Bestemmingsplan Buitengebied Schaangedennen - Toelichting
Tekst van het document
Stuifzandlandschap De zuidwestelijke hoek van het plangebied is gelegen in het stuifzandlandschap, bestaande uit landduinen met bijbehorende vlakten en laagten (L54). Door ontbossing en daling van de grondwaterstanden verschraalde de bovengrond en kon de wind vat krijgen op de zandige bovengrond. Feitelijk werd hier het dekzand dat zich in het midden van het Weichselien had afgezet gereactiveerd. Het zand zette zich af in de luwten van natuurlijke laagten of achter vegetatie. Hierdoor ontstond een plaatselijk zeer reliëfrijk landschap. Op enkele plaatsen kon het zand opstuiven tot landduinen (B58) van enkele meters hoog. Een relict daarvan is nog aanwezig ten zuiden van het plangebied. Deze landduin strekte zich in het verleden mogelijk uit tot in het plangebied Smeltwatererosielandschap Sneeuwsmeltwater heeft tijdens de laatste twee ijstijden meerdere dalen ingesleten in de Hondsrug. Delen van de droogdalen zijn later overstoven met dekzand. Tussen Odoorn en Valthe komen verscheidene bovenlopen van een omvangrijk droogdal (R21) samen in een hoofddal dat uitmondt in het voormalige Odoornerveen. Ten noorden van Odoorn en Valthe liggen de bovenlopen van drie droogdalen, waarvan het meest oostelijke dal in het noorden van het plangebied ligt, nabij het Hunzebos (R21).
Droge dalen zijn kenmerkend voor het landschap van de Hondsrug en daarom aangemerkt als aardkundige landschapselementen in de omgevingsvisie van de Provincie Drenthe. Advies Het droogdal dat ten dele binnen het plangebied aanwezig is, wordt aangeduid als het aardkundige landschapselement Hunzebergen Exloo (Nr.177), Dit droogdal loopt door het Hunzebos en buigt ten noorden van het bos af naar het oosten. Dit droogdal wordt in de provinciale brondocumenten benoemd als het enige watervoerende dal bekend staat. De afwatering vond plaats via de gegraven geul De Lossing. Omdat deze nutriënt rijk water aanvoerde vanuit de zuidelijk gelegen landbouwgebieden naar het Hunzebos is deze rond 2000 afgekoppeld.
26
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
Uitsnede kaart aardkundige landschapselementen
Het droogdal heeft, net zoals de hele Hondsrug met uitzondering van de stergebieden, een hoog beschermingsniveau waarbij het uitgangspunt is om aanwezige waarden te beschermen. De Provincie Drenthe zal ontwikkelingen enkel toestaan als de kenmerken en gaafheid van aardkundige elementen en structuren worden behouden. Voor behoud van de aardkundige waarden geldt dat vergraven, egaliseren of doorsnijden de kenmerkende reliëfvorm en bodems verder zal leiden tot verdere aantasting. Conclusie Het inrichtingsplan is nog niet vastgesteld, daarom zijn de exacte omvang en diepte van de beoogde werkzaamheden nog niet bekend. De aanwezige aardkundige waarden zijn in dit bestemmingsplan voorzien van een passende regeling die voldoende bescherming voor behoud biedt. Op basis van de dubbelbestemmingen 'Waarde – Landschap en Cultuurhistorie 1' zal een omgevingsvergunning voor de inrichtingswerkzaamheden worden verleend indien geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de in het plangebied aanwezige aardkundige waarden. Het uitgevoerde AAC-onderzoek biedt inzicht in welke aardkundige waarden er binnen het plangebied aanwezig zijn en formuleert adviezen over de omgang met deze aanwezige waarden.
In het ontwerptraject vindt een verkenning plaats hoe de voorgenomen inrichtingsmaatregelen zo vormgegeven kunnen worden, dat aardkundige waarden worden ingepast of versterkt en dat aantasting van de aanwezige waarden wordt voorkomen. Wanneer de aard en omvang van de voorgenomen ingrepen bekend is, is afstemming met de bevoegde overheid noodzakelijk alvorens het plan in uitvoering kan gaan. De bevoegde overheid zal beoordelen of er geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de in het plangebied aanwezige aardkundige waarden.
4.1.2
Archeologie
Het plangebied heeft op basis van de gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart een middelhoge en hoge verwachting. Binnen deze zones bevindt de archeologie zich naar verwachting dicht onder het maaiveld. Daarnaast bevindt zich in het oosten van het plangebied een AMK-terrein (terrein van archeologische waarde) met bufferzone. Op basis van gemeentelijk beleid geldt voor de middelhoge en hoge verwachting het advies om bij ingrepen groter dan 1000 m2 en dieper dan 30 cm-mv een verkennend booronderzoek uit te voeren, zo
27
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
nodig gevolgd door karterend booronderzoek. Het bekende archeologisch monument in het oosten van het plangebied betreft een Celtic field (AMK-terein 9646, akkercomplex met boerderijen) uit de IJzertijd. Het gemeentelijk beleid streeft naar behoud in situ. Indien dit niet mogelijk is, dient afstemming plaats te vinden met zowel gemeente, als provincie (Celtic fields vallen onder provinciaal belang) om de aard en omvang van het benodigde archeologische onderzoek vast te stellen. Het uitgevoerde onderzoek biedt inzicht in welke archeologische (verwachtings)waarden er binnen het plangebied aanwezig zijn en formuleert adviezen over de omgang met deze aanwezige waarden
Uitsnede Advieskaart archeologie
Conclusie Het inrichtingsplan is nog niet vastgesteld, daarom zijn de exacte omvang en diepte van de beoogde werkzaamheden nog niet bekend. De aanwezige archeologische (verwachtings)waarden zijn in dit bestemmingsplan voorzien van een
28
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
passende regeling die voldoende bescherming voor behoud biedt. Op basis van de dubbelbestemmingen 'Waarde – Archeologie' kan een omgevingsvergunning voor de inrichtingswerkzaamheden enkel worden verleend indien het plangebied voldoende is onderzocht en/of er geen archeologische waarden worden aangetast. Het uitgevoerde onderzoek biedt inzicht in welke archeologische (verwachtings)waarden er binnen het plangebied aanwezig zijn en formuleert adviezen over de omgang met deze aanwezige waarden. In het ontwerptraject vindt een verkenning plaats hoe de voorgenomen werkzaamheden zo vormgegeven kunnen worden, dat aantasting van de aanwezige waarden kan worden voorkomen. Wanneer de aard en omvang van de voorgenomen ingrepen bekend is, is afstemming met de bevoegde overheid noodzakelijk. De bevoegde overheid zal namelijk beoordelen wat de aard en omvang van het benodigde archeologische onderzoek is, alvorens het plan in uitvoering kan gaan.
Zone - Middelhoge en hoge verwachting Het uitgevoerde onderzoek adviseert bij bodemingrepen die dieper reiken dan 30 cm-mv in zones met een (middel)hoge archeologisch verwachting de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen: “Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek. Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten. Het verkennend booronderzoek kan eventueel worden opgevolgd door een karterend booronderzoek en een waarderend onderzoek, gevolgd door één van de drie adviezen: 'beschermen', 'opgraven' of 'vrijgeven'.” Zone – AMK-terrein inclusief bufferzone Binnen de begrenzing van het AMK-terrein (Celtic Field) wordt vanuit provinciaal en gemeentelijk beleid gestreefd naar behoud in situ. Indien er bodemingrepen plaatsvinden binnen de grenzen van het AMK-terrein dan kan dit leiden tot aantasting van aanwezige archeologische resten (direct vanaf maaiveld).
Bij zichtbare archeologische fenomenen, geldt geen vrijstellingsdiepte waarbinnen bodemingrepen zonder archeologisch onderzoek kunnen worden gepland. Bij geplande bodemingrepen wordt daarom geadviseerd hierover eerst contact op te nemen met de gemeente en/of de provincie. In het uitgevoerde onderzoek wordt geadviseerd om eerst verkennende boringen te zetten om de gaafheid van de bodem te toetsen. Op basis daarvan kunnen karterende/waarderende proefsleuven als volgende stap worden uitgevoerd. Ten slotte kan een archeologische opgraving nodig zijn om zodoende archeologische resten ex-situ veilig te stellen. Binnen de begrenzing van de bufferzone van het AMK-terrein wordt geadviseerd om eerst een inventariserend veldonderzoek uit te voeren. 4.1.3
Cultuurhistorie
De provincie Drenthe ziet de pre-historische en historische waarden in het landschap als zeer bepalend voor de identiteit en de ruimtelijke kwaliteit. Door objecten en structuren boven- en ondergronds in samenhang te bekijken, winnen ze aan betekenis voor de woon-, werk- en leefomgeving. Het plangebied Schaangedennen valt binnen het provinciale sturingsniveau 'eisen stellen'. De cultuurhistorische samenhang dient als dé drager vo or nieuwe plannen te worden gebruikt en de provincie wil in deze gebieden betrokken worden in het planvormingsproces. Het provinciale beleid ten aanzien van cultuurhistorie is beschreven in het Cultuurhistorische Kompas en de Cultuurhistorische Hoofdstructuur. Volgens het Cultuurhistorisch Kompas ligt het plangebied Schaangedennen in deelgebied 'Hondsrug en Hunzedal', waarvoor specifieke (cultuurhistorische) karakteristieken zijn geformuleerd die men beoogt te behouden. Binnen het plangebied Schaangedennen is een Celtic Field aanwezig. Tevens grenst het plangebied aan grotere boseenheden, zoals de scherp begrensde 'Hunzebos'. Dat maakt dat de volgende ambitie vanuit het provinciaal beleid van toepassing is: Het behouden van de karakteristiek van het esdorpenlandschap. Deze karakteristiek
29
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
uit zich in een zichtbare ruimtelijke samenhang tussen esdorp en es, waarbij de esdorpen en essen als een keten op de Hondsrug liggen afgewisseld met scherp begrensde boswachterijen. Bovendien kent het esdorpenlandschap een grote tijdsdiepte, wat blijkt uit de vele zichtbare en onzichtbare (prehistorische) bewoningssporen als nederzettingen, grafmonumenten en Celtic fields. Ten tijde van het opstellen van onderhavig bestemmingsplan is in de gemeente Borger-Odoorn het Beleidsprogramma (nota) Cultuurhistorie in voorbereiding. Deze nota kent een aantal stappen tot het formuleren van beleid. Allereerst is de aanwezige cultuurhistorische waardenkaart uit 2014 gebruikt voor de inventarisatie van waarden, gecombineerd met de meest recente inzichten over de aanwezige cultuurhistorische waarden. Dit kaartmateriaal wordt voorgelegd aan stakeholders (waaronder ook de inwoners), waarbij de vraag wordt gesteld wat waardevol wordt geacht. Op basis van deze input wordt duidelijk hoe men om wil gaan met cultuurhistorie. Dit krijgt vervolgens concreet vorm in een beleidsprogramma. Voor het voorliggende plan is de cultuurhistorische waardenkaart uit 2014 als informeel toetsingskader gebruikt.
De cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Borger-Odoorn bestaat uit een kaart met historische cultuurlandschappen en landschapselementen, een kaart met bouwkunst en stedenbouw en een waarderingskaart. Op basis van de waarderingskaart heeft het plangebied een laag-gemiddelde cultuurhistorische waardering. Het uitgevoerde AAC-onderzoek biedt inzicht in welke cultuurhistorische elementen en structuren er in het plangebied aanwezig zijn
Uitsnede cultuurhistorische waardenkaart (plangebied behoort tot jonge heideontginningen, waarbij de blauwgroen pijl de kavelingsrichting aangeeeft)
Het uitgevoerde AAC-onderzoek toont dat het plangebied Schaangedennen deel uitmaakt van het cultuurhistorische landschap 'jonge heideontginningen'. De jonge heideontginningen worden in het
30
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
algemeen gekarakteriseerd door: heideontginningen volgens markeverdelingsplan met structuur herkenbaar in langgerekte bosjes; rechte verbindingswegen tussen dorpen waarlangs boerderijen zich concentreren, keienwegen, de inpassing van bijzondere aardkundige en archeologische waarden bij jonge heideontginningen en weinig ingrijpende ruilverkavelingen. Op de cultuurhistorische waardenkaart worden binnen het plangebied Schaangedennen de onderstaande elementen en structuren weergegeven: Niet-radiale heideontginning in korte stroken, volgens markeverdelingsplan; Herkenbare oost-west gerichte kavelrichting uit de ontginningsperiode; De grens tussen deelgebied en Hunzebos is een oude markegrens, en valt samen met het fietspad; Een nu niet meer herkenbare route over het voormalige heideveld (van voor de heideontginning) van west naar oost, en aansluitend daarop de route langs het droogdal naar het noorden; Het Hunzebos ten noorden van het plangebied als waardevolle staatsbebossing met planmatige opzet op reliëfrijke ondergrond, doorsneden door wandelroutes; Paden en keienwegen rondom het plangebied zijn waardevolle routes uit de periode 1850-1950. Het AAC-onderzoek (vanaf pagina 237) benoemt tevens de zogenaamde 'ensemblewaarde' die van toepassing is op elementen en structuren in en om het plangebied. De ensemblewaarde geldt voor een ruimer gebied tussen Odoorn, Valthe en Exloo.
Het omvat in totaal drie hunebedden, vier grafheuvels, tenminste 14 verdwenen grafheuvels, twee Celtic fields en fragmenten van karrensporen. Ter plaatse van het plangebied Schaangedennen zijn enkel een Celtic Field en de voormalige locatie van een verdwenen grafheuvel aanwezig. Bij deze ensemblewaarde is met name de balans tussen de drie AAC-waarden in de ruimere omgeving van belang, waarbij rekening moet worden gehouden met de samenhangen tussen verschillende elementen en structuren in het landschap. Het gaat daarbij om aspecten als zichtbaarheid, toegankelijkheid en beleefbaarheid. Conclusie Het inrichtingsplan is nog niet vastgesteld, daarom zijn de exacte omvang en diepte van de beoogde werkzaamheden nog niet bekend. De aanwezige cultuurhistorische waarden zijn in dit bestemmingsplan voorzien van een passende regeling die voldoende bescherming voor behoud biedt. Op basis van de dubbelbestemmingen 'Waarde – Landschap en Cultuurhistorie 1' zal een omgevingsvergunning voor de inrichtingswerkzaamheden worden verleend indien geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de in het plangebied aanwezige cultuurhistorische waarden. Het uitgevoerde AAC-onderzoek biedt inzicht in welke cultuurhistorische waarden er binnen het plangebied aanwezig zijn en formuleert adviezen over de omgang met deze aanwezige waarden.
In het ontwerptraject vindt een verkenning plaats hoe de voorgenomen inrichtingsmaatregelen zo vormgegeven kunnen worden, dat cultuurhistorische waarden worden ingepast of versterkt en dat aantasting van de aanwezige waarden wordt voorkomen. Wanneer de aard en omvang van de voorgenomen ingrepen bekend is, is afstemming met de bevoegde overheid noodzakelijk alvorens het plan in uitvoering kan gaan. De bevoegde overheid zal beoordelen of er geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de in het plangebied aanwezige cultuurhistorische waarden.
4.2
Natuur
4.2.1
Quickscan Wet natuurbescherming
Door de voorgenomen herontwikkeling is mogelijk sprake van negatieve effecten op beschermde soorten of kwalificerende waarden van Natura 2000-gebieden in het kader van de Wet natuurbescherming (hierna: Wnb). In dit kader is een quickscan Wet natuurbescherming (zie Bijlage 2) opgesteld om eventuele effecten op beschermde soorten en gebieden en benodigde vervolgstappen in het kader van de Wnb in beeld te brengen. Het plangebied van dit bestemmingsplan omvat de deelgebieden D en E zoals opgenomen in de quickscan. Gebiedsbescherming Natura2000
31
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
Het projectgebied ligt niet in een Natura 2000-gebied. De dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden zijn 'Elpenstroomgebied' en 'Drouwenerzand' op circa 15 km afstand, gevolg door 'Mantingerzand' en 'Bargerveen', beide op circa 18 km. Het Natura 2000-gebied 'Drentsche Aa-gebied' ligt op ongeveer 20 km afstand van het plangebied. Elpenstroomgebied, Drouwenerzand, Mantingerzand en Drentsche Aa-gebied zijn aangewezen in het kader van de Habitatrichtlijn. Bargerveen is aangewezen in het kader van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Het overgrote deel van de effecten speelt lokaal af in het projectgebied of de directe omgeving. Negatieve effecten zoals verstoring, versnippering of afname van leefgebied en habitataantasting als gevolg van mechanische effecten kunnen daardoor op voorhand worden uitgesloten voor beschermde Natura 2000-gebieden. Het is echter niet uitgesloten dat er enige vorm van emissie optreedt van stikstofoxiden. Wanneer hierdoor stikstofdepositie optreedt in, voor verzuring en vermesting gevoelige Natura 2000gebieden, kan sprake zijn van negatieve effecten op deze instandhoudingsdoelstellingen van de betreffende Natura 2000-gebieden. Om zekerheid te hebben of sprake is van enige vorm van stikstofdepositie als gevolg van de werkzaamheden en de omvang hiervan, wordt een berekening met de Aeriuscalculator uitgevoerd (zie paragraaf 4.2.3).
Natuurnetwerk Nederland Het plangebied ligt in NNN-gebied. De huidige beheertypen in het plangebied bestaan uit N07.01 Droge heide, N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland, N12.05 Kruiden of faunarijke akker, L01.01 Poel en kleine historische wateren, N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos, N16.03 Droog bos met productie. De deelgebieden D en E hebben nog geen gedefinieerd beheertype. Conclusie Het plangebied ligt niet in een Natura 2000-gebied. Negatieve effecten zoals verstoring, versnippering of afname van leefgebied en mechanische effecten kunnen daardoor op voorhand worden uitgesloten voor beschermde Natura 2000-gebieden als gevolg van de werkzaamheden, met uitzondering van negatieve effecten als gevolg van stikstofdepositie. Als gevolg van de werkzaamheden treden mogelijk effecten op de huidige beheertypen binnen NNN op. Er dient een NNN-toetsing uitgevoerd te worden waarbij gekeken wordt wat voor effecten kunnen optreden, in welke mate en dient gekeken te worden naar de kwaliteit van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN-gebied. Soortenbescherming Er is een bureauonderzoek en een veldbezoek uitgevoerd. Voor het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van vrij beschikbare informatie, zoals verspreidingsgegevens van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) van de afgelopen 10 jaar.
Het veldbezoek is uitgevoerd op 3 mei 2023 en bestond uit het uitvoeren van een habitatgeschiktheidsbeoordeling. Dit is een veldonderzoek waarbij op basis van de uitkomsten van het bureauonderzoek en de fysieke kenmerken van het plangebied een indicatie wordt gegeven van het mogelijk voorkomen van beschermde plant- en diersoorten. Conclusie Uit de quickscan blijkt dat in het projectgebied met de voorgenomen werkzaamheden (mogelijk) overtreding kan plaatsvinden ten aanzien van beschermde soorten van de Wnb. Het gaat hierbij om beschermde vogels met jaarrond beschermde nesten, algemene broedvogels, vleermuizen, grondgebonden zoogdieren, amfibieën, reptielen en ongewervelden. Sommige overtredingen kunnen (mogelijk) voorkomen worden door mitigerende maatregelen. Deze zijn in dat geval niet optioneel, omdat de wet voorschrijft dat er geen alternatieven mogen zijn in geval van een ontheffingsprocedure. Indien mitigerende maatregelen niet mogelijk zijn, moet nader onderzoek naar de betreffende soorten worden gedaan.
32
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
4.2.2
Soortgericht onderzoek
De aanvullende soortgerichte onderzoeken betreffen onderzoeken naar de aanwezigheid van waardplanten, grote vos, beschermde vogels met jaarrond beschermde nesten, eekhoorn, kerkuil, heikikker, amfibieën (kamsalamander, poelkikker), gevlekte witsnuitlibel en vleermuizen en worden uitgevoerd in de periode tot begin oktober 2024.
4.2.3
Stikstofdepositie
In artikel 2.9a van de Wet natuurbescherming is een vijstelling van de vergunningplicht geformuleerd voor de stikstofdepositie die door projecten in de bouwfase wordt veroorzaakt. Deze "bouwvrijstelling" is echter door de Afdeling Bestuursrechtspaak van de Raad van State bij uitspraak van 2 november 2022 (ECLI: N L:RVS:2022:3159) in strijd met de Europese Habitatrichtlijn verklaard en is daarmee onverbindend. Dit betekent dat de bouwvrijstelling is vervallen en van geval toe geval bepaald moet worden of als gevolg van de depositie van een bouwproject kan leiden tot significant gevolgen voor Natura 2000. Als significante gevolgen niet kunnen worden uitgesloten is een passende beoordeling en een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming nodig om het betreffende project uit te mogen voeren. Met oog op het voorgaande is een depositieberekening uitgevoerd voor de realisatiefase van het project Schaangedennen (zie Bijlage 3). Dit project leidt alleen in de realisatiefase tot een toename van de stikstofemissie. In de gebruiksfase is juist sprake van een afname van de emissie omdat op een deel van de percelen het landbouwkundig gebruik wordt beëindigd en het voor de overige landbouwpercelen wordt omgevormd naar agrarisch natuurbeheer (bloemrijke akker).
Conclusie Uit de uitgevoerde berekening blijkt dat de stikstofdepositie in de realisatiefase niet hoger is dan 0,00 mol/ha/jaar. Omdat uit de berekening blijkt dat er geen sprake is van een toename van de stikstofdepositie op daarvoor gevoelige en (naderend) overbelaste habitats, staat vast dat het project geen significante gevolgen door stikstofdepositie voor Natura2000-gebieden kan hebben. Een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming is niet nodig.
4.3
Water
Via de digitale watertoets is het Waterschap Hunze en Aa's op de hoogte gesteld van onderhavig voornemen. De aanmelding heeft ertoe geleid dat de korte procedure wordt doorlopen. Dit houdt in dat het waterschap geen nader advies zal afgeven en het standaard wateradvies (zie Bijlage 4) gebruikt kan worden voor het opstellen van de waterparagraaf. De watertoets is een belangrijk instrument om het waterbelang in ruimtelijke plannen en besluiten te waarborgen. Het gaat daarbij om alle waterhuishoudkundige aspecten, waaronder veiligheid, wateroverlast, watertekort, waterkwalitei t en verdroging, en om alle wateren: Rijkswateren, regionale wateren en grondwater. Het is een proces dat de initiatiefnemer van een ruimtelijk plan en de waterbeheerder in een zo vroeg mogelijk stadium met elkaar in gesprek brengt. In een watertoets worden de plannen getoetst aan het beleid van Waterschap en de gemeente. Het resultaat van een watertoets-traject is vastgelegd in de watertoets zoals opgenomen in Bijlage 5. Het uiteindelijke doel van de watertoets is het optimaal inpassen van het watersysteem binnen het ruimtelijk plan, zodanig dat er geen sprake is van een waterhuishoudkundige verslechtering en dat voldaan wordt aan de regelgeving. Waterkwantiteit
33
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
Het waterschap heef t als taak de zorg voor voldoende water in droge perioden als de afvoer in perioden van overvloed. Een vergrote kans op wateroverlast of watertekort dient dus voorkomen te worden. Binnen dit thema zijn, indien van toepassing, de voor dit plan gerelateerde belangen beschreven die in meer of mindere mate de waterkwantiteit beïnvloeden. Wateroverlast vanuit het oppervlaktewater moet in ieder geval zoveel mogelijk voorkomen worden. Overtollig grond - en hemelwater dat tot afvoer komt volgt de trits; ''vasthouden, bergen, afvoeren''. Verhardingstoename In de huidige situatie is het plangebied volledig onverhard en bestaande uit agrarische grond. De verhardingstoename binnen het plangebied blijft beneden de compensatiedrempel van 1.500 m² in het buitengebied (Keur Waterschap Hunze en Aa's). Dit betekent dat er geen compenserende maatregelen getroffen hoeven te worden. De beperkte verhardingstoename bestaat voornamelijk uit wandelpaden. Deze paden kunnen vrij afstromen naar de aangrenzende natuur, om hier vervolgens te inf iltreren. Aanvullende compensatie is niet noodzakelijk. Wijzigingen in het oppervlaktewatersysteem Het plan- en maatregelengebied van Schaangedennen ligt voornamelijk binnen het beheergebied van waterschap Hunze en Aa's en is onderdeel van de Hondsrug; een hoger gelegen grondrug die van Groningen tot Emmen loopt.
Door het gebied loopt in zuid-noord-richting een hoofdwatergang met meerdere duikers die in het noorden in oostelijke richting afbuigt en afwatert op het Achterste diep of Exlosche diep, een bovenloop van de Hunze. In de toekomstige situatie worden de volgende wijzigingen aan het oppervlaktewatersysteem aangebracht binnen het plangebied: De bestaande leggerwatergang zal meer gaan meanderen, dit vormt de nieuwe slenk door het plangebied. Er worden vier nieuwe poelen gerealiseerd. Een groot deel van de legger zal worden verontdiept. Daarnaast zullen er in het maatregelengebied meekoppelkansen zijn door daar ook watergangen te verontdiepen of dempen. Het is van belang dat het bergend vermogen van het watersysteem niet afneemt op locaties waar dit tot wateroverlast kan leiden. Ook mag het doorstroomprofiel van het watersysteem niet worden gehinderd. De exacte uitwerking volgt in de fase van het waterhuishoudkundig plan. Dit plan wordt voorgelegd aan het bevoegd gezag. Waterkwaliteit Om de waterkwaliteit te waarborgen heeft het waterschap de zorg voor het realiseren van schoon en ecologisch gezond water, waarin systeem-specifieke dieren en planten voorkomen. In de eerste plaats is dit van belang voor de grotere beken, kanalen en meren waarvoor binnen de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) doelen en maatregelen zijn opgesteld voor aangewezen waterlichamen.
Daarnaast is een goede waterkwaliteit van belang voor het recreatief medegebruik als zwemmen en kanoën en voor het stelsel van kleinere watergangen voor water aan- en afvoer. Vervuiling van het oppervlaktewater moet in ieder geval zoveel mogelijk voorkomen worden. Om deze reden vraagt het waterschap op de toepassing van uitlogende materialen zoveel mogelijk te beperken en om vervuiling door bedrijfsmatige activiteiten te voorkomen. Afstromend hemelwater dat vervuilt is geraakt moet zo veel mogelijk gescheiden worden afgevoerd, of moet worden gezuiverd. Dit volgt de trits; ''schoonhouden, scheiden, zuiveren''. Het plangebied wordt omgevormd van agrarische grond tot natuurgebied (NNN). Hiermee zal deze aanpassing positief bijdragen aan een schoon en ecologisch gezond water. De aanpassing van agrarische grond naar natuurgebied biedt meekoppelkansen op het gebied van ecologie en biodiversiteit.
34
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
Conclusie Uit de watertoets volgt dat de toename in verharding beneden de compensatiedrempel blijft. Hierdoor is compensatie niet noodzakelijk, de wandelpaden zullen namelijk direct afstromen naar de aangrenzende natuur en hier infiltreren. De wijzigingen in het oppervlaktewatersysteem worden in een vervolgfase tot een waterhuishoudkundig plan uitgewerkt
4.4
Bodemkwaliteit
4.4.1
Vooronderzoek landbodem
Door MORV is in 2023 een milieuhygiënisch vooronderzoek landbodem uitgevoerd (zie Bijlage 6). Het doel van het vooronderzoek is om inzicht te krijgen in de mogelijke aanwezigheid van bodemverontreinigingen ter plaatse van het plangebied. Onderzoek Het vooronderzoek is uitgevoerd conform de NEN5725:2017 (Bodem – Landbodem – Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek). Het plangebied, bestaande uit landbouwpercelen met enkele dammen, is gelegen tussen twee reeds bestaande natuurpercelen die in het rapport zijn aangeduid als maatregelengebied. Conclusie Uit vooronderzoek blijkt dat het gebied in zijn huidige hoedanigheid niet anders (ingericht) is geweest in het verleden. Rond 2000 is een kavelsloot aangelegd. Tijdens de locatie inspectie zijn geen benoemingswaardige waarnemingen gedaan. Op basis van het terreinbezoek en de uitgevoerde grondboringen wordt het plangebied als onverdacht beschouwd. Op basis van de verzamelde informatie wordt de aanwezigheid van asbest binnen het onderzoeksgebied niet verwacht. Tijdens de terreininspectie zijn binnen het projectgebied geen exoten waargenomen. Er zijn geen gegevens bekend betreffende de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem. Het wordt niet verwacht dat het gebruik van de locatie als natuur- en landbouwterrein heeft geleid tot verontreiniging van de bodem.
Vermoedelijk hebben er in het verleden geen milieubelastende activiteiten plaatsgevonden. Op basis van de verzamelde gegevens is er geen aanleiding om verontreiniging van de bodem te verwachten binnen het onderzoeksgebied. Vanuit milieuhygiënisch oogpunt worden geen belemmeringen verwacht om de geplande werkzaamheden (binnen het plangebied) uit te voeren; er is geen aanleiding om vervolgonderzoek uit te voeren. Aanbeveling grond Voor het gebied wordt geconcludeerd dat er op basis van de resultaten van het vooronderzoek geen aanleiding is om aan te nemen dat er sprake is van bodemverontreiniging. Opgemerkt wordt dat men tijdens grondverzet altijd alert dient te zijn op het aantreffen van bodemvreemd materiaal en/of een afwijkende bodemopbouw. Bij grondafvoer en nuttig hergebruik elders is het Besluit bodemkwaliteit van toepassing. Hiervoor volstaan de resultaten van dit onderzoek mogelijk niet.
4.4.2
Bodemchemisch onderzoek
Door Bware is in 2022 een bodemchemisch onderzoek uitgevoerd in het gebied Schaangedennen (zie Bijlage 7). Door middel van een bodemchemisch onderzoek is de fosfaatrijkdom van de bodem en de natuurpotenties bepaald. Op 28 locaties zijn daarvoor op verschillende diepten bodemmonsters verzameld en chemisch geanalyseerd. Op basis van de bodemchemische onderzoeksresultaten is
35
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
aangegeven op welke locaties een geschikte uitgangssituatie voor soortenrijke natuurtypen gerealiseerd kan worden en welke verschralingsmaatregelen daarvoor noodzakelijk zijn. Onderzoek Voor het ontwikkelen van soortenrijke natuurtypen is het belangrijk dat de fosfaatbeschikbaarheid laag is. Voor het vaststellen van de fosfaatbeschikbaarheid van de bodem zijn de Olsen-P en totaal-P concentraties van belang, waarbij de Olsen-P een maat is voor de voor planten beschikbare fosfaatfractie. Voor de ontwikkeling van soortenrijke natuurtypen worden in deze studie de volgende Olsen-P streefconcentraties gehanteerd (de totaal-P concentratie kan sterk variëren): Droge heide en heischraal grasland: (<)100-400 µmol/l bodem; Soortenrijk kruiden- en faunarijk grasland: 900-1200 µmol/l bodem; Kruidenrijk- en faunarijk grasland: >1200 ìmol/l bodem (mits P-z <2 µmol/l en nitraat <100-200 µmol/l). Kleine schorseneer is een kensoort van het verbond van heischrale graslanden maar komt ook in andere voedselarme, vaak vochtige, graslanden voor. Ook stond de soort in soortenrijkere droge heide. Dat betekent (op basis van expert judgement) dat de bodem pH-NaCl waarschijnlijk minimaal rond de 4,5-5,0 dient te zijn; de beschikbare calciumconcentraties zeker boven de 4.000 µmol/l bodem, de concentratie beschikbaar NH4 < 200 µmol/l bodem en de Olsen-P concentratie < 400 µmol/l bodem.
Door de verregaande stikstofdepositie is het heidelandschap op veel plaatsen in Nederland sterk verzuurd. Hierdoor zijn de pH, basenverzadiging en calciumbeschikbaarheid van de bodem op veel plekken te laag geworden voor heischraal grasland of soortenrijke heide. Hierdoor zijn karakteristieke soorten als kleine schorseneer, maar ook valkruid, rozenkransje en algemenere heischrale soorten als stekelbrem, hondsviooltje en mannetjesereprijs sterk afgenomen of uit het landschap verdwenen. De overgebleven plekken met goed ontwikkeld heischraal grasland zijn meestal plekken waar de bodem nog wat meer gebufferd is, omdat er leem in de ondergrond zit, of waar er puin in de grond zit. Op voormalige landbouwgrond is vaak langdurig bekalkt en is de basenverzadiging in de ondergrond meestal nog wel op orde. Ook is de bodem die aan maaiveld komt na ontgronden minder blootgesteld aan zuur waardoor deze vaak ook nog zijn oorspronkelijke buffering heeft behouden. Hierdoor zijn voormalige landbouwgronden vaak geschikt om de uitbreidingsdoelstelling voor het habitattype Heischraal grasland te realiseren, mits hier met maatregelen de voedselrijkdom naar beneden kan worden gebracht. Voor de ontwikkeling van soortenrijke natuur is het niet alleen van belang dat de fosfaatconcentraties laag genoeg zijn, maar ook de concentratie stikstof mag niet te hoog zijn.
Voor een soort als kleine schorseneer kunnen hoge ammoniumconcentraties in de bodem toxisch zijn. In deze bodems was de NH4-concentratie over het algemeen onder de 200 µmol/l en daarmee voldoende laag voor het voorkomen van kleine schorseneer. Lokaal werden sterk verhoogde NH4-concentraties in de toplaag van de bodem gemeten (>500 µmol/l bodem). In de volgende afbeelding worden op basis van bodemtype en bodemchemie de kansen voor natuurontwikkeling weergegeven.
36
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
Overzicht van de ruimtelijke variatie in de ontwikkelingsmogelijkheden voor heischraal grasland/droge heide (ontgrondingsdiepte in cm) in de Schaangedennen, waarbij (+) = < 5 jaar aanvullend verschralingsbeheer (maaien en afvoeren) vereist, + = 6- 15 jaar aanvullend verschralingsbeheer en ++ = 16-30 jaar aanvullend verschralingsbeheer. x = niet kansrijk, HS = heischraal grasland/droge heide, DG = droog grasland.
Tevens is onderzocht waar een kruiden- en faunarijk grasland (Olsen-P <1200 µmol/l bodem) tot ontwikkeling kan komen door middel van aanvullend verschralingsbeheer (met maaien en afvoeren) van de toplaag van de bodem. Tot slot zijn er aanvullende maatregelen benoemd. Herintroductie van doelsoorten kan bijvoorbeeld door het aanbrengen van maaisel of zaden waarbij idealiter 1 m2 vers verzameld maaisel over 1(-2) m2 bodem
37
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
wordt verspreid. Wanneer dit niet mogelijk is, kan het maaisel in een lagere dichtheid of in kleinere over het gebied verspreide zones worden opgebracht. Wanneer vers plagsel of bodemmateriaal (indicatie dichtheid: 1 m2 verspreiden over 15-25 m2) uit referentielocaties wordt opgebracht (enten), wordt ook bodemleven (o.a. mycorrhizaschimmels) geïntroduceerd. Mycorrhiza-schimmels zijn van belang bij de opname van nutriënten onder voedselarme omstandigheden. Daarnaast beschermen ze de kiemlingen tegen verdroging. Kleine schorseneer komt nauwelijks meer voor in het gebied rond de Schaangedennen. Er is daardoor geen kans dat de soort zich spontaan zal vestigen. Het ontwikkelen van nieuwe populaties zal gedaan moeten worden door het inbrengen van zaden van genetisch nog niet verarmde populaties. Voor een succesvolle ontwikkeling zijn niet alleen de bodemchemische omstandigheden leidend. De hydrologie dient eveneens te worden geoptimaliseerd. Voor grondwaterafhankelijke natuurtypen zoals vochtige heischrale graslanden, blauwgraslanden en dotterbloemhooilanden is grondwaterinvloed in de wortelzone of het maaiveld vereist van circa oktober/november t/m maart/april om verzuring, de vorming van regenwaterlenzen en de ontwikkeling van zure vegetaties (op kansrijke locaties voor (zwak) gebufferde schraallande/hooilanden) tegen te gaan.
Op plekken waar regenwater stagneert kunnen veenmossen gaan domineren, vooral op gebufferde bodems omdat hier veel CO2 beschikbaar komt. Tenslotte kan inundatie met P-rijk oppervlaktewater en/of de afzetting van P-rijk slib tot verrijking en daarmee tot verruiging leiden. In verband met het veranderende klimaat (extremere weersomstandigheden) wordt geadviseerd de hydrologische omstandigheden regelbaar te maken met behulp van kleine stuwtjes (flexibiliteit in water vasthouden en aflaten creëren). Conclusie Uit het bodemchemisch onderzoek blijkt dat de bodem in het onderzoeksgebied als gevolg van het agrarische gebruik (lokaal sterk) verrijkt is met fosfaat tot concentraties die te hoog zijn voor de ontwikkeling van soortenrijke schrale vegetatietypen. Door middel van een ontgronding van overwegend 20-40 cm kunnen P-gelimiteerde omstandigheden worden gecreëerd (eventueel in combinatie met beperkt aanvullend verschralingsbeheer) voor de ontwikkeling van P-gelimiteerde, soortenrijke natuurtypen. Lokaal liggen kansen voor ontwikkeling van P-gelimiteerde natuur na afgraven van de P-verrijkte bouwvoor. Wanneer aanvullend verschralingsbeheer vereist is, betekent dit dat de condities nog niet voldoende P-arm zijn na inrichting. De dikte van de bouwvoor kan afwijken van de aangetroffen bouwvoordikte op de monsterlocatie. Bij inrichting van het terrein is de bodemopbouw dan ook leidend.
Een ontgronding dient te worden getoetst op de inpassing in het hydrologische systeem. Na verschraling liggen in het gebied kansen voor de ontwikkeling van heischraal grasland of droge heide. Zonder ontgronding is ontwikkeling van een kruiden- en faunarijk grasland mogelijk. In de sterk P-verrijkte gronden kan op korte termijn door middel van verschraling ingezet worden op ontwikkeling van een suboptimaal kruiden- en faunarijk grasland en op den duur ontwikkeling van een soortenrijk kruidenen faunarijk grasland. Aanbeveling Na het bereiken van de gewenste verschraling (na verwijdering van de dichte soortenarme zode) wordt geadviseerd maaisel en/of plagsel uit een referentieterrein op te brengen (eventueel één of twee opeenvolgende jaren herhalen zolang de zode nog niet gesloten is). Het achterwege laten van deze maatregel is zonde van de vele inspanningen die zijn gedaan om de juiste abiotische randvoorwaarden (zowel bodemchemisch als mogelijk hydrologisch) te creëren voor de beoogde doelsoorten. Daarnaast dient een zaaiprogramma (en mogelijkerwijs een kweekprogramma) voor kleine schorseneer opgezet te worden om de soort te herintroduceren in de Schaangedennen.
38
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
4.5
Ontplofbare oorlogsresten
Ten behoeve van project Schaangedennen in de gemeente Borger-Odoorn staan diverse bodemroerende werkzaamheden gepland. Het betreft de herinrichting van een natuurgebied. De Arbeidsomstandighedenwet stelt dat er gezorgd moet worden voor een veilige werkplek. Uit dien hoofde dient een onderzoek naar de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten te worden uitgevoerd. Dit onderzoek wordt in de regelgeving een vooronderzoek genoemd. Door BeoBOM is in augustus 2023 een vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten uitgevoerd. Het vooronderzoek betreft een vooronderzoek conflictperiode en is uitgevoerd conform het vrijwillig Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten. Een vooronderzoek conflictperiode heeft als doel te beoordelen of er in het onderzoeksgebied sprake is van aanwijzingen (indicaties) voor de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten, en indien deze aanwijzingen bestaan, het verdachte gebied af te bakenen. Een dergelijk onderzoek bestaat zowel uit het inventariseren als het beoordelen (analyseren) van bronnenmateriaal. Het eindresultaat is een rapportage met bijbehorende Gebeurtenissenkaart en Bodembelastingkaart ontplofbare oorlogsresten (zie Bijlage 8). Vooronderzoek Voor het vooronderzoek conflictperiode dienen de relevante bronnen te worden geïdentificeerd en geraadpleegd.
Ten behoeve van een vooronderzoek worden diverse literatuurbronnen geraadpleegd, zowel enkele standaardwerken als eventuele specifieke regionale informatiebronnen (macro- en microniveau). Tevens is conform het CS-VROO een aantal archiefstukken uit het provinciaal en de relevante gemeentelijke archieven geïnventariseerd en geanalyseerd, worden bij het Nederlands Instituut voor oorlogsdocumentatie (NIOD) ten minste de collecties van het Departement van Justitie en het Generalkommissariat für das Sicherheitswesen – Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West geraadpleegd en worden in het Nationaal Archief Den Haag (NA) diverse collecties geraadpleegd. In het Semi-Statisch archief van Defensie te Rijswijk (SSA) is conform het CS-VROO in de collectie MMOD (Mijn- en Munitieopruimingsdienst) nagegaan of binnen of in de directe nabijheid van het projectgebied in de periode 1945-1947 ruimingen van ontplofbare oorlogsresten zijn uitgevoerd. Sinds 1971 worden meldingen van ruimingen (MORA's) van ontplofbare oorlogsresten centraal geregistreerd door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD). De MORA's uit deze periode zijn eveneens ondergebracht in het SSA te Rijswijk en worden op aanvraag als scan aangeleverd. Meldingen van ruimingen van na 2010 worden door de EODD alléén digitaal geregistreerd en in een excelbestand verstrekt.
Om na te gaan of binnen, of in de directe nabijheid van, het projectgebied tevens sprake is van de aanwezigheid van mijnenvelden worden conform het CS-VROO standaard ook de gegevens uit de collectie mijnenveldkaarten, leg- en ruimrapporten van de EODD geraadpleegd. Op basis van luchtfotoanalyse kan in veel gevallen een nauwkeuriger beeld ontstaan van de oorlogshandelingen die op een bepaalde locatie hebben plaatsgevonden en de sporen die deze mogelijk hebben achtergelaten. Hiervoor worden de luchtfotocollectie's van Wageningen UR, Kadaster en Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland te Edinburgh gebruikt. Conclusie Uit het onderzoek zijn geen indicaties voor de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten binnen en/of in de directe omgeving van het plangebied naar voren gekomen. Geconcludeerd kan worden dat de voorgenomen werkzaamheden binnen het plangebied doorgang kunnen vinden zonder aanvullende maatregelen.
39
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
Hoofdstuk 5
5.1
Juridische planbeschrijving
Plansystematiek
Het bestemmingsplan bestaat uit de volgende onderdelen: De (plan)regels, waarin de bestemmingen en daarbinnen geldende mogelijkheden zijn uitgewerkt. De verbeelding, die de rol heeft van visualisering van de bestemmingen en de aanduidingen. Deze onderdelen, die juridisch bindend zijn voor eenieder, worden vergezeld door deze toelichting, dat wil zeggen een planbeschrijving die een verantwoording van de gemaakte keuzes, een toelichting op de juridische opzet en een korte beschrijving van de handhavings- en uitvoeringsaspecten bevat. De structuur van het bestemmingsplan dient conform artikel 3.3.2 van het Bro te voldoen aan de "Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen" (SVBP2012). Dit houdt in dat de verschijningsvorm van dit bestemmingsplan en een aantal van de daarin gehanteerde begrippen zijn gestandaardiseerd.
5.2
Opzet van de regels
De regels bestaan uit vier hoofdstukken. Dit zijn de 'Inleidende regels', de 'Bestemmingsregels', de 'Algemene regels' en de 'Overgangs- en slotregels'. Meer specifiek kan de inhoud van de artikelen als volgt worden weergegeven. Hoofdstuk 1 Inleidende regels Dit hoofdstuk bevat twee artikelen. In het eerste artikel zijn de begrippen opgenomen die van belang zijn voor de toepassing van het plan. Het tweede artikel betreft de wijze van meten, waarin wordt aangegeven hoe bij de toepassing van de bestemmingsregels wordt gemeten. Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels In dit hoofdstuk worden planregels gegeven voor de binnen het plangebied bestaande bestemmingen/functies. Per bestemming zijn de doeleinden c.q. de toegelaten gebruiksvormen van de gronden aangegeven. Hoofdstuk 3 Algemene regels Dit hoofdstuk bevat vier artikelen. De Anti-dubbeltelregel is opgenomen in artikel 10. Dit artikel voorkomt dubbel gebruik van gronden bij bouwmogelijkheden, in de zin dat dezelfde gronden niet voor verschillende bouwplannen mogen worden meegenomen. In artikel 11 zijn de algemene aanduidingsregels opgenomen. Artikel 12 omvat de algemene afwijkingsregels waarbij voor beperkte zaken via een binnenplanse afwijking mag worden afgeweken van de planregels. In artikel 13 zijn de overige regels ondergebracht. Hoofdstuk 4 Overgangs-en slotregels Dit hoofdstuk bestaat uit twee artikelen.
Artikel 14 bevat het overgangsrecht dat op basis van het Besluit ruimtelijke ordening standaard in bestemmingsplannen wordt opgenomen. Artikel 15 bevat de slotregel van deze regels.
40
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
5.3
De bestemmingen
In het plan zijn in totaal twee enkelbestemmingen en vijf dubbelbestemmingen opgenomen. Deze worden hierna kort aangehaald. Natuur Deze bestemming is toegekend aan de gronden waar nieuwe natuur wordt gerealiseerd. Nieuw gebouwd mogen uitsluitend worden bouwwerken, geen gebouwen zijnde ten dienste van deze bestemming. Water Binnen deze bestemming is de binnen het plangebied gelegen waterloop geregeld. Nieuw gebouwd mogen uitsluitend worden bouwwerken, geen gebouwen zijnde ten dienste van deze bestemming. Leiding - Gas De gronden met deze dubbelbestemming zijn mede bestemd voor de instandhouding van ondergrondse hoge druk gastransportleidingen met de daarbij behorende belemmeringenstrook. Waarde - Archeologie 1, 3, 4 Het archeologiebeleid is vertaald in het bestemmingsplan. Er zijn dubbelbestemmingen opgenomen ter bescherming van de bekende en verwachte archeologische waarden in het plangebied. Op grond van dubbelbestemmingen geldt een vergunnings- en/of onderzoeksplicht voor het bouwen vanaf een bepaalde omvang en voor het uitvoeren van bepaalde werken en werkzaamheden. De gebieden bestemd voor Waarde - Archeologie 1 betreffen bijzondere terreinen en gebieden (depressies/laagten, terrein van archeologische waarde, hoge archeologische waarde, zeer hoge archeologische waarde, zeer hoge archeologische waarde beschermd, bufferzone AMK-terreinen).
Er geldt geen vrijstelllingsmogelijkheid ten aanzien van oppervlakte en diepte van de ingreep. De gebieden bestemd voor Waarde - Archeologie 3 betreffen gebieden met een hoge verwachting (essen) en celtic fields. Er geldt een oppervlaktevrijstelling van 100 m2 en een dieptevrijstelling van 0,30 m. De gebieden bestemd voor Waarde - Archeologie 1 betreffen gebieden met een hoge of middelhoge verwachting (plus waarschijnlijk verstoord), hoge verwachting (stuifzandgebieden), hoge verwachting beekdal (plus waarschijnlijk verstoord), middelhoge verwachting beekdal (plus waarschijnlijk verstoord). Er geldt een oppervlakte vrijstelling van 1.000 m2 en een dieptevrijstelling van 0,30 m. Waarde - Landschap en cultuurhistorie 1 De dubbelbestemming Waarde - Landschap en cultuurhistorie 1 is gekoppeld aan de Hondsrug. De eeuwenlange bewoningsgeschiedenis is op de Hondsrug nog duidelijk afleesbaar. Hier zijn de landschappelijke en cultuurhistorische kenmerken in onderlinge samenhang nog duidelijk aanwezig. De dubbelbestemming richt zich op het behoud van deze onderlinge samenhang door het egaliseren of afvlakken van (natuurlijk) reliëf niet toe te staan in het essenlandschap en delen van de woudontginningen. Ook het verharden van zandpaden of het vervangen van klinkerwegen door andersoortige bestrating (zoals asfalt en beton) is niet toegestaan.
Er is een afwijkingsregeling opgenomen voor het verharden van zandpaden en het vervangen van klinkerwegen indien dit nodig is respectievelijk ter voorkoming van onevenredige hinder voor het landbouwverkeer en voor een veilige verkeersafwikkeling. De bestaande waardevolle esrandbeplantingen, houtsingels en -wallen, bosstroken en laanbeplanting worden beschermd door een kap- en rooiverbod. Hiervan kan alleen worden afgeweken als de noodzaak kan worden aangetoond en er compensatie plaatsvindt. Op de gronden met de dubbelbestemming Waarde - Landschap en cultuurhistorie 1 zijn geen nieuwe
41
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
kleinschalige kampeerterreinen toegestaan. Ook mogen er geen mestbasssins buiten de bouwvlakken worden gebouwd. Er is een omgevingsvergunningstelsel (aanlegvergunningen) opgenomen voor werken en werkzaamheden.
5.4
Handhaving
Een bestemmingsplan is voor de gemeente een belangrijk instrument om haar ruimtelijk beleid vorm te geven. Door middel van een combinatie van positieve bestemmingen en het uitsluiten van bepaalde activiteiten en functies kan sturing plaatsvinden van gewenste en ongewenste ontwikkelingen. Een belangrijk aspect hierbij is de handhaving en het toezicht op de naleving van het bestemmingsplan. Deze handhaving is van cruciaal belang om de in het plan opgenomen ruimtelijke kwaliteiten ook op langere termijn daadwerkelijk te kunnen vasthouden. Daarnaast is de handhaving van belang uit een oogpunt van rechtszekerheid: alle bewoners en gebruikers dienen door de gemeente op eenzelfde wijze daadwerkelijk aan het plan te worden gehouden. In dit bestemmingsplan is daarom gestreefd naar een zo groot mogelijke eenvoud van in het bijzonder de regels. Hoe groter de eenvoud (en daarmee de toegankelijkheid en leesbaarheid), hoe groter in de praktijk de mogelijkheden om toe te zien op de naleving van het plan. Hoe minder knellend de regels zijn, hoe kleiner de kans dat het met de regels wat minder nauw wordt genomen. In de bebouwingsregels zijn maten opgenomen die van toepassing zijn op bouwwerken, geen gebouwen zijnde. Te realiseren andere bouwwerken moeten voldoen aan deze maatvoering, zo niet, dan kan het college van burgemeester en wethouders geen omgevingsvergunning voor het bouwen verlenen.
Gebruiksregels worden opgenomen om gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken en ongewenste ontwikkelingen uit te sluiten. Toetsing aan de gebruiksregels is aan de orde bij functiewisseling of nieuwvestiging. De doelstellingen van het ruimtelijk beleid kunnen slechts verwezenlijkt worden, indien de regels van het bestemmingsplan worden nageleefd. De gemeente dient op de eerste plaats zelf haar regels na te leven en vervolgens dient de gemeente er zorg voor te dragen dat anderen deze regels naleven.
42
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
Hoofdstuk 6
6.1
Uitvoerbaarheid
Economische uitvoerbaarheid
De Wet ruimtelijke ordening bepaalt in artikel 6.12 dat samen met het bestemmingsplan ook een exploitatieplan vastgesteld moet worden. Dat hoeft niet als er geen sprake is van een bouwplan zoals bedoeld in artikel 6.2.1 van het Besluit ruimtelijke ordening. In dit bestemmingsplan is geen sprake van een bouwplan zoals bedoeld in artikel 6.2.1 van het Besluit ruimtelijke ordening. Een exploitatieplan is derhalve niet vereist. De ontwikkeling, het beheer en onderhoud zal voor de gemeente Borger-Odoorn geen negatieve financiële gevolgen hebben. Het bestemmingsplan is daarmee financieel uitvoerbaar.
6.2
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
6.2.1
Participatie
Op 22 februari 2023 is het schetsontwerp voor de herinrichting van het gebied Schaangedennen tijdens een inloopbijeenkomst gepresenteerd. Tijdens deze inloopbijeenkomst is aan een ieder gelegenheid geboden om vragen te stellen en mee te denken over de toekomstige, natuurlijke inrichting van het gebied. De inloopbijeenkomst is door circa 50 personen bezocht en hebben negen personen het beschikbaar gestelde 'tipformulier Schaangedennen' ingevuld. Op 6 december 2023 is ook het voorlopig ontwerp van het inrichtingsplan tijdens een inloopavond gepresenteerd. De inloopavond is door ruim 30 personen bezocht waarbij tekst en uitleg is gegeven aan de hand van het voorlopig ontwerp dat ter plaatse te bekijken was. Tevens is er aangegeven of en hoe de eerder opgehaalde tipformulieren zijn verwerkt in het ontwerp en zijn bezoekers wederom in de gelegenheid gesteld een tipformulier in te vullen en achter te laten. Hiervan hebben vier personen gebruik gemaakt. Volgens de huidige planning zal eind juni 2024 het ontwerp oor de herinrichting van het gebied Schaangedennen definitief worden en wordt dit gecommuniceerd met de betrokken partijen en omgeving.
6.2.2
Vooroverleg
Op grond van artikel 3.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening is het bestuursorgaan dat is belast met de voorbereiding van een bestemmingsplan verplicht om daarbij overleg te plegen met de besturen van betrokken gemeenten, waterschappen en die diensten van provincie en Rijk die betrokken zijn bij de zorg voor de ruimtelijke ordening. Het voorontwerp van dit bestemmingsplan is daartoe verzonden naar de volgende instanties: Provicie Drenthe Waterschap Hunze en Aa's Regionale uitvoeringsdienst Staatsbosbeheer Veiligheidsregio Gasunie Astron De reacties zijn, voor zover ruimtelijk relevant, in het ontwerp bestemmingsplan verwerkt.
43
bestemmingsplan Buitengebied, Schaangedennen (vastgesteld)
6.2.3
Zienswijzen
Het ontwerp van het bestemmingsplan heeft ingevolge artikel 3.8 van de Wet ruimtelijke ordening van 21 december 2023 tot en met 31 januari 2024 gedurende zes weken voor een ieder ter inzage gelegen, waarbij de gelegenheid is geboden om binnen deze termijn zienswijzen met betrekking tot het ontwerp kenbaar te maken. Er zijn gedurende deze periode geen zienswijzen door de gemeente ontvangen.
44
Arcadis Nederland B.V. www.arcadis.com 30167004