur, biodiversiteit, energie en duurzaamheid alsmede circulariteit (circulaire economie). Deze thema's zien wij ook reeds terug in uw visie. Aangaande deze onderwerpen kan de cumelasector een belangrijke bijdrage leveren in uw gemeente. De transitie naar een circulaire economie zal voor alle economische sectoren een omschakeling in productie- en logistieke processen betekenen. Uitdagingen hierbij zijn onder meer: −
de optimalisatie van de inzet van energie en grondstoffen;
−
ketensamenwerking en het sluiten van kringlopen;
−
zoeken naar andere productieprocessen en verdienmodellen.
Het hoogwaardig hergebruik van afval- en reststromen staat volop in de belangstelling. In september 2016 heeft het Kabinet het Rijksbrede programma Nederland circulair in 2050 gepresenteerd. Hierin zet zij het perspectief op een circulaire economie uiteen: een economie waarin onder meer biotische grondstoffen efficiënt worden ingezet en optimaal worden hergebruikt. Ook beleidsambities met betrekking tot de biobased economy leiden tot een herwaardering van (met name organische) reststromen, namelijk als grondstof voor hoogwaardige biobased producten.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
5
Als organisatie en de afzonderlijke bedrijven zijn wij reeds doende met genoemde `transitie'. Voormelde ontwikkelingen zijn voor opdrachtgevers en cumelabedrijven reeds aanleiding om 'anders' te 'kijken' naar de reststromen die zij produceren, bijvoorbeeld groenafvalstromen die vrijkomen bij het beheer van groenstroken en wegbermen of grond die beschikbaar komt als gevolg van verschraling van natuurgebieden. Niet langer zien zij deze stromen als 'waardeloos afval', maar veel meer als potentiële grondstoffen voor nuttige toepassingen. Voor het uitvoering geven van een circulaire economie is voldoende (buiten)opslag noodzakelijk. Resumé Zonder uitputtend te zijn herkent indiener de organisatie (namens onze leden) reeds in grote mate in de voorliggende visie. Desalniettemin zijn er ook diverse thema's c.q. aspecten, zoals voormeld, welke specifiek en in belangrijke mate voor deze `unieke' bedrijven bijzondere aandacht behoeven en redelijkerwijs erkend dan wel betrokken dienen te worden in de visie (en bij de verdere uitwerking van instrumenten in het kader van de Omgevingswet). In de visie komt de uitnodiging om het met elkaar te doen nadrukkelijk tot uiting. Als organisatie gaan wij graag op deze uitnodiging in. Ten eerste via deze reactie/zienswijze, maar ook op andere wijze wil/kan indiener participeren bij de verdere uitwerking van de ambities.
Gewijzigd vaststellen Verzocht wordt deze zienswijze gegrond te verklaren en conform de beleidslijn van de Omgevingswet, waarbij de gedachte gericht is op 'Ja, mits.......', de ontwerp-omgevingsvisie gemeente Borger-Odoorn op grond van de genoemde aspecten gewijzigd vast te stellen i.c. de genoemde aspecten in deze visie c.q. bestemmingsplan (later: omgevingsplan) te betrekken. Verzocht wordt om samen met ons als belangrijke sector in het buitengebied te kijken naar reële mogelijkheden om het buitengebied/grondgebied van de gemeente Borger-Odoorn veiliger, mooier en beter te maken. Indiener verzoekt u derhalve om met inachtneming van onderhavige zienswijze deze belangen en gevolgen te heroverwegen. REACTIE GEMEENTE OP ZIENSWIJZE 1 De zienswijze lijkt voor een belangrijk deel de gekozen richting en ambities uit de visie te onderschrijven. Er staan veel veranderingen op stapel voor het buitengebied waarvan niet in alle gevallen duidelijk is wat dit voor onze gemeente gaat betekenen. Wel is duidelijk dat we samen met onze inwoners en bedrijven optrekken en in gesprek blijven over de toekomst van het landelijk gebied. De oproep uit de zienswijze sluit daar naadloos bij aan. Dit hoeft dan ook niet te leiden tot een aanpassing van de visie zelf. Conclusie De oproep uit de zienswijze staat voldoende geborgd in de omgevingsvisie. Dit vraagt geen aanpassing van de visie.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
6
2.2
Zienswijze 2
Samenvatting Indiener kan zich in algemene zin vinden in de neergelegde visies en ambities. De gebruikte woordkeuze is breed genoeg geformuleerd om een breed palet aan belanghebbenden tevreden te kunnen stellen. Ook de aspecten van erfgoed, archeologie en (cultuur)historie komen in het ontwerp aan de orde. Belangrijk daarbij is de bestaande regelgeving, de waarde kaarten in de uitwerking van de omgevingsvisie te integreren. Dat neemt niet weg dat de uitwerking van deze ambities in het omgevingsplan veel specifieker moet worden uitgewerkt en geconcretiseerd. Wanneer de ambitie wordt uitgesproken, ook in het kader van Citta Slow, voor duurzamere vormen van landbouw, dan moet in de uitwerking daarvan worden opgenomen dat het gebruik van pesticiden concreet aan banden wordt gelegd. In dat kader zou lelieteelt in de gehele gemeente verboden dienen te worden, te zwaar vervuilend, waterverspillend en het levert geen bijdrage aan de productie van voedingsmiddelen. Met betrekking tot specifieke aspecten van erfgoedbeleid dient in het omgevingsplan onder andere te worden opgenomen dat er niet op de essen wordt gebouwd en dat verdere verdichting in de historische kern van esdorpen niet is toegestaan. De transitie in de boerenbedrijven rond de stikstof crisis zal tot gevolg hebben dat vele boerenbedrijven een andere bestemming krijgen.
Splitsing van boerenbedrijven is wooneenheden is een reële optie, echter met als beperking niet meer dan drie wooneenheden per erf. De erfgoedvereniging Heemschut is van harte bereid om mee te denken over de verder uitwerking en nadere concretisering van de omgevingsvisie in het omgevingsplan. Tenslotte schrijft de omgevingswet provincies en gemeenten voor bij het vaststellen van de omgevingsvisie en -plannen burgers te betrekken, de zgn. burgerparticipatie. Deze participatie is weliswaar verplicht, maar ook volledig vormvrij. In het voorliggende ontwerp van de omgevingsvisie Borger-Odoorn ontbreekt een nader invulling van de participatie. Indiener dringt erop aan een regelement voor de participatie op te nemen, waarin wordt aangegeven aan welke eisen de participatie moet voldoen onder welke omstandigheden. Dit om te voorkomen dat een enkele informatiebijeenkomst al als een definitief participatietraject wordt aangeduid. Indiener pleit dan ook voor dat erfgoedorganisaties zoals Heemschut en lokale historische verenigingen, etc. standaard betrokken worden bij de verder uitwerking van de omgevingsvisie en het omgevingsplanplan. REACTIE GEMEENTE OP ZIENSWIJZE 2 Goed om te lezen dat indiener zich in algemene zin kan vinden in de manier waarop de visie en ambitie voor onze gemeente zijn beschreven.
Daarna volgt een oproep om in de vertaling naar het Omgevingsplan op een aantal punten een meer specifieke (juridische) uitwerking te maken. Het Omgevingsplan is inderdaad de plek om dat te doen. Daarbij zijn de huidige bestemmingsplannen uiteraard het
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
7
vertrekpunt. Ook daar zijn al beschermende regelingen opgenomen om waarden en kwaliteiten voor de toekomst te borgen. Uiteraard zijn er ook keuzes aan de orde die de ambities van de visie moeten vertalen naar concrete maatregelen. De door indiener genoemde onderwerpen komen daarbij zeker aan bod maar het is te vroeg om op de conclusies vooruit te kunnen lopen. Indiener heeft gelijk met het benadrukken van het belang van participatie. De Omgevingswet stelt het gesprek met betrokkenen rond besluiten in de leefomgeving centraal. De visie zelf is daar uiteraard ook onderwerp van geweest als vanaf de Nota van Uitgangspunten. Daarnaast heeft de gemeente Borger-Odoorn een visie op participatie vastgesteld; ‘Bouwen aan een nieuw samenspel’. En wordt gewerkt aan een vertaling naar wat van initiatiefnemers verwacht wordt. En uiteraard hoe de gemeente zelf met participatie aan de slag gaat. Kortom; dit onderwerp is volop in beeld en wij zullen als gemeente, net als we dat altijd al deden en doen, lokale organisaties, instellingen en inwoners betrekken bij het maken van gemeentelijk beleid. Dat zal dus ook het geval zijn bij de totstandkoming van het Omgevingsplan. Conclusie De visie wordt op basis van de zienswijze niet aangepast.
2.3
Zienswijze 3
Samenvatting De VRD geeft bij het indienen aan dat het een reactie betreft op de omgevingsvisie en geen formele zienswijze. Vanwege het overzicht wordt de reactie onderstaand wel meegenomen. In een eerder stadium heeft de VRD bijgedragen, zowel tijdens kennissessies als tekstueel, aan een mogelijke invulling t.a.v. een gezonde en veilige leefomgeving. Ondanks dat de letterlijke teksten vanuit de VRD niet zijn overgenomen, is in het ontwerp op te maken dat Borger-Odoorn voor een hoge kwaliteit van leven gaat en terughoudend is met het inzetten van instrumenten die groei afremmen vanuit een volkshuisvesting gedachte. Ook de aspecten gezond, schoon en veilig m.b.t. woonomgeving wordt meerdere malen benoemd. Eén van de milieubeginselen is bestrijding aan de bron, zoals wordt beschreven. Deze past als één van de onderdelen in een veilige leefomgeving waar ook de VRD aandacht voor vraagt en waar in de omgevingsvisie ingegaan wordt bij de omgevingsveiligheid. De VRD heeft het gewaardeerd om bij te kunnen en mogen dragen aan de ontwerp-omgevingsvisie. Bij navolging van programma’s en/of een omgevingsplan is de VRD als één van de partners graag bereid om haar kennis en inbreng hierbij aan te bieden. De VRD benadrukt dat tijdens de kennissessies aangegeven is dat er vele aspecten zijn die impact kunnen hebben op een veilige en gezonde leefomgeving. Naast o.a.
de energietransitie en gevolgen van
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
8
klimaatadaptatie geeft het Regionaal Risico Profiel de nodige voorbeelden van risico’s binnen Drenthe. Ook hier zal met vervolgstappen na de omgevingsvisie in de diverse programma’s en omgevingsplan vanuit de VRD oog voor zijn. REACTIE GEMEENTE OP ZIENSWIJZE 3 Goed om te lezen dat de VRD de betrokkenheid bij het opstellen van de visie heeft gewaardeerd. De inbreng is betrokken bij de visie zoals deze er nu ligt. Daarbij is inderdaad duidelijk geworden dat er veel aspecten zijn die van invloed kunnen zijn op een gezonde, schone en veilige leefomgeving. Dat vraagt ook na het vaststellen van de visie om overleg en afstemming. De aangekondigde inbreng en advisering vanuit de VRD is daarbij gewenst en van belang. Conclusie De visie wordt op basis van de zienswijze niet aangepast.
2.4
Zienswijze 4
Samenvatting Op een aantal doelen liggen kansen om de gezondheid van inwoners van de gemeente Borger-Odoorn bevorderen en te beschermen. Op een aantal doelen liggen ook risico's. Bijvoorbeeld ten aanzien van gezondheidsbescherming is ook onder de (wettelijke) norm veel gezondheidswinst te behalen. Denk aan geluid, geur en luchtkwaliteit. Dit kan vertaald worden naar concrete uitwerking in de gestelde doelen:
Behoud het goud Waarden behouden en waar het kan te versterken. Weeg hierbij ook de kernwaarden voor een gezonde leefomgeving mee. Zorg onder andere voor voldoende prettige plekken in de leefomgeving. Heb bij inbreiding bijvoorbeeld oog voor de huidige functie van mogelijke inbreidingsplekken. Dat is nu misschien een plek met groen of waar mensen wandelen of kinderen spelen. Wanneer dit verloren dreigt te gaan, denk dan aan mogelijkheden om deze functie in de directe omgeving te compenseren. Er zijn verschillende instrumenten (of projecten) die ingezet kunnen worden voor de inrichting van een gezonde leefomgeving https://www.gezondeleefomgeving.nl/instrumenten en www.gonoordnederland.nl Buitengewoon Wonen en Leven Een passende woonvoorraad in een schone, gezonde en veilige leefomgeving. Houdt voldoende afstand tussen overlastgevende bedrijven (zoals veehouderijen) en gevoelige bestemmingen (zoals woningen).
Vitaal landelijk gebied Meer ruimte voor natuur, biodiversiteit, klimaatadaptatie en duurzaam ondernemen.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
9
Denk ook aan het inzetten van allergeen arm groen voor een prettige en uitnodigende leefomgeving dat bewegen stimuleert en een positief effect heeft op sociale cohesie. Houdt hierbij rekening met overlast veroorzakende bomen als de eik (eikenprocessierups) en allergie veroorzakende plantsoorten. Duurzaam in alles De volgende stap zetten in de energietransitie, klimaatadaptatie en warmtetransitie. Weeg bij de energietransitie ook gezondheid mee. Denk hierbij bijvoorbeeld aan geluidhinder bij windturbines of een gezond binnenklimaat bij duurzame woningen. Uitnodigend ondernemend Ruimte voor ondernemers die passen bij aard en schaal. Weeg hierbij ook de volksgezondheid mee. Denk hierbij ook aan hinder en overlast voor omwonenden. Indiener is vanuit de Wet Publieke Gezondheid adviseur voor de gemeente daar waar het de volksgezondheid betreft. Het gaat daarbij ook over de mogelijkheden om vanuit de fysieke ruimte de gezondheid van inwoners te beschermen en te bevorderen. Zie hiervoor de Factsheet ‘Gezondheid in de fysieke leefomgeving’. In de Omgevingsvisie “BuitenGewoon Borger-Odoorn" staat dat gezond leven volgens de uitgangspunten van positieve gezondheid wordt gestimuleerd. Zo zal gezondheid een rol spelen in de afwegingen bij plannen in de fysieke leefomgeving. Zoals eerder genoemd denkt indiener graag mee in de concretisering van deze ambitie.
Samen kunnen we werken aan een veilige en gezonde leefomgeving, één van de maatschappelijke doelen van de nieuwe Omgevingswet. REACTIE GEMEENTE OP ZIENSWIJZE 4 Indiener benadrukt nogmaals het belang van een gezonde leefomgeving voor de inwoners van onze gemeente. Dat sluit aan bij de gekozen koers in de visie. Uiteraard vraagt dit steeds opnieuw nadere uitwerking en afweging op het moment dat het om concrete plannen. De genoemde suggesties kunnen daarbij worden betrokken. Net als de advisering door indiener over de aspecten met betrekking tot een gezonde leefomgeving. Conclusie De visie wordt op basis van de zienswijze niet aangepast.
2.5
Zienswijze 5
Vanwege de omvang van de ingediende reactie en de leesbaarheid is in onderstaande onze reactie per onderwerp opgenomen. Samenvatting Paragraaf 2.1, pagina 14 “De woningvoorraad is…nieuwkomer en doorstromer”: −
Graag ruimte voor mensen die willen wonen in het buitengebied, dat is nu (bijna?) onmogelijk gemaakt.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
10
−
Er staan nu alleen maar argumenten waarom je niet in het buiten gebied moet willen bouwen maar er zijn genoeg argumenten omdat juist wel te doen.
−
Er moet ook ruimte komen voor woongebieden in het buitengebied omdat daar de kansen liggen om echt voor de toekomst het verschil te maken op gebied van natuur milieu en biodiversiteit i.p.v. alleen landbouw woningen/boerderijen die verhouding zou anders kunnen zonder dat onze voedselproductie er op achteruit gaat.
−
het daar gaan wonen op een juiste ecologische kringloop manier met de juiste verhoudingen kan de ecologische voetafdruk van de mensen in de dorpen compenseren om zo weer een stap in de richting van een gezondere aarde te maken.
REACTIE GEMEENTE De gemeentelijke ambities rond een goede en passende woningvoorraad zijn een belangrijk onderdeel van de visie. De druk op de woningmarkt was ook de reden dat al voorafgaand aan de omgevingsvisie een woonvisie is opgesteld. Daarin gaan we voor het eerste sinds tijden weer uit van groeiscenario’s en willen we de komende periode tot 2023 de woningvoorraad met 500 woningen laten toenemen waarvan 200 in de huidige bestuursperiode. Tegelijkertijd zijn we ons zeer bewust van het goud dat de gemeente kenmerkt. Deze kwaliteit en het behouden en versterken daarvan staat in alle gevallen voorop. Dat maakt dat we zorgvuldig met onze ruimte en de inpassing van ontwikkelingen omgaan. Dat maakt ook dat in algemene zin inbreiding boven uitbreiding gaat. Dat betekent niet dat er in het buitengebied geen mogelijkheden zijn zeker waar het gaat om vrijkomende bestaande bebouwing. Goede plannen op dat vlak krijgen een serieuze kans. Paragraaf 2.1, pagina 14 “In het gebied buiten…passen bij ons karakter”: −
Graag ook wonen toevoegen dat doet recht aan die er al wonen en mensen die er graag zouden willen wonen: dus Het boeren bedrijf, natuur, recreatie, ondernemen en wonen gaan hand in hand.
−
Graag oplossingen anders formuleren: dus De oplossingen die we zoeken zijn gericht op de toekomst, duurzaam, goed voor het milieu, natuur en biodiversiteit die passen bij ons karakter.
−
Het woord duurzaam is vaak veel te nietszeggend het uitgangspunt moet volgens mij zijn dat het voor een beter milieu, natuur en biodiversiteit moet zijn, want daar gaat het niet goed mee en dat is voor de mensheid de grootste uitdaging gezien de hoeveelheid mensen en de acute noodzaak waar we dus niet mee kunnen wachten omdat nu duidelijk word dat hoe we de afgelopen 50 jaar bezig zijn geweest het niet de goede kant op gaat.
Paragraaf 2.2, pagina 15 “Weten we de...tijden van droogte?”: −
Graag aanvullen met; nog een vraag: Weten we het buitengebied gezonder te maken zodat we in de toekomst weer meer gezonde grond en natuur en biodiversiteit hebben in het buitengebied?
Paragraaf 2.2, pagina 15 “Weten we onze...onzekere buitenlandse energie?”:
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
11
−
Graag aanvullen of vervangen met; Weten we onze bouwmaterialen bio-ecologisch en hergroeibaar te maken voor gezonde woningen zodat we niet afhankelijk zijn van vervuilende en niet circulaire bouwmaterialen.
Paragraaf 2.2, pagina 15 “Er ontstaat er...recreatie elkaar vinden?”: −
Indiener mist hier het wonen: Graag aanvullen; Er ontstaat er in ons buitengebied een nieuwe balans waarbij agrarische ondernemers, natuur, recreatie en wonen elkaar vinden?
REACTIE GEMEENTE Indiener geeft een aantal suggesties om de tekst van het toekomstbeeld in de visie anders te formuleren of uit te breiden. Hetzelfde kan uiteraard ook altijd in andere woorden worden gezegd. Toch blijven we graag bij de gekozen formulering. De gevraagde uitwerking en verdieping komt in de visie bij het beschrijven en uitwerken van de ambities uitgebreid aan bod. Pagina 21 “Borger-Odoorn is een… wens voor bijzondere woonvormen”: −
Vervolgens wordt er mijns inzien wat eenzijdig, vooringenomen kort wat gezegd en gesuggereerd dat hier inspraak op is. In de praktijk zijn dingen al lang bepaald bv hoe en waar en wat voor woningen er komen en hoe die doelgroep er uit zou zien en zijn alternatieve woonvisies en woonvormen en woningbouw lijken bij voorbaat kansloos. Dit is mijn eigen recente ervaring. Men gaat aan een hele doelgroep voorbij die milieu, natuur en biodiversiteit hoog in het vaandel hebben en ook de mensen met een kleine beurs die ook die visie en ambitie hebben om hier wat voor te doen.
REACTIE GEMEENTE De opmerking gaat niet zozeer over de visie maar over ervaringen uit het verleden. In algemene zin geldt het uitgangspunt dat over alle plannen van de gemeente altijd het gesprek plaatsvindt en dat wij over plannen van inwoners altijd het gesprek aangaan. Uiteindelijk vindt dan een belangenafweging plaats. Dat maakt dat er zeker ontwikkelingen mogelijk zijn ook op basis van initiateven uit de samenleving maar dat niet alles kan en niet alles overal kan. Pagina 21 “Betaalbaar, bijzonder en levensloopbestendig bouwen heeft de hoogste prioriteit”: −
Graag specificeren/aanvullen met hoe dat betaalbaar te laten worden, dit kan door bv ruimte te geven aan CPO's 'Collectief Particulier Opdrachtgeverschap'. Daarbij heeft niet de projectontwikkelaar of een makelaar de touwtjes in handen, maar doen de initiatiefnemers het allemaal zelf. Dat scheelt ongeveer 30% blijkt uit de praktijk.
−
Graag aanvullen met iets als; Wegblijven bij speculatie, zo veel mogelijk geld van de mensen in de nieuwe woning laten komen ipv bijvoorbeeld aan allerlei randzaken die eigenlijk niet nodig zijn.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
12
REACTIE GEMEENTE De mogelijkheden om uitvoering te geven aan onze ambitie van een betaalbare woning zijn inderdaad divers. We zullen per locatie en plek moeten bepalen wat de meest passende is. Dat is maatwerk en vraagt om uitwerking op een later moment. Pagina 21 “Ruimte in realistische scenario’s”: −
Graag ergens in de alinea aanvullen met: en ambitieuze scenario's die goed zijn voor milieu, natuur en biodiversiteit.
REACTIE GEMEENTE Op de bedoelde plek in de visie beschrijven we onze ambitie Buitengewoon wonen en leven. En dan specifiek de inzet voor een passende woningvoorraad. De gevraagde koppeling met milieuthema’s is al onderdeel van de visie. Dit doen we voor al onze ambities in hoofdstuk 5. Pagina 22 – 23 “We hebben een…voetgangers en op openbaar vervoer”: −
Wat is voldoende groen? Wie of wat bepaalt dat? Biodiversiteit heeft echt de ruimte nodig en die ruimte is in het buitengebied en niet of nauwelijks nieuw groen te creëren binnen de dorpskernen.
−
Die goede en veilige ontsluiting kan ook in het buiten gebied maar dan wel op Drentse schaal.
REACTIE GEMEENTE Wat voldoende is, is niet op voorhand voor elke plek aan te geven. En zal ook nog eens afhankelijk zijn van ieders eigen oordeel. Belangrijk punt is wel dat onderwerp een vast ontwerpuitgangspunt is bij het ontwikkelen van nieuwe woongebieden. Daar gaat deze passage over zonder iets af te willen doen aan mogelijkheden in het buitengebied. Pagina 27 “In het landelijk gebied zoeken we samen naar een toekomstbestendige invulling”: −
Graag aanvullen met; In het landelijk gebied zoeken we samen naar een toekomstbestendige invulling met nadruk op natuur, milieu en biodiversiteit.
REACTIE GEMEENTE De opgenomen zin is precies gekozen en geformuleerd. Wij begrijpen de persoonlijke nadruk die indienen wil aanbrengen maar de term ‘toekomstbestendig’ is voor dit moment de term die wij willen gebruiken. Pagina 27 “We zoeken routes...inrichting van ons land”: −
Er wordt alleen maar gerept over de agrarisch economie als plattelandsgebonden bedrijfsactiviteiten ik vind dat te eenzijdig of je moet het schrappen of mijns inzien ook andere bedrijfsactiviteiten benoemen die op het platteland plaats vinden of zouden kunnen plaats vinden omdat je dat niet mag uitsluiten om partijdigheid te voorkomen in dit geval de boeren en ik waag het te betwijfelen of de agrarisch economie een belangrijke pijler is volgens mij heeft de recreatie en alles wat daarmee samenhangt een prominentere plek in onze gemeente financieel gezien.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
13
REACTIE GEMEENTE De term ‘andere plattelandsgebonden bedrijvigheid’ is juist gekozen om aan te geven dat er sprake is van meerdere typen bedrijven in het landelijk gebied. Het gaat hier dus expliciet om bedrijven anders dan agrarische bedrijven. Pagina 27 “We zetten in ieder geval in op een duurzaam systeem van voedselproductie”: −
Het woord duurzaam lijkt veel te vrijblijvend. Graag aanvullen met: We zetten in ieder geval in op een systeem van voedselproductie die goed is voor natuur, milieu en biodiversiteit.
Pagina 27 “Een systeem waarin de…bodem, het water en de lucht”: −
Lijkt ook te vrijblijvend. Graag aanvullen met: Een systeem waarin de boer perspectief heeft en de bedrijfsvoering gericht is op het maken van een gezond ecosysteem, met een gezonde bodem en grond, schoon water en schone lucht.
−
I.p.v. uitputten van de grond, bodem en water vervuilen met gewasbeschermingsmiddelen etc. en stikstof/vervuiling in de lucht.
REACTIE GEMEENTE Net als bij een eerdere reactie blijven wij graag bij de gekozen tekst. Nogmaals, wij begrijpen de persoonlijke intenties van indiener om de genoemde onderwerpen meer nadruk en gewicht te geven. Wij geven deze onderwerpen zeker ook gewicht maar zoeken naar balans en een basis voor gesprek en afwegingen. De gekozen woorden en formuleringen passen daarbij. Pagina 28 “Als nieuwe betaalde agrarische taak”: −
Geeft geen ruimte dat iemand anders dit ook zou kunnen doen, iemand die geen agrariër is zou dat ook prima kunnen. Graag aanpassen zodat dat het idee bestaat dat niet alleen agrariërs maar meer mensen de kans krijgen om van een stuk land inkomsten te hebben.
REACTIE GEMEENTE Hier is enkel aangegeven dat dit een mogelijkheid zou kunnen zijn om vormen van nieuwe agrarische verdienmodellen te vinden. Het sluit voor het overige niets uit. Pagina 28 “We ontwerpen plannen…ecologische waarden en biodiversiteit”: −
Graag aanvullen met: We ontwerpen plannen met een natuur, milieu en biodiversiteit als leidraad. En beheer en onderhoud doen we vanuit ecologische waarden en gericht op de biodiversiteit.
REACTIE GEMEENTE Ook in dit geval blijven we graag bij de gekozen formulering. Pagina 28 “We streven naar…krijgen een warm welkom”: −
Het gaat dus om spreiding van recreatie verblijf en plekken en de Drentse schaal. Ook het verblijf zelf moet volgens mij weer terug naar de Drentse schaal en niet van die op elkaar gepakte vakantieparken met de huisjes e.d. wel heel dicht op elkaar commercieel een goudmijn maar dat
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
14
is geen kwaliteit volgens de Drentse maat lijkt mij. Graag hier iets van terug laten komen in dit stukje. REACTIE GEMEENTE De opmerking komt reeds terug in de formulering dat ‘kwaliteit voor kwantiteit gaat’. Pagina 30 “Vanuit het Klimaatakkoord ligt er een belangrijke opgave voor de regio's in Nederland”: −
Inmiddels niet alleen meer een Nederlands Klimaatakkoord maar ook een Europese Natuurherstelwet.
−
Europese Natuurherstelwet graag invoegen/aanvullen in omgevingsvisie omdat het niet alleen om energie gaat maar om de Natuur en wat ons dat allemaal brengt.
REACTIE GEMEENTE Nieuwe Europese besluiten zullen uiteraard gevolgen hebben voor de lidstaten en dus ook voor Nederland en uiteindelijk ook voor onze gemeente. Voor dit moment betekent dat geen concrete aanvulling maar dat kan dus in de toekomst veranderen. Pagina 30 “De aandacht gaat…ondernemers voor duurzame opwek”: −
Het gaat niet alleen om de lokale initiatieven vanuit de inwoners op gebied van energie maar ook op initiatieven op het gebied van wonen en Natuur, Milieu en Biodiversiteit en zeker als deze gecombineerd worden is dat een toekomst bestendige oplossing welke aansluit bij de akkoorden en wetten op dit gebied. Dit zijn allemaal lusten voor de inwoners en komt er weer een meer eerlijkere verdeling op fijn wonen etc. met aan lagere ecologische voetafdruk.
REACTIE GEMEENTE De opmerking is zeker terecht maar de betreffende passage gaat over energie-initiatieven. Nogmaals, daarmee sluiten we niets uit maar zijn we specifiek voor het betreffende onderwerp. Pagina 33 “De transformaties in…ook voor nieuwe bedrijvigheid”: −
Waarom alleen spreken over agrarische ondernemers ook andere ondernemers moeten kansen krijgen op de plekken waar nu de agrariërs zitten, als het allemaal maar in het kader is van Natuur herstel, klimaat, circulaire economie, educatie, vernieuwing, het verkleinen van mensen hun ecologische voetafdruk.
REACTIE GEMEENTE De beschreven ambitie gaat juist en in algemene zin over ondernemerschap en niet uitsluitend over agrarische ondernemers. Paragraaf 2.3: De wijze van beschrijven zou wat met meer uitleg, concreter of minder naar eigen inzicht interpretabel of breder gesteld, minder sturend kunnen. Er wordt een bepaald iets geschetst en er mist dan ruimte of er lijkt geen plek voor iets anders of andere richting.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
15
REACTIE GEMEENTE Deze paragraat gaat over onze principes. Niet zozeer over ‘wat’ we gaan doen maar ‘hoe’ we dat doen. Daarbij hebben we geprobeerd heldere en bondige principes te formuleren. Niet als blauwdruk maar als houvast. Ze komen aan bod bij concrete plannen, gesprekken en besluiten. De toepassing vindt daar plaats waarbij juist ruimte is voor maatwerk en specifieke inbreng. De opmerking wordt dan ook niet herkend. Voorbeelden Pagina 14 “De woningvoorraad is in balans voor zowel jong als oud. Starter, nieuwkomer en doorstromer”: −
Er zijn meer soorten mensen doelgroepen te benoemen en te bedenken met hun woonwensen en duiding: bv gezinnen of alleenstaanden, de Eco-woner, een downstromer en een upstromer etc.
−
Beter was: De woningvoorraad is in balans voor verschillende soorten mensen en verschillende soorten wensen.
Pagina 14 “In het gebied buiten de dorpen zijn we de belangentegenstelling voorbij”: −
Hierna wordt bijvoorbeeld het wonen niet benoemd.
Pagina 36 “duurzaam en toekomstbestendig zijn”: −
welke oplossingen dan, op welk gebied? De energie, Natuur milieu en biodiversiteit, de manier van leven
Pagina 36 “bijdragen aan onze buitengewone woon- en leefgemeente, met een hoge kwaliteit van leven”: −
voor de een is dat een mooi bio-eco huis in de natuur met een eigen moestuin en voor de ander een mooie villa in het dorp vlak bij de supermarkt en andere voorzieningen.
Pagina 36 Voor de goede lezer vloeien ze al voort uit de manier waarop we toekomst en ambities beschrijven. Een soort rode draad die alles verbindt. Pagina 45 “Bij woninguitbreiding, transformatie of herstructurering…achterliggende landelijk gebied”: −
Graag aanvullen met dat er ook ruimte is voor nieuwe boerderijachtige woningen met natuurerfen.
REACTIE GEMEENTE De voorbeelden gaan over eerder aan bod gekomen onderwerpen. Onze eerdere weergegeven reacties zijn ook hierop van toepassing.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
16
Pagina 45: graag korte uitleg orthogonale opzet. REACTIE GEMEENTE Het betreft hier inderdaad een vakterm die uitleg verdient. Dit kan het meest kernachtig door te zeggen dat sprake is van een structuur waarin de lijnen loodrecht op elkaar aansluiten. Waarbij de basis wordt gevormd door de afwateringskanalen en de haaks daarop gelegen diepen. Dit in combinatie met de bebouwing in lintdorpen. Algemeen In ieder geval in de eerste 2 hoofdstukken mist indiener dingen in de manier waarop en er zou volgens indiener nog meer verbinding moeten zijn met de Europese natuurwetgeving. Indiener mist de rode draad en verbinding met de Natuur milieu en biodiversiteit, tenminste die is indiener inziens niet sterk genoeg gesteld ondanks dat het hier en daar wel benoemd wordt. Kan er ook iets in van: dat we als gemeente streven naar een kleinere ecologische voetafdruk? Uit de oude omgevingsvisie zaken laten terug komen bv: −
Een locatiestudie voor een ecologische leefgemeenschap stond in de oude omgevingsvisie.
−
Graag ruimte voor meerdere ecologische gemeenschappen om tevens in het buitengebied meer groen en natuur en biodiversiteit te creëren.
−
i.p.v. alleen maar ruimte voor landbouwgrond met zijn intensieve commerciële activiteiten die de gronden en omgeving uiteindelijk op langer termijn geen goed doen.
−
Graag ook terug laten komen Inpassing landgoederen, dat er toen geen interesse voor was wil niet zeggen dat dit er nu niet meer is of gaat komen.
Mondelinge toelichting indiener Indiener heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid de zienswijze mondeling toe te lichten. Onderstaand de punten die tijdens dit gesprek naar voren zijn gebracht. −
Indiener ervaart de visie nu nog als te vrijblijvend, bijvoorbeeld als het gaat om de agrarische sector. E.e.a. mag concreter omschreven. Daar heeft hij een aantal voorzetten voor gedaan. Die zijn te vinden in de schriftelijke zienswijze.
−
Indiener ziet graag meer aandacht en ruimte voor (andere vormen van) wonen. Dit mist hij op een aantal plekken in de visie (zie schriftelijke zienswijze). Ook in het buitengebied moet bouwen mogelijk zijn, bijvoorbeeld in gebieden waar landbouwgrond vrijkomt. Bij indiener leeft het gevoel dat we als gemeente alles al uitgedacht hebben en teveel vasthouden aan bestaande ideeën en kaders.
−
Duurzaamheid ziet meneer als een containerbegrip. Hij zou vaker willen lezen dat het gaat om natuur, milieu en biodiversiteit. Zie ook schriftelijke zienswijze.
−
Indiener verwijst in zijn zienwijze naar de vorige omgevingsvisie. Hij bedoelt hier de huidige structuurvisie mee, waarin o.a. wordt gesproken over randvoorwaarden ecologisch wonen, locatiestudie ecologische leefgemeenschap, inpassing landgoederen, die hij graag terug ziet komen in de Omgevingsvisie.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
17
−
Er wordt volgens indiener wat aan voorbijgegaan dat er ook andere mensen wonen en werken in het buitgebied. Er zijn niet alleen agrariërs.
−
Als het gaat om de recreatieve sector is meneer van mening dat verblijven terug moeten naar ‘Drentse schaal’: Meer verspreiden van vakantieparken dan inbreiden of uitbreiden van huidige vakantieparken. Opbouw moet anders, bijvoorbeeld: huisjes Puur Exloo staan enorm dicht bij elkaar. Dat is commercie, niet ‘Drents’, het gaat dan bijvoorbeeld niet meer om rust en ruimte. Aantrekkelijker maken van veen om te kunnen spreiden.
−
Duurzaam in alles gaat volgens meneer teveel alleen over energie. Te kort door de bocht, want het is ook de natuur en wat ons dat allemaal brengt. Daar mag meer aandacht voor zijn.
−
Kopje uitnodigend ondernemend. Landelijk gebieden kansen bieden; gaat alleen over de agrariër en als die bedrijven vrijkomen. Circulaire economie, educatie en vernieuwing verdienen ook aandacht. Ruimte om ecologische voetafdruk te verkleinen moet ergens terugkomen. Mooier nog dat we als gemeente er naar streven om onze ecologische voetafdruk te verkleinen.
REACTIE GEMEENTE Uit de reactie en de toelichting is in algemene zin op te maken dat indiener zelf meer nadruk had aangebracht als het over natuur, biodiversiteit en ecologie gaat. En dat het buitengebied meer is dan alleen een plek om agrarisch te ondernemen. Onze reactie op de zienswijze doet niets af aan het belang van deze onderwerpen. Wel is bewust gekozen voor de opgenomen formuleringen om deze onderwerpen te plaatsen en van richting te voorzien. Formuleringen die ook rekening houden met andere belangen en zoeken naar balans. Dat maakt dat de visie op sommige plaatsen minder uitgesproken is dan indiener wenst. In sommige andere gevallen is het meer een kwestie van uitwerking en toepassing van de visie in concrete situaties. Daarin is altijd ruimte voor maatwerk en inbreng vanuit verschillende invalshoeken. Overigens is met betrokkene voorafgaand aan het indienen van de zienswijze gesproken over zijn concrete plannen. In dat gesprek is meegegeven dat deze plannen niet direct passen in het huidige beleid met uitzondering van de plannen rondom Anastasiadorp. Wij hebben in de omgevingsvisie meer de nadruk gelegd op circulaire economie. Hier valt ook het circulair bouwen onder. Zie voor deze aanpassing ook de reactie op zienswijze 9 over hetzelfde onderwerp.
Conclusie De visie wordt mede op basis van deze zienswijze aangepast door meer nadruk te leggen op de circulaire economie.
2.6
Zienswijze 6
Samenvatting De provincie Drenthe gaat zelf ook aan de slag met een nieuwe Omgevingsvisie, belangrijkste thema's hierin zijn inbedding nationaal programma landelijk gebied, water, biodiversiteit en duurzame energie.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
18
De basis voor de huidige Omgevingsvisie dateert uit 2010 en schetst op hoofdlijnen de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe richting 2030, met hier een daar een doorkijkje verder weg. Ondertussen hebben we te maken met ontwikkelingen en opgaven die Drenthe blijvend zullen veranderen. Denk aan de effecten van klimaatverandering, de inpassing van duurzame energie in onze landschappen, de opgaven voor landbouw, natuur en water in het landelijk gebied en hoe we in de toekomst ons geld verdienen. De vigerende Omgevingsvisie geeft onvoldoende antwoord op deze vraagstukken en vraagt om een nieuwe langetermijnvisie. Daar worden onder meer de gemeenten bij betrokken. Deze thema's worden ook grotendeels benoemd in uw Omgevingsvisie. Voor verschillende thematische beleidsvelden of vanuit de door ons benoemde kernkwaliteiten hebben wij hier en daar opmerkingen op of aanvullende aandachtpunten voor uw Ontwerp-Omgevingsvisie "Buitengewoon Borger-Odoorn". Deze zijn ambtelijk per mail gedeeld. REACTIE GEMEENTE OP ZIENSWIJZE 6 Wij gaan graag in op de uitnodiging om ook mee te denken over de herziening van de provinciale omgevingsvisie. Onze eigen visie vormt een goede basis voor de inbreng op provinciaal niveau. Omgekeerd is de betrokkenheid van provinciale collega’s bij de kennissessies voor onze visie zeer op prijs gesteld.
Conclusie De formele zienswijze leidt niet tot aanpassingen van de visie. Op basis van de ambtelijk meegegeven suggesties is een paar onderdelen verduidelijkt of aangevuld. Het gaat om: −
Het opnemen van grondwaterbeschermingsgebieden en het stiltegebiedje in het noordwestelijk deel van de gemeente op de waardenkaart;
−
Op blz. 44 is bij de achtergrens aangegeven dat het gaat om de achtergrens van het bebouwde deel van het lint;
−
Natuurlijke waarden zijn toegevoegd aan de omschrijving van de waarden van Het grootse veen.
2.7
Zienswijze 7
Samenvatting Indiener valt het op dat er geen intentie in staat om de omgevingsvisie te kunnen aanpassen als buurgemeenten hier om vragen (en dit ook voordeel oplevert voor Borger-Odoorn). Bijvoorbeeld: −
Station Stadskanaal op grondgebied Nieuw-Buinen realiseren indien dit meer voordelen oplevert voor een ieder (voordeel inwoners Nieuw-Buinen, reistijd).
−
Gezamenlijke gemeentewerf met Emmen waarbij de dorpen in het zuidelijk gebied kunnen storten (kostenbesparing).
−
Realiseren natuurgebied waarbij gedeelte van het gebied van Emmen is en andere deel van Borger-Odoorn.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
19
Dit zijn zomaar enkele voorbeelden die indiener zelf kan bedenken en voor zover weet nu helemaal niet spelen. Indiener doet suggestie dat er een algemene opmerking in de omgevingsvisie hierover gemaakt kan worden. REACTIE GEMEENTE OP ZIENSWIJZE 7 Zonder dat deze intentie letterlijk is opgenomen is het in algemene zin mogelijk de visie aan te passen als daar goede redenen voor zijn. Dat kan naast voortschrijdend inzicht of nieuwe ontwikkelingen ook gaan om initiatieven of plannen van andere overheden. Dus bij goede plannen van buurgemeenten waar wij en onze inwoners voordeel van kunnen hebben is het mogelijk daarop in te spelen en de visie aan te scherpen, bij te stellen of uit te werken. Conclusie De visie wordt op basis van de zienswijze nu niet aangepast. Het is mogelijk de visie in de toekomst aan te scherpen, bij te stellen of uit te werken als ontwikkelingen daarom vragen.
2.8
Zienswijze 8
Samenvatting In het ontwerp wordt beschreven dat het zandgebied van grote waarde is met zijn essen en oorspronkelijke esdorpen. Dat het gebied gewild is om te gaan wonen en dat dit het historisch karakter in gevaar brengt. Onder de leus "Behoud het Goud" wordt gemeld dat dit een zorgvuldige afweging noodzakelijk maakt. Indiener vindt dat te zwak omschreven. Ook al omdat het de ambitie is van de gemeente om tot 2030 in Borger-Odoorn 500 nieuwe woningen te laten bouwen, in de kleinere dorpen door inbreiding, is het volgens indiener van groot belang om nu vast te leggen dat het de ambitie is dat dit niet ten koste van de resterende esdorpen en essen mag gaan. Het behoud van ruimtelijke kwaliteit staat voorop en daarom moet worden voorkomen dat de esdorpstuctuur verloren gaat door verdichting en het versnipperen van de bestaande boerderijen en open graslandjes. In onze optiek moeten ingrepen vooral kleinschalig blijven, passend in de omgeving van de objecten en uitsluitend wanneer het gaat om sanering van bestaande boerenbedrijven of grote schuren die niet in de huidige vorm behouden kunnen worden. Tenslotte wat betreft burgerparticipatie als deel van de nieuwe omgevingswet. Een procedure daarvoor ontbreekt en dus is objectiviteit niet geborgd. In de praktijk proberen belanghebbenden via adhoc initiatieven een eenzijdig beeld te schetsen.
Indiener pleit voor een reglement voor de participatie. Bovenstaande punten zou indiener graag in het ontwerp omgevingsvisie verwerkt zien. REACTIE GEMEENTE OP ZIENSWIJZE 8 De visie plaatst ‘Behoud het goud’ niet voor niets voorop. In alle gesprekken binnen en buiten het gemeentehuis is duidelijk geworden dat de bestaande kwaliteit van de leefomgeving een heel groot goed is. Voor zowel de bewoners als de bezoekers. Dit vraagt om een strategie van behoud en versterking.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
20
Dit maakt niet dat er niets meer kan of geen ontwikkeling meer mogelijk is. Het vraagt wel en steeds om een bewuste afweging als ontwikkelingen zich aandienen. Dit komt tot uitdrukking in de principes omschreven onder paragraaf 2.3. Ze beschrijven de manier van werken en wat inwoners en initiatiefnemers mogen verwachten van ons als gemeente. De hiermee vastgelegde houding en werkwijze sluiten naadloos aan bij de zienswijze en de genoemde aandachtspunten. De zienswijze sluit af met een opmerking over participatie en het belang dat de Omgevingswet daaraan hecht. En dat duidelijk moet zijn wat, wanneer valt te verwachten als het om participatie gaat. Dit onderwerp kwam bij een eerdere zienswijze ook aan bod. De Omgevingswet stelt het gesprek met betrokkenen rond besluiten in de leefomgeving centraal. De visie zelf is daar uiteraard ook onderwerp van geweest vanaf de start met de Nota van Uitgangspunten. Daarnaast heeft de gemeente BorgerOdoorn een visie op participatie vastgesteld; ‘Bouwen aan een nieuw samenspel’. En wordt gewerkt aan een vertaling naar wat van initiatiefnemers verwacht wordt. En uiteraard hoe de gemeente zelf met participatie aan de slag gaat. Kortom; dit onderwerp is volop in beeld en wij zullen als gemeente, net als we dat altijd al deden en doen, lokale organisaties, instellingen en inwoners betrekken bij het maken van gemeentelijk beleid.
Dat zal dus ook het geval zijn bij de totstandkoming van het Omgevingsplan. Conclusie De visie wordt op basis van de zienswijze niet aangepast.
2.9
Zienswijze 9
Gelet op de omvang van de zienswijze en de leesbaarheid is in onderstaande ieder onderdeel afzonderlijk door ons van een reactie voorzien. Samenvatting Indiener wil waardering uitspreken voor de helderheid en leesbaarheid van het stuk. De vertaling van het door u geschetste toekomstbeeld en de ambities naar gebiedskompassen en leefgebieden dragen hieraan bij. Ook verdient het gevolgde proces om tot deze visie te komen en met name de inzet op brede bewonersparticipatie ten tijde van Corona een compliment REACTIE GEMEENTE De complimenten over leesbaarheid en helderheid van de visie en het gevolgde proces worden op prijs gesteld. Algemeen In algemene zin geeft de ontwerp-Omgevingsvisie een goed beeld van de ambities van de gemeente Indiener vindt het geschetste toekomstbeeld en de ambities een goede stap richting een duurzame en toekomstbestendige gemeente. Er is een goede balans tussen ecologische, maatschappelijke en economische functies De visie geeft ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, maar met behoud van identiteit en respect voor landschap en natuur. Indiener is bijvoorbeeld positief over het feit dat er onderzoek is
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
21
gedaan naar de inbreidingspotentie van verschillende kernen, de aandacht voor naoberschap, de helderheid over de rol van de gemeente en de keus voor ondernemerschap die past bij de aard en schaal van de gemeente. De komende decennia zullen de gevolgen van klimaatverandering en de biodiversiteitcrisis nog meer zichtbaar en voelbaar worden. Indiener vraagt daarom om in uw Omgevingsvisie nog meer nadruk te leggen op het belang van bodem en water als sturende principes bij alle ruimtelijke ontwikkelingen Ook vragen wij u om nog explicieter aandacht te besteden hoe de gemeente op klimaatverandering anticipeert, zowel binnen als buiten de gebouwde omgeving. Het valt verder op dat de ambitie 'Duurzaam in alles' en de uitwerking daarvan zich beperkt tot energieen warmtetransitie en klimaatadaptatie. Indiener stelt voor om hier concreter aandacht te besteden aan circulariteit en deeleconomie. Het stimuleren van een circulaire economie is wel een onderdeel van uw ambitie 'Uitnodigend ondernemend', maar circulariteit is niet alleen relevant voor bedrijven. Ook voor de bouw is circulariteit relevant. REACTIE GEMEENTE Indiener verzoekt om in de visie dieper in te gaan op hoe de gemeente anticipeert op klimaatverandering. Dit zowel binnen als buiten de gebouwde omgeving. De visie is echter niet de plek om dat te doen maar wel om het houvast daarvoor te maken.
In algemene zin bevat de visie opgaven, ambities en principes. Dat geldt zeker ook voor de uitdagingen op gebied van bijvoorbeeld klimaat, water, droogte en energie. Net als indiener aangeeft, zijn water en bodem daarbij sturende elementen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Zie hiervoor hoofdstuk 5 (Onze ambities in milieuperspectief). Indiener verzoekt circulariteit in meer algemene zin als principe te benoemen. Nu is het alleen expliciet genoemd bij de ambitie uitnodigend ondernemend maar het zou ook bij ‘duurzaam in alles’ een plek verdienen. Om duidelijk te maken dat circulariteit in alle opzichten een goede zaak is, voegen we dit onderwerp toe aan de ambitie ‘duurzaam in alles’. Specifieke punten Hart van het Hunzedal In het dal van de Hunze zijn de laatste decennia diverse natuurontwikkelingsprojecten uitgevoerd. In de gemeente Borger-Odoorn betreft dit de Zoersche Landen, het LOFAR-gebied, de Mandenlanden en het meest recent De Branden. Stapsgewijs heeft de Hunze zich hierbij weer ontwikkeld tot een vrij kronkelende beek ingebed in een natuurrijk, voor mens plant en dier aantrekkelijk landschap. In de beschrijving van het karakter van het gebied zijn deze waardevolle natuurgebieden nauwelijks benoemd. Op blz.54 is de zin "Achterste Diep is voor behoud en aan akkerbouw ... natuurinclusieve landbouw" niet helemaal juist.
In het Achterste Diep speelt hermeandering van de beek, inrichting van een zone natuur (diverse graslandtypen met lokaal moeraselementen) daaromheen met aan weerszijden daarvan akkerbouw met agrarisch natuurbeheer en een geleidelijke beweging richting natuurinclusieve
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
22
landbouw. Tenslotte wordt Het Drentse Landschap, een van de belangrijke samenwerkingspartners in het gebied, in het geheel niet genoemd. REACTIE GEMEENTE Indiener verzoekt de zin over het Achterste Diep op blz. 54 iets te verduidelijken. We nemen de voorgestelde aanpassing graag over. De omschrijving wordt daarmee als volgt; In het Achterste Diep speelt hermeandering van de beek en inrichting van een natuurzone met diverse graslandtypen met lokaal moeraselementen. Daarnaast aan beide zijden akkerbouw met agrarisch natuurbeheer en een geleidelijke beweging richting natuurinclusieve landbouw. Daarbij benoemen we het Drents Landschap als belangrijke betrokken partij. Woningbouw U heeft de ambitie om tot 2030 500 woningen toe te voegen. Wat ons betreft zou inbreiding daarbij de voorkeur moeten hebben boven uitbreiding, zeker omdat uit uw Woonvisie 2022+ blijkt dat daarvoor voldoende mogelijkheden voor inbreiding zijn. Uit de ontwerp-omgevingsvisie blijkt echter onvoldoende of u nu wel of niet prioriteit legt bij inbreiding. In de paragraaf 'Buitengewoon wonen leven' op blz. 21 ligt bijvoorbeeld erg veel nadruk op groei en uitbreiding. Sterker nog, er staat dat de gemeente terughoudend is met het inzetten van instrumenten die groei afremmen. In de diverse gebiedskompassen staat echter juist de noodzaak om eerst te kijken naar mogelijkheden voor inbreiding of herbestemming.
Ook ten aanzien van het dorp Borger is er sprake van een tegenstelling. Allereerst wordt ten aanzien van het gebied De oorspronkelijke Hondsrug gesteld dat inbreiding de voorkeur geniet en uitbreiding pas in tweede instantie mogelijk is Vervolgens geeft u echter aan dat uitbreiding van Borger West nodig is om aan de woonopgave te kunnen voldoen. Dit terwijl Borger nog een inbreidingscapaciteit van 210 woningen heeft. Indiener verzoekt om in de tekst consequent de voorkeur voor inbreiding uit te spreken. REACTIE GEMEENTE Ten aanzien van woningbouw geeft indiener aan dat de visie op onderdelen tegenstrijdig is. Het gaat daarbij specifiek om de voorkeur van inbreiding boven uitbreiding. Het verzoek is deze voorrang expliciet uit te spreken en vast te leggen. Bij dit onderwerp gaat het echter niet om een tegenstrijdigheid maar om de volgorde waarin opties worden afgewogen. In algemene zin geldt het principe dat inbreiding voorrang krijgt boven uitbreiding. Dit sluit echter niet uit dat na afweging van mogelijkheden en opties uitbreiding toch noodzakelijk of wenselijk is. Indiener mag er dan ook vanuit gaan dat opties voor inbreiding in alle gevallen op tafel komen en worden beoordeeld. Voor Borger is het westelijk deel al expliciet als uitbreidingslocatie aan bod en daarom ook genoemd. Duurzame energie Op blz.
30 constateert u terecht dat er tot 2030 geen nieuwe grootschalige wind- en zonneparken meer ontwikkeld zullen worden. Maar aangezien u vooruitkijkt naar 2040, is ook uw visie op de opwekking van duurzame energie na 2030 gewenst. Aandachtspunten zijn daarbij wat ons betreft meervoudige
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
23
ruimtegebruik, een goede landschappelijke inpassing en winst voor biodiversiteit, participatie van omwonenden en het op elkaar afstemmen van vraag en aanbod. Er zijn ook kansen om de bestaande zonneparken te voorzien van een betere landschappelijke inpassing en meerwaarde voor biodiversiteit. Dit blijkt uit een schouw die wij samen met omwonenden hebben uitgevoerd bij zonnepark Daalkampen. Ook bij de andere zonneparken zou zo'n schouw kunnen worden uitgevoerd. Indiener verzoekt de Omgevingsvisie aan te vullen met een visie op de opwekking van duurzame energie na 2030 en ook de mogelijke verbeteringen voor bestaande zonneparken te benoemen. REACTIE GEMEENTE Voor het onderwerp grootschalige opwek van duurzame energie verzoekt indiener ook voor de periode tot 2040 koers te bepalen. Aan dat verzoek voldoen we niet. Voor de periode tot 2030 is de inzet helder; geen grootschalige nieuwe projecten omdat wij als gemeente ons deel meer dan bijdragen. De situatie na 2030 vraagt een nieuwe afweging op basis van de dan bestaande situatie, opgaven en voorwaarden. Op dat moment is een nieuwe afweging aan de orde. Alles wat we daar nu over zeggen, is te vroeg. Wat al wel duidelijk is dat wij als gemeente, los van de omvang, altijd zullen inzetten op een eerlijke verdeling van de opbrengsten. Niet langer alleen de lasten maar zeker ook de lusten voor onze inwoners en ondernemers.
Bedrijventerreinen Uit de paragraaf ‘Uitnodigend ondernemend’ blijkt dat u ruimte ziet voor uitbreiding van bedrijventerreinen. Indiener is niet duidelijk waar u die ruimte ziet. Bij alle bedrijventerreinen in de gemeente? Op zich is het positief dat u geen plek ziet voor grootschalige industriële bedrijven en inzet op bedrijven die passen bij de aard en schaal van de gemeente en circulaire economie. Indiener mist echter een onderbouwing van de behoefte aan uitbreiding van bedrijventerreinen. Vraag is ook of uitbreiding van elk bedrijventerrein gewenst is. Indiener verzoekt om de behoefte aan uitbreiding van bedrijventerreinen te onderbouwen en meer concreet aan te geven waar u mogelijkheden ziet voor uitbreiding van bedrijventerreinen. REACTIE GEMEENTE Indiener verzoekt de behoefte aan uitbreiding van bedrijventerreinen nader te onderbouwen en aan te geven waar dit aan de orde zal zijn. Voor de goede orde; de visie benoemt enkel de optie van uitbreiding. Dit vanuit het feit dat de huidige locaties geen uitbreidingsruimte meer bevatten. In augustus 2022 is door STEC een onderzoek/marktanalyse gedaan naar de behoefte aan bedrijventerreinen in de gemeente Borger-Odoorn. De uitbreidingvraag ontstaat wanneer bestaande bedrijven in de gemeente uitbreiden of als nieuwe bedrijven worden opgericht in de gemeente.
Op dit moment zijn bijna alle kavels op zowel Aan den Strengen in Borger als Drentse Poort in Nieuw-Buinen vergeven. Uit het onderzoek van STEC blijkt dat voor Borger-Odoorn in de periode 2022-2030 een uitbreidingsvraag is van circa 2 tot 3 hectare. Dit wordt ook weer opgenomen in de regionale programmeringsafspraken voor bedrijventerreinen in de regio Zuidoost-Drenthe die wordt opgesteld door de provincie Drenthe. De uitbreiding is (voorlopig) voorzien op bedrijventerrein Drentse Poort.
Zienswijzennota Omgevingsvisie Borger-Odoorn - 29 augustus 2023
24
Duurzaam vervoer In het kader van duurzaam vervoer wilt u het fietsverkeer stimuleren, onder meer door het realiseren van de doorfietsroute Borger-Emmen-Coevorden Voor het woon-werkverkeer vindt indiener een doorfietsroute wenselijk. Indiener heeft echter wel vragen bij het feit dat u hiermee ook grote vakantieparken en toeristische bestemmingen wilt ontsluiten en ook de fietspaden op de Hondsrug voor uw inwoners en bezoekers wilt verbreden. Met het oog op de natuurwaarden en de landschappelijke waarden vindt indiener brede fietspaden hier ongewenst Op p.64 noemt u bij de bereikbaarheid van de Hondsrug expliciet de optie van deelauto’s. Indiener stelt voor om al op p.31 aan te geven dat u als gemeente deelmobiliteit ondersteunt, omdat dit ook voor de andere gebieden relevant is REACTIE GEMEENTE Indiener geeft aan geen voorstander te zijn van brede fietspaden in aanvulling op de geplande doorfietsroute Borger-Emmen-Coevorden. Goed om te vermelden dat op dit moment geen plannen bestaan voor andere verbrede doorfietsroutes. Naast deze specifieke fietsverbinding is het ons doel dat de fietspaden in onze gemeente voor alle gebruikers goed onderhouden en veilig zijn. Verbreden kan daarbij aan de orde zijn maar is geen voorwaarde of algemeen uitgangspunt. Eventuele nieuwe plannen op dit vlak zullen altijd onderwerp van gesprek zijn zodat alle voors en tegens op tafel kunnen komen.
Het belang van deelmobiliteit is op blz. 31 toegevoegd in de passage over mobiliteit. Visie kaart Indiener waardeert het feit dat een waarden kaart onderdeel is van de Omgevingsvisie, maar missen wel een visiekaart. Op de visiekaart zou u kunnen aangeven waar al dan niet uitbreiding van dorpen of bedrijventerreinen mogelijk is REACTIE GEMEENTE Zoals uit de visie blijkt is voor veel ontwikkelingen een begrenzing of duiding op een kaart nog moeilijk te geven. Er is daarom gekozen geen visiekaart op te nemen aangezien dat leidt tot verkeerde verwachtingen of juist verwarring schept waar duidelijkheid het doel is. Conclusie Op basis van de zienswijze wordt de visie op de volgende onderdelen aangepast of aangevuld; -
Aan de omschrijving van de ambitie ‘Duurzaam in alles’ op blz. 30 wordt de zin toegevoegd; ‘Zowel bij ondernemen als bouwen streven we waar mogelijk naar circulariteit. Zelfstandig of in samenwerking.’
-
Op pagina 31 onder de beschrijving van Regionale mobiliteitsplan wordt een laatste nieuwe zin toegevoegd; ‘Daarnaast ondersteunen wij vormen van deelauto’s en deelmobiliteit’
-
Op pagina 54 wordt de zin over het Achterste Diep als volgt aangepast; In het Achterste Diep speelt hermeandering van de beek en inrichting van een natuurzone met diverse graslandtypen met