CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Bestuursrapportage 2025-I

RAAD: Raadsvergadering 26 juni 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Bestuursrapportage 2025-I11.092 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bestuursrapportage 2025-I

Inhoudsopgave Bestuursrapportage 2025-I .....................................................................................1 Inhoudsopgave .....................................................................................................2 Voorwoord Bestuursrapportage 2025-I .....................................................................3 Samenvatting op hoofdlijnen...................................................................................4 Urgente maatschappelijke opgaven ..........................................................................8 Recapitulatie van baten en lasten...........................................................................12 Onze inwoners ....................................................................................................13 Sociaal Domein ...................................................................................................14 Dienstverlening ...................................................................................................19 Onze economie....................................................................................................22 Economische ontwikkeling ....................................................................................23 Recreatie en Toerisme ..........................................................................................25 Onze toekomst

....................................................................................................28 Duurzame ontwikkeling ........................................................................................29 Onze leefomgeving ..............................................................................................32 Ruimte en groen ..................................................................................................33 Wonen en leefbaarheid .........................................................................................35 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................37 Wegen en verkeer ...............................................................................................39 Onze portemonnee ..............................................................................................43 Voortgang investeringskredieten ............................................................................50 Dynamische prioriteitenlijst ...................................................................................51 Totaaloverzicht wijzigingen BERAP 2025-I ...............................................................52 Administratieve wijzigingen ...................................................................................53

2

Voorwoord Bestuursrapportage 2025-I Het jaar 2025 is het laatste volledig jaar van de bestuursperiode 2022-2026. Als college hebben we gekeken waar we thans staan met de uitvoering van ons bestuursprogramma. We hebben niet alleen teruggeblikt maar kijken vooral vooruit wat we in deze bestuursperiode graag nog willen realiseren. We komen tot de conclusie dat we op koers liggen om het volledige bestuursprogramma uit te voeren. We hebben voor dit programma de volgende Urgente Maatschappelijke Opgaven opgenomen: - Wonen; - Armoede en bestaanszekerheid; - Preventie en inclusie; - Zorg dichterbij en voorzieningen; - Duurzaamheid; Een belangrijke leidraad voor de uitvoering van deze opgaven is participatie. We concluderen dat deze opgaven nog steeds relevant zijn. Daarnaast hebben we, net als de voorgaande jaren, te maken met een extra opgave op het gebied van de opvang van Oekraïners en andere vluchtelingen. Op het gebied van beleid en de uitvoering van het bestuursprogramma staan we stil bij de voortgang op de doelstellingen. Dat doen we met de bekende kleurtjes. We vragen uw raad in te stemmen met de autonome en bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2025. De autonome bestedingsvoorstellen beschouwen we als onontkoombare bijstellingen van budgetten. In de bestuurlijke voorstellen hebben we een afweging gemaakt. College van burgemeester en wethouders

3

Samenvatting op hoofdlijnen In deze sectie geven we een samenvatting op hoofdlijnen van de voortgang met betrekking tot het beleid en de financiën. Urgente maatschappelijke opgaven In deze bestuursrapportage rapporteren we over de voortgang van de Urgente maatschappelijke opgaven (UMO's). Deze opgaven staan centraal in de uitvoering van het Bestuursprogramma 2022-2026. Onder de verschillende thema’s en subthema’s gaan we op doelenniveau hier dieper op in. Doelstellingen In de eerste bestuursrapportage wordt gerapporteerd over de voortgang van de doelstellingen die in de begroting 2025 zijn opgenomen. Dit doen we met de bekende kleurtjes: afgewerkt

volgens planning

niet volgens planning

nog niet gestart

Stelpost indexatie Met de huidige hoge inflatie dienen diverse budgetten te worden geïndexeerd. In de begroting hebben we daarvoor een stelpost indexatie gevormd. Het uitgangspunt voor een bijstelling is dat er een sprake moet zijn van een prijsstijging van meer dan 10%. Ook verhogingen van externe partijen komen ten laste van deze stelpost. In onderstaande tabel zijn de nieuwe indexeringen aangegeven. Het restantbudget uit de begroting 2025 is in de eerste regel aangegeven. Stelpost indexatie

2025

Stand Begroting 2025

386.650

Indexatie

2025

1. Sociaal medische indicatie

-88.000

2. Schuldhulpverlening (GKB)

-25.000

3. Indexering huisvestingssubsidie dorpshuizen 2025

-5.600

4. Verhoging budget vergoedingen gemeenteraad

-59.500

5. Indexatie subsidie Schaapskudde

-13.338

6. Anti-discriminatie

-12.000

7. Dierenasiel Ter Marse

-8.000

8. Onkruidbestrijding

-22.500

9. Beheerskosten sporthallen

-20.000

10. Bedrijfsvoering indexatie CAO naar 5%

-630.000

11. Onderhoud (weg)verhardingen Beleidsplan wegen 2025-2030

-34.745

12. Indexering budget Rekenkamer

-8.000

13. Indexatie presentiegelden commissieleden commissie bezwaar

-6.000

14. Verhogen stelpost indexatie tlv knop 2 beleidsintensivering

600.000

Totaal:

-332.683

Stand BERAP 2025-I

53.967

4

Toelichting 1. Als er sprake is van sociaal-medische redenen kan er voor de inzet van kinderopvang een aanvraag worden ingediend bij de gemeente. In Kadernota 2025 is dit budget opgehoogd met € 30.000 vanuit de stelpost indexatie. Echter door een aanhoudende stijging in zowel het aantal aanvragen als het aantal geïndiceerde dagdelen net als in 2024 zijn de kosten wederom gestegen. 2. Uit de prognose van de GKB blijkt dat de te verwachten kosten in 2025 zullen stijgen met € 25.000. Dit wordt veroorzaakt door een verbeterde inrichting van de eerstelijns schuldhulpverlening waardoor het aantal aanmeldingen bij de GKB is gestegen en door indexatie naar aanleiding van loon - en prijsstijgingen. 3. Het college heeft ingestemd met het indexeren van de huisvestingssubsidie dorpshuizen vanaf 1 januari 2025. Door te indexeren kunnen de dorpshuizen de dorpshuisfunctie in de toekomst blijven uitoefenen. Dit betreft een structurele verhoging van € 5.600. 4. Door indexatie vergaderkosten, verhoging van de vergoedingen van raadsleden en gestegen kosten zal het budget verhoogd worden met € 59.500. 5. Door prijs-en cao-stijgingen is het hanteren van geen indexatie niet meer haalbaar en is het voorstel om de subsidie te verhogen met € 13.338 net als in 2024 ook incidenteel is gedaan. 6.

Volgens de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorziening (Wga) moeten gemeenten een onafhankelijke antidiscriminatievoorziening (ADV) inrichten. Discriminatie.nl Drenthe vervult deze taak voor Borger-Odoorn. Discriminatie.nl Drenthe is ondergebracht bij CMO STAMM. De kosten voor de brede basispreventie zijn € 0,91 per inwoner waardoor dit budget opgehoogd moet worden met € 12.000. 7. Het in de begroting opgenomen bedrag voor Dierenasiel Ter Marse is € 8.000 te laag omdat daarbij geen rekening was gehouden met een bedrag aan BTW 8. Het bestrijden van onkruid wordt conform IBOR onderhouden op niveau C. Afgelopen jaar is er een aanbesteding geweest. Het huidige begrote budget is ontoereikend. 9. De beheerskosten voor de sporthallen zijn te laag begroot voor 2025. Mede door een indexering per 1 augustus 2025 zal het benodigde bedrag hoger uitvallen. Dit wordt geschat op € 20.000 voor 2025. Voor 2026 zal deze stijging worden meegenomen in de Kadernota 2026. 10. In april is er een onderhandelaarsakkoord bereikt over onze nieuwe CAO. Deze moet nog worden teruggelegd naar de achterban, na ledenraadpleging zal deze definitief worden. De gemiddelde verwachtte loonstijging zal circa 5% bedragen voor onze medewerkers. Aangezien we maar 2% voor de CAO hebben opgenomen in de begroting, dienen we de loonsom met 3% te verhogen voor 2025 vanaf 1 april.

Als we kijken naar de inhoud van het onderhandelaarsakkoord kunnen we voorzichtig concluderen dat we kunnen volstaan met deze ophoging. Dit kost structureel € 630.000. 11. Dit betreft een verhoging van de kapitaalslasten ten behoeve van onderhoud van (weg)verhardingen door hogere uitgaven veroorzaakt door gestegen bouwkosten. 12. Het budget van de Rekenkamer is sinds 2018 niet meer geïndexeerd. Door loon- en prijsstijgingen is het hanteren van geen indexatie niet meer haalbaar en zal dit budget met € 8.000 worden verhoogd. De structurele verhoging zal in de Kadernota 2026 worden meegenomen. 13. De presentiegelden van de commissieleden worden jaarlijks geïndexeerd, dit budget is al een aantal jaren niet geïndexeerd. De structurele verhoging van dit budget zal voor in de Kadernota 2026 worden meegenomen. 14. Om de stelpost indexatie een positief saldo te laten behouden wordt er € 600.000 overgeheveld vanuit knop 2 beleidsintensivering. Conclusie Er is in 2025 beperkt budget beschikbaar in deze stelpost. Voor het jaar 2026 verwachten we een tekort in deze stelpost, voor de periode 2027 tot en met 2029 verwachten we positief saldo op deze stelpost te hebben. Voor een nadere toelichting vanaf 2026 zie de Kadernota 2026.

5

Autonome voorstellen en bestuurlijke wijzigingen van de DPL Deze bestuursrapportage bevat autonome en bestuurlijke wijzigingen. Autonome wijzigingen zijn bijstellingen van budgetten. Bestuurlijke wijzigingen zijn keuzes voor nieuw beleid die aan de raad worden voorgelegd. Deze wijzigingen voor 2025 zijn geselecteerd uit de Dynamische prioriteitenlijst (DPL). In de Kadernota 2026 is een actueel overzicht gegeven van de Dynamische prioriteitenlijst (DPL) met de voorstellen voor 2026. Hieronder het overzicht van de wijzigingen in deze rapportage. Dit betreft in deze rapportage alleen incidentele wijzigingen welke effect hebben op knop 2 budget beleidsintensivering. Een wijziging met een 'A' is een autonome wijziging en een wijziging met een 'B' een bestuurlijke wijziging. De wijzigingen zijn in de onderdelen 'Wat mag het kosten?' bij de verschillende thema's toegelicht. Nr

Omschrijving

A/B

Incidenteel Voordeel Nadeel 516.772

Stand Begroting 2025 Wijzigingen BERAP 2025-I 1 Huisvesting peuterspeelzalen Kosten deel grondexploitatie van de flexwoningen 2 Valthermond 3 Doeluitkering vrouwenopvang (DUVO)

A

64.500

B

67.470

A

67.470 40.962

4 Jeugdhulp regionale samenwerking 5 Toeristenbelasting

A

6 Kinderraad 7 Opleidingskosten nieuwe medewerkers griffie

B

5.000

A

8.500

8 BOA 9 Erfgoedvisie

B

50.000

B

50.000

10 Omgevingsprogramma Exloo 11 Woningmarktonderzoek

B

250.000

B

15.000

12 Kadernotitie bijzondere woonvormen 13 Externe communicatie; versturen gemeentekaart

B

25.000

A

20.000

14 Dividend BNG 15 OZB

A

27.500

A

100.000

16 Kapitaalslasten 17 Verhogen stelpost indexatie tlv knop 2 beleidsintensivering

A

300.000

A

Totaal

45.000 250.000

B

600.000 781.970 1.204.432

Effect op knop 2 budget beleidsintensivering Stand BERAP 2025-I

422.462 94.310

6

Geactualiseerde saldi We presenteren de geactualiseerde saldi van Saldo begroting (knop 1) en Budget beleidsintensivering (knop 2). Alle wijzigingen zijn toegelicht in de onderdelen 'Wat mag het kosten?' van de verschillende thema's. In de bijlage 'Totaaloverzicht wijzigingen' is het totaal van de wijzigingen in beeld gebracht. Knop 1: Saldo begroting Hieronder de uitkomst van knop 1 Saldo begroting. Knop 1 is voor structurele mutaties. In deze bestuursrapportage zijn alle mutaties incidenteel. Daarom wijzigt knop 1 niet. Verloop Saldo begroting (knop 1)

2025

Stand Begroting 2025

26.628

Structurele wijzigingen BERAP 2025-I

0

Stand BERAP 2025-I

26.628

Knop 2: Budget beleidsintensivering Na het verwerken van de incidentele wijzigingen en het overhevelen van € 600.000 van knop 2 budget beleidsintensivering naar de stelpost indexatie resteert een voordelig saldo van € 94.310 Budget beleidsintensivering (knop 2)

2025

Stand Begroting 2025

516.772

Incidentele wijzigingen BERAP 2025-I

177.538

Overhevelen knop 2 naar stelpost indexatie

-600.000

Stand BERAP 2025-I

94.310

Toelichting: Omdat knop 2 budget beleidsintensivering ruimte biedt wordt er € 600.000 overgeheveld naar de stelpost indexatie. Daarnaast is er een aantal incidentele wijzigingen die in totaal een positief effect van € 177.538 hebben. Interpretatie van de uitkomsten Door te kijken naar knop 1, knop 2, het saldo van de stelpost indexatie en het saldo voor onvoorzien verwachten we een resultaat van € 224.905 positief voor het jaar 2025. Prognose resultaat

2025

Saldo begroting (knop 1)

26.628

Saldo Beleidsintensivering (knop 2)

94.310

Saldo stelpost indexatie

53.967

Saldo onvoorzien

50.000

Totaal prognose Resultaat

224.905

7

Urgente maatschappelijke opgaven In deze bestuursrapportage rapporteren we over de voortgang van de Urgente maatschappelijke opgaven (UMO's). Deze opgaven staan centraal in de uitvoering van het Bestuursprogramma 2022-2026. Onder de verschillende thema’s en subthema’s gaan we op doelenniveau hier dieper op in. Wonen We merken dat binnen onze gemeente vraag is naar woningen en dat de wachttijd om een huurwoning te vinden groot is. Ons strategisch doel is om dit woningtekort in onze gemeente te verminderen en daarbij de leefbaarheid in onze dorpen te behouden en te verbeteren. We zijn druk bezig om te bouwen in Borger-Odoorn (van Borger tot Nieuw- Buinen) en richten ons daarbij vooral op de doelgroepen ouderen, starters en mensen in bijzondere woonvormen (bijvoorbeeld Tiny Houses). Belangrijk nevendoel is dat de kwaliteit van onze woningvoorraad verbetert. Dit doen we bijvoorbeeld door isolatie van woningen te stimuleren en inwoners goed te informeren. Het woonprogramma is leidend hierbij. Als gemeente doen we dit niet op onszelf. Samenwerking is een noodzakelijke voorwaarde om de bovengenoemde doelen te bereiken. Daarom werken we samen met andere overheden als de provincie, de woningbouwcorporaties, marktpartijen. En niet te vergeten onze inwoners zelf. We vinden het mooi om te zien met welke interessante initiatieven inwoners komen.

Waar mogelijk verlenen we hierbij onze medewerking.

Armoede en bestaanszekerheid Op gemeentelijk niveau zien we al langere tijd dat armoede nooit weg is geweest en dat voor sommige mensen hun bestaanszekerheid in de knel komt. Stijgende energieprijzen, inflatie in het algemeen, de Toeslagenaffaire, schuldenproblematiek, allemaal ‘triggers’ die het vraagstuk armoede en bestaanszekerheid weer op de politiek- bestuurlijke agenda hebben gezet. Niet alleen in onze gemeente, maar ook in Den Haag. Dit jaar zijn we begonnen met het ontwikkelen van een integraal beleidsplan voor bestaanszekerheid. We werken al lange tijd aan diverse initiatieven en projecten die de zekerheid en stabiliteit van het leven van onze inwoners bevorderen. Met dit nieuwe integrale beleidsplan

8

willen we voortbouwen op bestaande successen en nieuwe verbindingen creëren. Dit beleid gaat verder dan traditioneel armoede- of minimabeleid; we benaderen alle aspecten van het leven, zoals werk, onderwijs, huisvesting, gezondheid en sociale ondersteuning. In het voortgezet onderwijs willen we een kansencoach introduceren.

Preventie en inclusie Wij blijven inzetten op preventie, bijvoorbeeld gericht op het opgroeien in een kansrijke omgeving door onze jeugd, maar ook het stimuleren van gezonder leven en meedoen. Ontwikkelingen zoals het gezond en actief leven akkoord en de hervormingsagenda Jeugd vragen ook van ons de beweging naar meer preventie te maken. Dit wordt onder andere ingevuld door de 5 ketenaanpakken: De aanpak van overgewicht bij jongeren, valpreventie, kansrijke start, gezonde leefstijl interventies voor volwassenen en welzijn op recept. Al deze aanpakken vragen een intensieve samenwerking met onze ketenpartners. Voor preventie en inclusie is de inclusieagenda van belang. Deze is in 2024 aan de orde gekomen in de gemeenteraad en geeft de acties weer die we in 2025 gaan nemen. Denk daarbij aan het samen met inwoners met een fysieke beperking testen hoe toegankelijk het gemeentehuis is, maar ook het ondersteunen van organisaties, bedrijven en sportverenigingen bij het zichtbaar maken van het regenboogthema. We doen dit als gemeente zeker niet alleen, maar samen met het inclusiepanel. Dit panel bestaat uit vrijwilligers met verschillende achtergronden.

9

Zorg dichterbij en voorzieningen Veel inwoners vinden het belangrijk dat voorzieningen blijven en het liefst zo dichtbij mogelijk. De buurtkamers in Nieuw-Buinen en Valthermond zorgen ervoor dat inwoners dichtbij geholpen kunnen worden. Daarnaast stellen ze inwoners in staat om op een laagdrempelige manier vragen te stellen aan bijvoorbeeld medewerkers van het sociaal team of de woningbouwcorporatie. Momenteel loopt de evaluatie. Uw raad ontvangt deze evaluatie wanneer gereed. In 2025 gaan we verder met de doorontwikkeling. Ook gaan we in 2025 aan de slag om meer informele zorg te ondersteunen en te stimuleren. Tevens zullen we een (pre-) mantelzorgwoningvisie opstellen.

Duurzaamheid Ook duurzaamheid geldt als een urgent maatschappelijke opgave. In 2024 heeft uw raad de Duurzaamheidsagenda Borger-Odoorn 20242030 ‘Samen duurzaam doen’ vastgesteld waarin we ons richten op de middellange termijn tot het jaar 2030. Dit doen we aan de hand van vijf thema’s: klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, energietransitie, natuur & biodiversiteit en duurzaam ondernemen & circulariteit. In 2025 werken we aan de acties die staan beschreven in het uitvoeringsprogramma 2024-2026. Een belangrijke opgave is het verduurzamen van woningen en andere gebouwen. Onze gemeente bevat naar verhouding veel woningen die onvoldoende geïsoleerd zijn. Daarom ondersteunen we woningeigenaren bij het nemen van isolatiemaatregelen. Deze energiebesparing draagt bij aan het behalen van de klimaatdoelen en zorgt er tevens voor dat onze inwoners meer geld overhouden in hun portemonnee. Met wijkuitvoeringsplannen werken we samen met inwoners een plan uit hoe we hun wijk in de toekomst van het aardgas af kunnen halen. Voor Borger-Noord en Valthe zijn die plannen gereed en wordt gewerkt aan implementatie. De energietransitie en de klimaatopgave vragen steeds meer ruimte. Door de toenemende vraag naar elektriciteit wordt gewerkt aan de verzwaring van het elektriciteitsnet. Dit betekent dat de komende jaren ook in onze gemeente nieuwe laag- en middenspanningsstations

10

moeten worden gebouwd en kabels moeten worden gelegd. Om tijdig de benodigde ruimte te kunnen reserveren en de vergunningen te kunnen verlenen zijn we in gesprek met de netbeheerder om onze inspanningen op elkaar af te stemmen. Omdat de ruimtelijke ordening meer gestuurd zal worden vanuit water en bodem, gaan we bij aanpassingen in de openbare ruimte meer rekening houden met ruimte voor en opslag van water. Daartoe gaan we in 2025 een lokale adaptatiestrategie (LAS) uitwerken op basis van de Regionale Adaptatiestrategie van het Samenwerkingsverband Noordelijke Vechtstromen (SNV).

Participatie We willen als gemeente dat inwoners, organisaties en bedrijven de mogelijkheid hebben en zich uitgenodigd voelen om invloed uit te oefenen op hun leefomgeving. Het doorlopen van een transparant proces bevordert vertrouwen in het handelen van de overheid. Participatie zien we als leidend principe- als randvoorwaarde- om onze opgaven aan te pakken. In 2025 werken we nader uit hoe we participatie vanuit de gemeente verder kunnen faciliteren en verbeteren. Ook kijken we naar hoe we invulling kunnen geven aan onze rol als gemeente wanneer er een initiatief komt vanuit de samenleving. We zorgen ervoor dat we voldoen aan de Wet versterking participatie op decentrale niveau door het opstellen van een participatieverordening, met speciale aandacht voor het uitdaagrecht.

11

Recapitulatie van baten en lasten Hieronder geven we de actuele recapitulatie van baten en lasten weer waarin alle wijzigingen van deze rapportage in zijn verwerkt. Dit overzicht bevat de baten en lasten per thema en een specificatie van Onze portemonnee. Dit zijn de taakvelden 0.5 t/m 0.10. THEMA'S / TAAKVELDEN

Lasten

Baten

Saldo

Thema 1 Onze inwoners

51.334.528

10.704.416

-40.630.112

Thema 2 Onze economie

833.400

2.517.919

1.684.519

Thema 3 Onze toekomst

7.917.845

1.122.854

-6.794.991

Thema 4 Onze leefomgeving

32.232.339

10.150.454

-22.081.884

Totaal thema's

92.318.112

24.495.643

-67.822.468

Treasury (0.5)

1.025.617

1.217.954

192.337

OZB woningen (0.61)

103.077

5.567.181

5.464.104

OZB niet-woningen (0.62)

56.550

1.796.185

1.739.635

Belastingen overig (0.64)

167.603

-

-167.603

Algmene uitkering gemeentefonds (0.7)

150.000

61.997.696

61.847.696

Totaal algemene dekkingsmiddelen

1.502.847

70.579.016

69.076.169

Overhead (0.4)

14.813.184

107.810

-14.705.374

Algemene lasten, baten (0.8)

1.916.794

-50.000

-1.966.794

Stelpost & reserveringen (0.8)

-300.000

300.000

Vennootschapsbelasting (0.9)

-

Beleidsintensivering (0.8)

94.310

-94.310

Stelpost indexering (0.8)

53.967

-53.967

Calamiteiten, onvoorzien (0.8)

50.000

-50.000

Saldo van baten en lasten

110.449.213

95.132.469

-15.316.744

7.965.032

23.308.405

15.343.373

118.414.245

118.440.874

26.628

Mutaties reserves (0.10) Resultaat

Zichtbaar is het huidige begrotingssaldo (knop 1) van € 26.628. Verder zien we naast de raming van budget beleidsintensivering (knop 2) van € 94.310 het geraamde budget van de stelpost indexatie à € 53.967. Daarnaast hebben we nog € 50.000 voor onvoorziene kosten. Het totale verwachte resultaat komt daarmee op € 224.905.

12

Onze inwoners

Subthema’s: - Sociaal domein; - Dienstverlening.

13

Sociaal Domein Ambitie Het Sociaal domein is volop in beweging. Nu de crisissen (corona, energie) de laatste jaren weer wat zijn afgenomen is de focus binnen het sociaal domein weer meer komen te liggen op de hervorming van de zorg. Dit om de zorg betaalbaar en kwalitatief goed te houden. De uitdagingen zijn groot omdat een groot deel van de kosten voor het sociaal domein worden bepaald door loonkosten. Die kosten zijn enorm gestegen de afgelopen jaren. Vanuit verschillende invalshoeken zoals IZA/GALA, Hervormingsagenda Jeugd, Gezonde Marke, Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en wonen met zorg kijken we steeds hoe we anders, beter en financieel gezond zorg kunnen blijven leveren. Jeugdhulp en onderwijs Opvallend voor Borger-Odoorn: • Als het gaat om alle casussen (530) dan blijken de 6 duurste casussen 20% van de totale uitgaven jeugd te beslaan. Deze casussen zijn niet altijd direct door ons te beïnvloeden. Daar ligt de regie buiten onze gemeente (bijvoorbeeld bij een Gecertificeerde Instelling GI’s)) • Als het enkel gaat om verwijzingen van de sociale teams dan zijn 20 van de in totaal 170 casussen verantwoordelijk voor 60% van die kosten. Ontwikkelingen: De Lokale Educatieve Agenda (LEA) is in het afgelopen jaar uitgebreid met het thema Jeugd, dit om de agenda sterker te maken.

Vanaf 2024 is de Lokale Educatieve Jeugd Agenda (LEJA) de paraplu waaronder we actief samenwerken met partners rondom het kind en de jongere aan wenselijke maatschappelijke effecten. Dat kinderen in BorgerOdoorn hun talenten (nog meer) kunnen ontwikkelen en we de kansengelijkheid vergroten. Hier dragen we ook aan bij met onze kindregelingen zoals Peuteropvang, Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en Sociaal Medische Indicatie (SMI). In juni 2023 is de hervormingsagenda jeugd definitief vastgesteld. Acht maatregelen moeten ervoor gaan zorgen dat er meer kinderen veilig en gezond opgroeien in onze gemeente. Deels geven we al uitvoering aan de maatregelen door bijvoorbeeld de continuering van de inzet van de POH-Jeugd in onze gemeente en de inzet van de kansencoaches op (basis)scholen. De komende periode gaat duidelijk worden hoe het zorglandschap landelijke, regionaal en lokaal vorm gegeven gaat worden. Hier ligt een belangrijke verbinding met het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming waarbij we nog meer de beweging naar de voorkant maken. We willen er vroeger bij zijn en willen dit bereiken door het vormgeven van stevige lokale teams. Wmo en leerlingenvervoer Opvallend voor Borger-Odoorn: • 57% van de totale kosten van de Wmo worden besteed aan huishoudelijke hulp. Dit is hiermee de hoogste kostenpost.

• De kosten voor elektrische voorzieningen zoals driewielfietsen en scootmobielen zijn in een jaar tijd met een derde gestegen. Het aantal gebruikers is ongeveer gelijk gebleven. • De kosten voor leerlingenvervoer blijven stijgen. In 2022 kwam dat vooral door een stijging van het aantal kinderen, in 2023 vooral door een stijging van de prijs (12,7%) en het aantal kilometers. In 2024 verwachten we een geringe stijging van beide wat de kosten doet toenemen.

14

Ontwikkelingen: Het kost ons als gemeente steeds meer om inwoners ‘zo lang mogelijk zelfredzaam te houden’, ‘zelfstandig thuis te laten wonen’ en ‘zo lang mogelijk te laten participeren in de maatschappij’. Kosten lopen niet alleen op door CAO-ontwikkelingen want ook de arbeidsmarktkrapte heeft een kostenverhogende invloed. Er zijn minder werknemers beschikbaar die bovendien relatief eenvoudig elders meer kunnen verdienen. Dit wordt vooral gemerkt onder medewerkers voor hulp bij het huishouden, chauffeurs en monteurs. Naar verwachting wordt per 1 januari 2027 het abonnementstarief voor de WMO afgeschaft. Omdat uit cijfers blijkt dat weinig ouderen in Borger-Odoorn van een laag inkomen leven, is de verwachting dat een inkomensafhankelijke eigen bijdrage de kosten voor onze gemeente zal laten afnemen. In 2024 zijn de Wmo hulpmiddelen (wettelijk verplicht) aanbesteed wat een kostenverhogend effect had. Ook hulp bij het huishouden en beschermd wonen worden aanbesteed in 2024 en dat zal in 2025 een kostenverhogend effect hebben. Een belangrijk middel om de achteruitgang door ouderdom te remmen is een gezonde leefstijl. Zowel bewegingsactiviteiten als culturele activiteiten helpen om gezond en actief te blijven. Participatiewet en de Wet inburgering In 2024 zijn de kosten voor uitkeringen voor het eerst sinds jaren weer gestegen.

Het aantal huishoudens met een uitkering lijkt licht toe te nemen. Daarnaast is de hoogte van de uitkeringen in januari en juli weer gestegen (in totaal 5%). Ontwikkelingen: Veel mensen met een uitkering hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit maakt dat er meer en intensievere begeleiding nodig is bij de re-integratie. Er worden op dit moment bijna 400 voorzieningen ingezet om mensen te helpen bij hun re-integratie. Er wordt gewerkt aan Werkcentrum Drenthe. Een Werkcentrum is 1 loket in de buurt waar je met verschillende hulpvragen terecht kunt. Het is belangrijk dat mensen en bedrijven weten waar ze hulp kunnen krijgen bij de zoektocht naar een baan of personeel, zeker gezien de personeelstekorten op de arbeidsmarkt. De begeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt wordt steeds complexer, Sociale Werkvoorzieningschappen gaan bezig met plannen om te komen tot het versterken van de infrastructuur om meer toekomstbestendig te worden. We hebben gezien dat de wachtlijst voor beschut werkplekken toeneemt. Met name voor jongeren met een achtergrond in het praktijk of voortgezet speciaal onderwijs zijn de plekken nodig om te voorkomen dat zij thuis komen te zitten. We hebben tijdelijk extra middelen ingezet om die wachtlijst in te korten.

Het budget van het rijk aan de gemeente voor uitkeringsgerechtigden (buig) is onder andere gebaseerd op het aantal uitkeringsgerechtigden van 2 jaar geleden. Door de jaarlijkse daling zal de bijdrage aan de gemeente de komende jaren ook afnemen.

15

Een bijzondere groep uitkeringsgerechtigden zijn de statushouders. Deze mensen ontvangen bijna allemaal een uitkering. De afstand tot de arbeidsmarkt voor hen is groot. Er zal meer actief worden ingezet op het vergroten van kansen op de arbeidsmarkt voor statushouders. In de Arbeidsmarktregio Drenthe trekken we samen op om de statushouders beter door te geleiden naar de arbeidsmarkt. Gelet op de woningcrisis blijft het een uitdaging om woningen te vinden voor statushouders. Schuldhulpverlening, minima en armoede ontwikkelingen Het aantal huishoudens met geregistreerde schulden is 7%. Aantal intakes bij de GKB neemt jaarlijks af. De gemeente heeft een wettelijke plicht om betalingsachterstanden in bijvoorbeeld huur of nutsvoorzieningen vroeg te signaleren. Het aantal meldingen blijft stabiel. In 2023 zijn er 530 personen die gebruik hebben gemaakt van de webshop. Dit komt ongeveer overeen met 2022. Opvallend voor Borger-Odoorn • Er zijn aanzienlijke inkomensverschillen op dorpsniveau. Terwijl Nieuw-Buinen het hoogste percentage (13,1%) heeft, valt Drouwenerveen op met het laagste percentage van 2,4%. • Het aantal mensen met geregistreerde schulden is na een jaar van afname weer licht aan het stijgen. • In Borger-Odoorn is naar schatting 11% van de volwassenen laaggeletterd. Dit komt overeen met het landelijk gemiddelde.

De lessen bij Drenthe College verlopen goed, met een aanzienlijke stijging in aanmeldingen de afgelopen maanden. Ontwikkelingen: In vergelijking met 2011 is het percentage kinderen in huishoudens met een laag inkomen in alle Drentse gemeenten afgenomen. In de gemeente Borger-Odoorn is deze afname het grootst (3,7 procentpunten). Zowel het landelijke actieprogramma ‘Tel mee met Taal’ als de regionale en lokale plannen voor Laaggeletterdheid lopen dit jaar af. De eerste stappen zijn gezet om een nieuwe visie voor de komende periode te ontwikkelen, waarbij niet alleen laaggeletterdheid, maar alle basisvaardigheden breed worden aangepakt. Sport en Gezondheid Sport, bewegen en preventie zijn beperkt genoemd in het Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet. Preventie moet meer centraal komen te staan, inclusief sport en bewegen om de gezondheidsverschillen te verkleinen en de zorgvraag te beheersen. Onze combi- en cultuurcoaches spelen hier in een belangrijke rol. Ook in onze gemeente vinden we preventie erg belangrijk. Zo willen we dat jongeren opgroeien in een kansrijke omgeving en zetten we in op positieve gezondheid om o.a. middelengebruik tegen te gaan. We vinden het belangrijk dat onze inwoners (mentaal) weerbaar zijn en onze senioren langer in goede gezondheid thuis kunnen blijven wonen. In 2024 hebben we de inclusie agenda opgesteld. Die gaan we in 2025 uitvoeren.

Onze focus ligt in 2025 op bewustwording. Ook gaan we weer een regenboogweek organiseren samen met organisaties en inwoners. We doen mee aan de verkiezing “Meest toegankelijke gemeente” Opvallend voor Borger-Odoorn: • In Borger-Odoorn ervaart 82% van de volwassen inwoners zijn/haar gezondheid als (zeer) goed, dat is boven het Drentse gemiddelde van 80%. • 99% van de kinderen zit op zwemles of heeft al een zwemdiploma. • Onze gemeente scoort slecht op het gebied van beweegvriendelijke omgeving. Dit is in Drents verband het laagste van alle gemeenten.

16

Ontwikkelingen: In 2020 heeft de raad het sport- en gezondheidsbeleid “Gezonde Leefstijl Borger-Odoorn” vastgesteld. Volgens dit beleid zetten we in op 3 pijlers: Sport en bewegen, gezondheid en gezonde omgeving. Daarnaast stimuleren we graag eigen initiatief dat hieraan bijdraagt. Iedereen in de gemeente kan subsidie aanvragen voor de organisatie van activiteiten die sport, gezondheid en inclusiviteit stimuleren. In 2025 zetten we dit initiatief door. De landelijke subsidieregeling ‘school en omgeving’, in Borger-Odoorn bekend als Backpack, stopt na 2025. In 2025 wordt er samen met de partners in de lokale coalitie nagedacht hoe Backpack toch voortgezet kan worden. Backpack is inmiddels in het hele ‘veengebied’ uitgerold. Ambitie Naast alle wettelijke taken die we in het sociaal domein moeten uitvoeren en de ontwikkelingen die zich op dat vlak voordoen, ligt er ook een coalitieakkoord met belangrijke ambities die we willen realiseren. Eind 2022 is hier door het opstellen van urgente maatschappelijke opgaven prioritering in aangebracht. Voor de afdeling sociaal domein zijn dit de UMO’s: 1. Armoede en bestaanszekerheid 2. Zorg en voorzieningen dichterbij 3. Preventie en inclusie Armoede en bestaanszekerheid Kansengelijkheid is de rode draad door ons beleid. Dit doen we bijvoorbeeld door de Kansencoach te introduceren in het voortgezet onderwijs.

Initiatieven vanuit inwoners die bijdragen aan kansengelijkheid/bestaanszekerheid blijven we stimuleren. Geletterdheid en basisvaardigheden zijn van groot belang voor de kansengelijkheid. We gaan daarom een nieuw lokaal vierjarenplan opstellen. Zorg en voorzieningen dichterbij We willen de toegang tot zorg en voorzieningen in Borger-Odoorn voor onze inwoners behouden en versterken. Op het moment van schrijven zijn we bezig met de evaluatie van de buurtkamers. Dit is een mooi voorbeeld van het dichterbij brengen van de zorg en laagdrempelig aanwezig zijn in de gemeente. Op basis van de evaluatie zal worden gekeken wat er nodig is om onze doelstelling vast te houden: we organiseren de zorg en voorzieningen dichtbij Preventie en inclusie We willen dat jongeren opgroeien in een omgeving die positieve kansen biedt. We doen dit door te versterken wat er is, zoals de combicoaches en cultuurcoaches. Daar waar nodig voegen we interventies toe. Zo zetten we actief in op een aanpak voor overgewicht bij kinderen en het stimuleren van positieve gezondheid bij jongeren. Deze activiteiten vloeien voort uit de ketenaanpakken in het gezond en actief leven akkoord. Daarnaast vraagt de hervormingsagenda Jeugd en het toekomstscenario gericht op jeugd en gezinsbescherming een andere aanpak. Dit is meer gericht op collectieve, preventieve inzet.

Om de zorg kwalitatief goed, betaalbaar en uitvoerbaar te houden wordt gewerkt aan andere vormen van zorg. Al deze activiteiten dragen bij aan het mee doen en kunnen doen in de samenleving. Verder zetten we actief in op de uitvoering van onze inclusieagenda waarbij we in eerste instantie focussen op bewustwording.

17

Doelstellingen Sociaal domein Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. We willen laten opgroeien in 1.1 Overgewicht bij kinderen een omgeving die positieve verminderen. 1.2 Inzetten op een aanpak van de kansen biedt. positieve gezondheid van jongeren om middelengebruik tegen te gaan. 1.3 Naschoolse activiteiten structureel maken (backpack). 1.4 Voorbereiden, inspelen en uitvoering geven aan de hervormingsagenda jeugd inclusief het Toekomstscenario. 2. Alle inwoners tellen mee. 2.1 Uitvoering geven aan de inclusieagenda. 3. Kansengelijkheid als rode 3.1 Kansencoach in primair (borgen) en draad door ons beleid. voortgezet onderwijs (starten). 3.2 Initiatieven vanuit inwoners die bijdragen aan kansengelijkheid/bestaanszekerheid stimuleren. 3.3 We stellen een nieuw lokaal vierjarenplan op voor laaggeletterdheid. 4.1 Stimuleren van het omvormen van 4. We willen de toegang tot individuele naar meer collectieve zorg en voorzieningen in vormen van zorg en ondersteuning. Borger-Odoorn voor onze 4.2 Doorontwikkelen Buurtkamers inwoners behouden en versterken.

T1

Toelichting 1.1 De ketenaanpak overgewicht is in ontwikkeling. 1.2 Er is gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak. 1.3 De financiële gevolgen zijn in de kadernota 2026 inzichtelijk gemaakt. 2.1 Doelstellingen zijn vastgesteld in samenspraak met het inclusiepanel. Recent heeft er personele wisseling plaatsgevonden, echter verwachten we de doelstellingen te kunnen halen. 3.1 De financiële gevolgen zijn in de kadernota 2026 inzichtelijk gemaakt. 3.2 Conceptbeleidsplan bestaanszekerheid is in ontwikkeling. Stimuleren van initiatieven is onderdeel van dit beleidsplan. 3.3 Opstellen regionale plan is uitgesteld. Bezien welke gevolgen dit heeft voor het lokale plan. 4.1 Ontwikkelingen zijn volop gaande. Voorbeelden zijn; Welzijn op Recept, valpreventie, beweegzeker. 4.2 Eind 2024 is met de betrokken partijen de buurtkamer geëvalueerd.

18

Dienstverlening Ambitie Wij zijn pas tevreden als onze inwoners, ondernemers en bezoekers tevreden zijn over de dienstverlening en de communicatie van de gemeente. Dit betekent dat we continu inzetten op het verbeteren daarvan. Dit doen we langs verschillende lijnen. We gaan een onderzoek doen naar de mogelijkheid van een ‘Mijn Omgeving’, waardoor de inwoners 24/7 beter en sneller inzicht kunnen krijgen in hun lopende zaken en aanvragen. Ook loopt momenteel een project om de subsidieprocessen te verbeteren. De resultaten daarvan zullen in 2025 effect krijgen. We kijken ook naar klantbeloftes, beloftes die we waar willen en gaan maken in onze dienstverlening. Bij dit laatste hoort ook dat we onderzoek doen naar de mogelijkheden waarop de inwoners bediend willen worden. Dit is een basis voor onze nieuw op te stellen visie op dienstverlening.

19

Doelstellingen Dienstverlening Wat willen we bereiken? 1. Een efficiënte en excellente dienstverlening van de gemeente richting haar inwoners, ondernemers en bezoekers.

Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We gaan verder met de ontwikkeling van onze (digitale) dienstverlening. Hierbij gaan we onder andere kijken naar een ‘Mijn Omgeving’. 1.2 We monitoren periodiek onze dienstverlening (servicenormen) en brengen dit onder in dashboards. 1.3 We gaan aan de slag met onze kanalenstrategie. Dit doen we onder andere met behulp in beeld brengen van klantreizen. 1.4 We optimaliseren het proces Melding Openbare Ruimte. 1.5 We rollen de opgehaalde klantbeloften uit. 1.6 We leggen onze communicatieinfrastructuur vast in een contentstrategie: welke bestaande en nieuwe communicatiemiddelen zetten we in voor welke informatie en doelgroepen. 1.7 We ronden het traject begrijpelijk schrijven af en beleggen dit structureel in de organisatie. 1.8 We actualiseren in 2025 onze visie op Dienstverlening, waarin we bovenstaande punten gaan meenemen en daarna verwerken tot een uitvoeringsprogramma voor de rest van 2025 en verder.

Toelichting 1.6 Staat voor 2025 gepland. 1.7 Gestart in 2024 en loopt door in 2025.

20

T1

WAT MAG HET KOSTEN? In deze sectie komen de wijzigingen van thema Onze inwoners aan bod. 4.3 Huisvesting peuterspeelzalen Door overname van huurcontracten door andere partijen en een verandering in de functie van leegstaande ruimtes is het oorspronkelijk begroot bedrag te hoog. Dit kan structureel verlaagd worden wat een voordeel oplevert van € 64.500. Financieel effect: € 64.500 voordelig 6.1 Dekking kosten deel grondexploitatie van de flexwoningen Valthermond Voor de realisatie van flexwoningen in Valthermond zijn de verwachte kosten voor het bekostigen van een deel van de grond- en infrastructurele werkzaanheden € 67.470. Deze incidentele kosten komen ten laste van het budget huisvesting Oekraïense vluchtelingen. De overige bijkomende kosten voor het realiseren van flexwoningen neemt Woonservice voor zijn rekening. Financieel effect: € 67.470 budget neutraal 6.81B Doeluitkering vrouwenopvang (DUVO) Doordat het Rijk de indexering in de acres aan de verschillende gemeentefondsen heeft toegevoegd in plaats van in de doeluitkering zelf ontstaan er tekorten op dit onderdeel. De tekorten zijn niet ontstaan vanwege inhoudelijke keuzes. Het ophalen van de indexeringsgelden staat los van zorginhoudelijke keuzes, die middelen behoren toegevoegd te worden aan de doeluitkering. Voor 2026 tot en met 2028 zal dit worden meegenomen in de Kadernota 2026.

Financieel effect: € 40.962 nadelig 6.92 Jeugdhulp regionale samenwerking De herziene begroting 2025 van de Jeugdhulp Regio Drenthe laat een verhoging zien als gevolg van ontwikkelingen die om extra inzet vragen. In de begroting zijn de nieuwe activiteiten zoals de opzet van een kwalitatieve monitor en het financieren van een gemeentelijk medewerker (2,4 FTE) in het FACT-team meegenomen, maar ook de kostenstijging bij Spoed4Jeugd en de bijdrage aan de kosten voor Jeugdbescherming Noord. Deze verhoging wordt volgens de afgesproken verdeelsleutel verdeeld over alle Drentse gemeenten. Financieel effect: € 45.000 nadelig

21

Onze economie

Subthema’s: - Economische ontwikkeling; - Recreatie en toerisme.

22

Economische ontwikkeling Ambitie We zijn een ondernemersvriendelijke en verbindende gemeente met aandacht voor het lokale bedrijfsleven. We zijn laagdrempelig benaderbaar en denken daar waar het kan proactief mee met de plannen van ondernemers. Door de organisatie van (lokale) netwerkbijeenkomsten en bedrijfsbezoeken weten we ook wat er bij ondernemers leeft. Ten behoeve van de landbouwsector doen we in 2025 nader onderzoek naar de mogelijkheid voor plaatsing van kleine windmolens op onder andere boerenerven. Ook zijn we bezig met de agrarische verkenning en gaan we in 2025 ons economisch beleid actualiseren. We brengen de vestigingsbehoefte van lokale ondernemers verder in beeld en gaan voorbereidingen treffen voor uitbreiding van de beschikbare uit te geven bedrijfskavels. Omdat onze invloed op het ontwikkelen van de economie beperkt is, gaan we onze ondernemers actief verbinden met regionale netwerken zoals bijvoorbeeld de Dutch Tech Zone en Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe. Hier liggen (financiële) kansen voor bedrijven en instellingen om innovatie en ontwikkeling te stimuleren.

23

Doelstellingen Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? 1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.

2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.

Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We gaan ondernemers en instellingen actief verbinden aan lokale, regionale en landelijke programma’s en netwerken. Voorbeelden hiervan zijn Leader, Dutch Tech Zone, Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe en Growing Emmen. 1.2 We organiseren op structurele basis ambtelijke en bestuurlijke bedrijfsbezoeken bij lokale ondernemers. 1.3 We gaan het beleid op het gebied van Economie en Recreatie en Toerisme actualiseren. 2.1 We gaan met ondernemers en ondernemersverenigingen op bedrijventerreinen aan de slag om te komen tot Toekomkomst Bestendige Bedrijventerreinen. 2.2 We gaan bedrijven stimuleren om gebruik te maken van regelingen op het gebied van duurzaamheid. 2.3 We gaan i.v.m. de vestigingsen/of uitbreidingsbehoefte van ondernemers onderzoeken of er mogelijkheden zijn de bedrijventerreinen op termijn uit te breiden of dat er elders nog gronden beschikbaar kunnen komen voor bedrijfshuisvesting.

T1

Toelichting 1.1. Het actief verbinden van onze ondernemers en instellingen aan lokale, regionale en landelijke programma’s en netwerken is een structurele activiteit. 1.2 3-wekelijks vinden er ambtelijke en bestuurlijke bedrijfsbezoeken bij lokale ondernemers plaats. 1.3 In april 2025 heeft de start van de ontwikkeling van de Beleidsvisie 2025-2030 plaatsgehad. 2.1 Er worden inventarisatiegesprekken gevoerd met de ondernemers op de bedrijventerreinen De Drente Poort (Nieuw-Buinen) en Noorder-kijl (2e Exloërmond). 2.2 Iedere ondernemer wordt actief geïnformeerd tijdens de bedrijfsbezoeken. Daarnaast maken we gebruik van diverse communicatiekanalen om ze over de bestaande regelingen te informeren. 2.3 De eerste aanzet is gegeven om inzicht te krijgen in de (on)mogelijkheden van extra bouwkavels

24

Recreatie en Toerisme Ambitie De ambitie is het behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met veel R&T-werkgelegenheid en voorzieningen die belangrijk zijn voor onze leefbaarheid en aantrekkingskracht. De balans tussen sector, gasten, inwoners en omgeving neemt in belang toe waardoor thema’s als duurzaamheid, kwaliteit en spreiding in tijd en ruimte een grotere rol gaan spelen. Fietsen en een goede bereikbaarheid en infrastructuur speelt een essentiële rol in deze ontwikkelingen.

25

Doelstellingen Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken? 1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.

2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.

Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We faciliteren de sector middels promotie, routes en informatievoorziening zowel voor gasten als inwoners. 1.2 We nemen deel aan regionale, landelijke programma’s en netwerken om de lokale economie te versterken. Denk aan het Recreatieschap Drenthe, Vitale Vakantieparken Drenthe, BOCE, samenwerkingsverband De Hondsrug, Unesco Global Geopark en Cittaslow. 1.3 We ontwikkelen doorfietsroutes in BOCE-verband. 1.4 We vervolgen de stimulering van R&T in de veenkoloniën o.a. in samenwerking met andere (Groningse/Drentse) Veenkoloniale gemeenten en Marketing Drenthe. 1.5 We stimuleren de duurzaamheid van de R&T sector (mede i.s.m. Recreatieschap). 1.6 We nemen deel aan het vervolgprogramma Vitale Vakantieparken Drenthe. 2.1 We gaan de visie R&T afronden en in 2025 verwerken in een uitvoeringsprogramma. 2.2 We stellen als onderdeel van de visie R&T een afwegingskader verblijfsrecreatie op. 2.3 We faciliteren de ontwikkeling van het ‘UNESCO Geopark Hunebedcentrum’, een vernieuwd bezoekerscentrum en museum op de locatie van het Hunebedcentrum.

T1

Toelichting 1.1 Recreanten zijn nu ook welkom in het Toeristisch Informatiepunt (TIP) in de Hallenhoes Exloo. Verder is gewerkt aan (update) dorpsommetjes en verbetering van digitale informatievoorziening. 1.4 Er is gewerkt aan plannen die Recreatie en Toerisme in de Veenkoloniën moeten stimuleren. Overleg met andere veenkoloniale gemeenten is hier onderdeel van. Daarnaast gaat Marketing Drenthe meer inzetten op het vermarkten van de Veenkoloniën. 1.5 Dankzij gemeentelijke promotie heeft Ikbendrentsondernemer (IBDO) in 1e kwartaal 2025 vier Recreatie en Toerisme bedrijven van specifiek advies kunnen voorzien. 1.6 Er is in Drents verband actie ondernomen ten aanzien van plannen Rijk op gebied van wonen op parken. 2.1 In het afgeronde beleidsplan is uitvoeringsplan opgenomen. 2.2 Wordt afgerond in mei 2025.

26

WAT MAG HET KOSTEN? In deze sectie komen de wijzigingen van thema Onze economie aan bod. 3.4 Toeristenbelasting Uit de jaarrekening 2024 blijkt dat we in 2024 een goed toeristisch seizoen hebben gehad. Er zijn meer overnachtingen geweest dan geraamd en ook is in 2024 minder gebruik gemaakt van de zogenaamde forfaitaire regeling. Conform financieel kader nemen we voor een deel dit voordeel mee voor 2025. Financieel effect: € 250.000 voordelig

27

Onze toekomst

Subthema’s: - Duurzame ontwikkeling;

28

Duurzame ontwikkeling Ambitie We willen een vitale, duurzame en toekomstbestendige woon- en leefomgeving, waarbij duurzaamheid, klimaat, milieu en biodiversiteit voorop staan. In 2024 is daarvoor een strategische visie opgesteld – De Duurzaamheidsagenda Borger-Odoorn 2024-2030 – Samen duurzaam doen – om -hier tot en met 2030 vorm aan te kunnen geven. In het najaar van 2024 hebben we dit nader gespecificeerd in onze uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2024-2026. We werken hierbij aan de hand van 5 thema's: 1. Energietransitie; 2. Klimaatadaptatie; 3. Duurzaam ondernemen en circulariteit; 4. Natuur en biodiversiteit; 5. Duurzame mobiliteit. We gaan ons in 2025 blijven inzetten voor het bereiken van alle inwoners om invulling te geven aan onze ambities op het gebied van isolatie. We gaan door met de ingezette koers voor energiearmoede en werken verder samen met de energiecoaches. We werken zowel regionaal als lokaal aan klimaatadaptatie. We willen diverse vormen van duurzame mobiliteit stimuleren. Als laatste zetten we ons in voor behoud en bescherming van natuur en biodiversiteit binnen ons uniek (agrarisch) landschap. Ons land robuust en duurzaam inrichten is een uitdagende puzzel. Voldoende duurzame, betaalbare en bereikbare woningen, schone energie en gezonde natuur is de uitdaging. In het programma Novex werken alle overheden samen aan een plan voor de inrichting van Nederland.

Het Drents Programma Landelijk Gebied (DPLG) wil de provincie Drenthe toekomstbestendig en gezond maken voor haar inwoners. De basis hiervoor is een gezonde bodem, rijke natuur, een schone lucht en voldoende (drink)water. Het nieuwe kabinet heeft weliswaar de NPLG ingetrokken, maar de werkzaamheden die hieruit voortvloeien blijven actueel. We willen als gemeente een pro actieve rol vervullen ten aanzien van de Novex en DPLG.

29

Doelstellingen Duurzame ontwikkeling Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Onze gebouwde omgeving is 1.1 Werven en opleiden van energiecoaches-plus. energiezuiniger en wordt in toenemende mate verwarmd op 1.2 Uitvoering geven aan de basis van duurzame gebiedsgerichte aanpak voor het verduurzamen van woningen voor het warmtebronnen. veengebied. 1.3 Uitvoering geven aan de Wijk Uitvoeringsplannen Valthe en BorgerNoord. 2. We zetten ons in voor het 2.1 In samenwerking met partners realiseren van structurele pMIEK 2.0 opstellen. oplossingen voor knelpunten in 2.2 In samenwerking met partners het elektriciteitsnet. een regionaal kader energieopslag ontwikkelen. 2.3 Uitwerken beleid kleine windmolens op boerenerven. 3. We stimuleren duurzame 3.1 Opstellen CO2-rapport woonmobiliteit. werkverkeer. 3.2 Starten onderzoek naar de mogelijkheden om het wagenpark van de buitendienst te verduurzamen. 3.3 Laadpalen plaatsen op strategische plekken in gemeente. 4. We houden rekening met 4.1 Starten met het vertalen van een klimaatadaptatie bij de Regionale Adaptatie Strategie naar inrichting van de openbare een lokale aanpak voor de gemeente ruimte en gebouwde omgeving. Borger-Odoorn. 5.1 We scheppen randvoorwaarden 5. We werken aan behoud en voor het natuurvriendelijk isoleren; bescherming van natuur en waaronder het plaatsen van biodiversiteit.

alternatieve verblijven voor vleermuizen en vogels. 5.2 We starten met het opstellen van een plan ‘Basiskwaliteit natuur’, voor een meer biodiverse inrichting en beheer van landschap en natuur. 5.3 We ontwikkelen een beleidskader voor voedselbossen.

T1

Toelichting 3.2 Het onderzoek naar de mogelijkheden om het wagenpark van de buitendienst te verduurzamen, is afgerond. Het college heeft dit rapport met een begeleidende brief aan uw raad aangeboden op 4 juni 2024. De buitendienst voert inmiddels de voornemens uit, die in de collegebrief staan. 5.3 Voor voedselbossen is een brainstorm gehouden. En er is gestart met een inventarisatie. Daarna is een overdrachtsdocument opgesteld.

30

WAT MAG HET KOSTEN? In deze sectie komen de wijzigingen van thema Onze toekomst aan bod. 0.1 Kinderraad Voor uitvoering van wensen vanuit de Kinderraad is thans geen budget beschikbaar. Om invulling te kunnen geven in 2025 aan de wensen van de Kinderraad wordt voorgesteld om een uitvoeringsbudget beschikbaar te stellen. Financieel effect: € 5.000 nadelig 0.1 Opleidingskosten griffie Dit jaar zijn er een aantal nieuwe medewerkers gestart bij de griffie, deze medewerkers gaan scholing volgen. Deze scholing kan niet gedekt worden uit het regulier beschikbare budget. Financieel effect: € 8.500 nadelig

31

Onze leefomgeving

Subthema’s: - Ruimte en groen; - Wonen en leefbaarheid; - Openbare orde en veiligheid; - Wegen en verkeer.

32

Ruimte en groen Ambitie Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente met een toeristisch karakter. De gemeente streeft naar behoud en ontwikkeling van aantrekkelijk, eenvoudig en karakteristiek openbaar groen dat aansluit bij de verschillende kenmerken van het zand en het veen. Aantrekkelijk wonen en leefbaarheid zijn waarden die we willen versterken.

33

Doelstellingen Ruimte en groen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Het beheren van de openbare 1.1 Uitwerken van beheerplannen ruimte op grond van de binnen de kaders van de groenvisie. beleidsnota IBOR. 2. Verbeteren van de groene 2.1 Uitvoeren van projecten binnen leefomgeving. de kaders van de groenvisie.

T1

Toelichting 1.1 Gewerkt wordt aan de beheersplannen voor onder andere onze bermen en de bosplantsoenen. 2.1 Afgelopen periode zijn de groenrenovatie Oosterveld en Langhieten II in Odoorn afgerond. Samen met Dorpsbelangen Odoorn hebben wij de groenstrook aan de Schapendrift ingezaaid met een bloemrijk kruidenmengsel. Bij het project waterrijk Valthermond is een vlindertuin en fruitboomgaard ingericht. Bij de laatste speeltuinvernieuwing in Borger is vergroening nadrukkelijk meegenomen in het vernieuwingsplan. Projecten die in voorbereiding zijn, zijn de groenrenovaties in Valthe, Exloo, Drouwen en Buinen.

34

Wonen en leefbaarheid Ambitie Op het gebied van wonen staan we voor een grote opgave. Deze is binnen BorgerOdoorn ook als urgente opgave genoemd. De concrete ambitie van het college is om binnen die opgave in deze bestuursperiode 200 woningen te bouwen. Maar we kijken ook wat er nodig is, om na 2026 een kwalitatieve en goed afgestemde woningvoorraad te hebben. We werken intensief samen met de woningcorporaties met als doel om voldoende sociale huurwoningen te realiseren. Zo willen we een minimumpercentage sociale huur bij nieuwbouw realiseren en onze eigen inwoners zoveel mogelijk voorrang geven. Ook jongeren willen we stimuleren om zich tijdig bij woningcorporaties aan te melden. Het maatschappelijk vastgoed in onze gemeente is speerpunt van beleid. We geven uitvoering aan dit beleid om met name de onderwijs- en sportaccommodaties te vernieuwen en/of te privatiseren. In 2025 wordt de vernieuwing van de sport kerncomplexen in Odoorn en Borger afgerond en daarna de privatisering van deze kerncomplexen. Daarnaast gaan we ook het kerncomplex Nieuw Buinen privatiseren. De niet-kerncomplexen in Ees en Buinerveen gaan we tevens privatiseren. De plannen voor de vernieuwing van de onderwijsaccommodaties in Buinerveen / Nieuw-Buinen west,Valthermond en 2e Exloërmond gaan we uitwerken. Het draagvlakonderzoek naar een MFA in 2e Exloërmond wordt afgerond.

Ook gaan we verder met de herschikking van maatschappelijke voorzieningen in Borger.

35

Doelstellingen Wonen en leefbaarheid Wat willen we bereiken? 1. Woningtekort verminderen: voldoende (sociale) huur- en koopwoningen en daarmee de betaalbare woningvoorraad vergroten. 2. Bouwen voor bepaalde doelgroepen (ouderen, starters en bijzondere woonvormen).

3. Kwaliteit verbeteren woningvoorraad/goed geïsoleerde woningen. 4. Voorbereiden nieuw woonbeleid.

5. Verbeteren voorzieningen sport.

6. Actuele voorzieningen voor het basisonderwijs realiseren.

Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Daar waar mogelijk versnellen van bestaande processen en nieuwe initiatieven t.o.v. bestaande projecten te prioriteren.

T1

2.1 Minimaal 50 woningen realiseren in Borger- Odoorn, overeenkomstig de Woondeal. 2.2 We gaan binnen deze 50 woningen een gedeelte bouwen voor deze doelgroepen. 3.1 Een aantal buitenplanse omgevingsactiviteiten (BOPA) gaan we voorleggen aan de raad. Een voorbeeld zal de ontwikkeling van het Esdalcollege zijn. 4.1 Uitvoeren woningmarktonderzoek. 4.2 Aansluiten bij nieuwe wet Volkshuisvesting. 4.3 Opstellen urgentieverordening. 4.4 Actualiseren grondbeleid. 5.1 Afronden privatisering kerncomplexen Nieuw-Buinen. 5.2 Afronden nieuwbouw en privatisering clubgebouw S.V. Borger en Odoorn. 5.3 Privatiseren niet-kerncomplexen voetbal. 6.1 Realiseren extra ruimte voor het onderwijs in Borger. 6.2 Verder uitwerken businesscase Buinerveen/Nieuw-Buinen -West. 6.3 Verder uitwerken businesscase De Aanloop Valthermond. 6.4 Verder uitwerken businesscase MFA/scholen 2e Exloërmond. 6.5 Herschikken van het maatschappelijk vastgoed in Borger.

Toelichting 3.1 BOPA CPO jongeren is al in de raad geweest. Een aantal bopa's zijn in voorbereiding net als een aantal omgevingsplannen voor woningbouwplannen. 4.1 Momenteel wordt een woningmarktonderzoek uitgewerkt (Regionaal voor Zuid-Oost Drenthe en ook specifieker voor onze dorpen in Borger-Odoorn) 4.2 De wet is nog in voorbereiding, maar we handelen al wel op bepaalde onderdelen volgens de nieuwe wetgeving. 4.3 Wordt momenteel Drenthe breed uitgewerkt. Dit is een voorbeeld waarbij alvast wordt aangesloten bij het wetsvoorstel 'Regie op de Volkshuisvesting'. 4.4 Momenteel wordt gewerkt aan het actualiseren van een aantal instrumenten die ingezte kunnen worden bij de woningbouwopgave, zoals grondprijzenbeleid en beleid voor cpo's. Een gehele actualisatie of herijking van het grondbeleid staat gepland voor 2026.

36

Openbare orde en veiligheid Ambitie De weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit is in 2025 de rode draad in de werkzaamheden. Het begin 2024 door de provincie Drenthe, de twaalf inliggende gemeenten en de vier inliggende waterschappen aangegane convenant Drentse Aanpak Ondermijning is daarbij het instrument.

37

Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Een gemeente Borger-Odoorn 1.1 Realiseren van de in de Drentse Aanpak Ondermijning aangegeven die weerbaar is tegen concrete ambities. ondermijnende criminaliteit. 1.2 Actieve deelname van de gemeente Borger-Odoorn aan de (sub)werkgroep(en) Drentse Aanpak Ondermijning die ten behoeve van de gezamenlijkheid van convenantpartners producten, campagnes, regelgeving en beleidsdocumenten ontwikkelen.

T1

Toelichting 1.1 Betreft de ambities die raken aan team OOV. De Drentse Aanpak Ondermijning kent echter ook ambities die te realiseren zijn door andere afdelingen/teams.

38

Wegen en verkeer Ambitie Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente met een toeristisch karakter. De gemeente streeft naar behoud en ontwikkeling van aantrekkelijk, eenvoudig en karakteristiek openbaar groen dat aansluit bij de verschillende kenmerken van het zand en het veen. Woonaantrekkelijkheid en leefbaarheid zijn waarden die we willen versterken. Ook wil de gemeente over een veilig en goed onderhouden wegennet beschikken.

39

Doelstellingen Wegen en verkeer Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Uitvoeren van projecten binnen de 1. Verbeteren verkeersveiligheid, leefbaarheid kaders van het GVVP. 1.2 Verdere ontwikkeling HUB Borger. en bereikbaarheid. 1.3 Inzet om samen met andere stakeholders de Nedersaksenlijn te realiseren. 2. Het beheren van de 2.1 Uitvoeren van projecten op basis openbare ruimte op grond van van het de beleidsnota IBOR. meerjareninvesteringsprogramma.

T1

Toelichting 1.1 Toelichting lopende GVVP-projecten: - Project Zuiderdiep Drouwenermond: De ontwerpfase voor het verkeerskundig ontwerp, met daarbij de nodige participatiebijeenkomsten, is afgerond. De nieuwe bebouwde komgrens is vastgesteld en de procedure voor het verkeersbesluit loopt. Het kadaster heeft perceelsgrenzen uitgezet en de nutspartijen zijn gestart met hun werkzaamheden. Komende maanden wordt het project technisch nader uitgewerkt en richting aanbesteding gebracht. - Project 30 km/u-zone Zandberg: Het ontwerp is op een bewonersavond gepresenteerd en afgestemd met de school. Het streven is de maatregelen in de zomervakantie van de school uit te voeren. - Fietsoversteek komgrens Hoofdstraat Exloo (N34-zijde): Deze fietsoversteek is gerealiseerd. - Parkeergelegenheid Schaapstreek Odoorn: Deze is gerealiseerd. 1.3 Deze inzet en afstemming vindt doorlopend plaats, samen met de provincies en andere NSL-gemeenten. Met de gemeente Stadskanaal zijn afspraken gemaakt om samen te gaan werken waar het gaat om de gebiedsontwikkeling gekoppeld aan het nieuwe station in het grensgebied van Stadskanaal en Nieuw-Buinen. Gezamenlijk is het besluit genomen om de locatie Dideldom (het oude Philips terrein) als beoogde stationslocatie aan te wijzen.

40

WAT MAG HET KOSTEN? In deze sectie komen de wijzigingen van thema Onze leefomgeving aan bod. 1.2 BOA Voor de aanschaf van een digitaal handhavingssysteem voor de BOA’s zijn de geschatte jaarlijkse kosten € 20.000, dit bedrag is structureel. Dit zijn de kosten voor handhelds, software modules, licenties en onderhoudsondersteuning. Daarnaast is er de bestuurlijke wens om meer BOA-inzet te realiseren. Daarvoor is € 30.000 benodigd. Dit bedrag wordt, vanwege de schaarste aan structurele gelden, eerst incidenteel voor 1 jaar gevraagd, met het streven om na dat jaar daarvoor dan ook structurele dekking te vinden. Totaal levert dit een nadeel op van € 50.000, waarvan € 20.000 structureel en € 30.000 incidenteel. Financieel effect: € 50.000 nadelig 2.1 Wegen en verkeer In de 4e rapportage Hunzevallei is aangegeven dat in 2025 projecten t.b.v. de hermeandering Voorste en Achterste Diep worden uitgevoerd. Het realiseren van fietsverbindingen door de hele Hunzevallei is hier onderdeel van. Doel hiervan is om de leefbaarheid/bereikbaarheid van het gebied voor zowel inwoners als toeristen te vergroten. Dit doen we samen met de buurgemeentes Aa en Hunze en Tynaarlo. Het deelgebied Boermastreek valt binnen het project. Voor verdere ontsluiting van dit gebied wordt het fietspad Boermastreek aangelegd. De kosten hiervan zijn € 120.000.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=605227ad-039d-4c3a-91ec-32122e5cd64c