Bijlage 1 bij raadsvoorstel - Motivering
Tekst van het document
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10 Motivering Vastgesteld
Opdrachtgever: Rapportnummer: Datum vrijgave: Opsteller: Goedkeuring:
RB 10.663 Augustus 2025 Dhr. M. Beek Dhr. H. de Roo
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 2 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Motivering
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 3 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Inhoudsopgave .......................................................................................................................................... 1 1 1.1 1.2 1.3 1.4
HOOFDSTUK 1 INLEIDING................................................................................... 6 Aanleiding ............................................................................................................... 6 Projectgebied .......................................................................................................... 6 Het Omgevingsplan gemeente Borger - Odoorn .................................................... 7 Leeswijzer ............................................................................................................... 8
2 2.1 2.2
HOOFDSTUK 2 PLANBESCHRIJVING ................................................................ 9 Huidige situatie ....................................................................................................... 9 Voorgenomen ontwikkeling .................................................................................. 11
3 3.1
HOOFDSTUK 3 BELEID EN REGELGEVING .................................................... 15 Rijk ........................................................................................................................ 15 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ............................................................ 15 3.1.2 Instructieregels Rijk (AMvB’s) ................................................................... 16 Provincie ............................................................................................................... 19 3.2.1 Omgevingsvisie Drenthe 2022 .................................................................. 19 3.2.2 Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2023 ................................... 21 3.2.3 Provinciale kernkwaliteiten-analyse .......................................................... 22 Gemeente ............................................................................................................. 22 3.3.1 Omgevingsvisie BuitenGewoon Borger-Odoorn ....................................... 22 3.3.2 Woonvisie 2022+ ....................................................................................... 23 Conclusie beleid ................................................................................................... 26
3.2
3.3
3.4 4 4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
HOOFDSTUK 4 ASPECTEN FYSIEKE LEEFOMGEVING EN MILIEU ............. 27 M.e.r- beoordeling ................................................................................................ 27 4.1.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 27 4.1.2 Toetsing .................................................................................................... 27 4.1.3 Conclusie .................................................................................................. 27 Ladder voor duurzame verstedelijking ................................................................. 27 4.2.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 27 4.2.2 Toetsing .................................................................................................... 28 4.2.3 Conclusie .................................................................................................. 28 Beschermingszones radioastronomie .................................................................. 28 4.3.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 28 4.3.2 Toetsing ....................................................................................................
29 4.3.3 Conclusie .................................................................................................. 29 Duurzaamheid ...................................................................................................... 30 4.4.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 30 4.4.2 Toetsing .................................................................................................... 30 4.4.3 Conclusie .................................................................................................. 30 Gezondheid .......................................................................................................... 31 4.5.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 31 4.5.2 Toetsing .................................................................................................... 31 4.5.3 Conclusie .................................................................................................. 31 Verkeer en parkeren ............................................................................................. 31 4.6.1 Wettelijk kader ..........................................................................................
31 4.6.2 Toetsing .................................................................................................... 31 4.6.3 Conclusie .................................................................................................. 32 Natuur ................................................................................................................... 32 4.7.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 32 4.7.2 Toetsing .................................................................................................... 33
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 4 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
4.8
4.9
4.10
4.11
4.12
4.13
4.14
4.15
4.16
5 5.1
4.7.3 Conclusie .................................................................................................. 35 Luchtkwaliteit ........................................................................................................ 35 4.8.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 35 4.8.2 Toetsing .................................................................................................... 36 4.8.3 Conclusie .................................................................................................. 37 Geluid ................................................................................................................... 37 4.9.1 Wettelijk kader .......................................................................................... 37 4.9.2 Toetsing .................................................................................................... 38 4.9.3 Conclusie .................................................................................................. 39 Geur ..................................................................................................................... 39 4.10.1 Wettelijk kader .........................................................................................
39 4.10.2 Toetsing .................................................................................................. 40 4.10.3 Conclusie ................................................................................................ 41 Omgevingsveiligheid ............................................................................................ 41 4.11.1 Wettelijk kader ........................................................................................ 41 4.11.2 Toetsing .................................................................................................. 42 4.11.3 Groepsrisico ............................................................................................ 46 4.11.4 Inrichting en ontwikkeling ........................................................................ 46 4.11.5 Conclusie ................................................................................................ 46 Trilling ................................................................................................................... 46 4.12.1 Wettelijk kader ........................................................................................ 46 4.12.2 Toetsing ..................................................................................................
47 4.12.3 Conclusie ................................................................................................ 47 Welstand .............................................................................................................. 47 4.13.1 Wettelijk kader ........................................................................................ 47 4.13.2 Toetsing .................................................................................................. 47 4.13.3 Conclusie ................................................................................................ 48 Archeologie, cultuurhistorie en landschap ........................................................... 48 4.14.1 Wettelijk kader ......................................................................................... 48 4.14.2 Toetsing .................................................................................................. 48 4.14.3 Conclusie ................................................................................................ 50 Bodem .................................................................................................................. 50 4.15.1 Wettelijk kader ........................................................................................
50 4.15.2 Toetsing .................................................................................................. 51 4.15.3 Conclusie ................................................................................................ 53 Water .................................................................................................................... 53 4.16.1 Wettelijk kader ......................................................................................... 53 4.16.2 Toetsing .................................................................................................. 54 4.16.3 Conclusie ................................................................................................ 55
5.2
HOOFDSTUK 5 JURIDISCHE VORMGEVING ................................................... 56 Wijziging omgevingsplan ...................................................................................... 56 5.1.1 Omgevingsplan van rechtswege ............................................................... 56 5.1.2 Toepassing TAM-IMRO ............................................................................ 56 5.1.3 Werkingsgebied ........................................................................................ 56 5.1.4 Overzicht wijzigingen ................................................................................ 57 Artikelsgewijze toelichting ..................................................................................... 57
6 6.1 6.2
HOOFDSTUK 6 FINANCIEEL-ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ............ 59 Wettelijke kaders .................................................................................................. 59 Toetsing ................................................................................................................ 59
7 7.1
HOOFDSTUK 7 VOORBEREIDING EN PARTICIPATIE .................................... 60 Verkennen initiatief ............................................................................................... 60
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 5 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
7.2 7.3 7.4 7.5
Intake- en omgevingstafel .................................................................................... 60 Vooroverleg ketenpartners ................................................................................... 60 Participatie ............................................................................................................ 60 Ontwerp ter inzage ............................................................................................... 61
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 6 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
1
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1
Aanleiding Het plan ligt voor om op de hoek Vrijheidslaan - Rooilijn te Valthermond, op het perceel kadastraal bekend Odoorn, sectie M, nummer 3152, een woongebouw met 11 appartementen te realiseren. Het perceel is plaatselijk bekend als Vrijheidslaan 10. Het woongebouw wordt ruimtelijk en functioneel ingepast in het bestaande bebouwingslint van het centrumgebied. Ter plaatse bevindt zich verouderde bebouwing in de vorm van een voormalig kantoorgebouw van een in het verleden aanwezig geweest aannemersbedrijf (De Bruin) met de daarbij behorende parkeervoorzieningen en voormalige bedrijfswoning. Deze bebouwing zal worden gesloopt, hergebruik ervan is niet meer economisch haalbaar vanwege de ouderdom en onderhoudsstaat ervan. Met voorliggend plan wordt een ruimtelijke en functionele kwaliteitsslag gemaakt binnen dit deel van het centrumgebied van Valthermond. Het realiseren van het appartementengebouw past niet binnen de regels van de geldende bestemmingen, zoals opgenomen in het geldende bestemmingsplan ‘Valthermond’. Om het plan mogelijk te maken wordt het tijdelijk Omgevingsplan herzien.
Dit TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a, Valthermond, Vrijheidslaan 10’ heeft als doel de voorziene situatie vast te leggen in een adequaat en actueel ruimtelijk- en juridisch kader en dient aantoonbaar te maken dat het plan in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Dat betekent dat er een balans bestaat tussen verschillende functies die locaties binnen een gebied kunnen vervullen.
1.2
Projectgebied Het projectgebied van het TAM-omgevingsplan ‘Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10’ ligt binnen de begrenzing van het Omgevingsplan gemeente Borger – Odoorn en als tijdelijk onderdeel daarvan het bestemmingsplan ‘Valthermond’. Het projectgebied is gelegen aan de Vrijheidslaan 10 op de hoek met de Rooilaan. Op onderstaande figuur 1 is de ligging van het projectgebied weergegeven.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 7 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Figuur 1. De ligging van het projectgebied in Valthermond.
Momenteel staat op het perceel een voormalig en leegstaand kantoorgebouw. Hier was vroeger een aannemersbedrijf in gevestigd. Onderstaand in figuur 2 een weergave van de bestaande situatie op het perceel Vrijheidslaan 10 te Valthermond.
Figuur 2. Een weergave van de bestaande situatie op het perceel Vrijheidslaan 10 te Valthermond.
1.3
Het Omgevingsplan gemeente Borger - Odoorn Het projectgebied is gelegen in het geldend Omgevingsplan gemeente Borger – Odoorn. In dit Omgevingsplan is momenteel alleen nog maar een artikel 1.1 met begripsbepalingen opgenomen, een hoofdstuk 2 met een verbod op de bouw van een hypersale datacentrum en een hoofdstuk 22 (de Bruidsschat met Rijksregels). Als tijdelijk onderdeel van dit Omgevingsplan geldt het planologisch kader nog vanuit het bestemmingsplan ‘Valthermond’ zoals deze is vastgesteld op 8 maart 2018. Het projectgebied heeft hierin de bestemming ‘Gemengd’. Het projectgebied heeft verder nog bouwvlak, maar geen nadere dubbelbestemmingen. In onderstaande figuur 3 is een weergave opgenomen van de verbeelding ter plaatse van het projectgebied. Het projectgebied is daarbij indicatief bij het blauwe kader weergegeven. Het gewenste woningbouwplan en de herinrichting van het projectgebied is in strijd met het geldende bestemmingsplan. Wonen is binnen de bestemming slechts toegestaan, overeenkomstig de bestaande situatie. Het realiseren van een woongebouw met 11 appartementen is in strijd met de bestemmingsomschrijving van artikel 8.1 van het geldend bestemmingsplan, omdat het aantal bestaande woningen niet 11 bedraagt maar slechts 1. Planologisch gezien komen er 10 wooneenheden in de vorm van appartementen bij.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 8 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Figuur 3. Een weergave van het geldende bestemmingsplan.
Het voorliggende TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10 is opgesteld om het gewenste bouwplan mogelijk te maken. 1.4
Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een omschrijving gegeven van de huidige situatie en de voorgenomen planontwikkeling. In hoofdstuk 3 komen de verschillende relevante beleidsstukken voorbij die van toepassing zijn op het plan en die daarbij zijn uitgewerkt van rijksniveau naar provinciaal niveau tot op gemeentelijk niveau. Hoofdstuk 4 geeft de invloed weer van het plan tot de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving en het milieu. In hoofdstuk 5 staat de juridische vormgeving van het plan centraal. Hoofdstuk 6 gaat in op de financieel economische uitvoerbaarheid waarna in hoofdstuk 7 tenslotte nog wordt ingegaan op de voorbereiding en participatie rondom de planvorming.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 9 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
2
Hoofdstuk 2 Planbeschrijving
2.1
Huidige situatie Het projectgebied ligt in de Drentse gemeente Borger-Odoorn. Hieronder is in figuur 4 de ligging van Valthermond vanuit een hoger perspectief weergegeven. Duidelijk valt de langgerekte vorm van Valthermond daarbij op.
Figuur 4. Nederland, provincie Drenthe, gemeente Borger-Odoorn en de ligging van Valthermond in één oogopslag.
Historie van Valthermond Valthermond is een dorp gelegen in de gemeente Borger-Odoorn. De buurdorpen zijn Tweede Exloërmond, Valthe, Nieuw-Weerdinge en Musselkanaal. De geschiedenis van het dorp gaat terug tot 1853 en is verbonden met het veen. Valthermond is in tegenstelling tot de meest gebruikte methode (één kanaal) met een twee-kanalen systeem aangelegd. Door de Noorderplaatsen liep het ene kanaal en door de Zuiderplaatsen het andere. Van de Noorderplaatsen werd tussen het ene kanaal en de rooi een stuk verveend: dit werd ‘een vooraf’ genoemd. Hetzelfde gebeurde op de Zuiderplaatsen tussen het daardoor heen lopende kanaal en de rooi. Zo kwamen er steeds ‘vooraffen’ tegen elkaar aan te liggen. Op deze 'vooraffen' werden de eerste woningen, bedrijven en winkels gebouwd. Als gevolg van dit twee-kanalen
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 10 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
systemen zijn er ook twee hoofdwegen ontstaan, het Zuiderdiep en het Noorderdiep. Het Zuiderdiep is ten opzichte van het Noorderdiep duidelijk als hoofdverkeersader te beschouwen. Het projectgebied bevindt zich in het “centrale gedeelte” van het dorp Valthermond, aan de Vrijheidslaan. De Vrijheidslaan is de verbindingsweg tussen het dorp Valthermond en 2e Exloërmond. In het centrumgebied van Valthermond is het projectgebied gelegen tussen de Rooilijn en Noorderdiep. Op onderstaande figuur 5 is het projectgebied zichtbaar ten opzichte van het Valthermond zelf, gevolgd door een luchtfoto van het projectgebied in zijn directe omgeving in figuur 6.
Figuur 5. Weergave ligging projectgebied binnen het lintdorp Valthermond
Figuur 6. Weergave ligging projectgebied in de directe omgeving
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 11 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Rondom het projectgebied zijn aan de Rooilijn en Noorderdiep overwegend andere woningen gelegen. Aan de oostzijde van het projectgebied aan de Rooilijn is een ander woongebouw gelegen. Aan de overzijde van het perceel Vrijheidslaan 10 zijn seniorenwoningen met bijbehorende parkeervoorzieningen gelegen (de Vrijheidshof). Richting de noordzijde van het projectgebied bevindt zich het Noorderdiep, de minder drukke weg door Valthermond ten opzichte van het Zuiderdiep. Aan de Noorderdiep zijn in de nabijheid verder woningen, een supermarkt en een buurtgebouw (‘t Brughuus) gelegen. 2.2
Voorgenomen ontwikkeling Het projectgebied dat beschikbaar komt nadat de bestaande bebouwing wordt gesloopt wordt ingericht voor woondoeleinden. Op het perceel wordt een woongebouw met 3 bouwlagen gerealiseerd. In het woongebouw worden 11 appartementen gerealiseerd. Naast het woongebouw zal er ruimte komen voor 14 parkeerplaatsen, zodat de bewoners op eigen terrein en nabij de toegang van het woongebouw kunnen parkeren. Tevens zal nog een berging worden gerealiseerd. Het projectgebied heeft een omvang van 1207 m2. Het projectgebied heeft een eigen ontsluiting vanaf de Vrijheidslaan voor het woongebouw en de 14 parkeerplaatsen. Elk appartement heeft een eigen parkeerplaats en berging. Op onderstaande tekening is het projectgebied weergegeven met de projectie erin van de bebouwing.
Figuur 7. Weergave gewenste situatietekening woongebouw aan de Vrijheidslaan te Valthermond
Voor het woongebouw is een ontwerptekening bekend. Een definitief bouwplan moet nog wel worden ontworpen. Het ontwerp laat onderstaande impressies zien in de figuren 8 en 9.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 12 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
De bouwhoogte van het woongebouw wordt maximaal 10,50 meter hoog en zal zijn voorzien van een plat dak. De bergingen worden maximaal 2,70 meter hoog.
Figuur 8. Weergave bouwplan vanaf zicht uit de Rooilaan
Figuur 9. Weergave bouwplan gezien vanaf de parkeerplaats van de Vrijheidshof.
Het woongebouw heeft op begane grond en eerste verdieping elk 4 appartementen. De appartementen hebben een buitenruimte in de vorm van een grondgebonden terras (op maaiveldniveau) of een balkon op de 1e verdieping. Op de tweede verdieping zijn 3 appartementen gelegen. Eén appartement (penthouse) op de 2e verdieping heeft grotere afmetingen en een buitenruimte in de vorm van een dakterras. Alle buitenruimten zijn vooral gericht aan de Vrijheidslaan, waardoor het zicht op nabijgelegen woonpercelen beperkt is en eventueel het aspect privacy van de omwonenden niet in het geding is. Het woongebouw wordt ontsloten via een gemeenschappelijke verkeersruimte. In het centrale gedeelte is een stijggedeelte in de vorm van een trappenhuis en een lift aanwezig. Hierdoor is sprake van een toegankelijk woongebouw, bijvoorbeeld voor ouderen of mensen met een functiebeperking.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 13 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
De appartementen op de bovengelegen verdiepingen zijn via de achterzijde, via galerijen toegankelijk. Deze galerijen zijn tevens in een veilige ontvluchting doordat op de galerijen in twee richtingen kan worden gevlucht. Hierna zijn in de figuren 10, 11 en 12 de plattegronden van de verschillende bouwlagen zichtbaar gemaakt.
Figuur 10. Weergave plattegrond begane grond
Figuur 11. Weergave plattegrond 1e verdieping
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 14 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Figuur 12. Weergave plattegrond 2e verdieping.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 15 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
3
Hoofdstuk 3 Beleid en regelgeving Binnen het ruimtelijk werkveld is door de verschillende overheidslagen veel beleid opgesteld. Middels dit beleid is getracht richting te geven aan de inrichting en het beheer van de openbare ruimte. Getoetst wordt of het plan past binnen het ruimtelijk beleid van de verschillende overheidslagen.
3.1
Rijk
3.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Om dit te kunnen bewerkstelligen laat het Rijk de inrichting van de fysieke leefomgeving meer over aan de decentrale overheden en komt de gebruiker centraal te staan. Het Rijk blijft verantwoordelijk voor het systeem de fysieke leefomgeving. Daarnaast kan een rijksverantwoordelijkheid aan de orde zijn indien: ▪ een onderwerp nationale baten en/of lasten heeft en de doorzettingsmacht van provincies en gemeenten overstijgt, bijvoorbeeld het reserveren van ruimte voor militaire activiteiten en het stellen van opgaven in de stedelijke regio's rondom de mainports, brainports, greenports en valleys; ▪ over een onderwerp internationale verplichtingen of afspraken zijn aangegaan, bijvoorbeeld het stimuleren van biodiversiteit, duurzame energie, watersysteemherstel of het beschermen van werelderfgoed; ▪ een onderwerp provincie- of landsgrensoverschrijdend is een ofwel een hoog afwentelrisico kent ofwel in beheer bij het Rijk is.
Bij dit laatste gaat het bijvoorbeeld om de hoofdnetten van weg, spoor, water en energie, maar ook de bescherming van gezondheid van inwoners is op rijksniveau relevant. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: 1. 2. 3. 4.
ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; duurzaam economisch groeipotentieel; sterke en gezonde steden en regio's; toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is om combinaties te maken en win-win situaties te creëren, dit is echter niet altijd mogelijk. In die gevallen dienen belangen te worden afgewogen. Hiervoor gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies te vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoeken we naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte. 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid,
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 16 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere. 3. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze samenleving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties. Toetsing Wonen is één van de basisbehoeften van mensen. In de Nationale Omgevingsvisie wordt aangegeven dat iedereen in Nederland prettig moet kunnen wonen voor een redelijke prijs. Een woningvoorraad die aansluit op de huidige en toekomstige woonbehoefte van mensen is daarom van nationaal belang. Het huidige woningtekort en de toename van het aantal inwoners en huishoudens vraagt een groei van de woningvoorraad (vooral in en bij de stedelijke regio’s) in een fijne, leefbare omgeving. Tussen 2019 en 2035 moet de woningvoorraad in Nederland met circa 1,1 miljoen woningen worden vergroot. De primaire verantwoordelijkheid voor de gebouwde omgeving, de woningvoorraad en de leefbaarheid ligt bij gemeenten en provincies. Het Rijk is systeemverantwoordelijk.
Het is de rol van het Rijk om de kaders te stellen, te stimuleren, eventueel te sanctioneren, waar nodig middelen ter beschikking te stellen – bijvoorbeeld via de huurtoeslag, hypotheekrenteaftrek of de regeling woningbouwimpuls voor gemeenten – en met gemeenten en provincies samen te werken om (bovenlokale, inclusief grensoverschrijdende) knelpunten op te lossen en realisatie van de nationale belangen te waarborgen. De voorgenomen ontwikkeling voorziet in de toevoeging van netto gezien 10 nieuwe woningen in het dorp Valthermond. In het dorp is vraag naar nieuwe woningen. Zoals is beschreven ligt de primaire verantwoordelijkheid voor de gebouwde omgeving en de woningvoorraad bij de gemeenten en provincies. De nieuwe woningen voorzien in een actuele behoefte, ook vanuit de Woonvisie blijkt dat er behoefte is. Daarmee past het plan binnen de prioriteiten van de NOVI en kan geconcludeerd worden dat er geen sprake is van strijd met de NOVI. 3.1.2
Instructieregels Rijk (AMvB’s)
3.1.2.1
Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) In hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staan instructieregels voor een omgevingsplan. Het grootste deel heeft betrekking op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (afdeling 5.1 Bkl). Deze instructieregels zijn van toepassing op het stellen van regels in het omgevingsplan als bedoeld in artikel 4.2, eerste lid, van de Omgevingswet. Aan deze regels mogen geen economische motieven ten grondslag liggen, die leiden tot strijd met de dienstenrichtlijn (artikel 5.1a Bkl). Het Bkl bevat instructieregels voor de volgende hoofdonderwerpen: ▪ Waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); ▪ Beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); ▪ Beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; ▪ Beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; ▪ Het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden;
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 17 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
▪
▪
Het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; Het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8).
Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. In heel bijzondere gevallen kan het college van burgemeester en wethouders de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. Instructieregels van afdeling 5.1 Bkl gelden, zoals gezegd, alleen voor de omgevingsplanregels die nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het grootste deel van de Bkl-instructieregels is dus niet van toepassing op omgevingsplanregels met een ander oogmerk. Over de onderwerpen waarvoor het Bkl geen instructieregels heeft opgenomen (onderwerpen die buiten het toepassingsbereik van de instructieregels vallen) is de gemeente vrij om regels te stellen, mits dat past binnen de andere kaders natuurlijk. Het Rijk hanteert verschillende typen instructieregels, die meer of minder afwegingsruimte bieden: 1. Betrekken bij: de gemeente moet aandacht schenken aan feiten of verwachtingen over feiten, maar heeft daarbij veel keuzeruimte; 2. Rekening houden met: deze formulering stuurt inhoudelijk de belangenafweging; als de gemeente daar goede redenen voor heeft, is afwijken gemotiveerd toegestaan; 3.
In acht nemen of een vergelijkbare dwingende formulering: de gemeente moet zich bij de uitoefening van de bevoegdheid aan de achterliggende norm houden. Een belangrijke verbeterdoelstelling van de Omgevingswet is dat decentrale overheden meer bestuurlijke afwegingsruimte krijgen. Deze afwegingsruimte is in de instructieregels van het Bkl vormgegeven door voor een aantal thema´s (geluid, geur en trillingen) standaardwaarden en grenswaarden op te nemen. Overname van de standaardwaarde kan in beginsel zonder aanvullende motivering. Gebruikmaking van de ruimte tussen standaard- en grenswaarde vergt wel een aanvullende motivering. Samenvattend is de afwegings- of beslisruimte afhankelijk van: 1. het type instructieregel (zie hierboven); 2. de aard van de norm (open of gesloten); en 3. flexibiliteitsopties die binnen de instructieregel worden geboden. Toetsing In het Bkl staan in hoofdstuk 5 instructieregels die bij het opstellen van een omgevingsplan moeten worden nagekomen. Het grootste deel bestaat uit instructieregels met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (afdeling 5.1 Bkl). Deze instructieregels zijn van toepassing op het stellen van regels in het omgevingsplan als bedoeld in artikel 4.2, eerste lid, van de wet. In hoofdstuk 4 van
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 18 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
dit Omgevingsplan zijn de verschillende instructieregels getoetst en kan alles overziend geconcludeerd dat het plan voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. 3.1.2.2
Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Als het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) of het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voor een bepaalde activiteit geen regels stellen, heeft de gemeente in principe de beleidsvrijheid om in het omgevingsplan daar zelf regels over te stellen. Daarbij gelden uiteraard grenzen: ▪ het moet de fysieke leefomgeving betreffen; ▪ als het al uitputtend geregeld is in wetgeving die niet opgaat in de Omgevingswet, kan het niet in het omgevingsplan geregeld worden, tenzij het met een ander oogmerk gebeurt; ▪ de instructieregels van het Bkl kunnen bepalen dat voor een bepaald onderwerp regels moeten worden gesteld in het omgevingsplan en daarbij ook hoe - denk aan het hiervoor genoemde onderwerp geluid Als het Bal of Bbl voor bepaalde activiteiten of bouwwerken wel regels stellen, is het mogelijk dat er maatwerkregels kunnen worden opgenomen in het omgevingsplan, bijvoorbeeld om cumulatie van de gevolgen van effecten van Bal-activiteiten te beperken. Maatwerkregels zijn gebiedsgerichte algemene regels in het omgevingsplan waarmee wordt afgeweken van Bal- of Bbl-regels of waarmee een nadere invulling of concretisering wordt gegeven van Bal- of Bbl-regels. Bij de regels uit het Bal is generiek maatwerk mogelijk, tenzij er specifieke uitzonderingen worden aangegeven.
Bij de regels in het Bbl is dat andersom: maatwerkregels zijn alleen mogelijk als dat specifiek wordt toegestaan. Als maatwerkregels mogelijk zijn, geven Bal en Bbl aan binnen welke grenzen daarmee kan worden afgeweken of nader worden ingevuld ten opzichte van de Bal-/Bbl-regels. De gemeente heeft op grond van het Bal en Bbl vaak ook de bevoegdheid om maatwerkvoorschriften te stellen. Maatwerkvoorschriften landen niet in het omgevingsplan, maar zijn afzonderlijke besluiten die gericht zijn tot één initiatiefnemer. Toch zijn ook verleende maatwerkvoorschriften van belang bij het opstellen van het omgevingsplan. In ieder geval moet de gemeente, bij het beoordelen of maatwerkregels zullen worden gesteld, ook nagaan of over het betreffende onderwerp al eerder maatwerkvoorschriften zijn gesteld. Die maatwerkvoorschriften kunnen mogelijk worden geïntegreerd in de maatwerkregels, en dan (na inwerkingtreding van de wijziging van het omgevingsplan) worden ingetrokken. Met name als er voor een bepaald onderwerp in het verleden veel maatwerkvoorschriften zijn gesteld, is het aan te raden om te bekijken of maatwerkregels in het omgevingsplan niet tot een evenwichtiger en toekomstbestendiger resultaat kunnen leiden. Toetsing In het Bal en Bbl zijn mogelijkheden opgenomen om (maatwerk)regels te stellen die opgenomen kunnen worden in het Omgevingsplan.
Dergelijke regels zijn voor dit plan niet nodig en daarom niet opgenomen in dit TAM-omgevingsplan. Ook zijn voor dit plan geen maatwerkvoorschriften bekend die van invloed zijn op het TAM-omgevingsplan. Daarnaast zijn de (bouw)regels in het Bbl onverkort van toepassing op te nieuw te bouwen bouwwerken en vormt het Bbl een beoordelingsregel voor de (technische) bouwactiviteit (afdeling 8.3 Bkl).
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 19 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
3.2
Provincie
3.2.1
Omgevingsvisie Drenthe 2022 De Omgevingsvisie Drenthe 2022 (geactualiseerd d.d. 28 september 2022) is het strategische kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de provincie Drenthe. Met deze visie zet de provincie in op "het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe passend bij deze kernkwaliteiten." De kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Het gaat om: rust, ruimte, natuur en landschap; oorspronkelijkheid (authenticiteit, Drents eigen); noaberschap; kleinschaligheid (Drentse schaal); menselijke maat; veiligheid. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. In de Omgevingsvisie is voor alle kernkwaliteiten een uitwerking naar concrete indicatoren gemaakt, namelijk voor landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur. Aanvullend geeft de provincie aan dat 'zuinig ruimtegebruik' en het bewaken van een goede 'milieu- en leefomgevingskwaliteit' van provinciaal belang zijn. Toetsing Ruimtelijke ontwikkelingen De provincie wil ontwikkelingen stimuleren die een bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit.
Deze kwaliteit zit voor de provincie in het zorgvuldig gebruikmaken van de ruimte, het behouden en waar mogelijk versterken van de kernkwaliteiten en het waarborgen van de kwaliteit van het milieu en de leefomgeving. Hieronder volgen de relevante delen uit de Omgevingsvisie die relevant zijn voor het voorliggende ruimtelijk initiatief op het gebied van het ‘Wonen’. Wonen Omgevingsbeeld De woningnood in Nederland wordt ook gevoeld in Drenthe. De verschillen in bevolkingsontwikkeling tussen de stedelijke gebieden en het landelijk gebied worden groter, ondanks de stagnatie op de woningmarkt vanwege forse prijsstijgingen. Op basis van de huidige prognoses blijft de bevolking van Assen stabiel en profiteert de noordzijde van Drenthe van de groei van Groningen. De zuidelijke as laat in de prognoses een sterk verloop zien, van groei in de gemeente Meppel tot het doorzetten van de krimp die in de gemeente Emmen in 2014 is ingezet. De regio Oost-Drenthe is door het Rijk aangewezen als één van de regio’s waar de bevolkingskrimp in Nederland het sterkst is, maar deze laat zich vooralsnog niet vertalen in huishoudenskrimp. Lokaal laten, ook in Oost-Drenthe, sterke dorpen nog steeds bescheiden groeicijfers zien. Dit komt omdat huishoudens steeds kleiner worden, waardoor de krimp opgevangen wordt door de vraag naar woningen.
Daarnaast is de inkomende migratie uit het buitenland hoger dan verwacht. Een steeds kleiner aanbod van woningen en de effecten van corona lijken de verwachte ontwikkeling te vertragen. Vraag en aanbod passen niet altijd goed meer bij elkaar, wat leidt tot een vraag naar nieuwe woningen. Dit terwijl een deel van de bestaande woningvoorraad in kwaliteit afneemt en huishoudens niet kunnen doorstromen naar passende woningen. De autonome woningbouwopgave in Drenthe krijgt tot 2030 te maken met een daling van het aantal huishoudens, maar hier tegenover staat dat vanuit Groningen en Zwolle sprake is van een regionaal overkokende woningvraag die landt in de Drentse
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 20 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
gemeenten. Per saldo betekent dit een woningbehoefte van ca. 10.000 tot 20.000 extra woningen tot en met 2030. Ambitie De leefbaarheid in dorpen en wijken is belangrijk, met basisvoorzieningen die voldoende op peil blijven, goede bereikbaarheid, culturele initiatieven en een betaalbaar en aantrekkelijk woningaanbod. Wonen is voor onze inwoners belangrijk. Wij willen toekomstbestendige woningen voor jong én oud. Toekomstbestendig betekent duurzaam, betaalbaar en passend bij de woonwens. De afgelopen jaren is regionaal via samenwerking veel werk verzet zodat er een brede kennisbasis bestaat over de opgaven voor de woningvoorraad in de regio’s GroningenAssen, Zuidwest-Drenthe/ Zwolle en Zuidoost-Drenthe. Onze Drentse Woonagenda is actiegericht. Er moeten meer en andere huizen worden gebouwd en bestaande woningen moet worden aangepast. Mensen willen langer thuis blijven wonen als ze ouder worden. Zijn er voldoende geschikte woningen voor jongeren? Hoe maken we onze huizen energiezuinig of zelfs energieneutraal? Wij bieden gemeenten, corporaties, marktpartijen en initiatiefnemers een helpende hand en treden daarbij zowel vraag-volgend als agenderend op.
Specifieke aandacht gaat uit naar marktsegmenten voor specifieke doelgroepen, zoals flexwonen (voor spoedzoekers als arbeidsmigranten en mensen uit een scheiding of instelling), huishoudens met een te kleine beurs voor verduurzaming en verouderde bouwblokken uit de jaren ’60-’80. Knelpunten voor een continue bouwstroom worden eveneens aangepakt. Wij vinden het van belang dat, waar mogelijk, de woonopgave wordt benut voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van de stads- en dorpsranden. Uitgangspunt voor het wonen in Drenthe is dat er rekening wordt gehouden met de ruimtelijke kwaliteit in het gebied. Uitvoering De ambities voor de woningmarkt zijn nader uitgewerkt in de Drentse Woonagenda. Daarnaast hebben wij subsidieregelingen om de bouw van meer woningen, wooninitiatieven en herstructurering van de woningvoorraad te stimuleren. Wij bieden ruimte voor woningbouw ter vervanging van landschapsontsierende (voormalige) agrarische bedrijfsgebouwen met de ruimte-voor- ruimteregeling. Het beleid hiervoor is vertaald in de Provinciale Omgevingsverordening. Bij eventuele aantasting van de kernkwaliteiten streven we naar compensatie. In overleg met gemeenten en andere partners geven we hier verder invulling aan.
In de ruimtelijk-economische structuur van Drenthe zijn de functies wonen, werken en voorzieningen geconcentreerd in steden en dorpen, dit noemen wij stedelijke gebieden. Zorgvuldig ruimtegebruik De provincie wil zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte in Drenthe. Grootschalige bouwplannen en uitbreidingen in het landelijk gebied, los van bestaande bebouwingslocaties, zijn niet vanzelfsprekend. De provincie vindt dat gemeenten bij nieuwbouwplannen een werkwijze moeten hanteren die leidt tot zorgvuldig ruimtegebruik en verwijst naar de Ladder voor Duurzame verstedelijking.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 21 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Figuur 13. Weergave ligging projectgebied binnen het ‘bestaand stedelijk gebied’
Er wordt gebouwd in bestaand stedelijk gebied nabij bestaande (woon)bebouwing, dat is ook zichtbaar gemaakt binnen de hiervoor opgenomen figuur 13. De te ontwikkelen woonfunctie wordt ruimtelijk passend geacht. Tevens is er sprake er van ‘inbreiding voor uitbreiding’. Het verzoek voldoet aan het provinciaal beleid. 3.2.2
Provinciale Omgevingsverordening Drenthe 2023 In de Provinciale omgevingsverordening Drenthe (versie d.d. 29 oktober 2024) is het beleid uit de Omgevingsvisie Drenthe vertaald naar juridische regels. In artikel 3.16 staat het volgende genoemd aangaande woningbouw. Artikel 3.16 Woningbouw 1. Een omgevingsplan dat in Landelijk Gebied aansluitend op Bestaand Stedelijk Gebied voorziet in nieuwe woningbouw, toont de behoefte aan op basis van de gemeentelijke woonvisie. De gemeentelijke woonvisie ten aanzien van de woningvoorraad: a. draagt bij aan balans tussen vraag en aanbod in de gehele Drentse woningvoorraad op de lange termijn en is hiertoe afgestemd binnen de woningmarktregio's; b. benoemt ten minste de kwaliteit, kwantiteit, doelgroepen, duurzaamheid en kernenstructuur.; c. schetst de opgaven in de bestaande woningvoorraad; d. geeft aan op welke wijze balans op lange termijn wordt gerealiseerd, en e. geeft een lange termijnbeeld. Toetsing In voorliggend plan is sprake van de ligging binnen het bestaand stedelijk gebied. Binnen dit gebied is het voor de provincie zo dat daar geen verdere beleidsmatige afweging in zit, omdat vanuit provinciaal beleid gezien het bestaand stedelijk gebied het
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 22 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
gebied is waar primair de woningbouw dient plaats te vinden. De provinciale omgevingsverordening heeft geen verdere invloed op dit beleidsonderdeel. 3.2.3
Provinciale kernkwaliteiten-analyse Voor Valthermond is vooral de kernkwaliteit Cultuurhistorie van belang. Valthermond bevindt zich vanuit de kernkwaliteit Cultuurhistorie in het gebied van de Veenkoloniën. Karakteristiek voor een dorp zoals Valthermond zijn de volgende aspecten: ▪ Een sterk hiërarchisch ruimtelijk stelsel van lijnen en tussenliggende verkavelingen, met hoofdkanalen als ontginningsassen en dwars daarop kleinere waterwegen (dwarsdiepen of wijken); ▪ Langs kanalen en diepen de lintvormige nederzettingen met achterliggend cultuurland, en met een vaste ritmiek in de verkaveling, achtergrenzen en de plaatsing van bebouwing; ▪ Binnen de linten is een vaste ordening voor bebouwing en infrastructuur, waarbij veelal de boerderijen aan één kanaalzijde staan en de voorzieningen en de woningen aan de andere zijde; ▪ Binnen de linten een duidelijke ritmiek door een vaste maatvoering van kavels en een stelsel van bruggen en sluizen, beplanting en bebouwing die vaak in samenhang aanwezig is; ▪ De monden als meerdere parallelle ontginningsassen, aangesloten op het Stadskanaal, met onderlinge variaties in enkel- en dubbelkanaalsystemen, waarvan een deel inmiddels gedempt is. Ambitie Uitgangspunt voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen is het accentueren van de hiërarchie in de orthogonale opbouw van de veenkoloniën.
Deze hiërarchie bestaat uit de monden als de belangrijkste ontginningsassen met de daar haaks op staande kanalen- en wijkenstructuur. Binnen de veenkoloniën komt deze hiërarchie op verschillende manieren naar voren. Daarbinnen sturen wij specifiek op: ▪ Het zichtbaar houden van de ordening en samenhang tussen de ontginningsassen, die tot uitdrukking komt in enkele en dubbele lintdorpen en bebouwde en onbebouwde ontginningsassen; ▪ Het herkenbaar houden van de ordening en samenhang binnen een lintdorp, zoals boerderijen en woningen die elk aan een zijde van het kanaal staan. Het provinciaal belang cultuurhistorie wordt bij deze ruimtelijke ontwikkeling niet significant aangetast vanwege de verdichting tussen het Noorder- en Zuiderdiep. Wat enkel cultuurhistorische waardevol is zijn de rooilijnen en deze rooilijnen worden niet aangetast door dit bouwplan omdat het plangebied zich niet in deze waardevolle linten bevindt maar in een tussenliggend, reeds bebouwd gebied. Ook wordt het patroon van sloten en wijken niet aangetast. Het plan is niet van invloed op de kernkwaliteit cultuurhistorie.
3.3
Gemeente
3.3.1
Omgevingsvisie BuitenGewoon Borger-Odoorn De Omgevingsvisie BuitenGewoon Borger-Odoorn (vastgesteld 19 oktober 2023) is de visie op de fysieke leefomgeving van de gemeente Borger-Odoorn. De visie bestaat uit de volgende vijf onderdelen:
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 23 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
1. Het deel 'Visie'. Hierin zijn het toekomstbeeld voor 2040 opgenomen, evenals de ambities voor de korte en lange termijn en de manier waarop er onder de Omgevingswet wordt (samen)gewerkt. 2. Het deel 'Gebiedskompassen en leefgebieden'. In dit deel zijn de ambities verder uitgewerkt en zijn de belangrijkste gebiedswaarden omschreven. Daarvoor is de gemeente opgedeeld in drie deelgebieden: Het grootse Veen; Hart van het Hunzedal; De oorspronkelijke Hondsrug. Voor elk deelgebied is een gebiedskompas opgesteld, bestaande uit een beschrijving van het karakter, aanduiding van de meest bijzondere waarden en een overzicht van verwachte ontwikkelingen. 3. Het deel 'Van idee naar plan'. Hierin is een stappenplan opgenomen aan de hand waarvan initiatiefnemers van een eerste idee naar een concreet plan kunnen toewerken. 4. Het deel 'Achtergronden'. Hierin wordt ingegaan op de vier milieubeginselen en de uitgangspunten voor milieukwaliteit die bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie zijn gehanteerd. 5. Het deel 'Uitvoering en bijsturing'. In dit deel wordt ingegaan op de beleidscyclus en op de manier waarop de Omgevingsvisie wordt uitgewerkt en bijgestuurd. Toetsing In dit geval wordt het voormalige en leegstaande kantoorgebouw van een voormalig bouwbedrijf gesloopt en wordt een modern en duurzaam woongebouw gebouwd die inspeelt op de grote vraag naar woningen, ook in Valthermond.
Voor het woon- en leefklimaat ter plaatse is er sprake van een verbetering ten opzichte van de voorheen aanwezige planologische gebruiksmogelijkheden van het projectgebied. Het verzoek past binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie. 3.3.2
Woonvisie 2022+ Vooruitlopend op de Omgevingsvisie is met de Woonvisie 2022+ een programma ontwikkeld gericht op de woningvoorraad. De Woonvisie 2022+ bestaat uit drie hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk (context) is een beschouwing van de actuele stand van zaken en opgaven in de gemeente Borger-Odoorn, aan de hand van relevante gegevens. Het hoofdstuk kent vier thema's: ruimtelijk, woningen, bewoners en duurzaamheid, elk met vier subthema's. Hoofdstuk 2 benoemt ambities die daaruit voortvloeien. Op een hoger abstractieniveau en al meer toegespitst op de relevantie voor het wonen. Enerzijds passend bij Borger-Odoorn als plattelandsgemeente, en anderzijds bij de situatie en vraagstukken van de komende jaren. Hoofdstuk 3 tenslotte richt zich volledig op de actuele woonvraag, gesplitst in nieuwbouw en bestaande bouw. Er is in Borger-Odoorn veel ruimte voor toevoeging door nieuwbouw. Ruimte in de prognoses, door te werken met onderbouwde optimistische scenario's. En ruimte in de dorpskernen, getuige het onderzoek naar potentiële inbreidingslocaties. Tot 2030 kunnen er wel 500 huishoudens bijkomen, mits tijdig aan de huidige woonvraag kan worden voldaan. Natuurlijk in Borger, maar ook in Exloo en Odoorn, ook in het veengebied. In de kleinste kernen is maatwerk geboden, maar de meeste dorpen hebben nog voldoende groeipotentie.
De gemeente kan zelf het voortouw gaan nemen én ruimte bieden aan eigen initiatieven van bewoners. Flexibiliteit en kwaliteit van het aanbod zijn in deze tijd doorslaggevend. De nieuwbouw moet iets toevoegen aan het bestaande aanbod. Er is vooral vraag naar betaalbare en naar toekomstbestendige koopwoningen. Flexibel levensloopbestendige woningen bijvoorbeeld, met een bad- en slaapkamer beneden. Of beschutte woonvormen, voor ouderen of voor andere
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 24 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
kwetsbare doelgroepen. Met deze toevoegingen is Borger-Odoorn klaar voor een gezonde toekomst op woongebied. De kwaliteit van de bestaande woningvoorraad in Borger-Odoorn is overwegend goed. Wel zijn er relatief veel huizen met slechte energielabels, vooral F en G. Dat is anno 2024 echt onnodig en niet meer uitlegbaar. De gemeente zou alles op alles moeten zetten om deze mensen te bereiken, te helpen en tot actie te bewegen. Voor een lagere energierekening, meer wooncomfort en minder CO2-uitstoot. Woningcorporaties kunnen als aanjager gaan dienen voor particulieren. Dankzij hun investeringen in woningverbetering en sloop-nieuwbouw gaan ook de wijken en de leefbaarheid vooruit. Dit is in het belang van alle bewoners én omwonenden en moet door de gemeente ten volle ondersteund worden, ook met investeringen in de openbare ruimte. Middelen uit het Volkshuisvestingsfonds kunnen hiervoor ingezet worden, zoals nu in 2e Exloërmond met Woonservice. Het inzetten van woningmarktinstrumenten vraagt in Borger-Odoorn om enige terughoudendheid. Juist in deze tijd van grote marktdruk kan de gemeente haar toekomst herschrijven. Niet te veel afremmen, maar gericht stimuleren en zorgen voor voldoende aanbod. Toetsing Voor Valthermond geldt dat er behoefte is aan nieuwe woningen. Voor Valthermond wordt voorzien in een groei van 50 woningen, waarbij verder de hierna opgenomen tabel van belang is.
Figuur 14. Weergave behoefte per dorp/gebied
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 25 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Figuur 15. Weergave vraag per woonsegment (sociale huur, vrije huur en koop)
Bovenstaande figuur 15 laat zien in welk woonsegment er vraag zou moeten zijn.
Figuur 16. Weergave behoefte aan soort woningen en prijsklasse
Volgens de Woonvisie 2022+ is er in Valthermond weinig tot geen behoefte aan appartementen en lijkt het plan niet te passen binnen de Woonvisie 2022+. De Woonvisie geeft echter wel aan dat er behoefte is aan nieuwe woningen in Valthermond. Als gevolg van voorliggend plan wordt er mede voorzien in de bouw van betaalbare levensloopbestendige woningen. Hierdoor kan de doorstroming in het dorp
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 26 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
Valthermond worden vergroot. Hierdoor komen er woningen vrij voor de doelgroepen die in de Woonvisie 2022+ worden genoemd. Vanuit het beeld van de vergrijzing is het realiseren van betaalbare levensloopbestendige appartementen een goede keuze voor de toekomst. 3.4
Conclusie beleid De conclusie van de in dit TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10 beschreven beleidsuitgangspunten is dat het rijksbeleid niet direct doorwerkt in het projectgebied. Hierdoor is het TAM-omgevingsplan niet in strijd met het rijksbeleid. Het rijksbeleid werkt indirect door via het provinciaal beleid. Het provinciaal beleid vormt op zijn beurt weer de input voor het gemeentelijk beleid. Voor het voorliggende TAM-omgevingsplan kan eveneens geconcludeerd worden dat het plan passend is in het provinciale beleid. Wat betreft het gemeentelijk beleid kan gesteld worden dat woningbouwontwikkeling op deze locatie in eerste aanleg niet geheel passend lijkt maar dat de uitvoering van dit project toch een positieve ontwikkeling is voor Valthermond vanuit het woonbeleid gezien.
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 27 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
4
Hoofdstuk 4 Aspecten fysieke leefomgeving en milieu
4.1
M.e.r- beoordeling
4.1.1
Wettelijk kader De wetgeving omtrent de milieueffectrapportage (m.e.r.) is opgenomen in afdeling 16.4 van de Omgevingswet en in hoofdstuk 11 en bijlage V van het Omgevingsbesluit. Of een besluit over een project m.e.r.-plichtig of m.e.r.-beoordelingsplichtig is, kan worden afgeleid uit bijlage V van het Omgevingsbesluit, in samenhang met de artikelen 11.6 en 11.8 van het Omgevingsbesluit. Bijlage V heeft als ingang (eerste kolom) de omschrijving van het project. In de vierde kolom staan de besluiten genoemd waarvoor m.e.r.-verplichtingen gelden. Het gaat om besluiten waarmee de toestemming voor het project wordt verleend. In dit geval is dat het omgevingsplan. Of er voor het besluit een m.e.r.-plicht of een mer-beoordelingsplicht geldt, volgt uit de tweede en derde kolom. Als het project voldoet aan de voorwaarden van de tweede kolom, geldt een m.e.r.-plicht. Anders geldt een m.e.r.-beoordelingsplicht, tenzij ook in de derde kolom voorwaarden staan.
4.1.2
Toetsing Bij de realisatie van een stedelijk ontwikkelingsproject, zoals de realisatie van woningbouw, kan een m.e.r. nodig zijn. Een m.e.r. is nodig indien er sprake is van een stedelijk ontwikkelingsproject die betrekking heeft op: 1°. een oppervlakte van 100 hectare of meer; 2°. een aaneengesloten gebied en 2000 of meer woningen omvat, of; 3°. een bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m2 of meer. Qua aard, omvang en ligging is voorliggend ruimtelijk plan qua omvang bij lange na niet gelijk te stellen aan de betreffende en omschreven activiteit zoals hierboven omschreven. Ook is verder op basis van de uitkomsten in voorliggend ‘Hoofdstuk 4 Aspecten fysieke leefomgeving en milieu’ van deze toelichting voldoende inzichtelijk gemaakt dat er geen belangrijk nadelige gevolgen zijn voor de omgeving en het milieu. Verder hebben de locatie en de omgeving verder geen bijzondere kenmerken die geschaad worden door het initiatief. De locatie is nog steeds bebouwd en voorzien van de leegstaande bebouwing. Gezien de aard van de ingrepen zijn verder geen negatieve effecten te verwachten, zodat op basis hiervan verder kan worden afgezien van het verrichten van een verdergaande (vorm)vrije m.e.r.-beoordeling.
4.1.3
Conclusie Er is geen m.e.r. nodig voor het gewenste bouwvoornemen.
4.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
4.2.1
Wettelijk kader De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. Artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke
NL.IMRO.1681.TAMH22a-VW01 Motivering
Gemeente Borger-Odoorn
Blad 28 van 62
TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22a Valthermond, Vrijheidslaan 10
Augustus 2025 Versie 01
ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist. Een stedelijke ontwikkeling is gedefinieerd als "de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandel voorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is." Als een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt rekening gehouden met: a. de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en b. als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen in die behoefte te voorzien. 4.2.2
Toetsing De Ladder is onder andere van toepassing op woningbouwplannen die worden aangemerkt als nieuwe stedelijke ontwikkeling. Momenteel is in jurisprudentie de lijn aanwezig dat een woningbouwproject vanaf 12 woningen wordt aangemerkt als een stedelijke ontwikkeling. Voorliggend plan gaat uit van het realiseren van netto gezien 10 extra woningen (er was planologische gezien reeds 1 woning (bedrijfswoning) aanwezig en is daarmee niet ladderplichtig.
4.2.3
Conclusie De ladder voor duurzame verstedelijking is niet van invloed op het gewenste bouwvoornemen.
4.3
Beschermingszones radioastronomie
4.3.1
Wettelijk kader Rijk In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft het Rijk 21 nationale belangen geformuleerd (zie ook 3.1.1). Dit zijn belangen die het lokale, regionale en provinciale niveau ontstijgen en vragen om nationale politiek-bestuurlijke aandacht. Eén van die belangen is het waarborgen en versterken van een aantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat. Voor dit vestigingsklimaat is de radioastronomie van belang. De NOVI geeft hierover aan: "Nederland wil in verschillende vakgebieden (onder andere radioastronomie) tot de wereldtop blijven behoren. De opgave in deze is om essentiële grootschalige wetenschappelijke infrastructuur, die voor haar functioneren afhankelijk is van een storingsvrije omgeving, te beschermen door een storingsvrije omgeving te waarborgen." Het Rijk ziet erop toe dat de kwaliteit van deze infrastructuur binnen de leefomgeving gewaarborgd blijft. Provincie De provincie wil garanderen dat de radioastronomie zich kan blijven ontwikkelen en dat verstoring van activiteiten die daarmee samenhangen wordt voorkomen. Om dat te bewerkstelligen, liggen er beschermingszones rondom de LOFAR-radiotelescoop, waar beperkingen gelden inzake de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden ter voorkoming van elektromagnetische straling. Een kernbegrip hierbij is het begrip 'verstoring'.