Begroting 2027
Tekst van het document
De in samenwerking met de andere gemeenten ingezette programmatische aanpak wordt hierbij voortgezet, met behoud van de eigen verantwoordelijkheid van iedere gemeente. Als hoge prioriteit voor 2027 staan op de agenda: 1. Het verder versterken en structureel borgen van informatiebeveiliging en digitale weerbaarheid; 2. Het verder implementeren van BIO 2 en het uitvoeren van de daaruit voortvloeiende verbetermaatregelen; 3. Het voldoen aan de verplichtingen vanuit de Cyberbeveiligingswet en het verder versterken van cyberweerbaarheid; 4. Het versterken van bedrijfscontinuïteit en crisisbeheersing bij digitale verstoringen; 5. Het vergroten van grip op informatiebeveiligingsrisico’s in de keten en bij leveranciers; 6. Het verder versterken van bewustwording en veilig digitaal gedrag. Ervaringscijfers laten zien dat de schade van een ernstige cyberaanval aanzienlijk kan zijn en in sommige gevallen kan oplopen tot circa € 140 per inwoner. Voor onze gemeente komt dit neer op een maximale impact van circa € 3.650.000. Gelet op de aard van de dreiging en ervaringen binnen de sector wordt de kans op een dergelijk incident als laag tot middelgroot ingeschat (circa 15%). Dit resulteert in een gewogen risicobedrag in de orde van grootte van € 550.000. Vanwege de onzekerheden in zowel kans als impact betreft dit een indicatieve inschatting.
In de paragraaf Weerstandsvermogen hebben we dit risico specifiek benoemd. 104 Onze medewerkers Arbeidsmarkt De arbeidsmarkt blijft ook de komende jaren uitdagend. De combinatie van vergrijzing, kennisbehoud en schaarste in diverse vakgebieden zorgt ervoor dat het aantrekken en behouden van medewerkers blijvende aandacht vraagt. Hoewel de spanning op de arbeidsmarkt ten opzichte van enkele jaren geleden enigszins lijkt af te nemen, blijft het vinden van voldoende gekwalificeerde medewerkers een belangrijke uitdaging. Door onze inzet op recruitment verder te professionaliseren en ons werkgeversmerk actief uit te dragen, lukt het ons over het algemeen goed om vacatures in te vullen. Daarbij maken we gebruik van verschillende instrumenten, zoals een LinkedIn Recruiter Seat, platforms als Noorderlink, deelname aan banenbeurzen, netwerk- en koffiegesprekken en referral recruitment, waarbij medewerkers kandidaten uit hun eigen netwerk aandragen. Daarnaast nemen wij actief deel aan regionale arbeidsmarktinitiatieven, zoals Vooruit in Drenthe, en maken wij gebruik van het recruitmentplatform Solutions Factory om ons bereik op de arbeidsmarkt te vergroten en talent aan de regio te verbinden. Waar nodig kiezen we voor een andere invulling van vacatures, bijvoorbeeld door minder ervaren medewerkers aan te trekken en hen binnen onze organisatie verder te laten ontwikkelen.
Bij iedere vacature bekijken we kritisch óf en hoe deze opnieuw moet worden ingevuld. Ontwikkelingen in het werkveld, veranderende maatschappelijke opgaven en de mogelijkheden van digitalisering en automatisering spelen hierbij een belangrijke rol. Hierdoor ontstaat ruimte om werkzaamheden anders te organiseren en toekomstbestendig in te richten. De huidige lichting trainees rondt op 1 september 2026 het traineeship af. De inzet van trainees heeft de afgelopen jaren bijgedragen aan het aantrekken en ontwikkelen van jong talent binnen onze organisatie. In de komende periode maken we een afweging over de toekomstige inzet van traineeships als instrument binnen onze arbeidsmarktstrategie. Daarnaast onderzoeken we hoe we onze werving en selectie inclusiever kunnen vormgeven, zodat we een bredere doelgroep bereiken. Studenten hebben hiervoor onderzoek gedaan. Binnen BOCE-verband en op Drenthe-breed niveau onderzoeken we hoe we elkaar verder kunnen versterken op het gebied van arbeidsmarktcommunicatie en recruitment. Daarbij kijken we onder andere naar gezamenlijke deelname aan banenbeurzen, een sterkere werkgeversprofilering, meer zichtbaarheid op scholen en opleidingsinstellingen en mogelijkheden om gezamenlijk op te trekken bij arbeidsmarktvraagstukken en vacatures. Ook verkennen we waar zich schaarste voordoet en hoe we elkaar hierbij kunnen ondersteunen.
Een deel van deze ontwikkelingen bevindt zich nog in de onderzoeks- en verkenningsfase. Hoe belangrijk onze wervingsinspanningen ook zijn, het behouden van goede medewerkers blijft de belangrijkste succesfactor. Daarom blijven wij investeren in aantrekkelijk werkgeverschap, duurzame inzetbaarheid, vitaliteit, werkgeluk en de ontwikkeling van medewerkers en teams. Ook besteden we aandacht aan het behouden en borgen van kennis en expertise binnen de organisatie, mede met het oog op toekomstige uitstroom als gevolg van pensionering. Om de continuïteit van belangrijke maatschappelijke opgaven te waarborgen, maken we soms bewust de afweging om medewerkers voor langere tijd aan onze organisatie te verbinden, zodat kennis, expertise en uitvoeringskracht behouden blijven. 105 De drie gemeentesecretarissen binnen BOCE hebben daarnaast afgesproken de samenwerking verder te versterken, zowel op het gebied van bedrijfsvoering als binnen beleidsmatige opgaven. Een voorbeeld hiervan is de gezamenlijke aanbesteding van een nieuwe Managed Service Provider (MSP) voor de ondersteuning van het proces rondom externe inhuur. Staffing Management Services heeft deze opdracht gegund gekregen. De overeenkomst is op 1 maart 2025 ingegaan en inmiddels verlengd. Werkgeluk / vitaliteit Werkgeluk en vitaliteit blijven belangrijke thema’s. Een van de pijlers van werkgeluk is ontmoeting en verbinding.
Verbinding met je organisatie en met collega’s. En dat is precies waar onze uitdaging in 2026 zat. Door de revitalisatie van het gemeentehuis zagen we elkaar minder. Daarom heeft de werkgroep Werkgeluk, samen met de werkgroep Revitalisatie, vanaf de zomer van 2025 activiteiten georganiseerd waar we elkaar informeel konden ontmoeten. Zo was er een uitzwaai bouwvakkerslunch, Italiaans buffet, het ‘voute’ kerstontbijt en een pubquiz. Daarnaast zijn er weer meerdere collega’s op de zeepkist gestapt om te vertellen over hun werk. Allemaal activiteiten die bijdragen aan verbinding. Voor vitaliteit zijn preventie en het bevorderen van inzetbaarheid belangrijke speerpunten. Daarom hebben we eind 2025 een preventief medisch onderzoek (pmo) gehouden. Met behulp van het pmo hebben medewerkers stilgestaan bij hun eigen gezondheid en welzijn in relatie tot werk en persoonlijke adviezen gekregen. Ook heeft het pmo op organisatieniveau inzichten voor onze vitaliteitsaanpak gegeven. Door het jaar heen worden activiteiten rondom vitaliteitsthema’s georganiseerd. Hiervoor hebben we samen met de gemeenten Emmen en Coevorden een vitaliteitskalender. De analyse van verzuim en preventie laat zien dat de grootste oorzaak van ons verzuim psychisch van aard is en dat een groot deel van het verzuim komt door omstandigheden in de privésfeer.
Daarom kunnen medewerkers vanaf september 2026 medewerkers deelnemen aan welzijnstrainingen die gericht zijn op thema’s die in de privésfeer liggen, zoals verlies bij rouw of echtscheiding, financiële zorgen en mantelzorg. Want hoewel de oorzaak van klachten en uitval niet altijd op het werk ligt, zien we in de ondersteuning wel een rol voor ons als werkgever. Ook stimuleren we het bespreken van verminderde inzetbaarheid. Inzetbaarheid en werkgeluk zijn onderwerpen tijdens het goede gesprek maar juist ook daarbuiten. Managers en coördinatoren zijn daarom getraind in het herkennen van signalen zodat we het op tijd opmerken als het niet goed gaat met een collega. Waar nodig voeren we een gesprek over inzetbaarheid. Om mee te denken in oplossingen of het bieden van ondersteuning. ‘Alles wat je aandacht geeft groeit’. Na een pilot van 2 jaar is de inzet van de adviseur inzetbaarheid (voorheen inzetbaarheidscoach) structureel gemaakt. De pilot heeft opgeleverd dat er meer aandacht voor duurzame inzetbaarheid is. Er is meer regie op verzuim, meer ondersteuning van leidinggevenden, meer stappen richting preventie en meer instrumenten voor medewerkers ter ondersteuning van gezond werken, gezondheid en vitaliteit. Naast dat dit bijdraagt aan minder uitval en verzuim, verhoogt het de inzetbaarheid en het werkplezier van medewerker.
106 Bedrijfsvoering in cijfers Omschrijving 2027 Basisbedrag (structureel) 20.628.566 Ziektebudget 100.000 Garantiebanen 60.000 Index 4% (CAO verhogingen) 1.040.000 Subtotaal salariskosten 21.828.566 ICT (€) 3.745.334 Voertuigen/machines (€) 662.274 Overig (€) 1.847.320 Subtotaal overig 6.254.928 Totaal Bedrijfsvoering 28.083.494 (Wettelijke) beleidsindicatoren FTE 249,6 Formatie per 1.000 inwoners 9,54 Bezetting per 1.000 inwoners 8,86 Apparaatskosten per inwoner 1.073 Externe inhuur in %-age loonsom 16,26% 107 Overige onderwerpen Rechtmatigheidsverantwoording Sinds het verslagjaar 2023 neemt het college in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op. Hierin legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de financiële beheershandelingen. Daarbij staan het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik-en-oneigenlijk- gebruikcriterium centraal. De rechtmatigheidsverantwoording wordt opgesteld volgens het voorgeschreven model. De accountant betrekt deze verantwoording bij de controle op de getrouwheid van de jaarrekening. Voor 2027 geldt een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten, exclusief toevoegingen aan de reserves. In de paragraaf Bedrijfsvoering worden geconstateerde afwijkingen vanaf € 100.000 toegelicht. In 2027 zetten wij de verbijzonderde interne controle risicogericht voort.
Bevindingen worden periodiek besproken en waar nodig worden beheersmaatregelen aangescherpt. Hiermee willen wij afwijkingen tijdig signaleren, herstellen en in de toekomst voorkomen. In de paragraaf Bedrijfsvoering van de jaarrekening 2027 rapporteren wij over: 1. geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen en de oorzaken daarvan; 2. maatregelen om bestaande afwijkingen te herstellen en toekomstige afwijkingen te voorkomen; 3. niet-financiële onrechtmatigheden die van belang zijn voor de beoordeling van de bedrijfsvoering, waaronder het niet naleven van bepalingen uit de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). De resultaten over het verslagjaar 2027 worden nader toegelicht in de jaarrekening 2027. De rechtmatigheidsverantwoording geldt sinds 2023; de raad bepaalt daarbij de verantwoordingsgrens. Inkoop In 2027 wordt uitvoering gegeven aan het nieuwe inkoopbeleid, dat in het vierde kwartaal van 2026 is vastgesteld op basis van het nieuwe coalitieakkoord. De nadruk ligt op de toepassing van dit beleid in de dagelijkse inkooppraktijk. Daarnaast wordt het nieuwe inkoophandboek geïmplementeerd. Hiermee worden inkoopprocessen verder gestandaardiseerd en efficiënter ingericht. Ook wordt het gebruik van het digitale startformulier geborgd, zodat inkooptrajecten tijdig en op een vaste manier worden aangemeld.
Verder wordt bijgedragen aan een betere borging van de inkoopprocessen, met als doel het aantal nieuwe crediteuren te beperken. Tot slot wordt het contractenproces verder geoptimaliseerd en worden de mogelijkheden onderzocht om het contractmanagement binnen de organisatie te verbeteren. 108 Verbonden partijen Een aantal gemeentelijke taken is uitbesteed aan een verbonden partij. Er is sprake van een verbonden partij als de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft in de verbonden partij. Belang verbonden partij Omschrijving Financieel belang Wanneer de gemeente middelen beschikbaar heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de organisatie, of wanneer financiële problemen bij de organisatie kunnen worden verhaald bij de gemeente. Bestuurlijk belang Zeggenschap, via vertegenwoordiging in het bestuur of via stemrecht. Verbonden partijen verdelen we onder in gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties, stichtingen en verenigingen en overige verbonden partijen. Verbonden partij Omschrijving Gemeenschappelijke regeling Een samenwerkingsverband tussen overheidslichamen dat op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen is opgericht. Vennootschap en coöperatie Vaak privaatrechtelijke organisaties waar de gemeente een bepaald belang in heeft.
Bij een vennootschap kan ook sprake zijn van het bezit van aandelen en het uitkeren van dividend. Stichtingen en verenigingen Stichtingen en verenigingen worden opgericht met een bepaald doel. Ze mogen winst maken, maar de winst moet worden ingezet voor het doel dat wordt nagestreefd. Overige verbonden partijen Overige partijen waarin de gemeente wel een financieel en bestuurlijk belang heeft, maar waarbij geen sprake is van één van de andere rechtsvormen. Onderstaand een opsomming van de Gemeenschappelijke regelingen (GR’en) waar wij onderdeel van zijn en de verwachte gemeentelijke bijdrage voor de komende jaren. Deze bijdragen zijn afkomstig uit de meerjarenbegrotingen van de GR’en. Met deze bijdragen is rekening gehouden in onze meerjarenbegroting.
GR | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Veiligheidsregio Drenthe | 2.064.458 | 2.213.134 | 2.324.189 | 2.442.115 GGD Drenthe | 1.842.951 | 1.909.392 | 1.950.588 | 2.009.178 Omgevingsdienst Drenthe | 1.500.174 | 1.581.771 | 1.626.226 | 1.676.869 Wedeka* | 485.378 | 513.554 | 489.459 | 477.931 Emco* | 143.378 | 173.554 | 157.459 | 157.931 Recreatieschap Drenthe | 134.426 | 137.912 | 141.594 | 144.631 Drents Archief | 31.511 | 39.989 | 39.989 | 39.989 Publiek Vervoer | 22.411 | 23.308 | 24.305 | 25.345 Eems Dollard Regio | 4.000 | 4.000 | 4.000 | 4.000 Totaal | 6.228.687 | 6.596.614 | 6.757.809 | 6.977.989 *: Voor Emco en Wedeka is de bijdrage voor tekorten weergegeven. Naast deze bijdrage ontvangen de WSW bedrijven ook een loonkostenbijdrage gebaseerd op een verdeelmodel van het Rijk. Voor geïnteresseerden in meer achtergrondinformatie volgt hierna een toelichting. 109 Gemeenschappelijke regelingen Bij de Gemeenschappelijke Regelingen zijn kleuren gebruikt die een indicatie geven van het financiële risico. De volgorde binnen elke categorie bepalen we op basis van dit risico: Gemeenschappelijke Regelingen met een hoog risico worden als eerste genoemd. Hoog risico Gemiddeld risico Laag risico Veiligheidsregio Drenthe (VRD) Locatie | Assen Doelstelling | Vergroten van de (fysieke) veiligheid van de inwoners en bezoekers van Drenthe.
Beleidsontwikkeling | Belangrijkste thema's voor 2027 (en een aantal jaren daarna) is het geven van een kwaliteitsimpuls aan de brandweerzorg, de bevolkingszorgkolom in de rampenbestrijding (UKB) en de weerbare samenleving. Alles sterk ingegeven door maatschappelijke ontwikkelingen. Bestuurlijk belang | Burgemeester J. Seton is lid van het Algemeen Bestuur. Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 1.827.894 | 1.844.979 | 2.064.458 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 3.264.235 | 3.347.022 | 32.521.923 | 38.322.925 Financieel resultaat 2027 (verwacht) - Financiële risico’s | De financiële risico’s zijn aanzienlijk, waarbij de grootste impact wordt verwacht van klimaateffecten en onverwachte ontwikkelingen rond groot brandweermaterieel. Daarnaast vormen arbeidsmarktproblematiek, cybercrime en niet-gedekte risico’s voor brandweerpersoneel belangrijke aandachtspunten. Ook ontwikkelingen rond energieprijzen, loon- en prijsstijgingen, huisvesting en het opleiding- en oefensysteem van de brandweer kunnen bij optreden druk zetten op de begroting. Beoordeling | De VRD heeft een gemiddeld financieel risico. Het eigen risico | weerstandsvermogen is beperkt, waardoor financiële tegenvallers niet volledig zelfstandig kunnen worden opgevangen en mogelijk een beroep moet worden gedaan op de deelnemende gemeenten.
110 GGD Drenthe Locatie | Assen Doelstelling | De GGD Drenthe bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en de sociale veiligheid van de inwoners van de twaalf Drentse gemeenten. Beleidsontwikkeling | Per 1 januari 2026 is de gemeenschappelijke regeling SamenDrenthe van kracht. Vanaf 2027 is er een bredere basisbegroting, waarin de dienstverlening is ondergebracht in twee pijlers: Zorg en Veiligheid (interventie) en Publieke Gezondheid (preventie). Vanaf 2027 maken diverse onderdelen structureel deel uit van de basistaken binnen deze basisbegroting en is het Zorg- en Veiligheidshuis opgenomen in de basisbegroting. De GGD werkt nu aan een nieuwe inrichting van de organisatie die aansluit bij de gemeenschappelijke regeling en de twee pijlers. Bestuurlijk belang | Wethouder A.T.J. van Tongeren is lid Algemeen Bestuur. Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 1.325.101 | 1.592.186 | 1.842.951 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 2.398.000 | 2.854.000 | 7.196.000 | 6.742.000 Financieel resultaat 2027 (verwacht) - Financiële risico’s | De belangrijkste financiële risico’s liggen bij arbeidsmarktproblematiek, naleving van de AVG en digitale verstoring/cybercrime. De solvabiliteit bedraagt circa 30% en voldoet daarmee aan de gehanteerde richtlijn.
De GGD beschikt echter niet over beschikbaar weerstandsvermogen om financiële tegenvallers zelf op te vangen. Beoordeling | Het financiële risico wordt als gemiddeld beoordeeld. De solvabiliteit risico | voldoet aan de gehanteerde richtlijn, maar door het ontbreken van beschikbaar weerstandsvermogen kunnen financiële tegenvallers uiteindelijk voor rekening van de deelnemende gemeenten komen. 111 Omgevingsdienst Drenthe Locatie | Assen Doelstelling | De Omgevingsdienst Drenthe is ingericht voor taken op het gebied van toezicht en handhaving van de milieuvoorschriften. Beleidsontwikkeling | In 2027 spelen diverse beleidsontwikkelingen, waaronder de aanpak van Zeer Zorgwekkende Stoffen, de stikstofproblematiek, dronetoezicht en de verdere implementatie van de U&H-strategie en herijking van de Drentse Maat. Een deel van deze ontwikkelingen kan leiden tot extra inzet of investeringen, waarbij de financiële gevolgen nog niet volledig zijn te bepalen. Bestuurlijk belang | Wethouder J. Pennekamp is lid Algemeen Bestuur.
Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 1.304.878 | 1.403.383 | 1.500.174 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 927.000 | 939.000 | 17.175.000 | 16.901.000 Financieel resultaat 2027 (verwacht) - Financiële risico’s | De belangrijkste financiële risico’s liggen bij ziekteverzuim en problemen bij het werven van personeel, waardoor productieverlies kan ontstaan. Daarnaast bestaat een nog niet gekwantificeerd risico op extra kosten voor de I&A-dienstverlening. Het benodigde weerstandsvermogen voor de gekwantificeerde risico’s bedraagt circa €444.000. Beoordeling | De financiële positie is stabiel, maar de financiële weerbaarheid blijft risico | beperkt. Personele risico’s, ontwikkelingen rond I&A en diverse beleidsontwikkelingen zouden kunnen leiden tot aanvullende kosten en een hogere deelnemersbijdrage. 112 Wedeka bedrijven Locatie | Stadskanaal Doelstelling | Uitvoeren WSW voor mensen met een arbeidshandicap of een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Beleidsontwikkeling | Het verder ontwikkelen van de transformatie naar een volwaardig Sociaal Ontwikkelbedrijf. Bestuurlijk belang | Wethouder J. Pennekamp is lid van het dagelijks bestuur. Wethouder A.T.J.
van Tongeren is lid algemeen bestuur Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 352.836 | 360.000 | 485.378 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 8.766.000 | 8.222.000 | 7.586.000 | 11.744.000 Financieel resultaat 2027 (verwacht) Saldo voor gemeentelijke bijdragen: - 3.887.000 Na extra gemeentelijke bijdragen: 0 Financiële risico’s | De begroting blijft afhankelijk van de rijksbijdrage WSW. Daarnaast vormen onzekerheden in loon- en prijsontwikkelingen, teruglopende opbrengsten door de dalende WSW-populatie en de transformatie naar een sociaal ontwikkelbedrijf financiële risico’s. Beoordeling | Wedeka beschikt over reserves en de deelnemende gemeenten risico | staan garant voor eventuele tekorten. Wel blijft de financiële positie gevoelig voor ontwikkelingen waarop Wedeka zelf beperkt invloed. 113 Emco Groep Locatie | Emmen Doelstelling | Uitvoeren WSW voor mensen met een arbeidshandicap of een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Beleidsontwikkeling | EMCO-groep ontwikkelt zich verder tot een breed werk-leerbedrijf. Daarbij spelen de afbouw van de WSW, de verdere ontwikkeling van Beschut Werk en veranderingen binnen de Participatiewet een belangrijke rol. Ook blijft de organisatie inspelen op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en veranderingen in landelijke regelgeving en financiering.
Bestuurlijk belang | Wethouder J. Pennekamp is lid van het dagelijks bestuur. Wethouder A.T.J. van Tongeren is lid algemeen bestuur. Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 216.582 | 189.000 | 143.378 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 0 | 0 | 13.449.000 | 12.833.000 Financieel resultaat 2027 (verwacht) Saldo voor gemeentelijke bijdragen: - 3.037.677 Na gemeentelijke bijdragen: 0 Financiële risico’s | De begroting blijft sterk afhankelijk van rijksbijdragen en gemeentelijke opdrachten. Daarnaast vormen loon- en prijsstijgingen en ziekteverzuim belangrijke financiële risico’s. EMCO-groep beschikt niet over een eigen weerstandsvermogen. Beoordeling | De financiële positie geeft op dit moment geen aanleiding tot een risico | verhoogd risico. EMCO-groep beschikt weliswaar niet over eigen weerstandsvermogen en blijft afhankelijk van rijksbijdragen en gemeentelijke bijdragen, maar het vreemd vermogen neemt af en de begroting wordt na gemeentelijke bijdragen sluitend. Eventuele grotere tegenvallers kunnen niet zelfstandig worden opgevangen. 114 Recreatieschap Drenthe Locatie | Diever Doelstelling | De recreatie- en toerismesector in Drenthe en Ooststellingwerf gezamenlijk te versterken door regionale samenwerking, beleidsontwikkeling, goede recreatieve infrastructuur en het stimuleren van projecten.
Beleidsontwikkeling | In 2027 ligt de focus op de positionering van R&T in gebiedsprocessen en omgevingsbeleid, verbetering van fiets- en wandelnetwerken, toegankelijke R&T en ondersteuning van ondernemers bij verduurzaming en innovatie. Daarnaast wordt ingezet op subsidiekansen, waaronder Regiodeal Zuid- en Oost- Drenthe en Nij Begun. Bestuurlijk belang | Wethouder J. Goeree is lid Algemeen Bestuur Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 119.815 | 129.011 | 134.426 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 1.685.241 | 1.692.389 | 986.650 | 2.190.569 Financieel resultaat 2027 (verwacht) - Financiële risico’s | De belangrijkste financiële risico’s liggen bij de kwetsbare personele bezetting en mogelijke budgetoverschrijdingen. Het totale financiële risico wordt geraamd op € 199.000. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 192.277, wat resulteert in een weerstandsratio van 0,97. Het bestuur acht dit, gezien de omvang van de activiteiten, toereikend. Beoordeling | De weerstandscapaciteit is vrijwel voldoende om de geraamde risico | risico’s op te vangen, maar biedt weinig ruimte voor grotere tegenvallers.
115 Drents Archief Locatie | Assen Doelstelling | Het duurzaam bewaren, beheren en toegankelijk maken van archieven en het bieden van expertise en dienstverlening op het gebied van archiefbeheer en digitale informatie. Beleidsontwikkeling | De belangrijkste ontwikkelingen zijn het uittreden van het Rijk en de toetreding van nieuwe gemeenten, waaronder Borger-Odoorn, tot de GR. Daarnaast wordt ingezet op de verdere ontwikkeling tot archiefexpert, uitbreiding van de digitale dienstverlening en het e- depot, versterking van de IT-veiligheid en de invoering van de nieuwe Archiefwet. Bestuurlijk belang | Vanwege nog niet toegetreden zijn is het bestuurlijk belang nog niet ingeregeld. Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 - | - | 31.511 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 378.000 | 363.000 | - | - Financieel resultaat (verwacht) - Financiële risico’s | De belangrijkste financiële risico’s liggen bij IT-veiligheid, stijgende energiekosten, huisvesting en calamiteiten. Daarnaast is er weinig financiële ruimte om onverwachte tegenvallers binnen de begroting op te vangen. Beoordeling | De financiële positie vraagt aandacht. De netto schuldquote is met - risico | 19,5% gunstig en de structurele exploitatieruimte is 2%, maar de solvabiliteit bedraagt slechts 11% en er is weinig ruimte om tegenvallers op te vangen.
Hierdoor is de financiële weerbaarheid beperkt. 116 Publiek Vervoer Groningen Drenthe Locatie | Assen Doelstelling | Het creëren van een betaalbaar, duurzaam en toekomstbestendig vervoersnetwerk in Groningen en Drenthe Beleidsontwikkeling | In 2027 staat de invoering van de nieuwe vervoerscontracten per 1 augustus centraal. Daarnaast wordt verder gewerkt aan de ontwikkeling naar Publieke Mobiliteit, waarbij openbaar vervoer en doelgroepenvervoer steeds meer worden geïntegreerd. Het programma Inclusief Reizen wordt voortgezet en de data-aanpak en het Dashboard Publiek Vervoer worden verder ontwikkeld. Ook wordt de bedrijfsvoering verder geïntegreerd met het OV-bureau om de organisatie minder kwetsbaar te maken. Bestuurlijk belang | Wethouder H.J. Zwiep is vertegenwoordiger van de gemeente. Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 26.399 | 21.383 | 22.411 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 322.000 | 239.000 | 10.000 | 10.000 Financieel resultaat 2027 (verwacht) -630 Financiële risico’s | Publiek Vervoer is een kleine uitvoerende organisatie. Die omvang maakt het kwetsbaar. Beoordeling | De financiële positie is solide. Ondanks de afname van het eigen risico | vermogen beschikt Publiek Vervoer over een hoge solvabiliteit en voldoende weerstandscapaciteit.
De belangrijkste risico’s liggen bij ziekteverzuim, externe afhankelijkheid en informatiebeveiliging/AVG. 117 Eems Dollard Regio (EDR) Locatie | Bad Nieuweschans Doelstelling | Bevorderen van de regionale grensoverschrijdende samenwerking van haar deelnemers op het gebied van ruimtelijke ordening, infrastructuur, bevordering van de regionale economie, cultuur e.d. Beleidsontwikkeling | Inzet op gebied van grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederlandse en Duitse bedrijven en het stimuleren van studentenuitwisseling via het onderwijs. Bestuurlijk belang | Burgemeester J. Seton is lid Algemeen bestuur. Financieel belang | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 3.948 | 4.000 | 4.000 Eigen vermogen | Vreemd vermogen Begin 2027 | Eind 2027 | Begin 2027 | Eind 2027 N.B. | N.B. | N.B. | N.B. Financieel resultaat 2027 (verwacht) N.B. Financiële risico’s | Het is een relatief kleine organisatie met weinig risico's. Beoordeling | De gemeentelijke bijdrage is laag en dat geldt ook voor de risico | afhankelijkheid. Daarom een laag risico. 118 Vennootschappen en Coöperaties Verbonden partij | Bestuurlijk belang | Financieel belang Dimpact | Wethouder J. Goeree | Werkelijk 2025 | 276.320 Locatie: Enschede | vertegenwoordigt de gemeente. | Begroot 2026 | 325.000 Begroot 2027 | 325.000 Waterleidingmaatschappij | Wethouder J.
Goeree | Aantal | 3.200 Drenthe (WMD) | vertegenwoordigt de gemeente | aandelen 2027 Locatie: Assen | Verwacht | - dividend 2027 Bank Nederlandse | Wethouder J. Goeree | Aantal | 80.340 gemeenten (BNG) | vertegenwoordigt de gemeente | aandelen 2027 Locatie: Den Haag | Verwacht | 113.280 dividend 2027 BAN personeelsdiensten | Gemeentesecretaris E.W. Bennema Werkelijk 2025 | 3.145 Locatie: Assen | vertegenwoordigt de gemeente. | Begroot 2026 | 4.000 Begroot 2027 | 4.000 Zwembaden Borger- | Er is namens de gemeente een | Werkelijk 2025 | 620.454 Odoorn B.V. | raad van commissarissen | Begroot 2026 | 620.454 Locatie: Diverse locaties | aangesteld. | Begroot 2027 | 635.454 in de gemeente 119 Stichtingen en verenigingen Verbonden partij | Bestuurlijk belang | Financieel belang Vereniging Drentse | Burgemeester J. Seton is lid | Werkelijk 2025 | 26.466 Gemeenten (VDG) | Algemeen bestuur. | Begroot 2026 | 26.465 Locatie: Emmen | Wethouder H.J. Zwiep is lid | Begroot 2027 | 26.465 Algemeen Bestuur. Vereniging Nederlandse | Burgemeester J. Seton is lid van | Werkelijk 2025 | 49.576 Gemeenten (VNG) | het College van Arbeidszaken. | Begroot 2026 | 50.000 Locatie: Den Haag | Wethouder A.T.J. van Tongeren is | Begroot 2027 | 50.000 lid van de commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs.
Stichting Sociale Teams | Er is namens de gemeente een | Werkelijk 2025 | 3.630.035 Borger-Odoorn | raad van toezicht aangesteld. | Begroot 2026 | 3.739.114 Locatie: Borger | Begroot 2027 | 4.660.864 Stichting de | Wethouder J. Pennekamp | Werkelijk 2025 | 281.800 gemeentelijke | vertegenwoordigt de gemeente. | Begroot 2026 | 280.400 Kredietbank Drenthe | Begroot 2027 | 314.422 Cittaslow International | Burgemeester J. Seton | Werkelijk 2025 | 2.500 Locatie: Orvieto Italy | vertegenwoordigt de gemeente. | Begroot 2026 | 2.500 Begroot 2027 | 5.000 Stichting De Hondsrug | Burgemeester J. Serton en | Werkelijk 2025 | 29.209 UNESCO Global Geopark | Wethouder J. Goeree zijn lid van | Begroot 2026 | 27.000 Locatie: Borger | het stichtingsbestuur. | Begroot 2027 | 27.000 120 Overige verbonden partijen Verbonden partij | Bestuurlijk belang | Financieel belang Agenda voor de | Wethouder H.J. Zwiep is lid van de | Werkelijk 2025 | 5.000 veenkoloniën | stuurgroep. | Begroot 2026 | 5.000 Locatie: Valthermond | Begroot 2027 | 5.000 P10 gemeenten | Wethouder J. Pennekamp en | Werkelijk 2025 | 17.355 Locatie: Goor | burgemeester J. Seton hebben | Begroot 2026 | 15.000 zitting in het algemeen bestuur | Begroot 2027 | 15.000 van de P10. Samenwerkingsverband | Wethouder J. Goeree is lid van de | Werkelijk 2025 | 12.000 Noordelijke Vechtstromen | stuurgroep.
| Begroot 2026 | 11.000 Begroot 2027 | 11.000 Regio Deal Zuid- en Oost | Wethouder A.T.J. van Tongeren is | Werkelijk 2025 | 248.072 Drenthe | lid van de stuurgroep. | Begroot 2026 | 225.000 Begroot 2027 | 225.000 Dutch TechZone | Wethouder J. Goeree is lid van de | Werkelijk 2025 | 28.212 Program Board. | Begroot 2026 | 20.000 Begroot 2027 | 20.000 121 122 Grondbeleid Grondbeleid We geven met deze paragraaf informatie over de wijze waarop we onze gronden ontwikkelen binnen de mogelijkheden die we daarvoor kunnen aanwenden. Het grondbeleid is een middel om ruimtelijke doelstellingen en ambities op het gebied van wonen, maar ook duurzaamheid, natuur en groen te verwezenlijken. In de omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s, omgevingsplannen en beleidsnota’s legt de gemeente haar ruimtelijk beleid vast. De nota grondbeleid is een manier om het ruimtelijk beleid op een verantwoorde en inzichtelijke manier uit te voeren. Grondbedrijf In het grondbedrijf zijn de lopende grondexploitaties opgenomen. Het grondbedrijf is boekhoudkundig gezien een zelfstandige onderneming binnen de gemeente Borger- Odoorn. Het grondbedrijf beheert en exploiteert de ontwikkeling van kavels (voor woningen of bedrijven) voor de omgevingsplannen die in uitvoering zijn. De gemeente is risicodrager van deze onderneming.
Ontwikkelingen woningbouwopgave 2026/2027: De ambitie van het college is om de komende 4 jaren 100 woningen per jaar te realiseren. Op dit moment koerst we af op 800 nieuwe woningen. Met de komst van nieuwe woningen in een goede mix wordt ingespeeld op het woningtekort in de gemeente. Het geeft mogelijkheden voor senioren om kleiner te gaan wonen, maar ook mogelijkheden voor starters, mensen die graag in bijzondere woonvormen willen wonen. Verder bevordert het de doorstroom. Er komt meer ruimte voor jonge gezinnen om in Borger-Odoorn te wonen. Het aantal huurhuizen in het goedkope en middensegment neemt toe. We gaan verder met de lijn die in de afgelopen jaren is ingezet. De nieuwbouwopgave wordt opgepakt door het programma wonen. De verwachting is dat het programmateam wonen in 2027 net zoveel werk heeft als de afgelopen jaren. De verschillende projecten lopen en ook op portfolio niveau is het programma onder controle. We proberen processen te versnellen en waar mogelijk een goede prioriteitstelling bij nieuwe initiatieven te stellen. Het zal ook betekenen dat de gemeente soms goed afgewogen risico’s moet nemen om de doelen te realiseren. Te denken valt aan het aankopen van nieuwe gronden en goed bekijken naar de effecten van het Didam arrest. Ook betekent het in een aantal gevallen onderbouwd nee verkopen, omdat het niet past in het woonprogramma.
De komende jaren wordt structureel geïnvesteerd in het woonprogramma. Het gaat hierbij gedeeltelijk om een voorfinanciering van bijvoorbeeld externe expertise. Deze krijgt de gemeente weer terug vanuit de grondexploitatie en de anterieure overeenkomsten. De eerste projecten zijn opgeleverd, maar de opgave loopt door tot 2030. De projecten bestaan uit ontwikkelingen op eigen gronden en ontwikkelingen op particuliere gronden. In 2026 wordt nader onderzocht hoe de woningbouwopgave binnen onze organisatie voor de lange termijn vorm krijgt. Volkshuisvestingsprogramma Beleidsmatig wordt in 2027 een volkshuisvestingsprogramma (opvolger Woonvisie) opgeleverd. In dit programma gaan wij, onder andere aan de slag, zoals hierboven genoemd met locatiekeuzes voor woningbouw en de daarbij behorende woningbouwprogrammering. 123 Kaders Deze paragraaf is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In de diverse beleidsnota’s (o.a. grondbeleid, woonvisie) zijn de volgende kaders opgesteld. 1. De gemeente voert een situationeel grondbeleid. Per situatie dient een keuze gemaakt te worden welke vorm van grondbeleid wenselijk en haalbaar is. 2. Bij de ontwikkeling van woningen in onze bestemmingsplannen toetsen we op onze speerpunten ‘leefbaarheid, beschikbaarheid en betaalbaarheid’.
Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen in onze bestemmingsplannen toetsen we op ‘ondernemersvriendelijk, 'combinatie van wonen en werken’. 3. Alle nieuwe woningbouwplannen en bedrijventerreinen verwachten we bij het in exploitatie nemen af te sluiten met een positief eindresultaat. Als gedurende de looptijd een plan verliesgevend wordt, dan wordt hiervoor een voorziening opgebouwd om dit verlies financieel af te dekken. 4. De geraamde winst- en verlies ramingen verlopen volgens de richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). 5. Onze bufferreserve gronden is toereikend voor onvoorzienbare risico’s zoals ingeschat in de paragraaf weerstandsvermogen en risico management. Als een risico feit wordt, dan vormen we hiervoor een voorziening. Als u geïnteresseerd bent in meer achtergrondinformatie volgt hierna een toelichting. Grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid is vastgelegd in de grondnota 2026-2030. In 2026 is het grondbeleid geactualiseerd. In de gemeente Borger-Odoorn is nadrukkelijk behoefte om te kunnen inspelen op de situatie in de markt. Daarom is in de grondnota opgenomen dat de gemeente een situationeel beleid voert. Per situatie dient een keuze gemaakt te worden welke vorm van grondbeleid wenselijk en haalbaar is. De diverse afwegingen die daaraan ten grondslag liggen zijn in de grondnota uiteengezet.
Visie grondbeleid Woningbouw Het grondbeleid is een middel om ruimtelijke doelstellingen en ambities op het gebied van wonen, maar ook duurzaamheid, natuur en groen te verwezenlijken. In structuurvisies, beleidsnota’s, en omgevingsplannen legt de gemeente haar ruimtelijk beleid vast met betrekking tot woningbouw. In de nota grondbeleid is opgenomen hoe het ruimtelijk beleid op een verantwoorde en inzichtelijke manier kan worden uitgevoerd. Bedrijventerreinen Het merendeel van de lokale bedrijven is kleinschalig en gevestigd op woon-werklocaties. Deze locaties worden door ondernemers gewaardeerd vanwege de combinatie van een prettige leefomgeving en relatief lage kosten. De gemeente erkent de aantrekkelijkheid van deze lokale vestigingsvorm en faciliteert, waar mogelijk, nieuwe woon- werkmogelijkheden. Een beperkt deel van de bedrijven, ongeveer 5%, is gevestigd op één van de bedrijventerreinen binnen de gemeente. Door de aanhoudende vraag naar bedrijfsruimte zijn deze terreinen de afgelopen jaren geleidelijk volgeraakt, waardoor momenteel vrijwel geen uitgeefbare kavels meer beschikbaar zijn. Daarnaast zorgt de toekomstige aanleg van de Nedersaksenlijn ervoor dat ongeveer 2 hectare aan beschikbare bouwgrond op bedrijventerrein Drentse Poort voorlopig nog niet ontwikkeld kan worden. 124 De gemeente zet zich in voor het op orde houden van haar werklocaties.
Dit betekent dat wij blijven werken aan voldoende aanbod van uitgeefbaar bedrijventerrein, een goede aansluiting op regionale bedrijventerreinen en het toekomstbestendig houden van de bestaande voorraad werklocaties. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de behoeften van ondernemers en ontwikkelingen binnen de regionale economie. Om zorgvuldig om te gaan met de schaarse ruimte wordt een uitgiftebeleid ontwikkeld waarin het brede welvaartsperspectief centraal staat. Daarbij wordt gekeken naar de aantoonbare bijdrage van bedrijven aan het leefklimaat en de gezondheid, het economisch verdienvermogen, duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid. Ook wordt aandacht besteed aan de aansluiting op en relevantie voor de lokale en regionale economie. Bij de uitgifte van beschikbare bedrijfsgrond heeft het accommoderen van ondernemers met een binding aan de gemeente de voorkeur. Deze uitgangspunten worden te zijner tijd verder uitgewerkt en afgewogen in de actualisatie van de gemeentelijke Omgevingsvisie. Bedrijventerreinen spelen daarnaast een belangrijke rol in de energietransitie. Naast het maatschappelijke belang draagt verduurzaming ook bij aan de toekomstbestendigheid en concurrentiekracht van bedrijven. Daarom stimuleren wij ondernemers actief om hierin stappen te zetten.
Bedrijven worden gewezen op de mogelijkheden en ondersteuning vanuit het Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen Drenthe en op eventuele subsidieregelingen van de provincie Drenthe en Energiefonds Drenthe. Ook ondersteunt Ik Ben Drents Ondernemer (IBDO) ondernemers in Borger-Odoorn bij duurzaamheidsvraagstukken. Netcongestie Voor het grondbeleid vormt netcongestie een belangrijk aandachtspunt. De beperkt beschikbare netcapaciteit kan van invloed zijn op de planning, fasering en uitvoerbaarheid van woningbouwprojecten en de ontwikkeling van bedrijventerreinen. De gemeente houdt deze ontwikkelingen actief in beeld en werkt samen met netbeheerders, ontwikkelaars, woningcorporaties en andere partners om knelpunten vroegtijdig te signaleren en waar mogelijk oplossingen te verkennen. Prognose resultaten Woningbouw In onderstaande tabel is de financiële stand van zaken, restant kavels en looptijd van de lopende woningbouwplannen weergegeven per 01-01-2026. Woningbouw (per 01-01-2026) x € 1.000 Boekwaarde | Nog uit te | Nog te Bestemmingsplan 1-1-2026 | voeren | ontvangen Borger Daalk. II (1/2A) | 399 | -369 | - Borger Daalk. II (2B) | 261 | -122 | - Borger Daalk.
II (3) | 28 | -995 | 1.336 Borger Koesteeg | - | -10.880 | 10.170 Dr'mond Fase III | -531 | -462 | 1.166 Nieuw-Buinen Oosterwijk | -1.231 | -1.323 | 2.649 Totaal woningbouw | -1.074 | -14.151 | 15.321 Woningbouw (per 01-01-2026) x € 1.000 Nog te | Tussentijds | Looptijd Bestemmingsplan | verwachten | genomen | t/m winst | winst Borger Daalk. II (1/2A) | 29 | 565 | 2026 Borger Daalk. II (2B) | 139 | 954 | 2026 Borger Daalk. II (3) | 369 | 270 | 2028 Borger Koesteeg | -710 | - | 2036 Dr'mond Fase III | 172 | 47 | 2030 Nieuw-Buinen Oosterwijk | 94 | - | 2030 Totaal woningbouw | 93 | 1.836 NB: Het verwachte verlies op het plan Koesteeg te Borger (710) is voor 100% afgedekt middels een voorziening. Voortgang lopende plannen 2026/2027 Algemeen: Alle plannen lopen volgens planning. Voor 2026 en 2027 wordt naar verwachting bij 3 woningbouwplannen een (tussentijdse) winst genomen. In 2026 is het woningbouwplan De Koesteeg te Borger in exploitatie genomen en toegevoegd aan het grondbedrijf. De gronden aan de Lineauslaan Nieuw-Buinen zijn toegevoegd aan de grondexploitatie Oosterwijk te Nieuw-Buinen. Vrije kavels zijn nog beschikbaar in de woningbouwplannen Drouwenermond III (2) en Oosterwijk Nieuw-Buinen (53). 125 In onderstaande tabel wordt, met betrekking tot de verkoop, de stand van zaken weergegeven.
Nog | Verwachte Bestemmingsplannen | Rest kavels | Verkocht | In optie | beschikbare | tussentijds 01-01-2026 | 2026 | kavels | te nemen winst Borger Daalk. II (1/2A) | - | - | - | - | 9 Borger Daalk. II (2B) | - | - | - | - | - Borger Daalk. II (3) * | 3 | 1 | 2 | - | 217 Borger Koesteeg | 189 | - | - | 189 | - Dr'mond Fase III | 11 | 3 | 6 | 2 | 26 Nieuw-Buinen Oosterwijk | 61 | 8 | - | 53 | 40 Totaal woningbouw | 264 | 12 | 8 | 244 | 292 *Gebied voor CPO's wordt gezien als 2 kavels. Het aantal woningen zal meer zijn. Verdere ontwikkelingen 2026/2027: - Daalkampen fase 3b: Het gebied aan weerszijden van het Esdal-college wordt ontwikkeld door 2 CPO's. De bouw voor de CPO-jongeren is in volle gang, de bouw van de woningen CPO-ouderen start naar verwachting in het Q1 of Q2 2027. - Koesteeglocatie: In 2026 is het woningbouwplan de Koesteeg te Borger in exploitatie genomen. Het plan wordt in 3 fases ontwikkeld. Het archeologisch onderzoek voor het gehele plan is afgerond. Het bouwrijp maken van zowel fase 1 als 2 is gestart. Begin 2027 wordt duidelijk aan wie de ontwikkeling van fase 1 is gegund. Verwachte start bouw van de eerste woningen is Q4 2027. Fase 2 wordt in Q4 2026 op de markt gezet en in Q2 2027 vindt vervolgens de gunning plaats aan een bouwer/ontwikkelaar. Verwachte start bouw van deze is woningen Q1 2028. In fase 3 is een woon-zorg initiatief opgenomen.
Dit initiatief start in Q4 met de sloop van het pand Nuisveen 1-5 (vm. glasblazerij). De resterende gronden in fase 3 worden na 2028 ontwikkeld. - Oosterwijk, het gebied achter de MFA "Noorderbreedte" in Nieuw-Buinen: Alle uitgegeven kavels voor de particuliere markt zijn verkocht. De kavels achter de tennisbanen worden in Q4 2026 vrij gegeven. Via een aanbesteding zal een bouwer/ontwikkelaar geselecteerd worden. De verwachting is dat met de bouw van deze woningen eind 2027 wordt gestart. De gronden aan de Lineauslaan zijn toegevoegd aan de exploitatie en hiervoor loopt al een aanbestedingstraject. Deze aanbesteding wordt dit jaar afgerond. Na vergunningverlening en verkoop van de woningen, zal de bouwer/ontwikkelaar ergens rond Q2/Q3 van 2027 starten met de bouw van 13 woningen. Fase 2 (direct achter gebouw Noorderbreedte) van het plan wordt via projectbouw uitgevoerd. Hiervoor wordt in 2027 een aanbestedingsproject opgestart. - Drouwenermond III: Dit plan wordt in 2 fases uitgegeven. Door het succes van fase 1, is fase 2 ook vrijgegeven in 2026. - Met betrekking tot de ontwikkeling van het gebied achter het gemeentehuis in Exloo is afgesproken dat de verdere planvorming in beeld komt, als de planvorming voor Koesteeg en oud Esdal zijn afgerond. In de loop 2027 hopen we hier verder mee te gaan en de nodige onderzoeken uit te voeren.
Op basis daarvan kan de volgende fase van de planvorming ingegaan worden en kan er toegewerkt worden naar een woonprogramma, stedenbouwkundig plan en een bestemmingswijziging. 126 - Daarnaast zijn binnen onze gemeentegrenzen diverse externe partijen bezig met de ontwikkeling van woningbouwplannen in bijna alle dorpen. Voorbeelden hiervan zijn De Gloep in Exloo, De Wissel, Nostalgia en Hollandia in Nieuw-Buinen, Klijnstraat en Zomers in Klijndijk en Vrijheidslaan en Zuiderdiep 193 Valthermond. Bedrijventerreinen In onderstaande tabel is de financiële stand van zaken, restant kavels en looptijd van de lopende bedrijventerreinen weergegeven per 01-01-2026. Bedrijventerreinen (per 01-01-2026) x € 1.000 Boekwaarde | Nog uit te | Nog te Bestemmingsplan 1-1-2025 | voeren | ontvangen Borger Aan de Strengen | -786 | -302 | 438 Nieuw-Buinen Drentse Poort | - | - | - Totaal bedrijventerreinen | -786 | -302 | 438 Bedrijventerreinen (per 01-01-2026) x € 1.000 Verwachte | Genomen | Looptijd Bestemmingsplan Verlies | Winst | t/m Borger Aan de Strengen | -643 | n.v.t. | 2028 Nieuw-Buinen Drentse Poort | - | - Totaal bedrijventerreinen | -643 NB: Het verwachte verlies op de bedrijventerreinen is voor 100% afgedekt middels een voorziening. Voortgang lopende plannen 2026/2027: Binnen het grondbedrijf is nog één bedrijventerrein actief. Het betreft het bedrijventerrein Aan de Strengen te Borger.
Rest kavels | Verkocht | In optie | Kavels Bestemmingsplan 1-1-2026 | 2026 | beschikbaar Borger Aan de Strengen | 2 | - | - | 2 Totaal bedrijventerreinen | 2 | - | - | 2 Verdere ontwikkelingen 2026/2027: Voortzetting aanpak verduurzaming bedrijventerreinen op basis van het “Programma Toekomstbestendige Bedrijventerreinen” op Drentse Poort in Nieuw-Buinen en Noorderkijl-Zuiderkijl te 2e Exloërmond. Op het bedrijventerrein Aan de Strengen zijn de laatste beschikbare kavels verkocht. Medio 2026 zal nader worden bekeken of in het nog te verkavelen deel nog extra kavels voor de vrije verkoop kunnen worden uitgegeven Achter het bedrijventerrein Drentse Poort liggen nog gemeentelijk gronden voor een eventuele uitbreiding van het bedrijventerrein. Als er meer duidelijkheid is over de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn, kan pas worden bepaald hoe dit gebied verder wordt ingevuld. 127 128 Winst- en verliesneming grondexploitatie Conform het BBV hanteert de gemeente de POC-methode (Percentage of Completion) om winst- en verliesnemingen te berekenen. Deze methode houdt rekening met de fase waarin de grondexploitatie verkeert, zowel wat betreft de opbrengsten als de kosten. Beleidsuitgangspunten reserves en voorzieningen voor risico's Bufferreserve We hebben een bufferreserve gronden ter dekking van onvoorzienbare risico’s (conjuncturele- en marktrisico’s).
Deze bufferreserve wordt ook ingezet om voorzieningen op te bouwen als blijkt dat een risico zich voordoet en leidt tot een verwacht verlies. De verwachte hoogte van de bufferreserve bedraagt per 1-1-2027 € 768.856. Dit is beduidend lager dan vorig jaar. Oorzaak hiervan is het in exploitatie nemen van het woningbouwplan De Koesteeg te Borger. Een bedrag van € 710.000 wordt vanuit de bufferreserve gestort in een voorziening ter dekking van het verwachte verlies. We bepalen bij de begroting en de rekening of de wenselijke hoogte opnieuw. Deze bepalen we aan de hand van de mogelijke risico’s van de gronden in het grondbedrijf, de ‘Niet in exploitatie genomen gronden’ (NIEGG) en de overige strategische bezittingen. De bufferreserve gronden wordt, indien noodzakelijk, gevoed uit winstnemingen van het grondbedrijf. Voor 2027 is het risico ingeschat op € 939.000. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement is deze inschatting onderbouwd (zie hiervoor de risico's 1 en 6). De geprognosticeerde bufferreserve per 31-12-2027 ligt met de verkoop van het oude Esdal- college en de winstprognose uit het grondbedrijf hoger dan de berekende risico's.
Als rekening wordt gehouden met de nog te verwachten winsten uit het grondbedrijf, inclusief de nog in exploitatie te nemen gronden, is de inschatting dat de bufferreserve tot en met 2029 ruim voldoende is om de risico's op de gronden af te dekken. Verwachte stand bufferreserve per 31-12-2027. Omschrijving | Bedrag Stand 1 januari 2026 (o.g.v. genomen besluiten) | 1.890 Bij: - winstprognose 2026 (schatting) | 329 Af: - opgenomen in coalitieakkoord, overheveling naar de VAR | -600 Af: - dekking inrendabele top Borger Koesteeg | -710 Af: - overheveling naar bestemmingsreserve betaalbare kavels starters | -140 Verwachte stand bufferreserve per 31-12-2026 | 769 Bij: - winstprognose 2027 (schatting) | 292 Bij: - opbrengst Esdalcollege | 925 Verwachte stand bufferreserve per 31-12-2027 | 1.986 Voorzieningen We vormen voorzieningen wanneer bij een bestemmingsplan aan het eind van de looptijd een verlies wordt verwacht. Bij de jaarrekening berekenen we of de opgebouwde voorzieningen moeten worden aangepast en of we nieuwe voorzieningen moeten opbouwen. De voorzieningen worden gevoed door winstnemingen uit het grondbedrijf. Wanneer de winstneming in een jaar ontoereikend is om de voorzieningen aan te vullen, dan doen we een beroep op de bufferreserve.
129 130 Plannen met looptijd langer dan 10 jaar Om de risico's van grondexploitaties te minimaliseren is in de BBV-voorschriften opgenomen dat de looptijd van een exploitatie maximaal 10 jaar (voortschrijdend) mag zijn. Door een lange looptijd zijn deze plannen meer onderhevig aan conjuncturele- en marktontwikkelingen. Hier mag daarom alleen gemotiveerd van worden afgeweken. In het grondbedrijf zijn op dit moment geen plannen opgenomen met een looptijd langer dan 10 jaar. Algemeen: Om de risico's van alle plannen zoveel mogelijk in te perken, actualiseren wij alle exploitaties ieder jaar per 31-12 (jaarstukken) en voeren wij de plannen gefaseerd uit. Mocht tijdens het jaar een plan worden gewijzigd waaruit grote financiële gevolgen voortvloeien, dan zal aan de raad tussentijds een voorstel worden gedaan tot wijziging van de exploitatieopzet en wordt deze opnieuw vastgesteld. 131 Openbaarheid De Wet open overheid (Woo) is inmiddels ruim vier jaar van kracht en regelt het recht van burgers op toegang tot informatie, vastgelegd in documenten. Met de uitvoering van deze wet willen we bijdragen aan een goed functionerend en democratisch bestuur, waarbij openheid en transparantie belangrijke uitgangspunten zijn. Een aantal bepalingen van de Woo treedt gefaseerd in werking.
Dat geldt ook voor de actieve openbaarmakingsplicht die voor 17 informatiecategorieën, waarvan 11 voor gemeenten, zal gaan gelden. De verplichting om de informatiecategorieën uit de 1e tranche actief openbaar te maken is in werking getreden op 1 november 2024. We voldeden tijdig aan deze verplichting. Voor het openbaar maken van (een deel van de) informatiecategorieën uit de 2e t/m 4e tranche is een publicatieplatform nodig. In 2026 is er daarom in samenwerking met gemeente Emmen een publicatieplatform aangeschaft. In 2027 wordt (gebaseerd op besluitvorming van het Rijk) verdergegaan met de implementatie van de Woo en daarmee de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën. In 2027 worden verdere voorbereidingen getroffen om processen, systemen en organisatie- inrichting aan te passen aan de komende tranches. De actieve openbaarmaking vraagt vanaf 2027 structurele inzet. 132 Bijlage I - Financiële beleidskaders Beleidskaders voor de financiën Jaarlijks houden we in de kadernota de financiële kaders tegen het licht. Deze financiële kaders zijn leidend voor de hele P&C cyclus. In het coalitieakkoord zijn de tarieven van de toeristenbelasting gewijzigd. Tijdens de besluitvorming van de Kadernota 2027 is bepaald dat de extra verhoging van de OZB, zoals in het coalitieakkoord, niet wordt toegepast.
De jaarlijkse verhoging van de OZB en de overige leges blijft daarom beperkt tot 2,75%. Hieronder staat een overzicht van de huidige financiële kaders. Als het voorstel is om van een kader af te wijken of een kader toe te voegen, dan wordt dit expliciet in het beslispunt raadsvoorstel van de begroting, kadernota of bestuursrapportage opgenomen. Het toegevoegde kader is dan ook als afzonderlijk onderdeel in het beslispunt Kaders in het raadsvoorstel opgenomen. Nr Omschrijving Uitgangspunt Waarde Basis Structureel sluitende begroting: 1 Begroting (knop 1) knop 1 (saldo begroting), knop 3 (belastingen) en knop 4 (bezuinigingen) inzetten om structurele risico’s op te kunnen vangen en of structureel nieuw beleid te financieren. Incidentele bestedings- voorstellen Minimum bedrag voor toekenning van nieuw beleid bij de begroting en Bestuursrapportage I Voor de begroting en Bestuursrapportage I is 2 Beleidsintensivering (knop 2) € 250.000 voor nieuw beleid beschikbaar. Dit geldt niet na Bestuursrapportage I en voor Bestuursrapportage II. € 250.000 3 Onvoorzien Calamiteiten Beschikbaar voor incidenten € 50.000 Saldo jaarrekening Voordelig saldo Ten gunste van vrije reserve (VAR). 4 Nadelig saldo Ten laste van vrije reserve (VAR). Gemeentefonds Circulaire Zo mogelijk o.b.v.
de meest actuele circulaire 5 Behoedzaam-heid 5 punten (UF) per jaar cumulatief in meerjarenbegroting 6 Financiering Beleid Sturing, conform BBV, op lage rentekosten 7 Rente Percentage Nieuwe investeringen 2,50% 133 Geen (bespaarde) rente toerekenen aan de reserves en in plaats hiervan een vast bedrag toevoegen aan de algemene reserve (WAR) Financieringstekort 3,50% Index Aanpassing van budgetten 0,00% Stelpost voor prijsstijgingen € 0 8 Prijsstijging Huur: conform landelijke richtlijn Index In totaal: 4% Waarvan voor cao- ontwikkelingen, periodieke verhogingen en werkgeverslasten 2% 9 Bedrijfsvoering Waarvan voor organisatieontwikkelingen (uitgezonderd nieuwe taken). 2% Exploitatie saldo Nadelig saldo GR en Wvs is een verplichte uitgave 10 Gemeenschappelijke regelingen (GR) en Werkvoorzieningschappen (Wvs) Conform richtlijn Provincie nadelige saldi GR en Wvs structureel in meerjarenraming verwerken Grondexploitatie Winstneming Op basis van BBV (POC-methode) en bij voordelige boekwaarde groter dan € 50.000 Reserve gronden % boekwaarde meest risicovolle plannen 11 Geen winsten en verliezen van gronden rechtstreeks muteren op de vrije algemene reserve maar ten gunste of ten laste van de exploitatie brengen.
30% Reserves Vermogens- positie Stille reserves bij berekening weerstandsvermogen meenemen tot de hoogte van de incidentele risico’s Vermogens- positie Een minimaal percentage solvabiliteit 25% 12 Weerstandsdeel algemene reserve (WAR) Minimumomvang van de WAR vaststellen op de gekwantificeerde risico’s die uit de paragraaf weerstandsvermogen blijken 134 Vrije Algemene reserve (VAR) Minimum van de VAR als buffer instellen op 1% van de totale lasten en baten van de begroting. Als de financiële ruimte van knop 2 onvoldoende is, dan is het meerdere boven het minimum beschikbaar voor dekking incidentele beleidswensen. Als de VAR door nadelige jaarrekeningresultaten lager wordt dan het minimum, dan kan aanvulling middels de WAR plaatsvinden. Mutaties (dotaties of onttrekkingen) aan de VAR als afzonderlijk beslispunt in rapportages opnemen. Mutaties (dotaties of onttrekkingen) van alle andere reserves geen afzonderlijk beslispunt in rapportages opnemen. Door in te stemmen met deze rapportages wordt ook ingestemd met de reservemutaties van deze rapportages.
Kern en Kader Boekwinsten/-verliezen bij Kern en Kader accommodaties Herstructure-ring Bijdrage per gesloopte woning Voeding uit winstnemingen, grondexploitatie en saldi jaarstukken € 5.500 13 Afschrijving Beleid Conform financiële verordening Projecten Kern & kader Normbedrag per functie en leefgebied (minder accommodaties maar beter) Vastgoed & Geld (groen, gebouwen) Budget jaarlijks ophogen met € 25.000 Structureel vanaf 2024 14 3D's (jeugd, wmo, participatie) In de gedachte van het regenboogmodel blijft ontschotting bestaan. We blijven integraal kijken naar het Sociaal Domein. Voor de 3D budgetten (jeugd, Wmo, participatie) passen we wel een schot toe. 15 | Belastingen | OZB | Jaarlijkse verhoging | 2,75% Een deel van de areaaluitbreiding | 25% opbrengsten OZB is beschikbaar voor beheer openbare ruimte Rioolheffing | Kostendekkend | 100% Afvalstoffen- | Kostendekkend | 100% heffing Toeristen- | Coalitieakkoord 2026-2030 belasting - groepsaccomodaties | € 0,75 - campings - hotel, BenB & bungalowpark (per persoon per overnachting) € 1,50 € 2,50 Forensen- | Gekoppeld aan de toeristenbelasting belasting 16 | Belastingdruk | Totaal OZB, | Jaarlijkse evaluatie ontwikkeling totale rioolheffing, | belastingdruk i.r.t.
hiervoor afvalstoffenheffing | beschikbare egalisatiereserve 17 | Leges | Index | Gekoppeld aan de verhoging OZB | 2,75% 18 | Kapitaallasten | Vrijval | Alle vrijval ten gunste van exploitatie m.u.v. bedrijfsvoertuigen 19 | DPL (dynamische | Wensen en | Bestedingsvoorstellen bij de prioriteitenlijst) | prioriteiten van | programmabegroting en/of het college | Bestuursrapportage-I 20 | Grote verschillen | O.a. opbrengst | Richtlijn: gedeelte van het verschil | 50% jaarrekening en begroting | belastingen, | wordt als structureel gezien bouwleges 135 Bijlage II - Verplichte beleidsindicatoren Hieronder een overzicht van de verplichte beleidsindicatoren die we volgens het BBV in de jaarstukken en de begroting dienen weer te geven. Voor meer informatie over deze beleidsindicatoren verwijzen we naar Home - Waarstaatjegemeente.nl - cijfers en statistieken van gemeenten.
Nr | Indicator | Waarde | Eenheid | Periode | Bron 1 | Verwijzingen Halt | 6 | per 1.000 jongeren | 2025 | Stichting Halt 2 | Winkeldiefstallen | 0,61 | per 1.000 inwoners | 2025 | CBS - Geregistreerde diefstallen 3 | Geweldsmisdrijven | 3 | per 1.000 inwoners | 2025 | CBS - Geregistreerde criminaliteit 4 | Diefstallen uit woningen | 0,15 | per 1.000 inwoners | 2025 | CBS - Geregistreerde diefstallen 5 | Vernielingen en | 2,7 | per 1.000 inwoners | 2025 | BS - beschadigingen (in de | Geregistreerde openbare ruimte) | criminaliteit 6 | Functiemenging | 42,1 | percentage | 2024 | CBS BAG/LISA - bewerking ABF Research 7 | Vestiging (van bedrijven) | 194,4 | per 1.000 inwoners | 2025 | LISA van 15 t/m 64 jaar 8 | Absoluut verzuim | 3,3 | per 1.000 leerlingen | 2024 | DUO/Ingrado 9 | Relatief verzuim | 42 | per 1.000 leerlingen | 2025 | DUO/Ingrado 10 | Vroegtijdige | 2,9 | percentage | 2025 | DUO/Ingrado schoolverlaters zonder startkwalificatie 11 | Niet-sporters | 57,2 | percentage | 2024 | GGD’en, CBS en RIVM 12 | Banen | 544,5 | per 1.000 inwoners | 2023 | CBS van 15 t/m 64 jaar | Bevolkingsstat.
/ LISA 13 | Jongeren met een delict | 1 | percentage | 2023 | CBS - voor de rechter | Jeugdmonitor 14 | Kinderen in | 4 | percentage | 2024 | CBS - uitkeringsgezin | Jeugdmonitor 15 | Netto arbeidsparticipatie | 71,1 | percentage | 2025 | CBS - Arbeidsdeelname (gemeente) 16 | Werkloze jongeren | 3 | percentage | 2024 | CBS - Jeugdmonitor 17 | Personen met een | 188,2 | per 10.000 inwoners | 2025 | CBS - REINT bijstandsuitkering 18 | Lopende re- | 186,6 | per 10.000 inwoners 2025 | CBS - REINT integratievoorzieningen | van 15 t/m 64 jaar 19 | Jongeren met jeugdhulp | 14,5 | aandeel jongeren tot 2025 | CBS - Indicatoren 18 jaar (percentage) | jeugdzorg in natura 136 20 | Jongeren met | 1,7 | aandeel jongeren tot 2025 | CBS - Indicatoren jeugdbescherming | 18 jaar (percentage) | jeugdzorg in natura 21 | Jongeren met | 0,5 | aandeel jongeren tot 2025 | CBS - Indicatoren jeugdreclassering | 18 jaar (percentage) | jeugdzorg in natura 22 | Cliënten met een | 830 | per 10.000 inwoners | 2025 | CBS - maatwerkarrangement | Gemeentelijke WMO | Monitor Sociaal Domein Wmo 23 | Omvang huishoudelijk | 68 | kg per inwoner | 2024 | CBS - restafval | Huishoudelijk afval 24 | Hernieuwbare | 572,7 | percentage | 2024 | Klimaatmonitor elektriciteit 25 | WOZ-waarde - Woningen 358 | x € 1.000 | 2026 | CBS - Waarde totaal | onroerende zaken 26 | Nieuw gebouwde | 8,5 | per 1.000 woningen | 2024 | CBS
- Waarde woningen | onroerende zaken 27 | Demografische druk | 84,4 | percentage | 2026 | CBS Bevolkingsstatistiek 28 | Gemeentelijke | 1.047 | in € | 2026 | COELO woonlasten eenpersoonshuishouden 29 | Gemeentelijke | 1.087 | in € | 2026 | COELO woonlasten meerpersoonshuishouden 137 Bijlage III - Taakvelden BBV Hieronder staan de voorgeschreven taakvelden zoals gebruikt voor de informatievoorziening voor derden. Het totaal van alle ramingen 2027 is zowel voor onze eigen indeling in thema’s als de BBV-indeling in taakvelden gelijk. THEMA'S | Som van | Som van Baten Lasten 2027 | 2027 THEMA1 T0.1 | Bestuur | 2.537.496 | - T0.2 | Burgerzaken | 1.287.481 | 484.271 T6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie | 2.206.997 | 406.537 TOTAAL THEMA1 | 6.031.974 | 890.808 THEMA2 T0.3 | Beheer overige gebouwen en gronden | 1.113.029 | 245.155 T1.1 | Crisisbeheersing en brandweer | 2.113.714 | 564 T1.2 | Openbare orde en veiligheid | 610.459 | - T2.1 | Verkeer en vervoer | 5.043.668 | 27.917 T3.1 | Economische ontwikkeling | 48.666 | - T3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 314.266 | 314.266 T3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 6.330 | 12.926 T3.4 | Economische promotie | 548.441 | 3.160.000 T4.1 | Openbaar basisonderwijs | 161.387 | 24.475 T4.2 | Onderwijshuisvesting | 2.163.014 | 320.766 T5.1 | Sportbeleid en activering | 562.030 | 90.000 T5.2 | Sportaccommodaties | 2.865.882 |